347 ĐỀ CƯƠNG MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Chuyên đề 1 ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU MÔN PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 1 Môn Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh Quan niệm và đối tượng nghiên cứu 1 1 Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh Giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi phải tuân thủ những yêu cầu có tính quy luật của giáo dục, của hoạt động sư phạm Cần phải phân biệt đặc trưng bản chất của phương pháp với những hình thức biểu hiện, những tác động bổ trợ của ph.
Trang 1ĐỀ CƯƠNG MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Chuyên đề 1 ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
MÔN PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1 Môn Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh - Quan niệm
và đối tượng nghiên cứu
1.1 Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
- Giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi phải tuân thủ những yêu cầu
có tính quy luật của giáo dục, của hoạt động sư phạm
- Cần phải phân biệt đặc trưng bản chất của phương pháp với những hìnhthức biểu hiện, những tác động bổ trợ của phương pháp để không đồng nhấtphương pháp với kỹ thuật, thủ thuật, phương tiện
- Phương pháp giảng dạy được quy định bởi đối tượng chuyên môn học vàđối tượng người học
- Phải hiểu đặc điểm lôgíc và thực chất nội dung trong tư tưởng Hồ ChíMinh mới hiểu phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh
- Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh là tổng hợp cách thức, conđường, biện pháp, phương tiện mà người dạy sử dụng tác động vào người họcnhằm thực hiện mục đích dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh đạt được kết quả tốtnhất
1.2 Khái niệm môn Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
- Môn phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ phận củakhoa học giáo dục, cung cấp cho học viên đào tạo giảng viên những cơ sở lýluận và thực tiễn về dạy học, trang bị những kỹ năng cần thiết nhằm đáp ứng yêucầu dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh đặt ra
- Môn phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh nghiên cứu quá trìnhdạy học tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm phát hiện các quy luật, nguyên tắc dạy học
tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng vào nghiên cứu cấu trúc nội dung môn tư
Trang 2tưởng Hồ Chí Minh, xác định phương pháp, phương tiện, các hình thức tổ chứcdạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
1.3 Đối tượng nghiên cứu của môn Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
Đối tượng nghiên cứu của môn Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ ChíMinh là các quy luật, nguyên tắc của quá trình dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
2 Nhiệm vụ của môn Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
- Nghiên cứu mục đích, nhiệm vụ của môn Tư tưởng Hồ Chí Minh
- Nghiên cứu cấu trúc chương trình, nội dung môn Tư tưởng Hồ Chí Minh
- Nghiên cứu phương pháp, hình thức tổ chức và phương tiện dạy học tưtưởng Hồ Chí Minh
3 Phương pháp nghiên cứu môn Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
3.1 Nghiên cứu tài liệu
Đây là phương pháp nghiên cứu cơ bản của môn Phương pháp dạy học tưtưởng Hồ Chí Minh
3.2 Quan sát dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
Đây là phương pháp nghiên cứu cơ bản, cần thiết của môn Phương phápdạy học tư tưởng Hồ Chí Minh Quan sát dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh làphương pháp mà người nghiên cứu tiến hành điều tra cơ bản, hệ thống về tìnhhình dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh ở các nhà trường quân đội, không tác độngtrực tiếp vào quá trình dạy học, mà chỉ quan sát và rút ra kết luận
Trang 33.3 Thực nghiệm dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
Đây là phương pháp cơ bản cần được sử dụng thường xuyên trong nghiêncứu quá trình dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
Thực nghiệm dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh được thực hiện trên cơ sở môhình lý thuyết về vấn đề cần nghiên cứu mà kế hoạch của người nghiên cứu đãxây dựng trước Quá trình tiến hành thực nghiệm, người nghiên cứu trực tiếpcan thiệp vào quá trình dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
3.4 Tổng kết kinh nghiệm dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
Tổng kết kinh nghiệm dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh là một phương pháp
cơ bản, không thể thiếu của môn Phương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh
3.5 Sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu
Ngoài những phương pháp trên, môn Phương pháp dạy học tư tưởng HồChí Minh còn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như: trưng cầu ý kiến;nghiên cứu các sản phẩm; sử dụng phương pháp thống kê toán học vào phân tíchcác kết quả nghiên cứu
Những phương pháp nghiên cứu trên gắn bó chặt chẽ với nhau trong mộtchỉnh thể thống nhất Tuỳ theo điều kiện cụ thể mà người nghiên cứu sử dụngcho phù hợp nhằm góp phần đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao chấtlượng, hiệu quả dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh trong các nhà trường quân đội
KẾT LUẬN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1 Những vấn đề đang đặt ra trong xác định đối tượng nghiên cứu của mônPhương pháp dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh?
2 Những nét đặc trưng về phương pháp nghiên cứu của môn Phương phápdạy học tư tưởng Hồ Chí Minh?
Trang 4Chuyên đề 2 PHƯƠNG PHÁP CHUẨN BỊ BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
I Vị trí, nhiệm vụ của bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh
1 Vị trí của bài giảng môn tư tưởng Hồ Chí Minh
- Bài giảng môn tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vị trí quan trọng hàng đầu trongcác hình thức dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh
- Bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh là một công trình khoa học, là kết quảnghiên cứu tổng hợp từ nhiều mặt của mỗi giảng viên, là điều kiện cơ bản đểthực hiện dạy học đạt kết quả tốt
2 Nhiệm vụ của bài giảng môn tư tưởng Hồ Chí Minh
- Bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh đi sâu nghiên cứu, luận giải làm rõ mộtvấn đề, hay một nội dung cụ thể trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về cáchmạng Việt Nam
- Bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh trang bị cho người học những kiến thứcmới, giúp người học tiếp thu lĩnh hội có hiệu quả hệ thống kiến thức cơ bản, trên
sở đó mà quán triệt, liên hệ vận dụng trong sự nghiệp đổi mới đất nước, xâydựng quân đội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay
II Yêu cầu chuẩn bị bài giảng môn Tư tưởng Hồ Chí Minh
- Giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi phải tuân thủ những yêu cầu cótính quy luật của giáo dục, của hoạt động sư phạm
- Có hàng loạt vấn đề đặt ra cần phải giải quyết, trong đó: Về nội dungchương trình; về các tài liệu, tư liệu phục vụ cho việc dạy và học của giảng viên
và học viên; về hệ thống giáo trình, giáo khoa, bài giảng và các tài liệu thamkhảo; vấn đề phương pháp giảng dạy của giáo viên (Giáo học pháp bộ môn); vềcác phương tiện, thiết bị, đồ dùng dạy học phù hợp và đáp ứng mục tiêu, yêu cầuđào tạo của từng đối tượng đào tạo
Do đó, yêu cầu chuẩn bị bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh cần đạt đượcnhững vấn đề cơ bản chủ yếu sau:
1 Yêu cầu về nội dung
- Phải bám sát đối tượng, nhiệm vụ, chức năng và phương pháp nghiên cứucủa môn học tư tưởng Hồ Chí Minh, để từ đó cung cấp cho người học hệ thống
Trang 5kiến thức cơ bản, đầy đủ, chính xác, phù hợp với từng chủ đề bài giảng trong hệthống chương trình đã xác định
- Bài giảng phải cung cấp cho người học những thông tin có liên quan mangtính cập nhật, có định hướng, nhằm giúp người học hiểu sâu về vấn đề cụ thểtrong tư tưởng Hồ Chí Minh, để từ đó nâng cao ý thức, trách nhiệm trong nghiêncứu, học tập và bảo vệ tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời kỳ mới
- Bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh phải làm cho người học nắm vững cơ sởhình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về những vấn đề cụ thể đối với sự
nghiệp cách mạng Việt Nam (Ví dụ: Tư tưởng HCM về cách mạng giải phóng dân tộc; tư tưởng HCM về CNXH, về Đảng, về Nhà nước…); nhằm giúp họ nắm
vững tư tưởng HCM quá trình hình thành, phát triển gắn với sự tiếp thu, kế thừanhững giá trị tốt đẹp trong truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại,cũng như sự vận dụng sáng tạo, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin của Hồ ChíMinh qua từng vấn đề đó
- Bài giảng phải đưa ra những chỉ dẫn, định hướng cho người học nghiêncứu những vấn đề quán triệt, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiệnmới, và liên hệ đối với chức trách, nhiệm vụ sau khi tốt nghiệp ra trường côngtác ở đơn vị
- Bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh phải thể hiện tính đảng, tính khoahọc, tính thực tiễn, tính phê phán các quan điểm sai trái; phải lý luận gắn vớithực tiễn, có tính giáo dục thuyết phục cao, góp phần rèn luyện tư duy độclập, sáng tạo của người học
2 Yêu cầu về phương pháp và kết cấu
- Bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh có thể sử dụng nhiều phương pháp khácnhau Lựa chọn và sử dụng phương pháp như thế nào cho hợp lý, phải căn cứvào nội dung cụ thể của từng chủ đề và đối tượng người học, gắn với cácphương tiện hiện có của nhà trường Việc sử dụng phương pháp như thế nàophải có chủ đích và được tiến hành từ trong quá trình chuẩn bị bài giảng
- Bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh thường có các dạng chủ yếu, đó là: Cácchủ đề bài giảng về Lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh; các chủ đề bàigiảng tư tưởng Hồ Chí Minh trên các lĩnh vực cụ thể của cách mạng Việt Nam;
Trang 6các chủ đề vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh; các chuyên đề mở rộng; các chủ đềgiới thiệu một số tác phẩm của Hồ Chí Minh…
Điểm chú ý: Cần tránh máy móc, rập khuôn trong sử dụng các phương
pháp và trong việc kết cấu cụ thể của từng bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh Kếtcấu bài giảng phải lôgíc, chặt chẽ, bảo đảm cho phép triển khai các vấn đề cầntrình bày, làm rõ trong quá trình giảng bài
Thực tiễn giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh ở các học viện, nhà trường quânđội hiện nay cho thấy, các chủ đề bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh thường đượccấu trúc, kết cấu gồm 3 phần lớn:
Phần một: Cơ sở hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh…;
Phần hai: Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh …;
Phần ba: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh… trong sự nghiệp xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc (hoặc trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay)
(Trong mỗi phần, được kết cấu cụ thể tùy theo từng chủ đề bài giảng) Đối với các chủ đề bài giảng giới thiệu về các tác phẩm của Hồ Chí Minhcũng thường được kết cấu theo 3 phần lớn Cụ thể:
Phần một: Hoàn cảnh lịch sử ra đời tác phẩm;
Phần hai: Nội dung cơ bản của tác phẩm;
Phần ba: Giá trị lịch sử và hiện thực của tác phẩm
III Phương pháp chuẩn bị bài giảng môn Tư tưởng Hồ Chí Minh
Có thể nói, đây là một khâu, một trong những bước quan trọng góp phầnbảo đảm thực hành bài giảng trên lớp thu được kết quả tốt
Từ kinh nghiệm thực tiễn của bản thân và của đồng nghiệp cho thấy, nếuthực hiện tốt bước chuẩn bị này sẽ là cơ sở quan trọng để thực hành bài giảng tốt(giúp cho người giảng tự tin khi thực hành giảng bài)
Do đó, trước khi thực hành giảng bài, giảng viên phải thực hiện nghiêm túcquy trình của chuẩn bị bài giảng
Để thực hiện chuẩn bị bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh bảo đảm chất lượngtốt, cần tuân thủ quy trình và các bước cơ bản sau đây:
1 Xác định mục đích, nhiệm vụ, yêu cầu của bài giảng
Trang 7- Để xác định đúng mục đích, nhiệm vụ, yêu cầu của bài giảng, người biênsoạn bài giảng cần nắm chắc đối tượng người học và tổng thể nội dung chươngtrình của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh cho từng đối tượng
- Từ đó, xác định chủ đề bài giảng mà mình chuẩn bị cần tập trung làm rõvấn đề gì? Những tri thức của bài giảng dựa vào nguồn tài liệu nào? Tuân thủgiáo trình nào? Những vấn đề hiện thực đang đặt ra cần được làm rõ trong bàigiảng là gì? Trọng tâm của bài giảng và những vấn đề cần định hướng giúpngười học tự học, tự nghiên cứu? Đồng thời, dự kiến việc sử dụng quỹ thời giancho các các vấn đề cần trình bày trong bài giảng cho khoa học, phù hợp, đảmbảo mục đích, yêu cầu đặt ra?
- Thực tiễn cho thấy, những năm gần đây, ở các Học viện, nhà trường quânđội có nhiều đối tượng đào tạo và mục tiêu, mô hình khác nhau Với mỗi đốitượng khác nhau, theo đó, có kết cấu chương trình, nội dung học tập môn tưtưởng Hồ Chí Minh được kết cấu với những chủ đề (chuyên đề) khác nhau Vìthế, đòi hỏi giảng viên phải nắm vững đối tượng đào tạo, để từ đó có sự chuẩn bịbài giảng cho phù hợp, nhằm đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo
- Vấn đề cần nắm vững về đối tượng người học, trước hết là về trình độ tưduy lý luận, kinh nghiệm cuộc sống và công tác, khả năng tiếp thu của họ Đặcbiệt, giảng viên cần phải biết người học đã được nghiên cứu ở những mức độnào về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, những hiểu biết của họ vềlịch sử và văn hóa của dân tộc Việt Nam…; mức độ quan tâm của họ về nhữngvấn đề chính trị - xã hội đương đại… vì đó là những vấn đề có liên quan chặtchẽ tới nhận thức và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong quá trình học tập tạitrường
- Nắm đúng, đầy đủ đối tượng học viên trước khi học tập tư tưởng Hồ ChíMinh theo chương trình đã được xác định của nhà trường, sẽ giúp giảng viênđịnh hướng những vấn đề cần tập trung đầu tư biên soạn bài giảng, đáp ứngđược đối tượng và tránh được sự trùng lặp về nội dung mà những chủ đề trước
đã trang bị cho người học
2 Sưu tầm, thu thập, xử lý tài liệu
Trang 8- Cũng như các môn học lý luận chính trị khác, việc sưu tầm, thu thập tài liệuphục vụ cho chuẩn bị bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh là hết sức quan trọng và cũngđòi hỏi công phu, nghiêm túc của người giảng viên.
- Quá trình thu thập và xử lý tài liệu phải bám sát chủ đề bài giảng và
những nội dung cơ bản của chủ đề trong Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh để
thuận lợi trong biên soạn bài giảng và thực hành giảng bài sau này
- Khi xử lý các tài liệu thu thập được, cần phải phân loại nguồn tài liệu,mức độ tin cậy của các tài liệu, góc độ tiếp cận nghiên cứu tư tưởng Hồ ChíMinh của các chủ thể, để kế thừa một cách hợp lý theo yêu cầu của môn học tưtưởng Hồ Chí Minh
+ Tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện qua các tác phẩm, cuộc đời và sựnghiệp của Hồ Chí Minh Khi thu thập phải tính tới đầy đủ sự thể hiện đó, trong
đó cần phải trực tiếp đọc và bút ký các bài viết, bài nói của Hồ Chí Minh theo
chủ đề của bài giảng, tra cứu nội dung trong Hồ Chí Minh Toàn tập (12 tập, Nxb CTQG, HN, 2002 (hoặc 15 tập, Nxb CTQG, HN, 2011)
+ Các bài viết, các tác phẩm của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước trongcác Văn kiện của Đảng viết về Hồ Chí Minh là những tài liệu đáng tin cậy và cósức thuyết phục người học, do đó cần phải đặc biệt sưu tầm và nghiên cứu
+ Các công trình nghiên cứu khoa học liên quan tới chủ đề bài giảng tưtưởng Hồ Chí Minh cũng cần được tìm đọc, nhưng phải chú ý tính chất của cáccông trình nghiên cứu trong khi sử dụng
+ Những tài liệu nước ngoài viết về Hồ Chí Minh có liên quan tới bài giảngcần phải được xem xét kỹ và lựa chọn đúng vấn đề đưa vào bài giảng, khôngđược đơn giản, chủ quan, vì đó có thể là những vấn đề rất nhạy cảm về chính trị(thực tiễn học viên đào tạo sư phạm các môn khoa học xã hội nhân văn thực tậpsinh ở các trường sĩ quan đã khi tham gia giảng dạy có bài học về vấn đề này)
3 Tiến hành biên soạn bài giảng
- Tiến hành viết bài giảng (biên soạn bài giảng) mônTư tưởng Hồ Chí Minhcần tuân thủ theo quy trình viết bài giảng các môn khoa học xã hội nhân văntrong các nhà trường
Trang 9+ Thứ nhất, Phải viết đầy đủ các mục trong phần mở đầu; phần mục đích yêu
cầu, nội dung, bố cục, thời gian, phương pháp giảng dạy, hệ thống tài liệu sử dụng,
tham khảo cho học viên Viết phần nội dung bài giảng theo kết cấu đã xác định
+ Thứ hai, Dựa vào giáo trình mới nhất và các tài liệu bảo đảm độ tin cậy
để viết nội dung bài giảng cho phù hợp với yêu cầu của từng đối tượng ngườihọc, không sao chép máy móc mà phải có sáng tạo và phát triển
+ Thứ ba, Để bảo đảm tính khoa học, chính xác của bài giảng, khi viết bài
giảng phải căn cứ vào nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện ở các tácphẩm của Người Những luận điểm, lập luận trong bài giảng phải bám sát tưtưởng Hồ Chí Minh, tránh suy diễn chủ quan, tùy tiện, hoặc cường điệu, tuyệtđối hóa tư tưởng của Người
+ Thứ tư, Khi viết phải luôn có ý thức tránh sự trùng lặp với các chủ đề
khác, hoặc vượt quá phạm vi đối tượng nghiên cứu môn học Khi phát hiện cónhững điểm đang còn nhiều ý kiến khác nhau thì phải viết theo giáo trình chuẩn
và các kết luận của Đảng có liên quan tới tư tưởng Hồ Chí Minh
- Phải thường xuyên vận dụng phương pháp lôgíc và phương pháp lịch
sử trong biên soạn nội dung Tư tưởng Hồ Chí Minh theo chủ đề bài giảng
- Phải huy động hệ thống kiến thức lý luận và khoa học xã hội nhân văn,những kinh nghiệm từ thực tế đời sống xã hội…một cách hợp lý để nâng caochất lượng biên soạn bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Việc biên soạn bài giảng phải thể hiện được tầm cao tư duy lý luận và
sự thống nhất chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn của Hồ Chí Minh
+ Viết lời kết luận của bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh, phải ngắn gọn, côđọng, khái quát vấn đề bản chất, cốt lõi của chủ đề và định hướng những vấn đềcần tiếp tục nghiên cứu, tự học cho học viên Đồng thời, phải biên soạn các vấn
đề nghiên cứu (vấn đề nghiên cứu, hay câu hỏi ôn tập) theo chủ đề bài giảng
4 Thông qua bài giảng
- Vị trí, vai trò của bước thông qua bài giảng
Đây là một bước rất quan trọng phản ánh chất lượng của quá trình chuẩn bịbài giảng; đồng thời cũng khẳng định khả năng giảng dạy của bản thân mỗigiảng viên đối với bài giảng cụ thể mà mình được phân công
Trang 10Thực tiễn kinh nghiệm cho thấy, nếu thực hiện tốt công tác chuẩn bị bàigiảng sẽ là tiền đề, điều kiện thuận lợi và bảo đảm thành công, đạt chất lượng tốtcho thực hành thông qua bài giảng của giảng viên.
