CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH PHẪU THUẬT DẠ DÀY

CHAÊM SOÙC NGÖÔØI BEÄNH PHAÃU THUAÄT DAÏ DAØY CHAÊM SOÙC NGÖÔØI BEÄNH PHAÃU THUAÄT DAÏ DAØY TIEÂU HOÙA DAÏ DAØY Nieâm maïc vuøng moân vò , taâm vò coù caùc tuyeán saâu tieát chaát nhaày Thaân , ñaùy DD TB thaønh tieát HCL + yeáu toá noäi taïi – haáp thu B12 TB chính tieát Pepsinogen tieâu hoùa ñaïm + thuûy phaân collagen thòt TB coå tieát chaát nhaày TIEÂU HOÙA DAÏ DAØY Cô trôn dd vuøng thaân moûng , hang vò daøy – hñoäng maïnh hôn , coù theå keùo daõn V DD nhoû < 50ml khi ñoùi , soùng co thaé.

CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH

PHẪU THUẬT DẠ

DÀY

TIÊU HÓA DẠ DÀY

 Niêm mạc vùng môn vị , tâm

vị có các tuyến sâu tiết chất nhầy

TIÊU HÓA DẠ DÀY

 Cơ trơn dd vùng thân mỏng , hang

vị dày – h/động mạnh hơn , có

thể kéo dãn

 V DD nhỏ < 50ml khi đói , sóng co thắt do lượng glucose /máu giảm- kthích TK X – cơ dd tăng họat

TIÊU HÓA DẠ DÀY

 Thức ăn được đẩy xuống TT qua môn vị , lỗ nhỏ mỗi đợt vài

mm nhủ trấp

 Môn vị trương lực co thắt thường đóng , sức đóng yếu , nên

nước và dịch có thể đi qua dễ

 N/m dd tiếp xúc thức ăn – hang

vị tiết gastrin – kthích dd tiết HCL + kthích co bóp hang vị và dãn

môn vị + co cơ vòng dd- thực

quản giữ thức ăn không bị

trào ngược

TIÊU HÓA DẠ DÀY

 TK : phân bố bởi TK giao cảm từ mạng bụng , và phó giao cảm từ

TK X

 Tại TT có thể ức chế H/đ đưa

thức ăn dd xuống nhờ TK X

 Thức ăn béo xuống TT , hỗng

tràng kthích tiết GIP ( gastric

inhibitory peptide và cholecystokinin – ức chế cử động dd , chất béo tiêu hóa chậm )

TIÊU HÓA DẠ DÀY

Bảo vệ dd

 TB cổ tuyến môn vị, tâm vị

 Pepsinogen tiết chất nhầy

 Bề mặt n/m dd , giữa các

tuyến

 Kthích tiết nhầy

CƠ CHẾ BÀI TIẾT HCL

/DD

 Tâm linh : hình ảnh , mùi vị : vỏ não , TKX – dd tiết 10% HCL

 DD : thức ăn tiếp xúc n/m DD

 H/H: a.a , polypeptide khi tiêu

hóa

 Tiêu hóa protid g/đ đầu :

gastrin tiết HCL

HEÏP MOÂN VÒ

CÁC LỌAI PHẪU THUẬT

DD

I KHÂU LỖ THỦNG DẠ DÀY

 Mổ trước 12 giờ : mở rộng và khâu ổ lóet

 Mổ sau 12 giờ : mở thông

dạ dày – ống thông môn vị nuôi ăn , NG để hút , khâu

ổ lóet , 2-3 tuần sau cắt DD

I KHÂU LỖ THỦNG DẠ

DÀY tt

• Cắt dd cấp + cắt TK X khi

 Đến sớm , ổ lóet xơ chai

 Tổng trạng tốt , không kèm

bệnh khác

 Gây mê hồi sức tốt , phẫu

thuật viên thành thạo

• Thủng do K

 Khâu đối phó

 Cắt là tốt nhất

 Khâu và làm sinh thiết

I KHÂU LỖ THỦNG

DẠ DÀY tt

CS TRƯỚC MỔ

 Hút DD , không được rửa

 Đến muôn + sốt : XN Ion đồ ,BUN

CÁC LỌAI PHẪU THUẬT

DD

II LÓET DẠ DÀY

1.Cắt TK thân phế vị và tái tạo môn vị

 Gỉam tỷ lệ tử vong phẫu thuật và tỷ lệ bệnh

 Tỷ lệ tái phát cao

2.Chọn cắt TK phế vị và tạo môn vị

 Thực hiện khó hơn cắt thân , có tác dụng phụ

CÁC LỌAI PHẪU THUẬT

DD

3.Cắt TK X đọan xa Proximal vagotomy

 Giảm tỷ lệ tái phát , có tác

 Hạ thấp tỷ lệ tái phát

 Có tác dụng phụ

CÁC LỌAI PHẪU THUẬT

DD

• II NỐI DD HỖNG TRÀNG

• BILLROTH I : cắt hang vị và nối với 1 đọan tá tràng ( áp dụng cho lóet DD )

