Luận văn: Cần, kiệm, liêm, chính theo tư tưởng Hồ Chí Minh

HỌC VIỆLaianjN CHÍNH TRỊ QUỐC GHồ Chí Minh; đạo đức Hồ Chí Minh; Cần kiệm liêm chínhIA HỒ CHÍ MINH PAGE X©y dùng cÇn kiÖm liªm chính, chÝ c«ng ve t­ cho học viªn häc viÖn hËu cÇn hiÖn nay theo t­ t­ëng hå chÝ minh MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG CẦN KIỆM LIÊM CHÍNH, CHÍ CÔNG VÔ TƯ 8 1 1 Vai trò, vị trí xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư 8 1 2 Nội dung xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư 14 1 3 Biện pháp xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư 24 1 4 Giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí.

cho häc viªn häc viÖn hËu cÇn hiÖn nay

theo t tëng hå chÝ minh

MỤC LỤC

Chương 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG CẦN KIỆM

1.1 Vai trò, vị trí xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư 81.2 Nội dung xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư 141.3 Biện pháp xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư 241.4 Giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về

Chương 2: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO XÂY

DỰNG CẦN KIỆM LIÊM CHÍNH, CHÍ CÔNG VÔ TƯ CHO HỌC VIÊN HỌC VIỆN HẬU CẦN HIỆN NAY 532.1 Những nhân tố tác động đến việc xây dựng cần kiệm liêm

chính, chí công vô tư cho học viên Học viện Hậu cần hiện nay 53

2.2 Nội dung cần kiệm liêm chính, chí công vô tư cần phải xây

2.3 Các nhóm giải pháp xây dựng cần kiệm liêm chính, chí

công vô tư cho học viên Học viện Hậu cần hiện nay theo tư tưởng Hồ

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hồ Chí Minh - Người anh hùng giải phóng dân tộc, vị lãnh tụ vĩ đại củacách mạng Việt Nam Suốt cả cuộc đời mình, Người luôn vì dân, vì nước, đấutranh không mệt mỏi cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Trong kho tàng trithức quý giá mà Người để lại cho toàn Đảng, toàn dân ta, điều có giá trị lớnnhất chính là tư tưởng của Người Một trong những tư tưởng quan trọng và có

ý nghĩa thực tiễn đối với nước ta hiện nay là tư tưởng của Người về cần kiệmliêm chính, chí công vô tư

Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư là phẩm chất quan trọng gắn liềnvới hoạt động hàng ngày của mỗi người, gắn liền giữa lời nói và việc làm,giữa suy nghĩ và hành động của mỗi cá nhân trong việc công cũng như trongđời tư, trong sinh hoạt cũng như trong công tác hàng ngày mỗi người nóichung; của cán bộ, chiến sỹ Quân đội nhân dân Việt Nam nói riêng Suốt cuộcđời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh đã dành nhiều tâm huyếtcho việc xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Người đã đào tạo ramột đội ngũ cán bộ, đảng viên trong và ngoài quân đội có uy tín lớn thực sựtrong nhân dân, đủ đức và tài để lãnh đạo nhân dân làm nên thắng lợi của sựnghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước

Học viện Hậu cần là đơn vị trực thuộc trực tiếp Bộ Quốc Phòng, cónhiệm vụ đào tạo lực lượng sỹ quan Hậu cần cho toàn quân Là một trongkhối các Học viện, nhà trường kinh tế, đào tạo ra đội ngũ cán bộ Hậu cần hoạtđộng trong lĩnh vực kinh tế của Quân đội Với các chuyên ngành như: Tàichính, quân nhu, quân lương, doanh trại, vận tải, xăng dầu, chỉ huy thammưu, với mục tiêu, yêu cầu đào tạo lực lượng sỹ quan Hậu cần cho toàn quânmột cách toàn diện có đủ đức, đủ tài, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng Hậucần Quân đội vững mạnh

Thực hiện lời dạy của Bác: “Cán bộ cung cấp càng phải làm kiểu mẫucần, kiệm, liêm, chính” [66, tr.180] Mặt khác, cán bộ hậu cần: “Phải thấytrước, lo trước Phải có sáng kiến và phải tháo vát Phải thật sự cần, kiệm,liêm, chính” [66, tr.180] Tại Hội nghị cung cấp toàn quân lần thứ nhất, Chủtịnh Hồ Chí Minh căn dặn đội ngũ cán bộ, chiến sỹ ngành Hậu cần: “Các chúphải làm thế nào một bát gạo, một đồng tiền, một viên đạn, một viên thuốc,một tấc vải phải đi thẳng đến chiến sỹ” [66, tr.433].

Kế tục truyền thống đó trong sự nghiệp đổi mới do Đảng ta khởixướng, phần đông cán bộ, đảng viên trong Quân đội vẫn giữ vững và phát huyđược đạo đức cách mạng, góp phần to lớn vào những thành tựu chung của cảdân tộc Thực hiện lời căn dặn của Bác, học viên Học viện Hậu cần tốt nghiệp

ra trường vừa phải có đầy đủ phẩm chất đạo đức cách mạng cần kiệm liêmchính, chí công vô tư, vừa phải có trình độ, năng lực đáp ứng mục tiêu, yêucầu đào tạo và thực tiễn hoạt động ở đơn vị

Trong những năm qua việc xây dựng cần kiêm liêm chính, chí công vô

tư trong quá trình học tập và rèn luyện đối với học viên luôn được Đảng ủy Ban Giám hiệu Học viện đặc biệt coi trọng và đạt được những thành côngnhất định, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo ở Học viện Tuynhiên, những mặt trái của cơ chế thị trường, các hiện tượng tha hoá về đạođức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư của một bộ phận cán bộ, đảng viênđang có ảnh hưởng phức tạp hơn đến việc hình thành phẩm chất, đạo đức củahọc viên Một số học viên đã có những biểu hiện suy giảm về phẩm chất đạođức lối sống, thiếu trung thực trong học tập và rèn luyện; chạy theo những lợiích trước mắt, cơ hội, trung bình chủ nghĩa Một số ít học viên sau khi tốtnghiệp ra trường trên cương vị mới đã không giữ được cần kiệm liêm chính,chí công vô tư lao vào cám dỗ và các tiêu cực, tệ nạn, Những vấn đề nêutrên còn chậm được phát hiện và giải quyết chưa kịp thời, làm hạn chế đếnchất lượng giáo dục, đào tạo của Học viện

-Cùng với quá trình rèn luyện đạo đức cách mạng, xây dựng cần kiệmliêm chính, chí công vô tư cho học viên cần phải đặc biệt coi trọng khắc phụcảnh hưởng của lối sống thực dụng đối với họ Đây là một yêu cầu khách quantrong quá trình đào tạo học viên tại Học viện Hậu cần hiện nay Vì vậy, xâydựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư cho học viên Học viện Hậu cần hiệnnay càng quan trọng và cấp thiết hơn Nó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượngđội ngũ cán bộ Hậu cần sau này trên các cương vị công tác Cho nên, việcnghiên cứu góp phần xây dựng đạo đức cách mạng nói chung và xây dựng cầnkiệm liêm chính, chí công vô tư nói riêng đối với học viên Học viện Hậu Cầnhiện nay có ý nghĩa hết sức quan trọng, cấp bách cả về lí luận và thực tiễn

Vì vậy, tác giả chọn vấn đề: “Xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công

vô tư cho học viên Học viện Hậu cần hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh”

làm đề tài luận văn thạc sỹ khoa học chính trị, chuyên ngành Hồ Chí Minh học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đã có nhiều nhà khoa học trong nước nghiên cứu về vấn đề đạo đức, đạođức cách mạng, trong đó có phẩm chất cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Cóthể nêu lên một số công trình tiêu biểu bàn về vấn đề này trong thời gian gần đây

2.1 Những công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về cần kiệm liêm chính, chí công vô tư

Về đề tài khoa học:

Đề tài khoa học cấp Nhà nước KX 02-08 về “Tư tưởng đạo đức Hồ ChíMinh” do Nguyễn Văn Truy làm chủ nhiệm [95] Đề tài trình bầy khá chi tiết vềđạo đức Hồ Chí Minh trên một số vấn đề: Nguồn gốc hình thành; tư tưởng đạođức Hồ Chí Minh trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước; tưtưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong xã hội ta hôm nay và ngày mai Trong đó,Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư cũng được trình bầy ở một mức độ nhấtđịnh gắn với việc học tập và tu dưỡng con người mới

Đề tài khoa học cấp Nhà nước KX 03-01 về “Nâng cao đạo đức cách mạng,chống chủ nghĩa cá nhân” do Nguyễn Khánh Bật làm chủ nhiệm [10] Trong đề tài,

phẩm chất Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư được trình bầy một cách vắntắt trong nội dung các phẩm chất đạo đức cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh.

Về sách:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức” do Thành Duy (chủ biên) [14].Trong tác phẩm này tác giả mới chỉ bàn đến nguồn gốc, đặc điểm tư tưởng HồChí Minh nói chung, và một số phạm trù đạo đức Nho giáo đã được Hồ ChíMinh tiếp thu phát triển như phạm trù trung - hiếu, tác giả chưa đi sâu vào phẩmchất Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư

Ngoài ra còn có thể kể một số cuốn sách khác ít nhiều bàn về Cần, Kiệm,Liêm, Chính, Chí công vô tư trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh như: “Mấyvấn đề đạo đức cách mạng” của Vũ Khiêu [50]; “Đạo Khổng trong văn Bác Hồ”của Đào Phan [86]

Về tạp chí:

Nguyễn Huy Oánh “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư trong tưtưởng Hồ Chí Minh” [81]; Nguyễn Quốc Bảo “Hồ Chí Minh bàn về thực hànhtiết kiệm chống tham ô, lãng phí” [11] Các bài viết này đã trình bầy một sốkhía cạnh khác nhau trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Tuy nhiên, để đi sâunghiên cứu về phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư thì các bài viết

đó chưa phản ánh được đầy đủ những nội dung của phẩm chất này trong tưtưởng Hồ Chí Minh

Về luận văn, tiểu luận:

Nguyễn Thị Hồng Doan “Đạo đức Nho giáo với sự hình thành tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh” [13] Luận văn mới trình bầy cơ sở hình thành đạo đứcnói chung, trong đó chủ yếu bàn về các phẩm chất trung-hiếu; nhân, nghĩa, lễ, trí,tín, Phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư còn trình bầy rất vắn tắt

Ngoài ra còn một số luận văn, tiểu luận tốt nghiệp bàn về phẩm chất cần,kiệm, liêm, chính, chí công vô tư trong tư tưởng Hồ Chí Minh như: Ngô Hoàng

Hà “Tư tưởng Hồ Chí Minh về cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, vận dụng

tư tưởng đó trong sự nghiệp đổi mới hiện nay” [36] Lê Xuân Minh “Bàn về cần,kiệm, liêm, chính, chí công vô tư trong tư tưởng Hồ Chí Minh” [77].

