Đề cương Tư tưởng Hồ Chí Minh Phần 1 5 câu hỏi ngắn 1 Nội dung về mặt chính trị của trong chủ nghĩa xã hội Chế độ dân chủ, nhà nước do nhân dân là chủ, làm chủ, là Nhà nước của dân, do dân và vì dân 2.
Trang 1Đề cương Tư tưởng Hồ Chí Minh
Phần 1: 5 câu hỏi ngắn
1. Nội dung về mặt chính trị của trong chủ nghĩa xã hội
Chế độ dân chủ, nhà nước do nhân dân là chủ, làm chủ, là Nhà nước của dân, do dân và vì dân.
2. Nội dung về mặt chính trị trong thời kì quá độ
Giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
3. Kẻ thù nguy hiểm số 1 của xã hội chủ nghĩa là gì?
Chủ nghĩa cá nhân Vì chủ nghĩa các nhân chínhlà lợi ích riêng, đời sống riêng, năng lực riêng, coi trọng lợi ích cá nhân không chính đáng nó làm mất đi tính đoàn kết dân tộc.
4. Thực chất thời kì quá độ (lý do VN quá độ lên CNXH)
- Đó là quá trình cải biến nền sản xuất nhỏ, lạc hậu thành nền sản xuất lớn hiện đại
- Đó cũng là quá trình đấu tranh trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội
- Nhằm xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội VN
5. Đặc điểm quan trọng nhất của thời kì quá độ.
Việt Nam đi lên xây dựng xã hội chủ nghĩa từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không phải kinh qua các giai đoạn phát triển của Chủ nghĩa tư bản
6. Nhiệm vụ thời kì quá độ.
- Xây dựng nền tảng, cơ sở kinh tế - kỹ thuật, văn hóa – xã hội cho chủ nghĩa xã hội
- Cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới
7. Nhân tố thành công của thời kì quá độ.
- Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng
- Nâng cao vai trò quản lý cảu Nhà nước
- Phát huy tính tích cực chủ động của các tổ chức chính trị xã hội của quần chúng
- Xây dựng đội ngũ cán bộ đủ đức và tài, đáp ứng yêu cầu cảu sự nghiệp cách mạng Xã hội chủ nghĩa
8. Biện pháp xây dựng thời kì quá độ nào là quan trọng nhất.
Đem tài dân sức dân làm lợi cho dân
Trang 29. Hồ Chí Minh chủ trương xây dựng xã hội chủ nghĩa theo mô hình của Liên Xô Đúng hay sai, vì sao?
Sai.
Vì: Bác Hồ có yêu cầu học hỏi kinh nghiệm nhưng không được áp dụng máy móc, và Việt Nam khác Liên Xô về địa lý, điều kiện kinh tế, xã hội, lịch sử, văn hóa
10. Hồ Chí Minh chủ trương xóa bỏ các thành phần kinh tế phi XHCN.
Sai
VÌ: Bác Hồ ưu tiên phát triển kinh tế Nhà nước nhưng cũng tạo điều kiện để phát triển nền kinh tế tư nhân
11. Tại sao Hồ Chí minh lại lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu?
Vì:
- Chúng ta có điều kiện tự nhiên:
● Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa
● Hệ thống sông ngòi dày đặc
- Có truyền thống, kinh nghiệm làm nông nghiệp
- Giải quyết nạn đói, thất nghiệp, công ăn việc làm cho nhân dân
- Cung cấp tư liệu cho công nghiệp
- Đầu tư vào nông nghiệp thì út vốn và thu hồi nhanh hơn
12. Tại sao thời kì quá độ lên CNXH ở nước ta lại lâu dài, khó khăn?
- Vì đây thực sự là một cuộc cách mạng giữa cái mới và cái cũ toàn diện trên mọi lĩnh vực, tức là bỏ đi cái cũ lặp nên cái mới Nhân dân chưa có kinh
nghiệm xây dựng một xã hội mới, nhân dân chưa biết, chưa từng tiếp cận chủ nghĩa xã hội, nên việc đi trên một con đường mới hoàn toàn là một việc khó khăn Hơn nữa chúng ta còn luôn bị các thế lực thù địch tấn công, bảo vây và
cô lập
13. Các bước đi của thời kì quá độ?
- Bước 1: Ưu tiên phát triển nông nghiệp, coi nông nghiệp là mặt trận hàng đầu
- Bước 2: Phát triển tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp nhẹ
- Bước 3: Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng Lưu ý: đi từ thấp đến cao, bước nào chắc bước ấy, không nóng vội, chủ quan, nhiều hay ít giai đoạn là do lịch sử khách quan quy định
Trang 314. Vì sao phải xây dựng Đảng?
