(SKKN 2022) kết hợp dạy học trực quan, dạy học theo dự án với dạy học nêu vấn đề vào khởi động bài học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học phần công dân với pháp luật môn gdcd lớp 12

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM“KẾT HỢP DẠY HỌC TRỰC QUAN, DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VỚI DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ VÀO KHỞI ĐỘNG BÀI HỌC NHẰM GÂY HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC PHẦN:“ CÔNG DÂN VỚI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“KẾT HỢP DẠY HỌC TRỰC QUAN, DẠY HỌC THEO DỰ

ÁN VỚI DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ VÀO KHỞI ĐỘNG BÀI HỌC NHẰM GÂY HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC PHẦN:“ CÔNG DÂN VỚI PHÁP LUẬT’’ MÔN GDCD LỚP 12 – CHƯƠNG TRÌNH HIỆN HÀNH”

Người thực hiện: Nguyễn Thị Dung Chức vụ: Tổ phó chuyên môn

SKKN thuộc lĩnh vực: Giáo dục công dân

THANH HOÁ, NĂM 2022

NỘI DUNG TRANG

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 22.1.1Quan niệm về phương pháp trực quan trong dạy học môn GDCD 22.1.2 Quan niệm về phương pháp dự án trong dạy học môn GDCD 22.1.3 Quan niệm về phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn CD 22.1.4 Sự cần thiết phải kết hợp dạy học trực quan, dạy học dự án với

dạy học nêu vấn đề vào khởi động bài học môn GDCD 32.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 42.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề và cách thức thực hiện 7

2.3.2.1 Sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với phương pháp

nêu vấn đề vào phần khởi động ở một số bài học 92.3.2.2 Sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với phương

2.3.2.3 Sử dụng phương pháp nêu vấn đề với phương pháp dự án

2.5 Khả năng ứng dụng và triển khai sáng kiến kinh nghiệm 20

Chữ viết chuẩn Chữ viết tắt

Đổi mới phương pháp dạy học là nội dung được thực hiện thường xuyên,liên tục trong các nhà trường, mục đích của việc này là đưa học sinh vào trungtâm của hoạt động học, phát huy tinh thần tự học và sáng tạo của học sinh Dovậy, phải đổi mới quá trình dạy và học mà trước tiên là đổi mới cách dạy Đổimới không có nghĩa là vứt bỏ hoàn toàn cái cũ , mà đổi mới phải đảm bảo sự kếthừa có chọn lọc Trong dạy học hiện đại ngày nay để kích thích, phát huy nănglực của học sinh đòi hỏi người giáo viên phải biết tìm tòi sáng tạo, không ngừngđổi mới phương pháp dạy học, đặc biệt phải biết “dẫn lối tâm hồn - là kĩ sư tâmhồn” để học sinh yêu thích môn học, bài học và say mê học tập.

Từ năm học 2016 – 2017 Bộ Giáo dục và đào tạo bắt đầu triển khai thựchiện “ Phương pháp và kĩ thuật tổ chức hoạt động học theo nhóm và hướng dẫnhọc sinh tự học” với cách thiết kế bài học linh hoạt, sử dụng những phương phápdạy học hướng tới sự chủ động, tích cực nắm bắt kiến thức của học sinh Trongnăm học vừa qua tôi đã tiến hành thiết kế và giảng dạy theo phương pháp và kĩthuật dạy học mới này Qua quá trình thiết kế bài giảng và giảng dạy bản thân tôithấy được sự hứng thú với nội dung các tiết học của học sinh được nâng cao,song trong phạm vi đề tài nghiên cứu của mình tôi chỉ chọn vấn đề gây hứng thúcho học sinh ở phần khởi động, với đề tài thì việc kết hợp phương pháp trựcquan, phương pháp dự án với phương pháp nêu vấn đề là cách dạy đạt hiệu quảcao nhất khi ứng dụng vào giảng dạy, đặc biệt là ứng dụng vào dạy phần khởiđộng Tại trường THPT Hoằng Hóa 4 nơi tôi công tác, việc kết hợp giữa dạy họcnày đã được thực hiện nhưng chưa nhiều, hiệu quả sử dụng chưa cao, còn mangtính đối phó Vì vậy, tôi xin được phép trao đổi một vài kinh nghiệm trongviệc “Kết hợp dạy học trực quan, dạy học theo dự án với dạy học nêu vấn đề

vào khởi động bài học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học phần: “Công dân với pháp luật” môn GDCD lớp 12 – Chương trình hiện hành”.