- Về phương pháp thông qua bài giảng
+ Đối với giảng viên mới, do chưa tích lũy được nhiều kinh nghiệmtrong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh thì thông qua bài giảng bằnghình thức giảng thử trước tập thể Khoa, bộ môn là tốt nhất
+ Đối với những giảng viên khi đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm giảngdạy bộ môn thì không nhất thiết phải giảng thử mà có thể thông qua văn bảngiáo án với những nội dung cơ bản của chủ đề bài giảng và ý định sử dụng phân
bổ thời gian, sử dụng phương tiện phục vụ giảng bài, để bộ môn và thủ trưởngkhoa đóng góp ý kiến
+ Do đặc điểm đội ngũ giảng viên trong bộ môn tư tưởng Hồ Chí Minhđược điều động từ nhiều chuyên ngành khác tham gia giảng dạy (chuyên ngànhLịch sử Đảng, Triết học, Kinh tế, CTĐ, CTCT…), nên khi thông qua bài giảngcần có cán bộ Khoa và nếu có giảng viên được đào tạo sư phạm chuyên ngànhmôn Tư tưởng Hồ Chí Minh thì càng thuận lợi trong đóng góp cho người giảngviên đảm nhiệm thông qua bài giảng
+ Sau khi bài giảng được thông qua, bản thân người giảng viên cần nghiêmtúc tiếp thu và chủ động tích cực nghiên cứu sửa chữa, bổ sung theo Kết luậnHội đồng khoa học Khoa và những người tham dự để hoàn chỉnh, nâng cao hơnnữa chất lượng bài giảng được phân công chuẩn bị
5 Tập giảng và thục luyện bài giảng
Đây là một khâu, một bước hết sức cần thiết và quan trọng đối với người giảng viên, nhất là đối với những đ/c giảng viên mới, bài giảng mới
- Tùy theo điều kiện cụ thể, người giảng viên phải tự mình sắp xếp thờigian để tiến hành thục luyện bài giảng sau khi đã được thông qua và hoàn chỉnhtheo kết luận của Thủ trưởng Khoa
- Thông qua thục luyện để làm chủ giáo án, làm chủ nội dung, chủ động vềphương pháp Nhờ đó, rèn luyện và giúp cho mình tự tin khi thực hành giảng trênlớp, bảo đảm độ chính xác cao về nội dung khoa học của bài giảng, gây được sự
Trang 11chú ý tập trung theo dõi, hưng phấn học tập của học viên, khắc phục được nhữngnhược điểm, hạn chế trong phương pháp trình bày và tác phong sư phạm
- Đối với giảng viên mới, khi thục luyện giảng bài, nhất là những bài đầu,buổi đầu, cũng nên mời đồng nghiệp tham dự, để tiếp tục được sự giúp đỡ, góp ýnhằm nâng cao hơn nữa chất lượng bài giảng
VẤN ĐỀ ÔN TẬP
1 Vai trò của bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh
2 Yêu cầu cơ bản để chuẩn bị một bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh đạtchất lượng tốt?
3 Phương pháp chuẩn bị bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh? Liên hệ bản
thân và có hiến kế kinh nghiệm gì qua 2 lần giảng tập vừa qua?
TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Tài liệu tham khảo bắt buộc
1 Tổng Cục Chính trị (2001), Giáo dục học quân sự (Giáo trình đào tạo
5 ĐCSVN, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, IX, XI, XII.
* Tài liệu tham khảo không bắt buộc
1 Tổng cục Chính trị, Xây dựng tiêu chí đổi mới phương pháp giảng daỵ khoa học xã hội và nhân văn trong nhà trường quân đội, Nxb QĐND, HN, 2012.
2 Học viện Chính trị, Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong nhà trường quân đội hiện nay, Nxb QĐND, H.2013.
3 GS Song Thành, Hồ Chí Minh nhà tư tưởng lỗi lạc, Nxb LLCT, H, 2000
4 PGS Thành Duy, Danh nhân Hồ Chí Minh, Nxb Lao động, H.2000.
5 GS Đặng Xuân Kỳ (Chủ biên), Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh (tái bản), Nxb Lý luận chính trị, H.2004
Trang 126 GS, TS Hoàng Chí Bảo, Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh, Nxb Lý luận chính
1 Phương pháp giảng phần mở đầu bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh
- Giảng viên khi thực hành giảng phần mở đầu của chuyên đề bài giảng,cần bao quát và trình bày đầy đủ các nội dung đã được quy định thống nhất đốivới các môn học tại nhà trường Theo đó, làm cho người học nhận rõ vị trí, vaitrò của chuyên đề bài giảng, cũng như sự cần thiết của việc nghiên cứu, học tậpnội dung của chủ đề bài giảng đặt ra đối với người học
- Trên cơ sở bám sát đối tượng người học để từ đó đưa ra những yêu cầuphù hợp và định hướng việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu, học tập; biếtsưu tầm, cập nhật và sử dụng tài liệu có hiệu quả, thiết thực
- Chỉ cho người học về phạm vi nghiên cứu của chủ đề bài giảng, có ý thức
về sự khác biệt của bài học với các vấn đề có liên quan thuộc các môn khoa học
xã hội khác, nhất là với những môn có nội dung liên quan trực tiếp tới tư tưởng
Hồ Chí Minh
- Tuỳ vào đối tượng cụ thể và chủ đề cụ thể mà dành nhiều hay ít về lượngthời gian cũng như lượng thông tin đề cập ở phần này cho phù hợp
Trang 132 Phương pháp giảng phần cơ sở hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh
- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về sự hình thành, phát triển tư tưởng HồChí Minh đối với một vấn đề cụ thể trong hệ thống tư tưởng của Người
- Tuỳ theo từng bài giảng mà phần cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minhthường được kết cấu cụ thể, phù hợp nhằm đáp ứng mục đích nghiên cứu, họctập của bài giảng, (thường được kết cấu gồm 2 mục, hoặc 2 điểm: cơ sở lý luận
+ Phải làm cho người học thấy rõ cơ sở chủ yếu, quyết định sự hình thành,
phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh với bản chất cách mạng và khoa học của tưtưởng đó của Người, đó là chủ nghĩa Mác - Lênin
+ Giảng viên không trình bày lại các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin
về một vấn đề cụ thể, mà chỉ nên khêu gợi để người học tự nghiên cứu, hệ thốnglại trên cơ sở đã được nghiên cứu, tiếp thu qua các môn học khác
+ Khi phân tích luận giải, không được tách rời tư tưởng Hồ Chí Minh vớiquan điểm của các nhà kinh điển Mác - Lênin; đồng thời cũng không “cố đi tìm”
sự khác biệt giữa tư tưởng Hồ Chí Minh với quan điểm của các nhà kinh điểnMác Lênin
+ Phải đề cập đúng mức cơ sở hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh
từ những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc
Trang 14+ Thực tiễn chuẩn bị bài giảng và giảng bài môn tư tưởng Hồ Chí Minhcho thấy, người giảng viên cần phải có sự hiểu biết sâu rộng về văn hóa, lịch sửdân tộc và nhân loại mới có thể thực hành tốt ở nội dung này.