Phẩm chất Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư còn được đề cập trongcác giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh của Hội đồng Lý luận Trung ương, Bộ giáodục và Đào tạo, Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh dưới dạng một nội dungnhỏ của chuyên đề về đạo đức, nhân văn, văn hóa Ngoài ra phẩm chất đó còn được

đề cập trong một số bài viết, hồi ký, của các đồng chí cách mạng lão thành, các nhànghiên cứu, những người quan tâm đến tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

2.2 Các công trình nghiên cứu sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư trong công cuộc đổi mới

Về sách:

“Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh qua các phạm trù mà Người đã sử dụng”

của Hoàng Trung [94] Trong tác phẩm này Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô

tư là một phạm trù được Hồ Chí Minh tiếp thu và vận dụng sáng tạo trong sựnghiệp cách mạng Việt Nam Tuy nhiên, tác giả mới chỉ dựng lại ở việc trình bầykhái niệm một cách chung nhất, chưa nghiên cứu một cách toàn diện phạm trù này

Về luận văn, tiểu luận:

Võ Duy Phán “Chủ tịch Hồ Chí Minh về những chuẩn mực đạo đức cáchmạng của người cán bộ đảng viên” [85] Trong luận văn phẩm chất cần, kiệm,liêm, chính, chí công vô tư chỉ được nêu với tư cách là một phẩm chất đạo đứccách mạng, mới bàn về khái niệm hết sức đơn giản

Phạm Văn Minh “Giáo dục đạo đức cho Học viên các trường Công anNhân dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh” [76] Luận văn trình bầy các phẩm chất

đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh và vận dụng vào giáo dục đạo đức cho Họcviên các trường Công an Nhân dân, chưa đề cập đến sâu đến việc xây dựng phẩmchất Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư cho Học viện.

Các công trình nghiên cứu trên đã có những đóng góp nhất định vào việctìm hiểu một số vấn đề liên quan đến phẩm chất Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chícông vô tư trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Tuy nhiên, những công trìnhtrên đều có góc độ nghiên cứu riêng và áp dụng vào xây dựng đạo đức cáchmạng cho những đối tượng khác nhau, chưa có luận văn, tiểu luận tốt nghiệpnào đề cập đến việc vận dụng xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư chohọc viên Học viện Hậu cần hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu.

3.1 Mục đích

Trên cơ sở nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng cần kiệm liêmchính, chí công vô tư, luận văn đề xuất một số nội dung, biện pháp xây dựng cầnkiệm liêm chính, chí công vô tư cho học viên Học viện Hậu cần hiện nay

3.2 Nhiệm vụ

- Khảo sát tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

- Làm rõ nội dung cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng cần kiệmliêm chính, chí công vô tư

- Đánh giá thực trạng việc xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tưcủa học viên Học viện Hậu cần hiện nay

- Đề xuất một số nội dung, giải pháp cơ bản xây dựng cần kiệm liêmchính, chí công vô tư cho học viên ở Học viện Hậu cần hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Việc xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư cho học viên Học việnHậu cần và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc xây dựng phẩm chất này

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Nội dung: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng cần kiệm liêm chính,

chí công vô tư

- Về không gian: Đề tài nghiên cứu thực trạng xây dựng cần kiệm liêm

chính, chí công vô tư của học viên quân sự Việt Nam ở Học viện Hậu cần

5.2 Cơ sở thực tiễn

Căn cứ vào kết quả đánh giá thực trạng xây dựng đạo đức cách mạng

và cần kiệm liêm chính, chí công vô tư của học viên và các Nghị quyết, báocáo tổng kết, tổng hợp ở các cơ quan chức năng ở Học viện Hậu cần từ năm

2010 đến năm 2016

5.3 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủnghĩa duy vật lịch sử và các phương pháp nghiên cứu khoa học như: Phântích, tổng hợp, lịch sử, logic và tổng kết thực tiễn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Luận văn góp phần làm sáng tỏ nội dung cơ bản của việc xây dựngcần kiệm liêm chính, chí công vô tư cho học viên Học viện Hậu cần hiện naytheo tư tưởng Hồ Chí Minh

- Góp thêm cơ sở cho lãnh đạo, chỉ huy, cơ quan chức năng Học việnHậu cần đề ra các chủ trương, biện pháp xây dựng cần kiệm liêm chính, chícông vô tư cho học viên Học viện Hậu cần

- Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy vànghiên cứu khoa học những vấn đề có liên quan

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục,luận văn gồm 2 chương, 7 tiết

Chương 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ XÂY DỰNG CẦN KIỆM LIÊM CHÍNH, CHÍ CÔNG VÔ TƯ

1.1 VAI TRÒ, VỊ TRÍ XÂY DỰNG CẦN KIỆM LIÊM CHÍNH, CHÍ CÔNG VÔ TƯ

1.1.1 Vai trò, vị trí xây dựng cần, kiệm, liêm, chính

Hồ Chí Minh là người đặc biệt quan tâm đến vấn đề đạo đức, nhân cách

và lối sống của con người, xã hội Trong quá trình hoạt động cách mạng, HồChí Minh đã có hơn 50 bài viết, tác phẩm lớn chuyên bàn về đạo đức của xãhội, đạo đức của con người Việt Nam mới Trên cơ sở tiếp thu những giá trịđạo đức truyền thống và tinh hoa đạo đức nhân loại mà đỉnh cao là đạo đứcMác - Lênin, Hồ Chí Minh đã thực hiện một cuộc cách mạng về đạo đức, hìnhthành một hệ thống tư tưởng, chuẩn mực đạo đức mới - đạo đức cách mạng.Người đề cập đến đạo đức một cách toàn diện, sát thực và cụ thể, bao gồm mọiđối tượng mà trước hết là đạo đức của cán bộ, đảng viên trong điều kiện Đảngcầm quyền; mọi lĩnh vực hoạt động của con người; mọi phạm vi, quy mô;những quan hệ chủ yếu nhất của con người: đối với mình, đối với người và đốivới công việc Người không chỉ nhấn mạnh vị trí, vai trò, phương pháp, nguyêntắc xây dựng nền đạo đức mới nói chung mà còn chỉ rõ vị trí, vai trò, phươngpháp, nguyên tắc xây dựng từng chuẩn mực đạo đức nói riêng, cần kiêm liêmchính, chí công vô tư là một trong số các chuẩn mực đạo đức đó

Theo Hồ Chí Minh, cần kiệm liêm chính có vị trí, vai trò rất quan trọngđối với đạo đức của quần chúng nhân dân, của cán bộ, đảng viên và đối vớicông cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Với mỗi người, cần kiệm liêm chính gắn liền với hoạt động hằng ngày

của họ, là nền tảng của Đời sống mới, nền tảng của Thi đua ái quốc Khi các

chiến sĩ văn hóa đến xin khẩu hiệu cho phong trào "Đời sống mới", Hồ ChíMinh đề xuất câu: "Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư" [65, tr.181], Người

giải thích: Hàng ngày ta phải ăn cơm, uống nước, phải thở khí trời mà sống.Những việc đó ngày xưa ông cha ta phải làm, bây giờ chúng ta phải làm, concháu ta sau này cũng phải làm Vậy ăn cơm, uống nước và thở khí trời để đemlại cuộc sống cho con người thì đó là những việc không khi nào trở thành cũ

cả Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư đối với đời sống mới cũng vậy

Nói cách khác, cần kiệm liêm chính cần thiết như cơm ăn, nước uống,khí thở hàng ngày để duy trì sự sống của con người, là cơ sở để con người tồntại và phát triển

Tầm quan trọng của phẩm chất cần kiệm liêm chính với mỗi người cònđược Hồ Chí Minh ví như bốn mùa của trời, bốn phương của đất, là bốn đứctạo nên phần “người” trong mỗi chúng ta, tạo nên sự trọn vẹn, hoàn toàn củamỗi con người tựa như sự trọn vẹn, hoàn toàn của trời đất:

Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông

Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính

Thiếu một mùa, thì không thành trời

Thiếu một phương, thì không thành đất Thiếu một đức, thì không thành người [66, tr.117]

Với mỗi con người nói chung, cần kiệm liêm chính có vị trí, vai trò rất quantrọng, với cán bộ, đảng viên, với mỗi quân nhân phẩm chất này càng quan trọnghơn Bởi, “cán bộ là cái gốc của mọi công việc” [64, tr.309] và sự nghiệp cáchmạng là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề,một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánh đượcnặng và đi được xa, do đó “người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nềntảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang” [71, tr.601], nền tảng

đó không thể thiếu phẩm chất cần kiệm liêm chính Nó là cơ sở nền tảng đểcán bộ, đảng viên có thể hoàn thành nhiệm vụ nhân dân giao phó, cũng như

“sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có

gốc, không có gốc thì cây héo” [64, tr.292], người cán bộ làm cách mạngkhông có đạo đức cần kiệm liêm chính thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạođược nhân dân.

Cùng với đó, Hồ Chí Minh quan niệm cần kiệm liêm chính như làchuẩn mực, là thước đo và là hệ quy chiếu đối với mỗi cán bộ, đảng viêntrong quá trình tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, Người nói: “Muốngiữ vững nhân cách, tránh mọi hủ hóa thì phải thực hành 4 chữ mà Bácthường nói: Đó là: Cần, kiệm, liêm, chính” [68, tr.47] Quan niệm như vậybởi Hồ Chí Minh sớm nhận thức được rằng: “cán bộ các cơ quan, các đoànthể, cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ Dù to hay nhỏ, có quyền màthiếu lương tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút, có dịp “dĩ công vi tư”[65, tr.127]; và “Những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyềnhành Nếu không giữ đúng cần, kiệm, liêm, chính thì dễ trở nên hủ bại, biếnthành sâu mọt của dân” [64, tr.122] Theo đó, cán bộ, đảng viên muốn lãnhđạo được nhân dân, hoàn thành được nhiệm vụ nhân dân giao phó, muốnđược dân tin yêu, nể phục và đặc biệt là xây dựng, giữ gìn được nhân cáchngười cộng sản thì bản thân họ trong quá trình hoạt động cách mạng phải tựbồi dưỡng, trau dồi cho mình đạo đức cần kiệm liêm chính, thực hiện tự phêbình và phê bình, gắn việc rèn luyện với công tác thực tế

Đạo đức cần kiệm liêm chính không chỉ có vị trí vai trò quan trọng vớimỗi cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân, theo Hồ Chí Minh quá trình xâydựng đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội rất cần thiết phải thực hiện cần kiệmliêm chính Sau Cách mạng tháng Tám thành công, nhà nước mới ra đời, chínhquyền còn non trẻ, chúng ta phải đối phó với 3 thứ giặc: giặc dốt, giặc đói vàgiặc ngoại xâm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kêu gọi toàn đảng, toàn dân, toànquân thực hiện cần kiệm liêm chính, bản thân Người cũng làm gương trongthực hành cần kiệm liêm chính Nhờ đó chúng ta đã hoàn thành thắng lợi côngcuộc khôi phục, cải tạo, xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc

Trong dịp nói chuyện với sinh viên và cán bộ Việt Nam đang học tập vàcông tác ở Matxcơva năm 1961, Người chỉ rõ: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xãhội phải có những con người xã hội chủ nghĩa, tức là phải có những người cóđạo đức xã hội chủ nghĩa… Ở nước ta, đạo đức xã hội chủ nghĩa là cần kiệmxây dựng nước nhà” [73, tr.542] Quan điểm này của Người xuất phát từ yêucầu khách quan của đất nước ta lúc bấy giờ, đó là yêu cầu của việc xây dựngmột chế độ hoàn toàn mới - chế độ xã hội chủ nghĩa – một chế độ không ngừngnâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, trong điều kiện đất nướcvừa có hòa bình vừa có chiến tranh, bị chia cắt, bị tàn phá nặng nề, miền Bắcvừa tiến hành công cuộc khôi phục, cải tạo, xây dựng xã hội mới vừa là hậuphương lớn chi viện cho miền Nam ruột thịt Hồ Chí Minh nhấn mạnh thêm:trong hoàn cảnh của miền Bắc ta, để có thể đạt được mục đích nâng cao đờisống vất chất, tinh thần của nhân dân “chúng ta cần phải chịu khó, chịu khổ, ra

sức phấn đấu, thực hiện khẩu hiệu: cần kiệm xây dựng nước nhà, xây dựng chủ

nghĩa xã hội” [73, tr.30], để hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho miền Nam, quândân miền Bắc nêu cao khẩu hiểu: “Mỗi người làm việc bằng hai vì miền Namruột thịt”, “Tất cả để chiến thắng giặc Mỹ xâm lược” Có thể nói, trong bất cứgiai đoạn nào của cách mạng, phẩm chất cần kiệm liêm chính trong đạo đứccủa mỗi cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân cũng có vị trí, vai trò vô cùngquan trọng, có sức ảnh hưởng to lớn, chi phối tiến trình phát triển của dân tộc