Kết hợp dạy học trực quan, dạy học theo dự án với dạy học nêu vấn đề vàokhởi động bài học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học phần:

“Công dân với pháp luật” môn GDCD lớp 12 – Chương trình hiện hành.

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Khi nghiên cứu tác giả đã sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp phân tích và tổng hơp lý thuyết

- Phương pháp thu thập tài liệu

- Phương pháp trao đổi, khảo sát thăm dò ý kiến giáo viên

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

2.1.1 Quan niệm về phương pháp trực quan trong môn GDCD.

Phương pháp trực quan là phương pháp dạy học sử dụng những phươngtiện dạy học trực quan, phương tiện kỹ thuật dạy học như: Bản đồ, tranh ảnh,video, các đồ vật, các thí nghiệm…giúp người học dễ dàng tiếp thu kiến thứchơn

PPDH trực quan thường được thể hiện dưới hình thức là minh họa và trìnhbày:

Minh họa thường trưng bày những đồ dùng trực quan có tính chất minh họanhư bản mẫu, bản đồ, bức tranh, tranh chân dung, hình vẽ trên bảng…Trình bàythường gắn liền với trình bày thí nghiệm, những thiết bị kĩ thuật, băng video…Trình bày thí nghiệm là trình bày mô hình đại diện cho hiện thực khách quanđược chọn cẩn thận về mặt sư phạm Nó là cơ sở, là điểm xuất phát cho quátrình nhận thức – học tập của học sinh, là cầu nối giữa lí thuyết và thực tiễn.Thông qua sự trình bày của giáo viên mà học sinh không chỉ lĩnh hội dễ dàng trithức, mà còn giúp các em học tập được những thao tác mẫu của giáo viên từ đóhình thành kĩ năng, kĩ xảo…

2.1.2 Quan niệm về phương pháp dự án trong dạy học môn GDCD

PPDH dự án là một hình thức dạy học mà trong đó người học thực hiện mộtnhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành Nhằmtạo ra các sản phẩm và giới thiệu chúng

PPDH theo dự án là mô hình học tập mới phát triển kiến thức cùng các kỹnăng bản thân của học sinh thông qua những nhiệm vụ Nó khuyến khích việchọc sinh tự tìm tòi và trau dồi kiến thức cũng như hiện thực hóa kiến thức trongquá trình tạo ra sản phẩm do chính mình làm ra

PPDH theo dự án đòi hỏi người học phải có sự chuẩn bị công phu, tỉ mỉ vàphức tạp để cho ra sản phẩm

PPDH theo dự án là một hình thức dạy học mà học sinh được học dưới sựđiều khiển và giúp đỡ của giáo viên, nhưng phải tự giải quyết nhiệm vụ học củamình, nó đòi hỏi sự kết hợp cả về mặt lý thuyết và thực hành Thông qua quá trình nó sẽ tạo ra những sản phẩm học tập

2.1.3 Quan niệm về phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn GDCD

PPDH nêu vấn đề là PPDH, trong đó giáo viên tạo ra các tình huống mâuthuẫn, đưa HS vào trạng thái tâm lí phải tìm tòi, khám phá, từ đó hướng dẫn,

khích lệ HS tìm cách giải quyết để nắm được kiến thức, phát triển trí tuệ và thái

độ học tập

Sử dụng PPDH nêu vấn đề trong môn GDCD sẽ giúp HS nắm vững, hiểusâu và rộng tri thức khi biết tự mình đặt ra và giải quyết vấn đề cùng với giáoviên và dưới sự hướng dẫn của giáo viên Đồng thời đây cũng là bước HS cầnchuẩn bị cho mình những tri thức trước khi bước vào cuộc sống sôi động, luônluôn biến đổi, buộc họ phải tư mình tìm hiểu, đặt ra và giải quyết vấn đề Mặtkhác, trong dạy học nêu vấn đề giáo viên cung cấp cho học sinh môi trường sưphạm lí tưởng theo nguyên tắc: Tôi nghe thì tôi nhanh quên, tôi nhìn thì tôi nhớ

và tôi làm thì tôi nhanh hiểu và hiểu sâu

Dạy học nêu vấn đề trong môn GDCD thường được sử dụng dưới 3 hìnhthức:

- Trình bày nêu vấn đề: Đây là mức độ thấp nhất trong dạy học nêu vấn đề.