• Giảm sức chứa dd

• Giảm tác dụng của enzymes

tuyến tụy , Giảm hấp thu

CÁC LỌAI PHẪU THUẬT

DD

BILLROTH II : lóet tá tràng

 Giảm tỷ lệ tái phát lóet tá tràng

 Mật vào hỗng tràng để tiêu hóa thức ăn

 Tăng nhiễm trùng do ứ đọng

 Cắt hang vị

nối đọan xa hỗng tràng

DIỄN TIẾN BỆNH

1 Xuất huyết DD : lóet TT> lóet

• Điều trị sốc, Truyền dịch ,

T.máu , cimetidine sau ngưng XH dùng antacid mỗi giờ , hay nhỏ liên tục

BIẾN CHỨNG

2.Thủng DD

 Đau bụng dữ dội sau ăn vài

giờ , bụng cứng dần , giảm âm ruột mạnh và nhịp thở tăng

 XQ liềm hơi dưới hòanh , BC

CHĂM SÓC TRƯỚC MỔ

DD

 Không uống baryt trước mổ 2 ngày

 Bù nước điện giải , truyền máu

 Aên nhẹ ngày trước mổ , hẹp môn

vị nhịn

 Thụt tháo trước mổ 5 giờ

 Rửa DD nhiều lần khi hẹp môn vị

 Hướng dẫn NB tập thở , vận động chi

 Báo giải thích mục đích ống thông mũi dd ( NG )

 Nhịn ăn cho đến khi có NĐR

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

1 CẢI THIỆN TÌNH TRẠNG

THÔNG KHÍ

 Xoay trở thường xuyên ,

khuyến khích thở sâu

 Thuốc giảm đau nếu cần

 Tư thế semi Fowler

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

2 CẢI THIỆN DINH DƯỠNG

 TD dịch từ NG , ghi nhận chính xác

 TD đau , sốt ( ứ đọng / mổ cấp )

 TD tình trạng bụng , NĐR

 Nuôi dưỡng / PIV

 TD dấu hiệu h/c Dumping khi được ăn

 TD cân nặng , báo khi sụt cân

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

3 CUNG CẤP SỰ THỎAI MÁI

 VSCN : răng miệng

 HD NB ôm giữ bụng khi ho

 Vận động sớm

 Vệ sinh da : lưu ý vùng vết thương

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

4.CẢI THIỆN H/C DUMPING

 Aên ít chất bột, lượng mỡ

trung bình , nhiều đạm

 Nằm khi ăn

 Tránh ăn nhiều trong 1

lúc,tránh uống nước giữa

bữa ăn

 Nghỉ ngơi sau ăn

 Dùng thuốc chống cholinergic trước bữa ăn

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

5.NGUY CƠ CHẢY MÁU SAU MỔ

 Do XH miệng nối ,

 Do K ,

 Do rối lọan đông máu ( suy

kiệt ,mất điện giải )

 Do lóet mới ở miệng nối ,

 Do viêm thành DD ( ứ đọng ,

không rửa DD tốt , bồi hòan

dịch kém )

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

• CAN THIỆP: NGUY CƠ CHẢY MÁU

SAU MỔ : tùy theo NN

 Cắt DD ngay nếu được

 Điều chỉnh rối lọan về đông

máu

 Bồi hòan điện giải

 Chống viêm , chống nhiễm trùng

 Rửa dd bằng nước ấm

 Truyền máu

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

6.TẮC QUAI ĐẾN DO Ứ ĐỌNG

( quá dài , xoắn quai đi )

NĐ

 Nôn nước mật , bụng dưới xẹp , DD và quai đến căng ) Can thiệp

 Hồi sức

 Mổ lại

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

dính , nghẹt lỗ mạc treo

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

8.VIÊM PHÚC MẠC do bục mỏm TT ( 5- 7 ngày sau mổ )

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

 Dịch nhiều – tiến triển VPM

 Để hở vết mổ , hút liên tục

 Bù dịch tối đa

 Mổ lại nếu được

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

10.H/C DD BÉ DO PHẪU THUẬT

NĐ :

 Căng chướng thượng vị ,

nặng bụng

Can thiệp :

 HD NB cách ăn : bữa nhỏ ,

sau tăng dần

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

11.THIẾU MÁU NHƯỢC SẮC DO RL HẤP THU

 Chế độ ăn : sắt , gan

 Aên nhiều bữa

 Hỗ trợ Vit B12 tiêm

CHĂM SÓC SAU MỔ

 HD NB : dấu hiệu nhận biết

 Dùng thuốc theo y lệnh

 Tuân thủ chế độ điều trị

CHĂM SÓC SAU MỔ DD

13.TIÊU CHẢY SAU CẮT TK X

 Do lên men dịch ứ đọng

đường tiêu hóa

 Do giảm tiết dịch tụy , mật CAN THIỆP

 Bù điện giải

 Vẫn ăn uống , chia nhỏ bữa

 Theo dõi tổng trạng