- Để phục vụ cho mỗi giai đoạn cách mạng có những nhiệm vụ, mục tiêu khác nhau
- Đảng viên có nhiều mối quan hệ xã hội, có thể bị thái hoá biến chất
- Quyền lực chính trị có 2 mặt
- Công tác xây dựng Đảng là 1 công tác có tính quan trọng sống còn đối với 1 đảng lãnh đạo, vì vậy mục đích của việc này là nhằm xây dựng 1 Đảng đoàn kết về chính trị, vững vàng về tư tưởng và kiện toàn, linh hoạt trong việc tổ chức bộ máy đảng Trong đó lĩnh vực chính trị là lĩnh vực được chú trọng bậc nhất có ý nghĩa quyết định, tác động sâu sắc đến các lĩnh vực nghiên cứu khác
15. Nguyên tắc xây dựng, sinh hoạt, Đảng nào là quan trọng nhất?
- Tập trung dân chủ
16. Nhân dân có những quyền lực chính trị nào?
- Quyền bầu cử và ứng cử vào cơ quan nhà nước
- Có quyền kiểm soát các đại biểu do mình bầu ra
- Có quyền bãi miễn đại biểu nếu những đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân
17. Luận điểm nào của HCM là sáng tạo nhất trong dân chủ?
Dân chủ không chỉ là dân là chủ mà còn là dân làm chủ.
18. Vì sao nhà nước dân chủ lại mang bản chất giai cấp công nhân?
- Vì:
Nhà nước ta do Đảng lãnh đạo:
● Đảng lãnh đạo bằng đường lối, chủ trương để Nhà nước ban hành pháp luật, Hiến pháp
● Đảng lãnh đạo bằng các hoạt động của các tổ chức, cá nhân đảng viên trong bộ máy Nhà nước
Trang 4● Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng công tác kiểm tra
Biểu hiện ở định hướng mục tiêu Xã hội chủ nghĩa của Nhà nước
Thể hiện nguyên tắc tập trung, dân chủ
Lực lượng của nhà nước đó là liên minh công – nông – tầng lớp trí thức, do giai cấp công nhân lãnh đạo
19. Đảng lãnh đạo nhà nước bằng cách thức nào?
- Đảng lãnh đạo, chỉ đạo Nhà nước thể chế hóa, cụ thể hóa cương lĩnh, quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng thành pháp luật, kế hoạch, chương trình hành động
để thực hiện trong toàn xã hội Đảng lãnh đạo bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra, giám sát và bằng hành động gương mẫu của đảng viên
20. Phẩm chất đạo đức nào là quan trọng nhất?
- Trung với nước, hiếu với dân Vì đây là phẩm chất quyết định, làm nền tảng cho mọi phẩm chất khác
21. Nguyên tắc nào trong xây dựng đạo đức là quan trọng nhất?
- Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức
22. HCM chủ trương xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN theo mô hình tam quyền phân lập?
- Sai Vì "tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân" nên "Quyền lực nhà nước
là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp" Do đó, mô hình tổ chức nhà nước pháp quyền ở Việt Nam không phải và không thể "tam quyền phân lập"
23. Phân tích sự thống nhất giữa tính công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc của nhà nước?
- Sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân và tính dân tộc chỉ có thể có được ở nhà nước xã hội chủ nghĩa - một nhà nước thực sự là công cụ bảo đảm đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân lao động, do có sự thống nhất về cơ
Trang 5bản giữa lợi ích của giai cấp công nhân với lợi ích của nhân dân lao động và của cả dân tộc
CÂU HỎI DÀI:
Câu 1: Tính tất yếu xây dựng XHCN (5 tất yếu)
- Xuất phát từ quy luật vận động, phát triển khách quan của lịch sử xã hội loài người, xu thế tất yếu của thời đại.