Hình thức này được sử dụng khi cần phải truyền thụ kiến thức trừu tượng vàkhái quát cao, hoàn toàn mới đối với HS, những thuật ngữ khoa học HS nghethấy, nhưng chưa có một chút hiểu biết nào về chúng

- Tìm tòi bộ phận: Trong mỗi bài giảng bao gồm nhiều đề mục, mỗi đề mục

lại bao gồm nhiều mục nhỏ Các đề mục và các mục nhỏ có liên quan chặt chẽvới nhau, tạo thành một bài giảng trọn vẹn với kết cấu logic xác định

- Nêu vấn đề toàn bộ: Đây là hình thức có mức độ cao nhất trong PPDH

nêu vấn đề Ở hình thức này, dưới sự hướng dẫn, dẫn dắt khéo léo của giáo viên

HS tự mình giải quyết toàn bộ một vấn đề nêu ra trong bài giảng

2.1.4 Sự cần thiết phải kết hợp dạy học trực quan, dạy học theo dự án với dạy học nêu vấn đề vào khởi động bài học môn GDCD.

Xuất phát từ mối quan hệ giữa mục đích dạy học và nội dung cần truyềnđạt cho người học với PPDH; xuất phát từ thực tế mỗi phương pháp dạy học đều

có những ưu điểm và hạn chế riêng; đồng thời, trong mỗi bài học có rất nhiềuđơn vị kiến thức khác nhau không thể sử dụng đơn nhất một phương pháp Dovậy, để đảm bảo kiến thức cần truyền đạt nhất thiết chúng ta phải kết hợp nhiềuphương pháp dạy học khác nhau và tất nhiên các phương pháp được chọn để kếthợp phải phát huy tối đa ưu điểm trong những đơn vị kiến thức nhất định vàkhắc phục những hạn chế của phương pháp còn lại

Theo các nhà nghiên cứu tâm lí, con người chỉ tích cực tư duy khi họ rơivào hoàn cảnh có vấn đề, khi phải tìm cách thoát khỏi những tình huống đanglàm cản bước trong nhận thức hoặc trong cuộc sống thực tế của họ Hoàn cảnh

có vấn đề nảy sinh khi con người phát hiện các mâu thuẫn trong lí thuyết haytrong thực tế, với phương pháp tư duy cũ, với kinh nghiệm và những tri thức đã

có họ không thể giải quyết được, làm cho họ rơi vào trạng thái tâm lí đặc biệt,thôi thúc họ đi tìm cách giải quyết Do đó, bên cạnh PPDH theo hướng truyềnthống cần kết hợp với PPDH theo hướng hiện đại để ngay khi ngồi trên nghế nhàtrường THPT học sinh có ý thức chuẩn bị vào đời sống thích nghi hơn, thuận lợihơn

Sự kết hợp các phương pháp dạy học trong một tiết dạy góp phần nâng caohiệu quả tiết dạy, hạn chế của PPDH này sẽ được mặt tích cực của PPDH kia

khắc phục từng bước hoàn thiện phương pháp dạy học Các PPDH có mối quan

hệ biện chứng với nhau.Ví dụ: Phương pháp nêu vấn đề đưa học sinh đứng trướcmâu thuẫn cần được giải quyết, phương pháp dự án giúp phát triển kỹ năng bảnthân học sinh thông qua nhiệm vụ Vì vậy, sự kết hợp các PPDH trong tiết dạy

là một tất yếu khách quan

Kết hợp dạy học trực quan, phương pháp dự án với dạy học nêu vấn đề gópphần đổi mới phương pháp dạy học Lúc này phương pháp nêu vấn đề khôngđơn giản là đưa người học vào tình huống có vấn đề, mà còn được sử dụng đểhướng dẫn học sinh cách thức làm việc, con đường để khám phá tri thức, từngbước được giải quyết tạo tâm thế tự tin cho người học, giờ học sẽ trở nên hấpdẫn, sội động hơn