+ Phải làm cho người học nhận thức được, Hồ Chí Minh tiếp thu tinh hoa vănhóa nhân loại để hình thành tư tưởng của mình trên các lĩnh vực, hoạt động cụ thể.+ Trong bài giảng cần cung cấp, phân tích luận giải cho người học nắmvững cơ sở thực tiễn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh một cách khái quát Theo
đó, tập trung trình bày những điểm chủ yếu nhất về bối cảnh tình hình thực tiễncủa thế giới và trong nước liên quan tới sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh + Giúp người học nhận thức rõ sự thống nhất chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn
là một nguyên tắc căn bản trong nhận thức và hoạt động thực tế của Hồ Chí Minh
- Bài giảng phải làm cho người học nhận thức rõ, cùng với cơ sở khách
quan tác động hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh, thì nhân tố chủ quan về phẩmchất nhân cách của Người là rất quan trọng
+ Để tiếp thu được lý luận Mác - Lênin, truyền thống tốt đẹp của dân tộc
và tinh hoa văn hóa nhân loại, Hồ Chí Minh đã có những phẩm chất đặc biệtthuộc nhân tố chủ quan mà không phải ai cũng có được
+ Phẩm chất nhân cách của Hồ Chí Minh được thể hiện cụ thể trong thựctiễn hoạt động cách mạng phong phú, sôi động ở Việt Nam và thế giới
- Trong giảng dạy phần cơ sở hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh
ở các chuyên đề cụ thể, cần chú ý thực hiện tốt một số điểm sau đây:
+ Tránh sự trùng lặp về nội dung giữa chuyên đề này với chuyên đề khác
và có sư thống nhất về phương pháp, thứ tự trình bày các cơ sở hình thành tưtưởng Hồ Chí Minh đề cập trong bài giảng
+ Ngay trong một chủ đề bài giảng (một chủ đề cụ thể) thì việc trình bày
cơ sở chung với cơ sở hình thành từng nội dung (từng ý) cụ thể, từng luận điểmcũng phải có sự phân biệt rõ ràng
+ Với những chủ đề mà trong đó có nhiều luận điểm có tính độc lập tươngđối, thì nên trình bày cơ sở của từng luận điểm mà không nhất thiết trình bày cơ
Trang 15sở chung của toàn bộ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh theo chuyên đề bài giảng
đã xác định
+ Nếu trình bày cơ sở chung thì phải rất khái quát đủ để làm nền tảng, chỗdựa cho phân tích cơ sở cụ thể ở từng ý, từng luận điểm Giảng viên phải ý thứcđúng về điểm này và chủ động trong giảng dạy để tránh sự trùng lặp với các chủ
đề khác trong chương trình môn học
+ Không nên máy móc chuyên đề bài giảng nào cũng chia thành nhiều cấp
độ bàn về cơ sở hình thành, tuỳ thuộc vào đối tượng người học, điều kiện màvận dụng sáng tạo, cụ thể
- Khi trình bày, luận giải về cơ sở hình thành, phát triển tư tưởng Hồ ChíMinh trong một bài giảng, nếu chưa sưu tầm được các trích dẫn từ các bài nói vàviết của Hồ Chí Minh về vấn đề đó, thì chỉ nêu khái quát nội dung quan điểm, tưtưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin, truyền thống dân tộc, tinh hoa văn hóa nhânloại có quan hệ chặt chẽ với nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề mà bàigiảng cần luận giải làm rõ
3 Phương pháp giảng phần nội dung cơ bản của TT Hồ Chí Minh
- Đây là phần chủ yếu, có thời lượng và dung lượng nhiều nhất trongchương trình, giáo trình, trong chuẩn bị và giảng bài tư tưởng HCM
- Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh được sắp xếp theo một hệ thống các vấn
đề, theo một trật tự lôgíc nhất định
- Những tri thức, những luận điểm mang tính tư tưởng, tính khoa học, quanđiểm chính trị được truyền thụ trong bài giảng, đó phải là những tri thức có giátrị khoa học cao, những quan điểm được truyền bá phải là những cái chínhthống, thường là căn cứ vào quan điểm, đường lối của Đảng
- Dưới hình thức nguyên lý, tư tưởng Hồ Chí Minh nổi bật ở các vấn đềsau đây, mà mỗi vấn đề đều được trình bày trong tính thống nhất giữa tính lịch
sử với tính lôgíc, đó là:
+ Độc lập dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc
Trang 16+ Kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp côngnhân, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
+ Chủ nghĩa xã hội và quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
+ Tư tưởng về xây dựng Đảng Cộng sản cầm quyền
+ Tư tưởng về xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân
+ Tư tưởng về đại đoàn kết dân tộc
+ Tư tưởng về quân sự, về ngoại giao
+ Tư tưởng về đạo đức và giáo dục đạo đức cách mạng
+ Tư tưởng về xây dựng con người và phát triển kinh tế, văn hoá
+ Vấn đề phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh…
- Phân tích các nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh phải gắn với hoàn cảnh lịch
sử cụ thể, có trích dẫn, minh chứng để bảo đảm tính khách quan, trung thực + Tránh phân tích một cách chủ quan, hoặc xa rời cách tiếp cận của bộ môn
tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Những vấn đề nào cảm thấy còn khiên cưỡng, chưa thật sự tin cậy, dễgây tranh luận, thì không đưa vào bài giảng, hoặc nói rõ đó là suy nghĩ của cánhân để người học tiếp tục nghiên cứu, suy nghĩ
- Khi trình bày nội dung cơ bản trong tư tưởng của Hồ Chí Minh, giảngviên cần sử dụng phương pháp dùng lời, dùng từ có lựa chọn, rõ ràng, trongsáng và chân thực, không làm phức tạp, hoặc thần thánh hóa nội dung tư tưởngcủa Người
+ Phải nhận rõ đặc điểm về phong cách diễn đạt của Hồ Chí Minh là rấtgiản dị, dễ hiểu, dễ nhớ, phù hợp với nhiều đối tượng, mang tính khoa học vàtính đại chúng
+ Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh rất sâu sắc, thể hiện tầm cao và chiềusâu tư duy, trí tuệ của một bậc “đại trí” Vì thế, trong thực hành bài giảng củangười giảng viên phải tránh kể lể, miêu tả quá chi tiết sự việc, sự kiện, mà phảithể hiện sự khái quát tư tưởng của Người
Trang 17+ Người giảng viên cần huy động cao nhất những kiến thức có liên quan vàphương pháp nghiên cứu khoa học vào giảng dạy phần nội dung tư tưởng HồChí Minh.
- Quá trình phân tích nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh, phải luôn bám sátđối tượng môn học và phải vận dụng thế giới quan, phương pháp luận của chủnghĩa Mác - Lênin, nhất là vận dụng phương pháp biện chứng duy vật để làm rõnội dung tư tưởng của Người
+ Trong phân tích, luận giải nội dung cụ thể, giảng viên cần chú ý tránh sựtrùng lặp với những nội dung đã đề cập ở phần cơ sở hình thành
+ Việc sử dụng trích dẫn trong bài giảng phải bảo đảm chính xác, đầy đủ,không được cắt xén và phải có có độ tin cậy cao
- Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng ta về căn bản
là thống nhất, nhưng không được đồng nhất làm một
+ Khi phân tích nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh, người giảng viên phảilàm cho người học thấy rõ vị trí, vai trò nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh trongmối quan hệ với đường lối, quan điểm của Đảng ta
+ Trình bày nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh, phải luôn quan sát, bám sátđối tượng người học và chú ý thời gian để trình bày cho phù hợp, có hiệu quả
- Phần nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh trong bài giảng của chương trìnhmôn học phải dành nhiều thời gian hơn Phải bám sát nội dung trong giáo trình,giáo án, đồng thời có sự vận dụng sáng tạo trong khi truyền đạt
4 Phương pháp giảng phần vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời kỳ mới
- Phần vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn hiện nay là một vấn
đề cơ bản, để định hướng và đặt ra những nội dung cụ thể cho người học, phùhợp với chức trách, nhiệm vụ
- Tùy theo từng chuyên đề mà phần vận dụng đi vào từng nội dung cụ thể,không hoàn toàn giống nhau, song cũng có những điểm chung
Trang 18- Một số điểm cần chú ý về mặt phương pháp khi thực hành bài giảng ởphần này:
+ Một là, phải dành một thời lượng thích hợp để giảng về định hướng
nghiên cứu phần vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh (25 đến 30% thời gian củatoàn bài)
+ Hai là, phải bám sát nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh đã trình bày trong
bài giảng, đúng góc độ của bộ môn; khắc phục sự trùng lặp với phần vận dụngcủa các bộ môn khoa học khác có liên quan
+ Ba là, quá trình thực hành bài giảng phần vận dụng tư tưởng Hồ Chí
Minh trong từng bài giảng, cần chú ý khắc phục sự trùng lặp với các chuyên đềbài giảng khác trong cùng bộ môn
+ Bốn là, làm cho người học hiểu rõ sự nhận thức và vận dụng tư tưởng
Hồ Chí Minh của Đảng, Nhà nước và quân đội
- Phần vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong bài giảng tư tưởng Hồ ChíMinh không chỉ mang tính thực tiễn mà còn phải bao hàm cả tính lý luận
- Giảng viên cần có sự nghiên cứu sâu sát thực tế, nắm vững tư tưởng phùhợp với từng loại đối tượng học viên
+ Thông tin đưa ra trong phần vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh phải rấtthận trọng, có chọn lọc kỹ lưỡng để cung cấp cho người học những điều cần và
đủ cho việc tiếp tục nghiên cứu, vận dụng
+ Khi liên hệ thực tế, phải bảo đảm tính khách quan, trung thực và xâydựng
+ Giảng viên phải làm cho người học nhận rõ tư tưởng Hồ Chí Minh thểhiện tầm cao trí tuệ của lãnh tụ cách mạng, nhưng không phải là tư tưởng củasiêu nhân, mọi người đều có thể nhận thức đầy đủ, quán triệt và vận dụng
+ Giảng dạy phần vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh là giúp người học củng
cố niềm tin, nâng cao tính chiến đấu, tính phê phán để bảo vệ, phát triển sángtạo, góp phần đưa tư tưởng Hồ Chí Minh
KẾT LUẬN
Trang 193 Những điểm cần chú ý khi thực hành giảng phần vận dụng tư tưởng HồChí Minh đối với hiện nay?