+ Xã hội luôn vận động: Qua 5 chế độ,
CSNT=>CHNL=>PK=>TBCN=>CSCN
+ Bởi trong xã hội chỉ có hai loại người là người bị áp bức (bị trị) là những người lao động không có cái ăn và người áp bức (thống trị) là những người
"ngồi mát ăn bát vàng", từ đó sinh ra các mâu thuẫn và dẫn đến đấu tranh Nếu thắng thì có thể lập nên một chế độ mới Còn ở VN, khi thực dân Pháp xâm lược, VN có hai mâu thuẫn, một là mâu thuẫn giai cấp giữa Nông dân
và Địa chủ, và giữa Công nhân và Tư bản, hai là mâu thuẫn dân tộc là mâu thuẫn giữa dân tộc VN và Pháp Trong đó mâu thuẫn dân tộc là vấn đề cấp thiết cần được ưu tiên Và để giải quyết mâu thuẫn dân tộc chúng ta cần phải đứng dậy đấu tranh giải phóng dân tộc và đi lên chủ nghĩa xã hội để giải quyết vấn đề giai cấp
- XHCN ra đời từ chính sự tàn bạo của CNTB Người dân VN có thói quen
chỉ tin vào những điều tai nghe mắt thấy, mà sự tàn bạo của bọn CNTB đã được người dân cảm nhận rõ nét từ lâu Đồng thời nhân dân cũng nghe được những điều hay lẽ phải mà người dân Liên Xô đang xây dựng, cho nên giữa CNTB và CNXH, người dân lựa chọn đi lên CNXH
- Xét về con đường cách mạng VN: Độc lập dân tộc mới chỉ là cấp độ đầu
tiên, phải đi lên CNXH mới có thể giải phóng giai cấp và con người
- Theo chủ nghĩa Mac-Lenin, các chế độ sẽ tuần tự thay thế nhau, từ CSNT lên CHNL lên PK rồi đến CNTB, đó chính là cách mạng không ngừng Nhưng có một điều đặc biệt là chúng ta có thể bỏ qua một vài chế độ nếu nó
không phù hợp HCM kế thừa tư tưởng cách mạng không ngừng của chủ
nghĩa Mác-Lenin để luận chứng một cách toàn diện khả năng đi tới CNXH từ một nước phong kiến, bỏ qua TBCN ở nước ta
- Tính tất yếu còn xuất phát từ tương quan so sánh lực lượng giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc
Các cuộc cách mạng theo khuynh hướng tư sản như Phan Bội Châu và Phan
Trang 6Châu Trinh đều dẫn đến thất bại, còn các cuộc cách mạng vô sản dưới sự lãnh đạo của ĐCSVN thì thành công, vì thế chúng ta có thể lập ra chế độ mới, đó là CNXH
Câu 2: Đặc trưng mô hình của CNXH (5 đặc trưng)
CNXH phải làm sao cho dân giàu nước mạnh
- Về chính trị, đây là chế độ do nhân dân làm chủ
- Về kinh tế, có nền kinh tế phát triển, gắn với KHKT, lực lượng sản xuất phát triển và chế độ công hữu Lấy nhà xưởng, xe lửa, ngân hàng làm của chung Trước đây, những thứ đó đều là TLSX của Tư sản, còn nay là của chung Đó chính là chế độ sở hữu công về TLSX
- Về xã hội, là chế độ công bằng bình đẳng, không có việc áp bức bóc lột, ai làm nhiều thì ăn nhiều, làm ít thì ăn ít, không làm thì không ăn, tất nhiên trừ người già cả, đau yếu và trẻ con
- Về văn hóa, phát triển cao về văn hóa đạo đức, là xã hội gắn với nền sản xuất kỹ thuật cao với sự phát triển văn hóa của nhân dân, là xã hội phát huy tính cách riêng, sở trường riêng để cải thiện đời sống riêng của mỗi người Tuy nhiên, HCM coi trong lợi ích cá nhân riêng lẻ, chứ không phải là chủ nghĩa cá nhân
- Về lực lượng, là công trình tập thể của nhân dân và đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng
Câu 3: Động lực và trở lực trong xây dựng CNXH
-Tất cả các nguồn nội lực: vốn, khoa học kỹ thuật, con người, trong đó con người là quan trọng nhất.
Bác Hồ: “con người là nguồn vốn quý giá nhất của chúng ta” Con người thể hiện trên 2 phương diện:
● Con người cộng đồng: phải phát huy sức mạnh đoàn kết dân tộc
● Con người cá nhân: phải chú ý các giải pháp: tác dộng đến nhu cầu và lợi ích; kích thích về chính trị, về tinh thần; thực hiện công bằng xã hội
Về vốn, HCM đã nghiên cứu các nước TB, bọn chúng lấy vốn từ việc cướp bóc nhân dân trong nước, sau đó chúng cướp bóc của nhân dân các nước thuộc địa và vay vốn lãi suất cao, tất cả những biện pháp này hoàn toàn không phù hợp với chế
độ XHCN ở nước ta Vì thế ở VN, muốn có vốn thì phải lấy thông qua tăng gia sản
Trang 7xuất, toàn dân tiết kiệm và chi tiêu hợp lý Về KHKT, chúng ta học hỏi kinh
nghiệm từ các nước khác, từ đó chuyển giao công nghệ Chúng ta cải tiến kỹ thuật
và phát huy sự sáng tạo Về con người được thể hiện trên hai phương diện: con người cộng đồng (phải phát huy sức mạnh đoàn kết dân tộc; con người cá nhân thì phải chú ý các giải pháp tác động đến nhu cầu lợi ích, kích thích về CT và tinh thần, thực hiện công bằng xã hội
- Chú trọng khai thác các ngoại lực:
+ Hợp tác đặc biệt với các nước xã hội chủ nghĩa anh em
+ Tranh thủ sự ủng hộ của nhân loại tiến bộ
+ Tận dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật hiện đại
- Nhận diện và khắc phục các trở lực của chủ nghĩa xã hội.