Hồ Chí Minh coi cần kiệm liêm chính là thước đo văn minh tiến bộ củamột dân tộc, là tiêu chí đánh giá sự giàu mạnh của mỗi dân tộc, Người nói: “Mộtdân tộc biết cần, kiệm, biết liêm là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinhthần, là một dân tộc văn minh tiến bộ” [65, tr.128] Trong thời chiến cũng nhưthời bình, đạo đức cần kiệm liêm chính giúp cán bộ, đảng viên, quần chúng nhândân vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, bền gan, nhất trí, “thắng không kiêu, bạikhông nản”; nó tạo ra sức mạnh tinh thần, sức mạnh vật chất to lớn đánh đuổi kẻthù xâm lược, giải phóng dân tộc đồng thời tạo cơ sở vững chắc cho việc xâydựng chủ nghĩa xã hội, từ đó tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội

1.1.2 Vai trò, vị trí xây dựng chí công vô tư

Chí công vô tư là một trong những phẩm chất đạo đức cơ bản được

Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng khi xây dựng, bồi dưỡng đạo đức cách mạngcho cán bộ, đảng viên, chiến sĩ và quần chúng nhân dân Khi nhắc tới phẩmchất này Hồ Chí Minh luôn gắn liền nó với tứ đức “cần kiệm liêm chính”,bởi giữa các phẩm chất đó có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau Chícông vô tư có vị trí, vai trò vô cùng quan trọng đối với đạo đức của ngườicách mạng, đạo đức của con người xã hội chủ nghĩa và đối với sự nghiệpcách mạng nói chung

Hồ Chí Minh khẳng định: “Đạo đức là gốc của người cách mạng”, đểthực hiện “nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài,gian khổ”, “người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mớihoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang” [71, tr.601] Đạo đức nềntảng đó phải là đạo đức vì nước, vì dân mà hy sinh lợi ích cá nhân của mình,quyết tâm đấu tranh dù biết đó là cuộc đấu tranh phức tạp, lâu dài và gian khổ

- đạo đức chí công vô tư Nhờ có đạo đức chí công vô tư mà biết bao thế hệngười Việt Nam không ngại khó khăn, gian khổ, hy sinh cả tính mạng vì độclập cho dân tộc, tự do, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân Những tấm gương chícông vô tư đó đã được Hồ Chí Minh nêu lên:

Trong Đảng ta, các đồng chí Trần Phú, Ngô Gia Tự, Lê HồngPhong, Nguyễn Văn Cừ, Hoàng Văn Thụ, Nguyễn Thị Minh Khai

và nhiều đồng chí khác đã vì dân, vì Đảng mà oanh liệt hy sinh, đãnêu gương chói lọi của đạo đức cách mạng chí công vô tư cho tất cảchúng ta học tập [71, tr.602]

Chính nhờ đạo đức chí công vô tư mà:

Các đồng chí ta như đồng chí Trần Phú, đồng chí Ngô Gia Tự, đồngchí Lê Hồng Phong… và hàng trăm nghìn đồng chí khác đã đặt lợiích của Đảng, của cách mạng, của giai cấp, của dân tộc lên trên hết,

lên trước hết… Các đồng chí ấy đã vui vẻ hy sinh hết thảy, hy sinh

cả tính mệnh mình cho Đảng, cho giai cấp, cho dân tộc [66, tr.25]

Hồ Chí Minh cho rằng để xứng đáng là người cách mạng thì tất cả chúng

ta phải noi gương anh dũng, gương chí công vô tư của các đồng chí ấy

Chí công vô tư là phẩm chất đạo đức cơ bản của người cách mạng chânchính, của người chiến sĩ cộng sản, vì có chí công vô tư thì khi làm bất cứviệc gì con người cũng sẽ không vì lợi ích cá nhân mình mà xâm phạm tới lợiích tập thể, lợi ích của Đảng của dân tộc Hồ Chí Minh viết: “Người đảngviên, người cán bộ tốt muốn trở nên người cách mạng chân chính, không có gìkhó cả Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà ra Lòng mình chỉ biết vì Đảng,

vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chí công vô tư” [64, tr.291]

Chí công vô tư là nền tảng để người cách mạng hoàn thành nhiệm vụcách mạng vẻ vang, đồng thời nó cũng là nền tảng đạo đức của con người

xã hội chủ nghĩa Hồ Chí Minh nói: “Con người xã hội chủ nghĩa là conngười có đạo đức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, một lòng một dạphục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng” [74, tr.140] Đồng thời, chínhnhững con người với đạo đức cần kiệm liêm chính, chí công vô tư đó đãlàm nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội Theo Hồ Chí Minh sức hấp dẫncủa chủ nghĩa xã hội chưa phải ở lý tưởng cao xa, ở mức sống vật chất dồidào, ở tư tưởng được tự do giải phóng, mà trước hết là ở những giá trị đạođức cao đẹp, ở phẩm chất của những người cộng sản ưu tú, biết hy sinh lợiích của mình chiến đấu cho độc lập tự do của dân tộc, ấm no hạnh phúc củanhân dân

Khi mỗi con người trong xã hội, mỗi cán bộ, đảng viên của Đảng, mỗichiến sĩ quân đội Việt Nam đều nêu cao tinh thần phục vụ nhân dân, phục vụcách mạng, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng thì chẳng những lợi ích củatập thể, của Đảng và dân tộc được giải quyết mà quyền lợi của mỗi cá nhâncũng được đảm bảo; chẳng những đạo đức của mỗi cá nhân được xây dựng,

bồi dưỡng, mà cao hơn nữa là đạo đức của cả một xã hội, một chế độ cũngđược xây dựng, bồi dưỡng

Thực hành đạo đức chí công vô tư còn là cơ sở quan trọng để sự nghiệpgiải phóng dân tộc, xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa của nhân dân ta nhậnđược sự ủng hộ, giúp đỡ của bạn bè quốc tế Hồ Chí Minh nhận định: “Dântộc ta vĩ đại, Đảng ta vĩ đại, ta được anh em bầu bạn khắp năm châu yêu mến

và ca ngợi là vì cái gì? Vì cuộc chiến đấu chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta

do Đảng ta lãnh đạo là chí công vô tư, mình vì mọi người” [75, tr.672]

Bên cạnh đó, khi thực hành đạo đức chí công vô tư, nêu cao chủ nghĩatập thể, Hồ Chí Minh cũng lưu ý phải trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân, bởi một dântộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn,không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và cangợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân Nóitóm lại, nêu cao chủ nghĩa tập thể, trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạođức cách mạng là cơ sở để mỗi con người, một Đảng, một dân tộc trở nên vĩđại, có sức hấp dẫn và luôn được yêu mến, ca ngợi

1.2 NỘI DUNG XÂY DỰNG CẦN KIỆM LIÊM CHÍNH, CHÍ CÔNG

VÔ TƯ

Trong các bài nói bài viết của mình, Hồ Chí Minh đã sử dụng hai cáchviết: “cần kiệm liêm chính” và “cần, kiệm, liêm, chính” Mỗi cách viết nàyđược Người sử dụng trong các hoàn cảnh khác nhau, hướng đến những mụcđích khác nhau

Hồ Chí Minh đã dùng cách viết “cần, kiệm, liêm, chính” trên 70 lần đểnhấn mạnh việc xây dựng từng phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính một cách cụthể và trực tiếp cho các đối tượng Chẳng hạn như, trong tác phẩm “Cần kiệmliêm chính”, Người viết: “Vì sao Hồ Chủ tịch đề ra khẩu hiệu: Cần, Kiệm,Liêm, Chính? Vì Cần, Kiệm, Liêm, Chính là nền tảng của Đời sống mới, nềntảng của Thi đua ái quốc” [65, tr.117]; ở một hoàn cách khác, Người kêu gọi:

“Cán bộ các ngành, các cơ quan phải thi đua thực hiện khẩu hiệu “Cần, Kiệm,Liêm, Chính, Chí công vô tư” [65, tr.18].

Với cách viết “cần kiệm liêm chính”, Người đã dùng trên 50 lần cáchviết này nhằm hướng đến xây dựng các phẩm chất theo một chỉnh thể thốngnhất, tạo nên một hệ giá trị đạo đức của con người mới xã hội chủ nghĩa,thông qua việc xem xét các phẩm chất trong mối quan hệ biện chứng, gắn bóchặt chẽ với nhau, là cơ sở nền tảng cho nhau Cũng trong tác phẩm “Cầnkiệm liêm chính”, tên của tác phẩm được Hồ Chí Minh dùng không có dấuphẩy giữa các phẩm chất; ở bài viết khác, Người nhắc nhở: “Mỗi cán bộ thựchành đúng tài chính thống nhất, đúng chính sách biên chế, đúng cần kiệmliêm chính, tức là làm kháng chiến tiến mau thêm một bước, thắng lợi đếnsớm thêm một ngày” [66, tr.90]

Trong khuôn khổ của luận văn, tác giả tiếp cận nội dung xây dựng cầnkiệm liêm chính, chí công vô tư theo quan điểm của Hồ Chí Minh với tư cáchmột chỉnh thể thống nhất Tuy nhiên, để làm rõ nội dung đó, tác giả đi sâuphân tích, luận giải từng phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính Qua đó, thấy đượcmối quan hệ tương hỗ, biện chứng giữa các phẩm chất, đặt cơ sở cho việc xâydựng các biện pháp phù hợp, hiệu quả đối với các đối tượng cụ thể

1.2.1 Nội dung xây dựng cần, kiệm, liêm, chính

Cần, kiệm, liêm, chính là khái niệm của Nho giáo được Hồ Chí Minh

kế thừa và mở rộng nội hàm từng khái niệm cho phù hợp với yêu cầu củathực tiễn cách mạng và đặc điểm của từng ngành, từng lĩnh vực công táccũng như phù hợp với từng nơi, từng thời điểm, từng đối tượng cụ thể HồChí Minh sử dụng khái niệm cần kiệm liêm chính với những nội dung mới

do sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng chủnghĩa xã hội đặt ra Người chỉ rõ: “Bọn phong kiến ngày xưa nêu ra cần,kiệm, liêm, chính nhưng không bao giờ làm mà bắt nhân dân ta phải tuântheo để phụng sự quyền lợi cho chúng Ngày nay, ta đề ra cần, kiệm, liêm,

chính cho cán bộ thực hiện làm gương cho nhân dân theo để lợi cho nướccho dân” [66, tr.220].