Chuyên đề 4 PHƯƠNG PHÁP GIỚI THIỆU TÁC PHẨM
CỦA HỒ CHÍ MINH
I Vị trí, vai trò và đặc điểm tác phẩm của Hồ Chí Minh
1 Vị trí vai trò tác phẩm của Hồ Chí Minh
a Đối với cách mạng Việt Nam
- Các tác phẩm của Hồ Chí Minh là những tài liệu quan trọng để thức tỉnh,tập hợp, hướng dẫn nhân dân đứng lên làm cách mạng
+ Mục đích viết tác phẩm để tuyên truyền cách mạng
+ Nội dung của tác phẩm
Tuyên truyền lý luận Mác - Lênin về nước để giác ngộ cách mạng vô sảntrong nhân dân Giáo dục nhân dân làm cách mạng Giảng giải chủ nghĩa chodân hiểu Bày sách lược cho dân làm Chỉ ra nỗi khổ cực của nhân dân là dothực dân, đế quốc gây ra
+ Đối tượng để tuyên truyền: Mọi tầng lớp nhân dân, nhất là vào thanhniên Viết cho ai xem, viết để làm gì, viết như thế nào?
- Các tác phẩm của Hồ Chí Minh góp phần quan trọng trong việc xác địnhnền tảng, cơ sở hình thành đường lối cách mạng Việt Nam của Đảng
+ Cơ sở hình thành đường lối
Trang 20+ Mối quan hệ giữa nội dung trong các tác phẩm của Hồ Chí Minh vớiđường lối cách mạng Việt Nam
b Đối với việc nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh
- Các tác phẩm của Hồ Chí Minh là tài liệu bắt buộc trong nghiên cứu, họctập tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Mối quan hệ giữa tư tưởng, cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh
2 Đặc điểm tác phẩm của Hồ Chí Minh
a Đặc điểm về hình thức thể hiện của các tác phẩm
- Tác phẩm của Hồ Chí Minh thường ngắn gọn, súc tích
+ Lý do Hồ Chí Minh viết tác phẩm ngắn gọn súc tích
+ Yêu cầu viết ngắn gọn, súc tích
- Tác phẩm của Hồ Chí Minh phong phú về thể loại
+ Do ví trí, vai trò tác dụng tuyên truyền của từng thể loại quy định
+ Trình độ văn hoá và nhận thức của nhân dân ta
+ Do đặc điểm tâm lý, nhận thức của từng đối tượng cần tuyên truyền
b Đặc điểm nội dung tác phẩm
- Tác phẩm của Hồ Chí Minh đề cập những vấn đề cơ bản của cách mạngViệt Nam trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội
+ Tính toàn diện trong các tác phẩm của Hồ Chí Minh
+ Nội dung phản ánh những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam
Trang 21- Nội dung tác phẩm của Hồ Chí Minh luôn phù hợp với nhận thức của cáctầng lớp nhân dân Việt Nam.
+ Các tác phẩm của Hồ Chí Minh phản ánh sâu sắc đặc điểm tâm lý, nhậnthức, nhu cầu, nguyện vọng của các giai cấp, tầng lớp, dân tộc Việt Nam trongquá trình phát triển của cách mạng
+ Chỉ rõ vị trí, vai trò của từng giai cấp, lực lượng, thành phần trong quátrình tham gia cách mạng
- Nội dung tác phẩm của Hồ Chí Minh mang tính chiến đấu cao, tính nhân văn sâu sắc.
+ Vai trò của văn hoá văn nghệ
+ Tính chất, của văn hoá văn nghệ
+ Chức năng của văn hoá văn nghệ
- Nội dung tác phẩm của Hồ Chí Minh luôn đảm bảo tính thống nhất chặtchẽ giữa lý luận và thực tiễn
+ Các tác phẩm của Hồ Chí Minh luôn phản ánh sâu sắc tính thống nhất giữaquan điểm tư tưởng với thực tiễn cuộc sống và hoạt động cách mạng của Người + Yêu cầu nghiên cứu tư tưởng phải gắn với nghiên cứu cuộc đời và sự nghiệpđấu tranh cách mạng đầy gian khổ nhưng vẻ vang mà Người đã kinh qua
II Một số vấn đề về PP giới thiệu tác phẩm của Hồ Chí Minh
1 Phương pháp giới thiệu hoàn cảnh ra đời tác phẩm của Hồ Chí Minh
a Giới thiệu hoàn cảnh lịch sử thế giới
- Nắm vững đặc điểm, hoàn cảnh lịch sử thế giới,
- Giới thiệu hoàn cảnh lịch sử ở các nước khu vực, các nước láng giềng cóđiều kiện gần giống Việt Nam,
b Giới thiệu hoàn cảnh lịch sử trong nước
- Về tình hình xã hội
- Về thực tiễn tình hình cách mạng trong nước
2 Phương pháp giới thiệu nội dung tác phẩm Hồ Chí Minh
a Giới thiệu nội dung tổng quát của tác phẩm
Trang 22- Xác định rõ nội dung tư tưởng chủ đạo, xuyên suốt toàn bộ tác phẩm.
- Kết cấu tổng thể của tác phẩm
b Giới thiệu những nội dung cụ thể của tác phẩm
- Vai trò, vị trí những nội dung cụ thể của tác phẩm
- Yêu cầu
+ Phải nghiên cứu khái quát, lựa chọn những nội dung cụ thể tiêu biểu.+ Trích dẫn sát hợp với nội dung
- Làm rõ cơ sở khoa học của các luận điểm trong tác phẩm
+ Cơ sở tư tưởng lý luận:
+ Cơ sở thực tiễn
3 Phương pháp giới thiệu ý nghĩa tác phẩm của Hồ Chí Minh
a Giới thiệu ý nghĩa lịch sử của các tác phẩm
+ Thực tiễn lịch sử đã diễn ra minh chứng cho quan điểm trên
b Giới thiệu ý nghĩa của các tác phẩm trong giai đoạn hiện nay
- Định hướng nghiên cứu, vận dụng, khai thác ý nghĩa các quan điểm, tưtưởng trong các tác phẩm của Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp cách mạng ở nước
ta hiện nay
- Tiếp tục khẳng định vai trò nền tảng của các quan điểm, tư tưởng Hồ ChíMinh trong các tác phẩm đối với việc hoạch định đường lối chiến, sách lượccách mạng đúng đắn của Đảng trong thời kỳ mới
Trang 23- Những chỉ dẫn là cơ sở trực tiếp cho việc xác định những chủ trương,biện pháp nhằm hiện thực hoá đường lối của Đảng trong thực tiễn
- Để lại nhiều kinh nghiệm quý cho cách mạng
MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1 Phương pháp tự học, tự nghiên cứu môn tư tưởng Hồ Chí Minh
a Mục đích, nhiệm vụ và yêu cầu của việc tổ chức tự học, tự nghiên cứu môn tư tưởng Hồ Chí Minh
* Mục đích:
- Tự học, tự nghiên cứu môn tư tưởng Hồ Chí Minh là hoạt động nhận thứcmang tính độc lập, sáng tạo của người học nhằm củng cố, nắm vững những kiếnthức về tư tưởng Hồ Chí Minh và vận dụng vào giải quyết những vấn đề thựctiễn đặt ra
- Tự học, góp phần quan trọng vào việc thực hiện đổi mới phương pháp dạyhọc theo hướng phát huy tính tích cực của người học
* Nhiệm vụ:
- Phải nhằm hướng hoạt động tự học, tự nhiên cứu của người học vào việccủng cố, nắm vững các kiến thức cơ bản của môn tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 24- Tự học, tự nghiên cứu môn tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần bồi dưỡng vềphương pháp, tác phong, phẩm chất cao đẹp của người học theo tấm gương và tưtưởng của Người.