+ Chủ nghãi cá nhân – căn bệnh “ mẹ” kẻ thù chính của chủ nghĩa xã hội đẻ ra nhiều thứ bệnh nguy hiểm.
+ Ba thứ “giặc nội xâm”: Tham ô, quan liêu, lãng phí
+ Tệ chia rẽ, bè phái, mất đoàn kết
+ Sự chủ quan, bảo thủ, lười biếng, không chịu học tập cái mới
( Bản thân trở lực không phải là động lực nhưng nhận diện và khắc phục nó sẽ là động lực)
( Theo các bạn, trong các trở lực, trở lực quan trọng nhất là: CNCN)
( Tham ô & lãng phí là quan liêu – lãng phí nặng hơn)
( Tham ô, lãng phí và quản liêu là do CNCN sinh ra)
Câu 4: Nguyên tắc, bước đi và phương pháp trong xây dựng CNXH ở thời kỳ quá độ.
- Nguyên tắc: (2 nguyên tắc)
+ Mọi hành động, tư tưởng đều phải thực hiện dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mac-Lenin, học hỏi kinh nghiệm các nước anh em và phải có sự vận dụng sáng tạo phù hợp với VN
Trang 8+ Xác định bước đi cần căn cứ vào điều kiện, nhu cầu và khả năng thực tế của nhân dân
- Bước đi (3 bước đi)
+ Bước 1: Lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu Vì VN có những điều kiện thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp Mà cái trước hết của CNXH chính là để nhân dân có cơm no áo mặc Phát triển nông nghiệp thì nhân dân mới có cái ăn, có cái ăn rồi mới đưa các sản phẩm nông nghiệp thành TLSX cho nền công nghiệp để phát triển đất nước
+ Bước 2: Phát triển tiểu thủ công nghiệp và các ngành công nghiệp nhẹ + Bước 3: Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng
- Phương pháp (4 phương pháp), phải đi từ thấp đến cao
+ Kết hợp cải tạo – xây dựng XH mới
+ Bảo vệ tổ quốc, kháng chiến và xây dựng XHCN
+ Có kế hoạch, biện pháp và quyết tâm
+ Đem tài dân, sức dân để phục vụ cho nhân dân (phương pháp quan trọng nhất)
Câu 5: Vì sao phải xây dựng đảng, nguyên tắc nào là quan trọng nhất?
a vì:
- Để phục vụ cho mỗi giai đoạn cách mạng có những nhiệm vụ, mục tiêu khác nhau
- Đảng viên có nhiều mối quan hệ xã hội, có thể bị thái hoá biến chất
- Quyền lực chính trị có 2 mặt
- Công tác xây dựng Đảng là 1 công tác có tính quan trọng sống còn đối với 1 đảng lãnh đạo, vì vậy mục đích của việc này là nhằm xây dựng 1 Đảng đoàn kết về chính trị, vững vàng về tư tưởng và kiện toàn, linh hoạt trong việc tổ chức bộ máy đảng Trong đó lĩnh vực chính trị là lĩnh vực được chú trọng bậc nhất có ý nghĩa quyết định, tác động sâu sắc đến các lĩnh vực nghiên cứu khác
b Về xây dựng tổ chức, bộ máy, cán bộ và các Nguyên tắc sinh hoạt Đảng nt quan trọng nhất là: nguyên tắc tập trung dân chủ:
Trang 9- Nhân dân bầu ra cơ quan của Nhà nước, đưa ra ý kiến đối với mỗi đường lối chủ trương
- Cán bộ, đảng viên lắng nghe ý kiến => tổng hợp => xây dựng đường lối chính trị => mọi người tuân theo: tập trung
- Cấp dưới phải tuân theo cấp trên, cấp trên cần lắng nghe ý kiến cấp dưới để tránh: DÂN CHỦ THÁI QUÁ VÀ TẬP TRUNG ĐỘC QUYỀN
Câu 6: Nhà nước của dân, do dân, vì dân.