Khái niệm cần, kiệm, liêm, chính được Hồ Chí Minh đề cập trong nhiềubài nói, bài viết, ở nhiều thời điểm, với nhiều đối tượng khác nhau Nhữnggiải thích của Người về từng khái niệm rất rõ ràng, cụ thể và dễ hiểu nhưngvẫn phản ánh được mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng giữa từng khái niệm vớinhau, tạo nên một chỉnh thể thống nhất, không thể tách rời trong đạo đức củamỗi cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân

Nói về Cần, Hồ Chí Minh cho rằng: “Cần tức là siêng năng, chăm chỉ,dẻo dai” [65, tr.118], là làm việc phải cần cù siêng năng, chớ lười biếng; chớ

ăn thật làm dối, là phải tìm mọi cách để ít người mà làm được nhiều việc Cần

có nghĩa là làm việc phải đến đúng giờ, chớ đến trễ về sớm

Không những vậy, cần còn có nghĩa là làm việc có kế hoạch, hướngđến tăng năng suất: “Làm cho chóng, cho chu đáo Việc ngày nào nên làmcho xong ngày ấy, chớ để chờ ngày mai” [64, tr.122], cần phải tăng năng suất

trong công tác, bất kỳ công tác gì Người nhắc nhở: Muốn cho chữ Cần có nhiều kết quả hơn, thì phải có kế hoạch cho mọi công việc Nghĩa là phải

tính toán cẩn thận, sắp đặt gọn gàng, bởi vì, công việc bất kỳ to nhỏ, đều cóđiều nên làm trước, điều nên làm sau Nếu không có kế hoạch, điều nên làmtrước mà để lại sau, điều nên làm sau mà đưa làm trước, như thế thì sẽ haotổn thì giờ, mất công nhiều mà kết quả ít Vì vậy, siêng năng và kế hoạchphải đi đôi với nhau, có như vậy công việc mới đạt năng suất cao nhất, chấtlượng tốt nhất

Cần phải đi liền với chuyên, tức là chăm chỉ nhưng phải lâu dài, bền bỉ,không phải là làm xổi Người nói:

Nếu làm cố chết cố sống trong một ngày, một tuần, hay một tháng,

đến nỗi sinh ốm đau, phải bỏ việc Như vậy không phải là cần Cần là luôn luôn cố gắng, luôn luôn chăm chỉ, cả năm cả đời.

Nhưng không làm quá trớn Phải biết nuôi dưỡng tinh thần và lựclượng của mình, để làm việc cho lâu dài [65, tr.120].

Nói cách khác, chăm chỉ lao động có nghĩa là sử dụng sức lao động mộtcách khoa học, bên cạnh việc hăng say lao động còn cần chú ý tới việc nuôidưỡng, tái tạo sức lao động để có thể sử dụng sức lao động lâu dài

Về đối tượng phải thực hiện Cần, theo Hồ Chí Minh không chỉ riêng cánhân mỗi người mà cả tập thể, cộng đồng đều phải thực hiện Cần, Người nêu rõ:

“Chữ Cần chẳng những có nghĩa hẹp, như: Tay siêng làm thì hàm siêng nhai.

Nó lại có nghĩa rộng là mọi người đều phải Cần, cả nước đều phải Cần Người

siêng năng thì mau tiến bộ.Cả nhà siêng năng thì chắc ấm no Cả làng siêng năngthì làng phồn thịnh Cả nước siêng năng thì nước mạnh giàu” [65, tr.118] VàNgười lấy ví dụ cụ thể cho quan điểm đó của mình:

Trong 20 triệu đồng bào ta, cho 10 triệu là thanh niên và thành nhân

có sức làm việc Nếu mỗi người, mỗi ngày chỉ làm thêm một tiếngđồng hồ, thì: Mỗi tháng sẽ thêm lên 300 triệu giờ Mỗi năm thêm lên3.600 triệu giờ Chỉ những giờ ấy đã bằng động viên 400 triệu ngườilàm trong một ngày 9 giờ Cứ tính một giờ làm là đáng giá một đồngbạc, thì mỗi năm nước ta đã thêm được 3.600 triệu đồng Đưa số tiền

đó thêm vào kháng chiến, thì kháng chiến ắt mau thắng lợi, thêm vàokiến quốc, thì kiến quốc ắt mau thành công [65, tr.121]

Trong quan niệm về Cần, Hồ Chí Minh còn lưu ý “Lười biếng là kẻ địch

của chữ cần”, “lười biếng cũng là kẻ địch của dân tộc”, “Một người lười

biếng, có thể ảnh hưởng tai hại đến công việc của hàng nghìn hàng vạn ngườikhác” [65, tr.120] và vì thế mà người lười biếng là có tội với đồng bào, với Tổquốc

Về chữ Kiệm, Hồ Chí Minh giải thích: Kiệm tức “Là tiết kiệm, không

xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi” [65, tr.122], là không lãng phí thì giờ,của cải của mình và của dân

Mục đích của tiết kiệm là gì? Tiết kiệm nhằm cải thiện đời sống nhândân, tăng gia sản xuất, phục vụ yêu cầu của sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.

Hồ Chí Minh lưu ý tiết kiệm không phải là bủn xỉn, không phải là xem đồngtiền to bằng cái nống, việc đáng tiêu mà không tiêu, tiết kiệm không phải là

ép bộ đội, cán bộ và nhân dân nhịn ăn, nhịn mặc Người chỉ rõ: “Khi khôngnên tiêu xài thì một đồng xu cũng không nên tiêu Khi có việc đáng làm, việcích lợi cho đồng bào, cho Tổ quốc, thì dù bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của,cũng vui lòng” [65, tr.123]

Vậy tiết kiệm những gì? Hồ Chí Minh chỉ rõ: tiết kiệm sức lao động “việc

gì trước kia phải dùng 10 người, nay ta tổ chức sắp xếp cho khéo, phải nâng caonăng suất lao động của mỗi người, nhờ vậy chỉ dùng 5 người cũng làm được”[66, tr.352-353], tiết kiệm thời giờ, tiết kiệm thời giờ của mình và của người,việc gì trước kia phải làm hai ngày, nay có tổ chức sắp xếp khéo, năng suất cao, ta

có thể làm trong một ngày, tiết kiệm tiền của “việc gì trước phải dùng nhiềungười, nhiều thì giờ, phải tốn hai vạn đồng Nay vì tiết kiệm được sức người và thìgiờ, nguyên liệu, cho nên chỉ tốn một vạn là đủ” [66, tr.353] Như vậy, tiết kiệmtrong quan điểm của Hồ Chí Minh không đơn giản là hạn chế sử dụng thời gian,tiền bạc mà là sử dụng một cách có tổ chức, có kế hoạch, hợp lý và hiệu quả

Trả lời cho câu hỏi: Ai phải thực hiện tiết kiệm? Hồ Chí Minh chỉ rõ:Mọi người đều phải tiết kiệm, “Tiết kiệm từ trên xuống dưới, từ thành thị đếnnông thôn đều tiết kiệm” [71, tr.534] Trước nhất là các cơ quan, bộ đội, xínghiệp Bộ đội tiết kiệm súng đạn, quân trang, quân giới Các cơ quan hànhchính tiết kiệm điện, nước, đồ dùng, văn phòng phẩm và tinh giản biên chế.Công nhân tiết kiệm nguyên vật liệu, nông dân tận dụng từng tấc đất, không bỏhoang, học sinh tiết kiệm giấy bút… Lúc kháng chiến cũng như khi kiến quốc,dân ta cần phải tiết kiệm, những cái gì không cần thiết làm thì phải bớt đi, bỏ

đi, mới có thể tự cấp tự túc Người chỉ dẫn thêm nếu mỗi người tiết kiệm mộtchút, sản xuất một chút, góp lại sẽ thành một số rất to, “chớ tưởng tiết kiệmnhững cái cỏn con như mẩu giấy, ngòi bút là không có ảnh hưởng Một người

như thế, trăm người như thế, vạn người như thế, công quỹ đã bớt được một sốtiền đáng kể, lấy ở mồ hôi, nước mắt dân nghèo mà ra” [63, tr.181].

Hồ Chí Minh nhấn mạnh Kiệm phải đi liền với Cần, như hai chân củacon người, bởi:

Cần mà không Kiệm, thì “làm chừng nào xào chừng ấy” Cũng nhưmột cái thùng không có đáy; nước đổ vào chừng nào, chảy ra hết chừng

ấy, không lại hoàn không Kiệm mà không Cần, thì không tăng thêm,không phát triển được Mà vật gì đã không tiến tức phải thoái Cũngnhư cái thùng chỉ đựng một ít nước, không tiếp tục đổ thêm vào, lâungày chắc nước đó sẽ hao bớt dần, cho đến khi khô kiệt [65, tr.122].Nói về kết quả của Kiệm, Hồ Chí Minh nêu ví dụ: “Nước ta có 20 triệungười Nhiều bù ít, mỗi người mỗi ngày ăn 700 gam gạo, mỗi tháng là 21 kilô

gạo Nếu mỗi ngày mỗi người chỉ tiết kiệm nửa bát cơm (việc đó rất dễ, ai

cũng làm được), thì mỗi tháng cả nước sẽ tiết kiệm được 20 triệu kilô gạo,nghĩa là đủ nuôi một triệu chiến sĩ trong một tháng” [65, tr.124] hay “Cơ quannào cũng dùng phong bì, nếu mỗi cơ quan đều tiết kiệm, một chiếc phong bìdùng làm hai, ba lần thì mỗi năm Chính phủ có thể sẽ tiết kiệm hàng chục tấngiấy” [66, tr.354] Tóm lại, tiết kiệm sức người, sức của và thì giờ thì sức sảnxuất sẽ tăng lên và lực lượng của ta về mọi mặt cũng tăng gấp bội

Chữ Liêm được Hồ Chí Minh cắt nghĩa là “trong sạch, không thamlam” [65, tr.126] Theo quan niệm của Người, chữ Liêm được hiểu theonghĩa rộng, tức là mọi người đều phải liêm, không phải chỉ có những ngườilàm quan mới cần liêm như dưới chế độ phong kiến ngày xưa Liêm, tức làluôn tôn trọng, giữ gìn của công và của dân, không xâm phạm đồng xu, hạtthóc của Nhà nước, của nhân dân Người nói: Liêm “là không tham danh

vị, không tham sống, không tham tiền, không tham sắc Người cán bộ dám

hy sinh cho Tổ quốc, hy sinh cho đồng bào, hy sinh vì nghĩa, thì không

tham gì hết” Theo Người “chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm vàham tiến bộ” [64, tr.292].