- Tự học, tự nghiên cứu của người học góp phần tham gia đấu tranh chốnglại những quan điểm sai trái, tù địch để bảo vệ và phát triển tư tưởng Hồ ChíMinh
b Một số phương pháp tổ chức tự học, tự nghiên cứu
* Phương pháp tự học, tự nghiên cứu bút ký bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh
- Đây là khâu đầu tiên trong quy trình tự học, tự nghiên cứu của người họcnhằm tái hiện lại một cách có hệ thống những kiến thức cơ bản mà giảng viên đãtrình bày, định hướng trên lớp
- Trên cơ sở đó, xác định kế hoạch, nội dung nghiên cứu mở rộng nhằmnăng cao kiến thức, đáp ứng yêu cầu của bài học
- Trong nghiên cứu bút ký bài giảng trước hết cần chú ý nghiên cứu bổsung, cập nhật những thông tin đã được tiếp cận, được nghe giảng mà người họcchưa kịp bút ký
* Phương pháp tự học, tự nghiên cứu giáo trình, tài liệu
- Giáo trình là tài liệu nghiên cứu, học tập quan trọng nhất…
Trang 25- Việc lựa chọn giáo trình phải căn cứ vào từng đối tượng học viên, từngbậc học, bậc đào tạo thích hợp
- Trong nghiên cứu giáo trình, người học phải nắm vững định hướng nghiêncứu của giảng viên để chủ động tìm ra phương pháp tự học, tự nghiên cứu giáotrình thích hợp
* Phương pháp tự học, tự nghiên cứu các bài nói, bài viết và các tác phẩm của
+ Phải biết so sánh, đối chiếu với các nội dung, tài liệu khác mà mình đãtiếp cận, qua đó nhận rõ sự vận động, phát triển của những nội dung, quan điểmđúng đắn của Người
* Phương pháp tự học, tự nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến nội dung môn học tư tưởng Hồ Chí Minh
- Lựa chọn nội dung, tài liệu nghiên cứu tham khảo phải căn cứ vào nộidung, chương trình của môn học đã được xác định
- Phải nắm vững mục đích, nhiệm vụ của môn học, nắm vững đối tượng ngườihọc để lựa chọn, xác định tài liệu tự học, tự nghiên cứu có liên quan phù hợp
- Trong tự học, tự nghiên cứu tài liệu liên quan phải chú trọng chuẩn bị bảnlĩnh và tri thức cần thiết cho người học để có thể chống lại hiệu quả những quanđiểm sai trái, phản động
2 Phương pháp chuẩn bị và tiến hành Xêmina môn tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 262.1 Đặc điểm và mục đích của Xêmina môn tư tưởng Hồ Chí Minh
a) Đặc điểm của Xêmina môn tư tưởng Hồ Chí Minh
- Chủ đề Xêmina môn tư tưởng Hồ Chí Minh thường có nội dung rộng, liênquan đến nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn
- Nội dung Xêmina tư tưởng Hồ Chí Minh liên quan mật thiết đến kiến thứcnhiều bộ môn khoa học chính trị khác
b) Mục đích của Xêmina môn tư tưởng Hồ Chí Minh
- Xêmina nhằm làm sâu sắc giá trị lý luận, thực tiễn của tư tưởng Hồ ChíMinh, giúp người học bổ sung, củng cố kiến thức của môn học tư tưởng Hồ ChíMinh
- Xêmina tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần xây dựng, phát triển những khảnăng tích cực cho người học, hướng người học vào việc vận dụng những tri thứcđúng đắn vào giải quyết tốt những vấn đề lý luận, thực tiễn đặt ra
2.2 Phương pháp chuẩn bị Xêmina môn tư tưởng Hồ Chí Minh
a) Yêu cầu đối với khoa và giảng viên phụ trách Xêmina
* Đối với Khoa chuyên ngành:
- Căn cứ vào kế hoạch, nội dung chương trình huấn luyện môn tư tưởng HồChí Minh của từng đối tượng đào tạo để xác định kế hoạch và hệ thống vấn đềXêmina cho phù hợp
- Trên cơ sở hệ thống nội dung, chủ đề Xêmina đã xác định, khoa phải sớm
có kế hoạch phân công giảng viên phụ trách từng chủ đề Xêmina
* Đối với giảng viên phụ trách Xêmina:
- Giảng viên được phân công phụ trách xêmina phải chuẩn bị, thực hiện đầy
đủ những yêu cầu về quy trình nội dung, nắm vững tình hình lớp học và tiếnhành phổ biến, hướng dẫn người học chuẩn bị nội dung xêmina
- Trong hướng dẫn Xêmina tư tưởng Hồ Chí Minh cần định hướng chongười học nghiên cứu, chuẩn bị theo những yêu cầu chính cần tham gia
b) Đối với người học
Trang 27- Xác định kế hoạch chuẩn bị, thực hành Xêmina.
- Thu thập, nghiên cứu tài liệu liên quan để chuẩn bị đề cương Xêmina Lựachọn và chuẩn bị những vấn đề cần đưa ra trong thực hành Xêmina, nhữngvướng mắc, phát hiện trong quá trình tự học tập, tự nghiên cứu…
2.3 Phương pháp thực hành Xêmina môn tư tưởng Hồ Chí Minh
a) Đối với giảng viên điều khiển Xêmina
Ngoài việc nắm vững những yêu cầu về phương pháp điều khiển Xêminacác môn lý luận chính trị và khoa học xã hội nhân văn nói chung, giảng viênđiều khiển Xêmina môn tư tưởng Hồ Chí Minh cần chú ý những yêu cầu sau:
- Phải hướng suy nghĩ và thảo luận, tranh luận của học viên vào thực hiện yêucầu hiểu biết sâu sắc nội dung và tính cách mạng, khoa học của TTHCM
- Làm rõ những nét đặc sắc, độc đáo sáng tạo của Hồ Chí Minh trên nhữnglĩnh vực, nội dung cụ thể mà chủ đề Xêmina đã xác định và đi sâu
- Chủ động dự kiến, nắm bắt và giải đáp kịp thời, thích hợp những vấn đềnảy sinh trong xêmina
- Thực hiện gắn việc trao đổi, nghiên cứu nắm vững nội dung tư tưởng HồChí Minh, chủ nghĩa Mác - Lênin và quan điểm, đường lối của Đảng trong mỗithời kỳ cụ thể
- Phát huy trí tuệ tổng hợp của tập thể trong tranh luận đấu tranh với nhữngluận điểm sai trái phản động
- Kết luận xêmina phải sát với yêu cầu chủ đề đã xác định
b) Đối với người học
Trên cơ sở chuẩn bị công phu, nghiêm túc đối với chủ đề Xêmina, ngườihọc phải nhận rõ vai trò vừa là khách thể, vừa là chủ thể trong Xêmina để thựchiện tốt những yêu cầu chính đặt ra:
- Phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác trong Xêmina
- Tập trung sự chú ý lắng nghe, theo dõi phát hiện vấn đề và dự kiếnphương án giải quyết của mình
Trang 28- Nội dung ý kiến thảo luận phẳi ngắn gọn, khái quát và thể hiện rõ chínhkiến, lập trường quan điểm của mình, gắn chặt giữa lý luận và thực tiễn.
- Trong Xêmina môn tư tưởng Hồ Chí Minh, người học phải nêu cao tinhthần đấu tranh phê phán những tư tưởng sai trái, thù địch để góp phần bảo vệ tưtưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng…
3 Phương pháp tổ chức học tập ngoại khoá môn tư tưởng Hồ Chí Minh
3.1 Vị trí, vai trò và yêu cầu của học tập ngoại khoá môn tư tưởng Hồ Chí Minh
a) Học ngoại khoá và vị trí, vai trò của học tập ngoại khoá môn tư tưởng Hồ Chí Minh
- Học ngoại khoá là một hình thức học tập đặc biệt thông qua phương tiệnnghe, nhìn hoặc trực tiếp tiếp xúc với các nhân chứng lịch sử, các tư liệu, tàiliệu, hiện vật, các địa danh lịch sử có liên quan trực tiếp đến sự nghiệp - tưtưởng Hồ Chí Minh
- Học ngoại khoá môn tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò rất quan trọng, gópphần củng cố, làm sâu sắc thêm tri thức cho người học
b) Một số yêu cầu trong học tập ngoại khoá môn tư tưởng Hồ Chí Minh
- Phải xác định rõ mục đích, yêu cầu, nội dung học tập
- Học ngoại khoá tư tưởng Hồ Chí Minh phải được tổ chức chặt chẽ, có kếhoạch cụ thể, chu đáo
- Sau học tập cần tổ chức rút kinh nghiệm, viết thu hoạch Tiếp tục địnhhướng cho người học học tập, nghiên cứu, tu dưỡng, rèn luyện, bổ sung kiếnthức và lập trường tư tưởng…
3.2 Phương pháp tổ chức học tập ngoại khoá
a) Phương pháp tổ chức xem phim học tập
- Lựa chọn nội dung phim phù hợp với nội dung học tập và quỹ thời giancho phép theo kế hoạch
- Có kế hoạch thời gian, tổ chức xem phim thích hợp, chặt chẽ
Trang 29- Cần tổ chức trao đổi, thu hoạch, liên hệ vận dụng trong học tập và tudưỡng, rèn luyện bản thân sau khi xem phim học tập.