- Đầu tiên là nhà nước của dân, nhà nước của dân là nhà nước thuộc quyền sở hữu của dân, dân là chủ, địa vị cao nhất thuộc về dân Tuy nhiên, nhà nước của dân không phải là nhà nước phi giai cấp Bởi “dân” không phải là phi giai cấp, mà “dân” được hiểu là 4 giai cấp chính, gồm công-nông-tư sản dân tộc-tiểu tư sản Và quyền lực thuộc về nhân dân Dân chủ có nghĩa là dân vừa làm chủ vừa là chủ, đây là một luận điểm sáng tạo của HCM “Là chủ”
là nói về thân phận và địa vị, “làm chủ” là nói về trách nhiệm và nghĩa vụ Dân làm chủ, cán bộ là đầy tớ trung thành tận tụy của nhân dân Đây cũng là biện pháp để đánh giá cán bộ và chính phủ Cán bộ có trách nhiệm hướng dẫn, chỉ bảo cho dân làm việc; Cán bộ phải giải quyết vướng mắc, khó khăn cho dân
- Nhà nước do dân (do dân làm chủ, dân tham gia vào công việc của nhà nước) “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân chịu cũng xong” Dân là người lập ra nhà nước bởi nhân dân đấu tranh giành chính quyền thì nhà nước mới được thành lập Dân tham gia vào công việc nhà nước Phải
để dân biết và quyết định vận mệnh của đất nước, phải trưng cầu ý dân, theo chủ trương “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân hưởng thụ” Dân là người đóng thuế để Nhà Nước chi tiêu
- Nhà nước vì dân (đêm lại lợi ích cho nhân dân) Nhà nước phải phục vụ cuộc sống hằng ngày của dân, không được có đặc quyền đặc lợi, phải làm lợi cho dân “Làm cho dân có ăn, làm cho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở, làm cho dân có học hành” Các cơ quan nhà nước và cán bộ quản lý nhà nước phải lấy sự phục vụ nhân dân làm mục đích Nhà nước không chỉ làm lợi cho dân, mà còn phải yêu dân, kính dân
Câu 7: Những luận điểm sáng tạo của HCM về ĐCSVN.
- Đảng là nhân tố quyết định hàng đầu để đưa cách mạng VN đến thắng lợi (về vai trò của ĐCSVN)
Trang 10+ Cách mạng muốn thành công trước hết cần có sự lãnh đạo của Đảng
● Trước khi CM diễn ra:
Bên trong tập hợp, giáo dục, huấn luyện quần chúng
Bên ngoài thì kết hợp các dân tộc bị áp bức và vô sản thế giới
● Thời kỳ CM & kháng chiến càng cần có sự lãnh đạo của Đảng để đưa
CM đến thành công và thắng lợi
● Sau khi CM thắng lợi vẫn cần có Đảng để lãnh đạo quần chúng trong quá trình xây dựng XHCN (hoặc trong sách tr84.)
- “Chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn đến việc thành lập Đảng cộng sản Đông Dương vào đầu năm 1930” (về nguồn gốc ra đời ĐCSVN)
Theo quan điểm của chủ nghĩ Mác-Lênin: nguồn gốc ra đời của Đảng Cộng sản là chủ nghĩa Mác-Lênin, và phòng trào công nhân
Theo Tư tưởng HCM: xác định nguồn gốc ra đời của Đảng Cộng Sản Việt Nam không chỉ có chủ nghĩa Mác-Lênin, phòng trào công nhân, mà còn có phong trào yêu nước
A. Chủ nghĩa Mác-Lênin
Chủ nghĩa Mác-Lênin đem lại còn đường cách mạng vô sản (độc lập dân tộc – xã hội chủ nghĩa)
B. Phòng trào yêu nước
- Đấu tranh chống giặc ngoại xâm, yêu nước là truyền thống tốt đẹp hàng nghìn năm của dân tộc Việt Nam
- Phong trào yêu nước diễn ra mạnh mẽ từ khi thực dân Pháp xâm chiếm VN
- Phong trào yêu nước của Việt Nam bao gồm các phong trào của nông dân và tầng lớp trí thức tiêu biểu là pt của PBC, PCT ( phong trào công nhân cũng là phong trào yêu nước – người yêu nước chống ngoại xâm đều là PTYN)
- PTYN của VN là một trong những nguyên nhân trực tiếp dẫn
đến sự ra đời của ĐCSVN