Ngược lại với Liêm là bất liêm, đó là những kẻ tham tiền của, tham địa

vị, tham danh tiếng, tham ăn ngon, sống yên

Người cán bộ, cậy quyền thế mà đục khoét dân, ăn của đút, hoặc trộmcủa công làm của tư… Người cày ruộng, không ra công đào mương

mà lấy cắp nước ruộng của láng giềng Người làm nghề (bất cứ nghềgì) nhân lúc khó khăn mà bắt chẹt đồng bào… Dìm người giỏi, để giữđịa vị và danh tiếng của mình là đạo vị (đạo là trộm) Gặp việc phải,

mà sợ khó nhọc nguy hiểm, không dám làm, là tham vật uý lạo Gặpgiặc mà rút ra, không dám đánh là tham sinh uý tử [65, tr.127]

Chữ Liêm phải gắn liền với Kiệm, cũng như Kiệm phải đi đôi với Cần,bởi theo Hồ Chí Minh “có Kiệm mới Liêm được, vì xa xỉ mà sinh tham lam”[65, tr.126] Người nhấn mạnh và kết luận: “Mỗi người phải nhận rằng thamlam là một điều xấu hổ, kẻ tham lam là tội với nước với dân”, “Dân tộc tađang kháng chiến và kiến quốc, đang xây dựng một Đời sống mới trong nướcViệt Nam mới Chẳng những chúng ta phải cần kiệm, chúng ta còn phải thựchành chữ LIÊM” [65, tr.128]

Chữ Chính theo Hồ Chí Minh “Nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn,đứng đắn Điều gì không đứng đắn, thẳng thắn, tức là tà” [65, tr.129], việc phải dùnhỏ mấy cũng làm, việc trái dù nhỏ mấy cũng tránh Hồ Chí Minh chia con ngườithành hai hạng: thiện và ác, công việc có hai loại: việc chính và việc tà Làm việcchính là người thiện, làm việc tà là người ác Bất kỳ ở từng lớp nào, giữ địa vị nào,làm nghề nghiệp gì, sự hoạt động của một người trong xã hội có thể chia làm 3mặt: Mình đối với mình, mình đối với người, mình đối với công việc

Đối với mình: Chính tức là không tự kiêu, tự đại, luôn luôn cầu tiến bộ,người tự kiêu, tự đại tức là thoái bộ Người nói “Sông to, biển rộng, thì baonhiêu nước cũng chứa được, vì độ lượng nó rộng và sâu.Cái chén nhỏ, cái đĩa

cạn, thì một chút nước cũng đầy tràn, vì độ lượng nó hẹp nhỏ Người mà tựkiêu, tự mãn, cũng như cái chén, cái đĩa cạn” [65, tr.130] Chính là luôn luôn

tự kiểm điểm, tự phê bình, những lời mình đã nói, những việc mình đã làm,

để phát triển điều hay của mình, sửa đổi khuyết điểm của mình

Đối với người: phải yêu quý, kính trọng, giúp đỡ Không nịnh hótngười trên, xem khinh người dưới, thái độ phải chân thành, khiêm tốn, phảithật thà đoàn kết Phải học người và giúp người tiến tới

Đối với việc: Phải để công việc nước lên trên, trước việc tư, việc nhà

Đã phụ trách việc gì, thì quyết làm cho kỳ được, cho đến nơi đến chốn, không

sợ khó nhọc, không sợ nguy hiểm Bất kỳ việc to, việc nhỏ, phải có sáng kiến,phải có kế hoạch, phải cẩn thận, phải quyết làm cho thành công Người nhấnmạnh: “Cả 20 triệu đồng bào ta đều làm như vậy, thì nước ta nhất định maugiàu, dân ta nhất định hạnh phúc” [65, tr.131]

Chữ Chính trong quan niệm của Hồ Chí Minh có mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng với các khái niệm Cần, Kiệm, Liêm Hồ Chí Minh coi tứ đức đó là

những phẩm chất căn cốt của người cách mạng và xếp đặt các phẩm chất đó theo

một trật tự rất hợp lý Người đã đặt chữ Cần lên trên hết Điều này hoàn toàn đúng bởi có Cần mới có cái để Kiệm và có Cần mới biết Kiệm, có Kiệm mới có thể Liêm; có Liêm mới có thể Chính Người đã căn dặn cán bộ: “Có cần,

có kiệm, không tiêu đến nhiều tiền, anh em viên chức mới có thể trở nên liêm, chính để cho người ngoài kính nể được” [63, tr.182]. Ngược lại, nếu không cần

sẽ không biết trân quý thành quả lao động, sẽ hoang phí, xa hoa Mà đã xa hoa,

ăn chơi hưởng lạc thì phải làm chuyện bất liêm,bất chính Sâu sắc hơn nữa, Hồ Chí Minh coi chính vừa là hệ quả của cần, kiệm, liêm, vừa có tính độc lập tương đối vì một người dù có đủ 3 đức là cần, kiệm, liêm nhưng lại có thái độ “mũ ni

che tai”, không dám đấu tranh với cái xấu, cái ác đang hiện hữu thì vẫn không

được gọi là người chính Đức chính đòi hỏi ở con người sự dũng cảm, lòng trung

thực, bởi thế: “Cần, Kiệm, Liêm là gốc rễ của Chính Nhưng một cây cần có gốc

rễ, lại cần có ngành, lá, hoa, quả mới là hoàn toàn Một người phải Cần, Kiệm,Liêm, nhưng còn phải Chính mới là người hoàn toàn” [65, tr.129].

Cần, kiệm, liêm, chính có mối quan hệ chặt chẽ, gắn bó biện chứng vớinhau, là cơ sở, nền tảng cho nhau, tạo nên một chỉnh thể chuẩn mực đạo đứcthống nhất: cần kiệm liêm chính Theo đó, quá trình xây dựng, bồi dưỡng đạođức cách mạng cho cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân muốn cần chú ýđến mối quan hệ, sự tác động tương hỗ giữa các khái niệm cần kiệm liêmchính để có thể đưa ra những nguyên tắc, phương pháp, cách thức xây dựngđồng bộ, hiệu quả

1.2.2 Nội dung xây dựng chí công vô tư

Theo quan niệm của Hồ Chí Minh, chí công vô tư là khi làm bất cứ việc gìcũng không nghĩ đến mình trước mà phải nghĩ đến đồng bào, đến toàn dân, “Đặtlợi ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cánhân mình” [71, tr.603] Phải lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ (tiên thiên hạ chi

ưu nhi ưu, hậu thiên hạ chi lạc nhi lạc) Chí công vô từ là “ham làm những việcích quốc lợi dân, không ham địa vị và công danh phú quý” [64, tr.217], đem lòngchí công vô tư mà đối với người, với việc, vô luận hoàn cảnh nào cũng phải đặtlợi ích của Đảng lên trên hết, trước hết, trường hợp lợi ích của Đảng, của dântộc mâu thuẫn với lợi ích cá nhân thì phải hi sinh lợi ích cá nhân, tuyệt đốitrung thành với lợi ích của Đảng, của dân tộc Hồ Chí Minh lưu ý: “Việc gì dùlợi cho mình, phải xét nó có lợi cho nước không? Nếu không có lợi mà có hạicho nước thì quyết không làm” [65, tr.131]

Chí công vô tư là biểu hiện lòng trung thành tuyệt đối, sự nhất trí của bộphận với lợi ích của xã hội Trong quá trình xây dựng đất nước, mỗi cá nhânphải có tinh thần, tư tưởng tôn trọng tập thể, vì tập thể, đồng thời phát huy dânchủ nội bộ, tránh tình trạng độc đoán chuyên quyền, tự đặt mình cao hơn tổchức, tự do ghép mình đứng ngoài kỷ luật Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Cán bộĐảng, cán bộ chính quyền không phải làm quan cách mạng ăn trên ngồi chốc

Cán bộ Đảng, cán bộ chính quyền, ngay cả Bác là cán bộ cao nhất đều là đầy tớcủa nhân dân, phải hết lòng hết sức phục vụ nhân dân” [71, tr.113] Đối vớitừng đối tượng, dù là cán bộ, đảng viên, lực lượng công an nhân dân, chiến sĩquân đội hay thanh niên đều phải thực hành chí công vô tư trong hoạt độngthực tiễn Với cán bộ địa phương, Người nhắc nhở: “Muốn cho dân yêu,muốn được lòng dân, việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hạicho dân phải hết sức tránh… Phải đặt quyền lợi của dân lên hết thảy, phải cómột tinh thần chí công vô tư” [63, tr.51-52] Với chiến sĩ, Người nói: “Chớ vì

ưa ai mà thưởng, ghét ai mà phạt, ai hẩu với mình thì dùng, ai trực tính nóingay thì bỏ” [64, tr.595] Với thế hệ trẻ, Người khuyên:

Cái sự khó nhọc thì mình làm trước người ta, còn sự sung sướngthanh nhàn thì mình nhường người ta hưởng trước (Tiên thiên hạ

ưu, hậu thiên hạ lạc) Các việc đáng làm thì có khó mấy cũng cốchịu quyết làm cho kỳ được Ham làm những việc ích quốc lợi dân,không ham địa vị và công danh phú quý Đem lòng chí công vô tư

mà đối với người, đối với việc [64, tr.216-217]

Chí công vô tư trong quan niệm của Hồ Chí Minh không chỉ yêu cầumỗi cán bộ, đảng viên, chiến sĩ tôn trọng tập thể, nêu cao chủ nghĩa tập thể

mà còn phải trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân - những biểu hiện trái ngược lại với chủnghĩa tập thể, với đạo đức cách mạng Người chỉ ra: “trong Đảng còn cónhững người chưa học được, chưa làm được bốn chữ “chí công vô tư”, chonên mắc phải chứng chủ nghĩa cá nhân” [64, tr.295]

Hồ Chí Minh cho rằng chủ nghĩa cá nhân là việc gì cũng chỉ lo cho lợi íchriêng của mình, không quan tâm đến lợi ích chung của tập thể Miễn là mình béo,mặc thiên hạ gầy Nó là mẹ đẻ ra tất cả mọi tính hư nết xấu như: lười biếng, suy

bì, kiêu căng, kèn cựa, nhút nhát, lãng phí, tham ô… “Nó là kẻ thù hung ác củađạo đức cách mạng, chủ nghĩa xã hội” [71, tr.611] Theo đó, trau dồi phẩm chấtchí công vô tư đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên, chiến sĩ phải tỉnh táo đề phòng và

kiên quyết tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân, vì “thắng lợi của chủ nghĩa xã hội khôngthể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân” [71, tr.609].

Thực hiện chí công vô tư là nêu cao chủ nghĩa tập thể, trừ bỏ chủnghĩa cá nhân nhưng không phải là thủ tiêu hay giày xéo lên lợi ích cá nhân

Hồ Chí Minh cho rằng: Mỗi người đều có tính cách riêng, sở trường riêng,đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình Nếu những lợi ích cá nhân

đó không trái với lợi ích tập thể thì không phải là xấu Theo Người chỉ ởtrong chế độ xã hội chủ nghĩa thì mỗi người mới có điều kiện để cải thiệnđời sống riêng của mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng củamình Bởi chỉ có xã hội chủ nghĩa, nơi mà mỗi cá nhân đều sống và hoạtđộng vì tập thể, tôn trọng và chung tay xây dựng tập thể, xây dựng chế độ thìmỗi con người mới có điều kiện để phát triển toàn diện Nói cách khác, lợiích tập thể và lợi ích cá nhân phải gắn liền với nhau trên cơ sở tôn trọng lợiích tập thể, nêu cao tinh thần vì tập thể, từ đó tạo cơ sở vững chắc cho sựphát triển của mỗi cá nhân

Chí công vô tư có mối quan hệ chặt chẽ với các phẩm chất cần kiệmliêm chính Cần kiệm liêm chính sẽ dẫn đến chí công vô tư, ngược lại đã chícông vô tư, một lòng vì Đảng, vì nước, vì dân thì nhất định sẽ thực hiện đượccần kiệm liêm chính và các đức tính tốt đẹp khác Hồ Chí Minh nói: “Mình đãchí công vô tư thì khuyết điểm sẽ ngày càng ít, mà những tính tốt như sau,ngày càng thêm Nói tóm tắt, tính tốt ấy gồm 5 điều: nhân, nghĩa, trí, dũng,liêm” [64, tr.291]

1.3 BIỆN PHÁP XÂY DỰNG CẦN KIỆM LIÊM CHÍNH, CHÍ CÔNG

VÔ TƯ

1.3.1 Biện pháp xây dựng cần, kiệm, liêm, chính

Thứ nhất, Nêu gương về cần, kiệm, liêm, chính

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, nói đi đôi với làm là nguyên tắcquan trọng bậc nhất trong xây dựng nền đạo đức mới nói chung và trong rèn

luyện phẩm chất cần kiệm liêm chính nói riêng Nó không đơn thuần làphương châm và cách thức tu dưỡng đạo đức mà còn là cơ sở để phân biệtgiữa đạo đức cách mạng với những thứ đạo đức khác Nó xa lạ với lối nóisuông, nói nhiều làm ít, nói mà không làm, nói một đằng làm một nẻo Đốivới mỗi người, lời nói phải thống nhất và được thực hiện nghiêm túc thì mớiđem lại hiệu quả thiết thực cho chính bản thân và cho xã hội.