b) Phương pháp tổ chức học tập tham quan thực tế
- Cần lựa chọn điểm tham quan thực tế, nội dung nghiên cứu, học tập thích hợp,thiết thực
- Việc tổ chức tham quan thực tế cần tiến hành chặt chẽ, bảo đảm an toànmọi mặt…
c) Phương pháp tổ chức học tập trao đổi, gặp gỡ với nhân chứng lịch sử:
- Lựa chọn nhân vật để gặp gỡ, học tập phải là nhân vật tiêu biểu có thể cungcấp nhiều tư liệu bổ ích thiết thực phục vụ việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh
- Phải có kế hoạch cụ thể, chuẩn bị nội dung, ý định cần trao đổi học tập vàliên hệ, hiệp đồng chặt chẽ cả về thời gian và nội dung
- Quán triệt ý thức trách nhiệm, xác định thái độ cầu thị, khiêm tốn, cởi mởcho người học, bám sát yêu cầu nội dung môn học tư tưởng Hồ Chí Minh Córút kinh nghiệm, thu hoạch nghiêm túc
4 Phương pháp hướng dẫn ôn tập, thi, kiểm tra đánh giá kết quả
4.1 Phương pháp hướng dẫn ôn tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh
- Hướng dẫn ôn tập là một khâu rất quan trọng trong học tập tư tưởng HồChí Minh
- Trong hướng dẫn ôn tập cần kết hợp giải đáp những vấn đề, nhận thức cònvướng mắc, tranh luận của người học để tạo sự thống nhất nhận thức
4.2 Phương pháp tổ chức thi, kiểm tra đánh giá kết quả môn tư tưởng
Hồ Chí Minh
- Tổ chức thi, kiểm tra đánh giá kết quả là một khâu quan trọng trong quátrình dạy học, có ý nghĩa quan trọng góp phần thực hiện đổi mới, nâng cao chấtlượng dạy học
- Quán triệt yêu cầu đổi mới trong giáo dục đào tạo hiện nay, việc tổ chứcthi, kiểm tra đánh giá kết quả môn tư tưởng Hồ Chí Minh phải thực hiện tốt tinhthần Nghị quyết Đại hội X, XI, XII của Đảng
Trang 30- Góp phần đấu tranh với “những hiện tượng tiêu cực như bệnh thành tích,thiếu trung thực trong đánh giá kết quả giáo dục, trong học tập…”.
a) Phương pháp tổ chức kiểm tra học trình, kiểm tra giữa môn
- Kiểm tra học trình, kiểm tra giữa môn?
- Kiểm tra trình, kiểm tra giữa môn cần được tiến hành nghiêm túc, nền nếptheo đúng quy chế giáo dục và đào tạo của cơ sở đào tạo
b) Phương pháp tổ chức thi môn tư tưởng Hồ Chí Minh
Thi là hình thức đánh giá kết quả học tập ở mức độ cao, đòi hỏi người họcphải vận dụng tư duy tổng hợp và khối lượng kiến thức lớn để trả lời
- Đối với thi viết:
- Đối với thi vấn đáp:
TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Tài liệu tham khảo bắt buộc
1 Tổng cục Chính trị, Giáo trình phương pháp dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh (Dùng cho đào tạo giảng viên chuyên nghành tư tưởng Hồ Chí Minh -
bậc đại học), Nxb QĐND, Hà Nội, 2008
2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ
X, Nxb CTQG, Hà Nội, 2006.
3 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lẩn thứ hai BCHTW (khoá
VIII) về Giáo dục - Đào tạo
4 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ
XI, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011.
Trang 314 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ
XI, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011.
5 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb CTQG, Hà Nội, 2016.
* Tài liệu tham khảo không bắt buộc
1 Đảng uỷ quân sự Trung ương, Nghị quyết số 86 về công tác giáo dục, đào tạo trong tình hình mới (3-2007).
2 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh (Tài liệu tập
huấn môn học tư tưởng Hồ Chí Minh), Hà Nội, 2008
3 Đảng uỷ Học viện Chính trị (2016), Nghị quyết lãnh đạo nhiệm vụ Giáo dục, Đào tạo và Khoa học, Công nghệ, Môi trường (2015-2016).
4 Học viện Chính trị, Phòng Thông tin KH - CN và MT (2004), Một số vấn
đề về đổi mới giáo dục đào tạo ở nước ta hiện nay.
5 PGS.TS Lê Huy Bình (Chủ biên), Đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh trong các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay, Nxb
QĐND, Hà Nội, 2015
Chuyên đề 6
Bổ trợ: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP
GIẢNG DẠY TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY
1 Tính tất yếu đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh
1.1 Môn học tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh trong những năm qua
* Tư tưởng Hồ Chí Minh và sự phát triển môn học tư tưởng Hồ Chí Minh
- Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh
- Sự phát triển môn học tư tưởng Hồ Chí Minh trong những năm qua
* Thực tiễn thực hiện phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh trong những năm qua
Trang 32- Những thành công trong thực hiện Phương pháp giảng dạy môn tư tưởng
- Yêu cầu tất yếu nâng cao nhận thức về tư tưởng Hồ Chí Minh
- Đổi mới phương pháp giảng dạy với yêu cầu nâng cao nhận thức về tưtưởng Hồ Chí Minh
* Đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm tiếp tục khẳng định vai trò, vị trí quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay
- Vai trò, vị trí tư tưởng Hồ Chí Minh đối với Đảng ta và đối với cách mạngViệt Nam
- Đổi mới phương pháp giảng dạy với việc khẳng định vai trò tư tưởng HồChí Minh đối với Đảng ta và cách mạng Việt Nam hiện nay
* Đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh phải phù hợp với thực tiễn tình hình Việt Nam và xu thế phát triển giáo dục trên thế giới
- Thực tiễn đổi mới phương pháp dạy học ở Việt Nam và thế giới hiện nay
- Đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh phù hợp với thựctiễn đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
2.2 Một số giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay
* Nâng cao nhận thức tính tất yếu đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay
Trang 33- Nâng cao nhận thức tính tất yếu đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng
Hồ Chí Minh cho người dạy và người học
- Những biện pháp cụ thể nâng cao nhận thức tất yếu đổi mới phương phápgiảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh
* Đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh phù hợp với từng cấp học, với từng đối tượng
- Đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh phải phù hợp vớitừng cấp học, bậc học
- Đổi mới phương pháp giảng dạy TTHCM phải bám sát đối tượng ngườihọc
* Phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh phải sinh động phù hợp với từng dạng nội dung, luôn luôn gắn lý luận với thực tiễn
- Đổi mới phương pháp giảng dạy phải phù hợp với mỗi dạng nội dung,mỗi học phần cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh
- Đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh theo hướng gắnliền giữa lý luận với thực tiễn
* Tăng cường cơ sở vật chất - kỹ thuật cho giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh
- Tăng cường tư liệu, tài liệu, giáo trình và phương tiện kỹ thuật cho giảngdạy tư tưởng Hồ Chí Minh
- Quan tâm hơn nữa đến đời sống vật chất, tinh thần của đội ngũ giảng viêngiảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh
KẾT LUẬN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1 Tính tất yếu đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh
2 Những giải pháp cơ bản đổi mới phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 34Chuyên đề 7 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY PHẦN LỊCH SỬ
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
I Đặc điểm nội dung, yêu cầu cơ bản phương pháp giảng dạy Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh
1 Đặc điểm nội dung của Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh
- Nội dung Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh đề cập toàn diện những vấn đề cơ bản về nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển tư tưởng HCM.
- Nội dung Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện sự gắn bó chặt chẽ với các môn lý luận Mác - Lênin, lịch sử và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các thời kỳ cách mạng.
- Nội dung Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh luôn gắn liền với thực tiễn và được phản ánh sinh động qua thực tiễn cuộc sống và hoạt động cách mạng của Người.