Trong quá trình làm cách mạng, Hồ Chí Minh đã cảnh báo cán bộ,chiến sĩ: “Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ “cộngsản” mà ta được họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người có tưcách, đạo đức Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước chongười ta bắt chước” [95, tr.16] Cán bộ, đảng viên, chiến sĩ quân đội đều từdân mà ra, đều vì dân phục vụ, có trách nhiệm hướng dẫn nhân dân thực hiệnđường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, bản thân họ phải cóđức, có tài, được dân tin yêu, mến phục thì mới có thể lãnh đạo được nhândân, hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Hô hào dântiết kiệm, mình phải tiết kiệm trước đã” [65, tr.16], muốn được dân tin, dânphục, dân yêu, cán bộ phải tự mình làm đúng đời sống mới Nghĩa là phảisiêng năng, tiết kiệm, trong sạch, chính đáng, phải học lấy bốn đức cáchmạng: Cần, kiệm, liêm, chính Muốn làm cách mạng, phải cải cách tính nếtmình trước tiên Đối với các bộ, đảng viên và chiến sĩ quân đội: “Nếu khôngthực hành bốn điều đó, mà muốn được lòng dân, thì cũng như bắc giây leotrời” [64, tr.240]

Nói đi đôi với làm, nêu gương cần kiệm liêm chính trong tư tưởng đạođức Hồ Chí Minh đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên, chiến sĩ quân đội nói phảinghĩ đến làm, có làm được mới nói, thậm chí lặng lẽ làm mà không nói Đạođức Hồ Chí Minh là đạo đức trong hành động, đạo đức lấy hành động làmthước đo, do đó Người thường cặn dặn cán bộ, đảng viên, chiến sĩ nói ít làmnhiều, nói và viết khi cần thiết, khi cần viết thì viết ngắn gọn, súc tích, giản dị

và dễ hiểu, tránh tình trạng dây cà ra dây muống, tràng giang đại hải Bêncạnh đó, để quần chúng nói theo, mỗi cán bộ, đảng viên, chiến sĩ quân độiphải gương mẫu làm trước, lời nói đi đôi với việc làm, biết kết hợp giữa chủtrương, biện pháp đúng đắn, đầy đủ với ý chí quyết tâm chủ trương 1, biệnpháp 10, quyết tâm 20, nghĩa là chủ trương đúng là rất quan trọng nhưng chưa

đủ, cần phải có những biện pháp cụ thể Không những vậy, quá trình đi từ chủtrương trên giấy tờ, lời nói đến kết quả hiện thực là cả một chặng đường giannan, vất vả, cần phải có một quyết tâm rất lớn mới có thể đạt được hiệu quảcao, thực hiện nói đi đôi với làm, nói được làm được

Bên cạnh đó, thực hiện nguyên tắc nói đi đôi với làm, nêu gương đạo đứctrong rèn luyện phẩm chất cần kiệm liêm chính, đòi hỏi các cán bộ, đảng viên,chiến sĩ phải tiên phong, gương mẫu với phương châm đảng viên đi trước, làngnước theo sau Quan điểm này của Hồ Chí Minh xuất phát từ hiểu biết củaNgười về truyền thống văn hóa, đạo đức phương Đông, Người cho rằng: “Nóichung thì các dân tộc phương Đông đều giàu tình cảm, và đối với họ một tấmgương sống có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” [60, tr.284].Chính bởi vậy, “cán bộ cao cấp, đảng viên, đoàn viên trong quân đội phải làmđầu tàu gương mẫu, giúp đỡ mọi người cùng tiến bộ” [71, tr.367], nhất là đối vớichữ cần, kiệm, chữ hy sinh, chữ công bằng, theo Bác phải thực hành trước vàphải làm gương cho dân chúng noi theo

Đối với cán bộ, đảng viên, Người dạy:

Mình phải chính tâm tu thân, nghĩa là việc gì cũng phải làm kiểumẫu: có thế mới trị quốc bình thiên hạ được… Muốn cải tạo xã hộithì lòng mình phải cải tạo Nếu lòng mình không cải tạo thì đừngnói đến cải tạo xã hội Lòng mình còn tham ô, lãng phí, muốn cảitạo xã hội làm sao được [67, tr.113]

Đối với cán bộ quân đội, Người cặn dặn chiến sĩ quân đội phải giữ đúngđược đạo đức của quân nhân, phải làm kiểu mẫu cho đội viên về cần kiệmliêm chính Người chỉ rõ:

Nếu cả ngày các chú chỉ hùng hục làm việc của mình, không dạycho bộ đội chăm chỉ học tập chính trị, quân sự để giết được nhiềugiặc, không khuyến khích và giúp đỡ nhân dân tăng gia sản xuất,phục vụ tiền tuyến thì cũng chưa thực hiện được chữ Cần Khôngtiêu hoang phú tiền riêng của các chú cũng chưa phải là Kiệm Cácchú còn phải biết tiết kiệm của công, dạy cho bộ đội biết tiết kiệmcủa công, thì mới thật là Kiệm Các chú không lấy của công làmcủa tư, không lấy chiến lợi phẩm về cho gia đình, bè bạn mới chỉ

là Liêm một nửa Các chú phải dạy cho bộ đội và khuyến khíchnhân dân không lấy của công, không lấy chiến lợi phẩm làm củariêng mới thật là Liêm Phải quý trọng tất cả mọi công việc và củacải của Chính phủ Thí dụ: đi đường thấy cột dây thép đổ mà dựnglên là Chính, không dựng lên là không chính, không chấp hànhmệnh lệnh cũng là không chính Cần, kiệm, liêm, chính của ta làđạo đức của người quân nhân cách mạng Các chú phải thực hiệnđạo đức đó [66, tr.220]

Đối với công an nhân dân, Người dặn “Đối với tự mình, phải cần, kiệm, liêm,chính” [64, tr.489], “công an nhân dân phải là kiểu mẫu, phải là người chuyên tráchthi hành chính sách, phương châm của Đảng và Chính phủ cho tốt” [66, tr.269]

Bên cạnh việc giáo dục cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân thựchiện nguyên tắc nói đi đôi với làm, nêu gương cần kiệm liêm chính, Hồ ChíMinh cũng phê phán một số cán bộ, chiến sĩ mắc bệnh quan liêu, chỉ quen lốichỉ tay năm ngón, xa rời thực tiễn, “chỉ biết nói là nói, nói giờ này qua giờkhác, ngày này qua ngày khác Nhưng một việc gì thiết thực cũng không làmđược” [64, tr.327] dẫn đến chủ trương xa rời thực tiễn, chủ trương không đi

vào thực tiễn, thực hiện không có hiệu quả Người dẫn chứng: Trong việc cứunạn đói, mình bảo người ta 10 ngày nhịn ăn một bữa mà chính đến ngày nhịn,mình lại cứ chén tì tì thì nghe sao được… Về việc khuyến nông cũng vậy, bảongười ta đào đất trồng ngô, trồng khoai, mà lúc người ta làm mình lại ngủ thìsao được, theo Hồ Chí Minh thì mình trước hết phải siêng năng, trong sạch thìmới bảo người ta trong sạch, siêng năng được.

Rèn luyện đạo đức cần kiệm liêm chính cần phải thực hiện nói đi đôi vớilàm, nêu gương đạo đức, lời nói thống nhất với hành động, lý luận đi liền vớithực tiễn Giáo dục cán bộ, đảng viên, chiến sĩ quân đội và quần chúng nhân dânnhư vậy, bản thân Hồ Chí Minh luôn làm gương với phương châm của ngườixưa dĩ nhân nhi giáo, dĩ ngôn nhi giáo, tức là trước hết phải giáo dục bằng tấmgương sống của chính mình, sau đó mới giáo dục bằng lời nói, Người chỉ dạycán bộ phải thực hiện nói đi đôi với làm, nêu gương cần kiệm liêm chính thì bảnthân người cũng là một tấm gương sáng về đạo đức đó Là Chủ tịch nước nhưng

Hồ Chí Minh có cuộc sống đời thường hết sức giản dị, khiêm tốn và thanh tao.Người sống trong ngôi nhà sàn đơn giản với một cái bàn, một cái ghế, một giásách, một tủ quần áo với hai bộ kaki, một đôi dép lốp, một máy thu thanh, mộtchiếc đồng hồ để bàn Đó là tài sản của vị Chủ tịch nước suốt 24 năm ở cương vịngười đứng đầu đất nước, từ buổi cách mạng mới thành công, trong những nămkháng chiến khó khăn, gian khổ cho đến ngày Người phải về bên kia thế giớivẫn nêu gương sáng về đạo đức cần kiệm liêm chính

Những năm đầu khi cách mạng mới thành công, đất nước đối mặt vớigiặc đói, Hồ Chí Minh đã chủ trương thành lập “hũ gạo tiết kiệm”, Người đãlàm gương mười ngày nhịn ăn một bữa để dành gạo giúp dân nghèo, dân phải

ăn cơm độn ngô, sắn bao nhiêu phần trăm, Người cũng ăn cơm độn bấy nhiêuphần trăm Người kêu gọi nhân dân chống hạn, chống lụt thì bản thân Ngườicũng tham gia cùng dân tát nước chống hạn, chống lụt Người kêu gọi nhân

dân thực hiện “Tết trồng cây” lấy gỗ làm nhà và cải thiện môi trường thì hàngnăm Người thực hiện, không thiếu năm nào cho đến cuối đời,

Nền tảng vững chắc của đời sống mới chính là khi các cán bộ, đảngviên, chiến sĩ và mỗi cá nhân trong xã hội đều phải tự ý thức, tự thực hiện cầnkiệm liêm chính, từ đó trở thành những tấm gương sáng của xã hội Hồ ChíMinh đã phát động phong trào “Người tốt, việc tốt”, qua đó mỗi người đều tựnhận thấy mình có thể noi theo gương tốt và làm việc tốt để trở thành người

có ích cho xã hội Ai cũng có thể nêu gương về đạo đức cho người khác họctập, ai cũng cần học tập những gương “Người tốt, việc tốt” Người căn dặn:

“Lấy gương người tốt, việc tốt hằng ngày để giáo dục lẫn nhau là một trongnhững cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xâydựng con người mới, cuộc sống mới” [75, tr.672]

Thứ hai, Xây đi đôi với chống

Theo quan điểm Hồ Chí Minh:

Trong đầu óc mọi người đều có sự đấu tranh giữa cái “thiện” và cái

“ác”, hoặc nói theo cách mới là sự đấu tranh giữa tư tưởng cộng sản

và tư tưởng cá nhân Tư tưởng cộng sản với tư tưởng cá nhân vínhư lúa với cỏ dại Lúa phải chăm bón rất khó nhọc thì mới tốtđược Còn cỏ dại không cần chăm sóc cũng mọc lu bù Tư tưởngcộng sản phải rèn luyện gian khổ mới có được.Còn tư tưởng cánhân thì cũng như cỏ dại, sinh sôi, nảy nở rất dễ [72, tr.222]

Chính cuộc đấu tranh giữa “lúa” với “cỏ dại” luôn luôn thường trựctrong đầu mỗi con người đó mà quá trình tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cáchmạng nói riêng, phẩm chất cần kiệm liêm chính nói riêng trở nên khó khăn,lâu dài và phức tạp Nó đòi hỏi mỗi cá nhân cán bộ, đảng viên, chiến sĩ vàquần chúng nhân dân phải nhận thức và kết hợp chặt chẽ hai việc: xây dựngđạo đức mới với chống lại những biểu hiện phi đạo đức, đạo đức cũ - đạo đứcthủ cựu Cụ thể là kết hợp xây dựng cần kiệm liêm chính với chống lại sự lười

biếng, lãng phí, tham ô, quan liêu Đồng thời phải nhận thấy rằng: xây phải điđôi với chống, muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích xây.

Theo Hồ Chí Minh, xây dựng phẩm chất cần kiệm liêm chính cho mọiđối tượng đều phải bắt đầu từ giáo dục trong gia đình - môi trường đầu tiên gắn

bó chặt chẽ, mật thiết đối với con đường hình thành nhân cách, phẩm chất củamỗi người, sau đó đến nhà trường, tập thể và toàn xã hội Những phẩm chấtchung nhất phải được cụ thể hóa sát hợp với các tầng lớp, đối tượng Quá trìnhgiáo dục đạo đức cần kiệm liêm chính, mỗi cá nhân phải chính tâm, tu thân, bởigiáo dục hiệu quả nhất là giáo dục tự thân, biến quá trình giáo dục thành quátrình tự giáo dục, nói theo quan điểm Hồ Chí Minh là khơi dậy ý thức đạo đứclành mạnh, để họ tự nhân thức được trách nhiệm đạo đức của mình, nhận thứcđược “có gì sung sướng và vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để gópphần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và giải phóng loàingười” [72, tr.612] Sự tự ý thức xây dựng đạo đức đó là nền tảng cho mỗi cán

bộ, đảng viên, chiến sĩ đấu tranh loại bỏ cái thấp hèn để vươn tới cái cao đẹp,loại bỏ cái ác, cái vô đạo đức để vươn tới cái đẹp, cái đạo đức

Xây dựng cần kiệm liêm chính gắn liền với chống lại những biểu hiệnkhông cần kiệm liêm chính, chống lại các bệnh lười biếng, tham ô, lãng phí,quan liêu Quan trọng hơn nữa, phải thấy trước những gì có thể xảy ra, phảiphát hiện sớm các biểu hiện để đề phòng, ngăn chặn

Chỉ một tháng sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, mặt trái của quyềnlực đã khiến không ít cán bộ ta mắc sai lầm, khuyết điểm Sớm nhìn ra điều đó, HồChí Minh đã đề nghị mở “một chiến dịch giáo dục lại tinh thần nhân dân bằng cáchthực hiện Cần, Kiệm, Liêm, Chính” [63, tr 7] Người thường xuyên nhắc nhở cán

bộ, chiến sĩ và quần chúng nhân dân kết hợp chặt chẽ phong trào thi đua giết giặcvới tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tham ô, quan liêu Ngườichỉ ra các căn bệnh tham ô, lãng phí, quan liêu mà một số cán bộ, chiến sĩ mắc phải

là các căn bệnh như thế nào? Đồng thời kêu gọi cán bộ, đảng viên, chiến sĩ “Nângcao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” [75, tr 547].

Về căn bệnh tham ô, Hồ Chí Minh nói:

Đứng về phía cán bộ mà nói, tham ô là: Ăn cắp của công làm củatư; đục khoét của nhân dân; ăn bớt của bộ đội; tiêu ít mà khai nhiều,lợi dụng của chung, của Chính phủ làm quỹ riêng cho địa phươngmình, đơn vị mình Đứng về phía nhân dân mà nói, tham ô là: Ăncắp của công, gian lận thuế [66, tr.355-356]

Bệnh lãng phí là tiêu dùng bừa bãi, lãng phí thời gian, lãng phí tiền của,lãng phí của cải vật chất của nhân dân, của đất nước; lãng phí là do trình độnon kém, do thiếu nghiệp vụ chuyên môn, do độc đoán đưa ra những quyếtđịnh sai lầm Người kêu gọi phải kiên quyết chống nạn lãng phí ở các cơ quan

và trong sinh hoạt của mỗi người, chống cách tiêu dùng bừa bãi của nhân dân

và của Nhà nước

Bệnh quan liêu, theo Người, là mất dân chủ, là xa dân, khinh nhân dân,

sợ nhân dân, không tin cậy nhân dân, không hiểu biết nhân dân, không yêuthương nhân dân Có nạn tham ô, lãng phí là có bệnh quan liêu:

Vì những người và những cơ quan lãnh đạo từ cấp trên đến cấpdưới không sát công việc thực tế, không theo dõi và giáo dục cán

bộ, không gần gũi quần chúng Đối với công việc thì trọng hìnhthức mà không xem xét khắp mọi mặt, không vào sâu vấn đề Chỉbiết khai hội, viết chỉ thị, xem báo cáo trên giấy chứ không kiểm trađến nơi đến chốn [66, tr.357]

Người cho rằng, bệnh quan liêu chỉ là gieo hạt, vun trồng cho tham ô,lãng phí nảy nở, những người và những cơ quan lãnh đạo mắc bệnh quan liêuthành thử có mắt mà như không thấy suốt, có tai mà không nghe thấu, có chế

độ mà không giữ đúng, có kỷ luật mà không nắm vững Kết quả là những

người xấu, những cán bộ kém tha hồ tham ô, lãng phí Thế là bệnh quan liêu

đã ấp ủ, dung túng, che chở cho tham ô, lãng phí

Suy cho cùng, các căn bệnh đó là hệ quả của việc cán bộ, đảng viên vàchiến sĩ yếu kém trong tu dưỡng rèn luyện đạo đức cách mạng, không thực hiệnđạo đức cần kiệm liêm chính, từ đó sa vào chủ nghĩa cá nhân Hồ Chí Minh nhấnmạnh: “Tham ô, lãng phí, quan liêu là giặc nội xâm, giặc ở trong lòng, dù cố ýhay không nó cũng là “bạn đồng mình của thực dân, phong kiến” [66, tr.357],

“tội lỗi ấy cũng nặng như tội Việt gian mật thám” [66, tr.358]

Để không mắc vào những sai lầm, khuyết điểm đó mỗi cán bộ, đảngviên và chiến sĩ cần phải thường xuyên tu dưỡng đạo đức cần kiệm liêmchính, tích cực trong công tác tự phê bình và phê bình, phát triển điều hay,sửa chữa điều dở, cầu tiến bộ, tránh tự mãn, tự túc, kiêu ngạo Người nói:

Chúng ta không sợ sai lầm, chỉ sợ phạm sai lầm mà không quyếttâm sửa chữa Muốn sửa chữa cho tốt thì phải sẵn sàng nghe quầnchúng phê bình và thật thà tự phê bình Không chịu nghe phê bình

và không tự phê bình thì nhất định lạc hậu, thoái bộ Lạc hậu vàthoái bộ thì sẽ bị quần chúng bỏ rơi Đó là kết quả tất nhiên của chủnghĩa cá nhân [71, tr.608-609]

Nói tóm lại, xây đi đôi với chống trong rèn luyện phẩm chất cần kiệmliêm chính đòi hỏi phải thực hiện các giải pháp: 1 Đẩy mạnh công tác tự phêbình và phê bình với tinh thần yêu thương, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ; 2 Pháthuy vai trò của dư luận xã hội, tạo ra phong trào quần chúng rộng rãi, biểudương cái tốt, phê phán cái xấu Năm 1952, Hồ Chí Minh khởi xướng phongtrào thi đua thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí, quan liêu, năm 1963Người mở cuộc vận động nâng cao ý thức trách nhiệm, quản lý kinh tế - tàichính, cải tiến sĩ thuật, chống tham ô, lãng phí, quan liêu gọi tắt là Ba xây, bachống Người chủ trương viết sách Người tốt, việc tốt để tuyên truyền, giáo

dục đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân; 3 Thựchiện chống tham ô, lãng phí, quan liêu bằng thái độ quyết liệt nhưng khônglàm tràn lan, thiết trọng tâm, trọng điểm 4 Đặc biệt chú trọng công tác cán

bộ (tuyển chọn cán bộ, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ) Cần thực hiệnđồng bộ các giải pháp nêu trên để công tác xây đi đôi với chống trong rènluyện phẩm chất cần kiệm liêm chính đạt hiệu quả cao

Thứ ba, Tu dưỡng hàng ngày, suốt đời

Tiếp cận với học thuyết Nho giáo của Khổng Tử, Hồ Chí Minh nhậnthức Học thuyết của Khổng Tử có ưu điểm của nó là sự tu dưỡng đạo đức cánhân Sự tu dưỡng đạo đức đó theo Người là sự tu dưỡng, rèn luyện kiên trì,bền bỉ suốt đời của mỗi cá nhân, bởi “Đạo đức cách mạng không phải trên trời

sa suống Nó do đấu tranh rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố.Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” [71, tr.612]

Trong quá trình hoạt động cách mạng, mỗi cán bộ, chiến sĩ đều khôngkhỏi mắc những sai lầm khuyết điểm, việc nhận rõ sai lầm của mình, của đồngchí và tích cực sửa đổi sai lầm, từ đó không ngừng bồi dưỡng, rèn luyện đạođức cách mạng là cơ sở nền tảng để xây dựng một đội quân hùng mạnh, đánhthắng kẻ thù, xây dựng đất nước Hồ Chí Minh khẳng định: “Có gì sung sướng

và vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sựnghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người” [71, tr.612]

Tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng nói chung, rèn luyện phẩm chấtcần kiệm liêm chính nói riêng cần phải kiên trì, bền bỉ, qua đấu tranh rèn luyệnbền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố, không thể nóng vội ngày một ngàyhai, càng không phải là chỉ tu dưỡng đạo đức trong một ngày, một tháng, mộtnăm, một giai đoạn Trong bất cứ hoàn cảnh nào, giai đoạn đấu tranh nào củacách mạng, trong thời chiến cũng như thời bình, cán bộ, chiến sĩ cần phải luôn

tu dưỡng, trau dồi đạo đức cần kiệm liêm chính Khi nói chuyện với cán bộ,chiến sĩ về tiếp quản thủ đô năm 1954, Hồ Chí Minh đã lưu ý:

Ta ở núi rừng, quen tiết kiệm của công, của riêng Đó là điều tốt.