2 Những yêu cầu cơ bản về phương pháp giảng dạy Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh
* Một số yêu cầu chung về phương pháp giảng dạy Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh
- Giảng dạy Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh dựa trên cơ sở lập trường quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và quan điểm đường lối của Đảng
- Giảng dạy Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh phải trên cơ sở nắm vững kiến thức cơ bản về lịch sử , văn hóa Việt Nam và thế giới
- Giảng dạy Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh phải trên cơ sở nắm vững quan điểm lý luận gắn liền thực tiễn, hiểu biết sâu sắc thực tiễn cuộc sống và hoạt động cách mạng phong phú của Hồ Chí Minh
* Những yêu cầu cụ thể về phương pháp giảng dạy Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh
- Cần phân tích làm rõ những nguồn gốc cơ bản hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh; vai trò, vị trí và mối quan hệ giữa các nhân tố trong nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 35- Phân tích làm rõ những hoạt động chủ yếu của Hồ Chí Minh và nội dung
cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành, phát triển qua các giai đoạn chủ yếu
- Khái quát khẳng định giá trị, ý nghĩa to lớn của việc nghiên cứu nguồn gốc, quá trình hình thành, phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh
II Phương pháp giảng dạy một số nội dung cơ bản Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh
1 Phương pháp giảng dạy phần nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh
- Làm rõ vị trí, mục đích nghiên cứu và đặc điểm nội dung các chủ đề phần nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh
- Phương pháp giảng dạy một số chủ đề phần nguồn gốc hình thành, phát triển
tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Chủ đề: Ảnh hưởng của truyền thống dân tộc Việt Nam đến sự hình thành,phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Chủ đề: Tinh hoa văn hóa phương Đông và phương Tây đối với sự hìnhthành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Chủ đề: Chủ nghĩa Mác - Lênin với sự hình thành, phát triển tư tưởng HồChí Minh
+ Chủ đề: Thực tiễn cách mạng Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XXvới việc hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh
2 Phương pháp giảng dạy phần quá trình hình thành, phát triển tư tưởng
- Phương pháp giảng dạy một số chủ đề phần quá trình hình thành, phát triển
tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 36+ Chủ đề: Sự hình thành tư tưởng yêu nước và chí hưởng cứu nước của Hồ ChíMinh giai đoạn trước 1911.
+ Chủ đề: Sự hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minhgiai đoạn 1911 - 1920
+ Chủ đề: Sự hình thành cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cáchmạng Việt Nam giai đoạn 1920 - 1930
+ Chủ đề: Sự hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh giai đoạn 1930 - 1945.+ Chủ đề: Sự hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minhgiai đoạn 1945 - 1969
III Vận dụng phương pháp giảng dạy phần Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay
1 Đặc điểm nội dung phần Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường
sĩ quan quân đội hiện nay
- Ở các trường sĩ quan quân đội, lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh không phải
là một môn học hay học phần trong chương trình chung cho các đối tượng.
- Nội dung phần Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh thường bố trí thành một chủ đề: Nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh.
2 Cách thức giảng dạy phần Lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường
sĩ quan quân đội hiện nay
- Vận dụng phải sát hợp với yêu cầu chung trong phương pháp giảng dạy nói chung ở các trường sĩ quan
- Quá trình vận dụng phải bám sát vào đối tượng đào tạo
- Quá trình vận dụng phải bám sát vào thời gian cho phép của chương trình đào tạo
- Quá trình vận dụng phải chú ý gắn với xây dựng kết cấu nội dung
- Làm rõ ý nghĩa của chủ đề đối với nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh
KẾT LUẬN NHỮNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Trang 37Chuyên đề 8 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY PHẦN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
1 Đặc điểm, nội dung và yêu cầu cơ bản trong giảng dạy tư tưởng Hồ Chí MInh về chính trị - xã hội
1.1 Đặc điểm nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh phần chính trị - xã hội
Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị - xã hội đề cập những vấn đề chính trị
cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đếncách mạng xã hội chủ nghĩa Có thể khái quát trên những vấn đề cơ bản sau:
- Về con đường và mục tiêu, nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam:
- Về phương pháp cách mạng: sử dụng phương pháp cách mạng bạo lực
- Về lực lượng cách mạng: là của toàn dân, lấy liên minh công nông làm
+ Đều bắt nguồn từ thực tiễn cách mạng Việt Nam và luôn thống nhắt giữa
lý luận với thực tiễn
+ Mục tiêu, lý tưởng của Đảng cũng là mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của
Hồ Chí Minh
+ Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩaMác - Lênin vào điều kiện thực tiễn cách mạng nước ta, là một bộ phận nền tảng
tư tưởng của Đảng
1.2 Một số yêu cầu cơ bản trong giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị - xã hội
Trang 38a) Một số yêu cầu chung trong giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị - xã hội
- Giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị - xã hội phải trên cơ sởnắm vững lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, quan điểm, đường lối của Đảng
- Giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị - xã hội phải trên cơ sở sựhiểu biết sâu sắc thực tiễn cuộc sống và hoạt động cách mạng phong phú của HồChí Minh
- Giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị xã hội phải luôn luôn nắmchắc đối tượng, phương pháp môn học, phân biệt rõ với các bộ môn khoa học xãhội nhân văn khác, đặc biệt là môn Lịch sử Đảng và môn CTĐ, CTCT
b) Những yêu cầu cụ thể trong giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh phần chính trị - xã hội
- Khái quát gọn, rõ những quan điểm, luận điểm của Hồ Chí Minh về chínhtrị - xã hội
- Làm rõ tính đúng đắn, sáng tạo của các quan điểm, luận điểm đó của HồChí Minh
- Khẳng định giá trị, ý nghĩa to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh về lý luận vàthực tiễn; đấu tranh phê phán các quan điểm sai trái, thù địch xuyên tạc, phủnhận tư tưởng Hồ Chí Minh của các thế lực thù địch
2 Phương pháp giảng dạy một số chuyên đề trong học phần tư tưởng
Trang 39- Làm rõ tính đúng đắn, sáng tạo luận điểm của Hồ Chí Minh về “cáchmạng giải phóng dân tộc thuộc địa cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và cókhả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc”
- Làm rõ điều kiện khách quan và chủ quan để thực hiện thắng lợi “dự báokhoa học” đó của Hồ Chí Minh
- Định hướng nghiên cứu, vận dụng trong giai đoạn hiện nay
2.2 Phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội
và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
- Quan niệm của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội
+ Cần làm rõ cách thức tiếp cận và quan niệm của Hồ Chí Minh chủ nghĩa
xã hội Trên cơ sở đó khái quát chỉ ra những đặc trưng bản chất của chủ nghĩa
xã hội
+ Chỉ ra sự thống nhất giữa bản chất, mục tiêu và động lực của chủ nghĩa
xã hội trong tư tưởng Hồ Chí Minh…
- Nội dung con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trong tưtưởng Hồ Chí Minh
+ Về tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
+ Nội dung xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta trong thời kỳ quá độ + Về bước đi và biện pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
- Định hướng nghiên cứu, vận dụng về xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước
ta hiện nay
2.3 Phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp cách mạng
Trong giảng dạy cần chú trọng một số nội dung sau:
- Phương pháp bám sát thực tiễn, lấy thực tiễn Việt Nam làm điểm xuấtphát… lưu ý:
+ Hồ Chí Minh vận dụng sáng tạo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin vềthực tiễn và nhấn mạnh vai trò thực tiễn cách mạng Việt Nam làm cơ sở xuấtphát cho mọi nhận thức và hành động
Trang 40+ Nhấn mạnh thực tiễn Việt Nam, nhưng Hồ Chí Minh không tuyệt đối hoá
“cái đặc thù riêng” coi nhẹ thực tiễn cách mạng thế giới mà phải luôn gắn bóchặt chẽ với nhau, không được phủ nhận giá trị chung “cái phổ biến”…
- Khi trình bày phương pháp “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, Cần làm rõ: + Cái bất biến? Cái vạn biến? Mối quan hệ giữa cái bất biến và cái vạnbiến đối với cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng
+ Hồ Chí Minh giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ đánh
đế quốc và đánh phong kiến; giải quyết tốt mối quan hệ giữa hai chiến lược cáchmạng ở hai miền khác nhau trong phạm vi một quốc gia…
Định hướng nghiên cứu, vận dụng
2.4 Phương pháp giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam
- Một số vấn đề cần chú ý khi trình bày chủ đề này
+ Cần phân biệt rõ về đối tượng, phương pháp của bộ môn để khi trình bàykhông được trùng lặp, lẫn lộn về mặt phương pháp với mà 2 Bộ môn: Lịch sửĐảng và CTĐ, CTCT
+ Môn tư tưởng Hồ Chí Minh tập trung làm rõ hệ thống các quan điểm,luận điểm, nguyên tắc, phương pháp… chứ không phải thuyết trình, kể các sựkiện về Hồ Chí Minh
+ Phương pháp trong trình bày của môn tư tưởng Hồ Chí Minh là thiên vềphương pháp luận của Mác - Lênin
+ Làm rõ cơ sở khoa học của các quan điểm, luận điểm và khẳng định tínhđúng đắn, sáng tạo của các quan điểm - luận điểm đó
Lưu ý: quan điểm Hồ Chí Minh về Đảng cầm quyền và sự cảnh báo củaNgười cần đề phòng, ngăn ngừa những nguy cơ của một Đảng cầm quyền?
Về các nguyên tắc xây dựng đảng, Người thường nhấn mạnh về mối quanhệ… đấu tranh phê phán với những biểu hiện sai trái, mơ hồ, lệch lạc trongĐảng và trong mỗi cán bộ, đảng viên?