Về xuôi…Nếu không giữ được thói quen tiết kiệm thì sẽ tham ănngon, tham mua các thứ xa hoa Lương không đủ thì sẽ lấy ở đâu?Lúc ấy chỉ có hai cách: một là ăn cắp của Chính phủ, hai là bị tiềnmua chuộc Có thể có những người khi kháng chiến thì rất anhdũng, trước bom đạn địch không chịu khuất phục, nhưng đến khi vềthành thị lại bị tiền bạc, gái đẹp quyến rũ, mất lập trường, sa vào tộilỗi Cho nên bom đạn của địch không nguy hiểm bằng “đạn bọcđường” vì nó hại mình mà mình không trông thấy [68, tr.46]

Người đã cảnh báo: “Một dân tộc, một đảng và mỗi con người ngàyhôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày maivẫn được mọi người quý mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa,nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân” [75, tr.672] Theo đó, “Muốn giữ vững nhâncách, tránh khỏi hủ hóa, thì phải luôn thực hành 4 chữ mà Bác thường nói Đólà: Cần, kiệm, liêm, chính” [68, tr.47]

Muốn tu dưỡng, rèn luyện phẩm cần kiệm liêm chính, theo Hồ ChíMinh phải ra sức học tập, rèn luyện, tự cải tạo để tiến bộ mãi, bởi “Học cái tốtthì khó, ví như người ta leo núi phải vất vả, khó nhọc mới lên đến đỉnh Họccái xấu thì dễ, như ở trên đỉnh núi trượt chân một cái là nhào xuống vực sâu”[68, tr.46] Học tập, rèn luyện phải trên tinh thần tự giác, tự nguyện, kiên trì,bền bỉ, đòi hỏi quyết tâm cao của mỗi người; phải thông qua hoạt động thựctiễn của bản thân, trong sinh hoạt, học tập, lao động, chiến đấu, trong mốiquan hệ từ hẹp đến rộng, từ nhỏ đến lớn… để từ đó “làm phần tốt ở trong mỗicon người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độcủa người cách mạng” [75, tr.672]

1.3.2 Biện pháp xây dựng cần kiệm liêm chính, chí công vô tư

Thứ nhất, Nói đi đôi với làm, nêu gương về chí công vô tư.

Hồ Chí Minh cho rằng người cán bộ, đảng viên, chiến sĩ làm cáchmạng thì phải có đạo đức cách mạng, phải chí công vô tư, đặt việc công lêntrên việc tư, đặt lợi ích của Đảng, của dân tộc lên trên hết, trước hết Muốnvậy, mỗi cán bộ, đảng viên cần phải nhận thức được mối quan hệ giữa lợi ích

cá nhân, bộ phận với lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, từ đó giải quyết hàihòa, hiệu quả mối quan hệ này Trong cách mạng giải phóng dân tộc, trongkháng chiến cũng như trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, lợi ích củamỗi cá nhân cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân gắn bó chặt chẽ với lợiích của Đảng, của dân tộc; có giành được lợi ích dân tộc thì lợi ích của mỗi cánhân, mỗi giai cấp giành được Đó là một nguyên tắc bất biến, đặc biệt làtrong những thời điểm có tính quyết định tới sự tồn vong của quốc gia,dântộc Năm 1941, khi nhận thấy thời cơ giải phóng dân tộc đã tới, Hồ Chí Minhcùng với Ban chấp hành trung ương Đảng đã khẳng định: Trong lúc này,quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong củaquốc gia, của dân tộc Trong lúc này, nếu không giải quyết được vấn đề dântộc giải phóng, không đòi lại được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thìchẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyềnlợi của bộ phận, của giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được Đồngthời, có những trường hợp lợi ích cá nhân, bộ phận mâu thuẫn với lợi ích củaĐảng, của dân tộc, đòi hỏi mỗi cá nhân phải hy sinh lợi ích cá nhân, phụctùng lợi ích của Đảng, của dân tộc

Nhận thức và giải quyết đúng đắn mối quan hệ lợi ích trên là cơ sở nềntảng cho mỗi cán bộ, đảng viên, chiến sĩ tu dưỡng đạo đức chí công vô tư.Không dừng lại ở nhận thức, cán bộ, đảng viên cần nói đi đôi với làm, nêugương chí công vô tư trong hoạt động thực tiễn Bởi, đạo đức cách mạngtrong quan niệm của Hồ Chí Minh không chỉ là đạo đức tu thân mà còn là đạođức dấn thân, tức là đạo đức gắn liền với hành động, đạo đức lấy thực tiễn,lấy hiệu quả công việc thực tế làm thước đo Người nói: “Phải lấy kết quả

thiết thực đã góp sức bao nhiêu cho sản xuất mà đo ý chí cách mạng củamình Hãy kiên quyết chống bệnh nói suông, thói phô trương hình thức, lốilàm việc không nhằm mục đích nâng cao sản xuất” [73, tr.68] Người nhắcnhở cán bộ Tư pháp rằng: “Các bạn là những người phụ trách thi hành phápluật Lẽ tất nhiên các bạn cần phải nêu cao cái gương “Phụng công thủ pháp,chí công vô tư” cho nhân dân noi theo” [64, tr.473] Tức là muốn người dânchấp hành pháp luật thì cán bộ làm luật, thi hành luật phải là người làm gươngtrước, nói đi đôi với làm Người phê phán một số cán bộ, đảng viên, chiến sĩ:

Chỉ biết nói là nói,…nghĩa là chỉ quen chỉ thị, quen đề xuất, nói rồiquên, nói cao giọng mà không tính đến các điều kiện thực tế, đếnkhả năng hành động, thực thi của chính mình Hình như họ nói cốt

để cho người khác làm, còn chính mình lại không quyết tâm theođuổi, chỉ đạo thực hiện đến cùng một công việc nào đó [64, tr.327] Cán bộ, đảng viên là những người đề xuất chủ trương, đường lối, đưachủ trương, đường lối vào thực hành trong nhân dân, hướng dẫn nhân dânthực hiện Muốn vậy, bản thân họ phải nêu gương thực hành trước, lời nói điđôi với việc làm Hồ Chí Minh nói: “Đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dânlên trên hết Phải ra sức tham gia công việc của kháng chiến Phải gần gũi dânchúng, thương yêu giúp đỡ dân chúng, tổ chức và lãnh đạo dân chúng Phảigiữ vững đạo đức cách mạng là chí công vô tư” [66, tr.54] Trong những giaiđoạn cách mạng khó khăn, gian khổ, tấm gương cần kiệm liêm chính, chícông vô tư của cán bộ, đảng viên không chỉ là cơ sở quan trọng để mỗi cán

bộ, đảng viên, chiến sĩ được dân tin, dân yêu, dân theo, nó còn là động lực tolớn thôi thúc mỗi cá nhân quần chúng tham gia cách mạng, nỗ lực thực hiệnnhiệm vụ cách mạng giao cho, từ đó họ tiếp tục trở thành những tấm gươngcho các cá nhân khác noi theo Ngày 7/7/1958, tại Hội nghị tuyên dương anhhùng và chiến sỹ thi đua lần thứ II, trong lời chào mừng Đại hội Hồ Chí Minh

đã khen ngợi: “Anh hùng,chiến sỹ thi đua là những người tiên phong trong

sản xuất, mà cũng là gương mẫu về đạo đức cách mạng Họ đặt lợi ích chungcủa dân tộc lên trên lợi ích riêng của cá nhân, họ toàn tâm, toàn ý phục vụnhân dân… Đó là những đức tính cách mạng mà chúng ta cần phải học tập”[71, tr.496-497] Người còn cho rằng: “số người và những tập thể được côngnhận là anh hùng, chiến sỹ thi đua được tặng thưởng huân chương, huychương vẫn chỉ là số ít so với hàng triệu, hàng chục triệu con người hàngngày góp gió thành bão, đang gánh vác mọi việc nước, việc nhà… gọi làngười tốt, việc tốt” [75, tr.661] Từ đó, Người đề xuất hình thức tuyên dương

người tốt việc tốt, yêu cầu các báo đảng, báo ngành mở chuyên mục “người

tốt việc tốt” để những việc làm bình thường nhưng ích nước lợi dân được trântrọng và nhân rộng, để những tấm gương chí công vô tư có sức lan toả rộngrãi, khích lệ nhiều người học tập, làm theo

Hồ Chí Minh là một tấm gương lớn về đạo đức chí công vô tư, vị côngvong tư Tấm gương chí công vô tư, suốt đời phấn đấu vì độc lập cho dân tộc, tự

do, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân của Người có sức hấp dẫn mạnh mẽ khôngchỉ với nhân dân Việt Nam mà với toàn thể nhân loại Người khẳng định:

Cả đời tôi chỉ có một mục đích, là phấn đấu cho quyền lợi Tổ quốc,

và hạnh phúc của quốc dân Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non,hoặc ra vào chốn tù tội, xông pha sự hiểm nghèo - là vì mục đích đó.Ðến lúc nhờ quốc dân đoàn kết giành được chính quyền, ủy thác chotôi gánh vác việc Chính phủ, tôi lo lắng đêm ngày, nhẫn nhục cốgắng, cũng vì mục đích đó Bất kỳ bao giờ, bất kỳ ở đâu, tôi cũng chỉtheo đuổi một mục đích là làm cho ích quốc lợi dân [63, tr.272]

Ở Hồ Chí Minh, lợi ích cá nhân đã hòa vào lợi ích dân tộc, lợi ích của dântộc cũng chính là lợi ích cá nhân, Người nói: “Tôi hiến cả đời tôi cho dân tộc tôi”[75, tr.674] 79 mùa xuân của Người dành trọn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc,

79 mùa xuân đấu tranh không mệt mỏi và “chỉ có một sự ham muốn, ham muốntột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự

do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” [63, tr.187]

Cho đến cuối đời, trong bản Di chúc để lại cho toàn Đảng, toàn dân,Người viết rằng: “Suốt đời tôi hết lòng, hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụcách mạng, phục vụ nhân dân Nay dù phải từ biệt thế giới này, tôi không cóđiều gì phải hối hận, chỉ tiếc rằng không được phục vụ nhân dân lâu hơn nữa,nhiều hơn nữa” [75, tr.615] Tấm gương chí công vô tư, hết lòng, hết sức vìnước vì dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành một biểu tượng của nền đạođức mới, đạo đức dấn thân, hy sinh - đạo đức xã hội chủ nghĩa.

Thứ hai, Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân

Hồ Chí Minh cho rằng: “Đạo đức cách mạng là bất kỳ ở cương vị nào,bất kỳ làm công việc gì, đều không sợ khó, sợ khổ, đều một lòng, một dạ phụ

vụ lợi ích chung của giai cấp, của nhân dân, đều nhằm mục đích xây dựng chủnghĩa xã hội”, “Đạo đức cách mạng là đạo đức tập thể” [73, tr.90] Cán bộ,đảng viên, chiến sĩ không có đạo đức cách mạng, không chí công vô tư tức là

sa vào chủ nghĩa cá nhân Chủ nghĩa cá nhân, theo Hồ Chí Minh là: “việc gìcũng chỉ lo cho lợi ích riêng của mình, không quan tâm đến lợi ích chung của tậpthể “Miễn mình béo, mặc thiên hạ gầy” Nó là mẹ đẻ ra tất cả mọi tính hư nếtxấu như: lười biếng, suy bì, kiêu căng, kèn cựa, nhút nhát, lãng phí, tham ô,…

Nó là kẻ thù hung ác của đạo đức cách mạng, chủ nghĩa xã hội” [73, tr.90].Muốn xây dựng đạo đức cách mạng, theo Hồ Chí Minh “phải đánh thắng vàtiêu diệt chủ nghĩa cá nhân” [73, tr.90]

Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân chính là sựkết hợp chặt chẽ giữa xây và chống trong rèn luyện đạo đức cách mạng nóichung, rèn luyện phẩm chất chí công vô tư nói riêng

Xây dựng phẩm chất chí công vô tư cho cán bộ, đảng viên, chiến sĩ tức

là giáo dục cho họ tinh thần, lý tưởng “vì nước quên mình, vì nhân dân phụcvụ” Muốn vậy, phải giáo dục cho họ truyền thống yêu nước, truyền thốngđoàn kết, chủ nghĩa anh hùng trong lao động và chiến đấu của con người ViệtNam; trang bị cho họ nhận thức về mối liên hệ giữa cá nhân với cộng đồng,dân tộc, mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích của Đảng, của dân tộc, về