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Để tìm hiểu thực trạng của việc kết hợp phương pháp dạy học trực quan,phương pháp dạy học theo dự án với phương pháp nêu vấn đề vào giảng dạyphần khởi động nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học phần:

“Công dân với pháp luật” môn GDCD lớp 12” ở trường THPT Hoằng Hóa 4,chúng tôi tiến hành điều tra, thăm dò ý kiến của 462 học sinh và 03 giáo viêndạy học môn GDCD tại trường THPT Hoằng Hóa 4 hiện nay Đội ngũ giáo viêndạy GDCD có 3 người, tất cả đều có trình độ Đại học trở lên và được đào tạođúng chuyên ngành, kinh nghiệm dạy học trên 10 năm quan trọng hơn họ đềutâm huyết với nghề Những điểm này sẽ tạo điều kiện thuận lợi trong việc nângcao chất lượng dạy học của nhà trường

Bảng 1 Bảng tổng hợp ý kiến của giáo viên

Đồng ý

Số lượng

tỉ lệ %1

Theo thầy (cô), việc đổi mới PPDH đối

với môn GDCD là:

Rất cần thiếtCần thiếtKhông cần thiết

4 100%

0 0%

0 0%2

Thầy cô đã thực hiện việc đổi mới

PPDH theo hướng phát huy tính tích cực

của HS như thế nào?

Rất chủ độngChủ độngChưa chủ động

1 25%

3 75%

0 0%

3

Theo thầy (cô), đối với nội dung phần

“Công dân với pháp luật” thì việc kết

hợp linh hoạt giữa các phương pháp là

vấn đề:

Rất cần thiếtCần thiếtKhông cần thiết

4 100%

0 0%

0 0%

4

Thầy cô có thường xuyên thực hiện kết

hợp PPTQ, PPDA với PPNVĐ trong dạy

học phần “Công dân với pháp luật”

không?

Thường xuyênThỉnh thoảngChưa bao giờ

2 50%

2 50%

0 0%

5

Trong dạy học phần “Công dân với pháp

luật”, việc thầy (cô) kết hợp PPTQ,

PPDA với PPNVĐ đã mang lại kết quả

như thế nào?

Rất tốtTốtChưa tốt

1 25%

2 50%

1 25%

Theo thầy (cô), kết hợp PPTQ,PPDA với

PPNVĐ trong dạy học phần “Công dân

với pháp luật” là việc làm:

Rất khó khănKhó khănĐơn giản

3 75%

1 25%

0 0%7

Các lớp tập huấn chuyên đề đã phục vụ

như thế nào cho việc đổi mới PPDH của

thầy (cô)?

Rất hiệu quảHiệu quảKhông hiệu quả

1 25%

2 50%

1 25%8

Thầy (cô) có thường xuyên dự giờ đồng

nghiệp để học hỏi kinh nghiệm không?

Thường xuyênThỉnh thoảngChưa bao giờ

1 25%

3 75%

0 0%

[Nguồn: Tác giả điều tra tại trường THPT Hoằng Hóa 4]

Với bảng số liệu trên, chúng tôi thấy rằng: Trên cơ sở các quan điểm chỉđạo đổi mới PPDH của Bộ GD & ĐT nói chung, Sở GD & ĐT tỉnh Thanh Hóanói riêng, bản thân giáo viên dạy học bộ môn GDCD ở trường THPT HoằngHóa 4 có nhận thấy việc đổi mới PPDH đối với bộ môn là cần thiết Đa số cácgiáo viên đã chủ động trong việc đổi mới PPDH, đặc biệt là việc kết hợp phươngpháp trực quan, phương pháp dự án với dạy học nêu vấn đề trong dạy học phần

“Công dân với pháp luật” đã bước đầu đem lại những kết quả nhất định, góp

phần nâng cao chất lượng dạy học của bộ môn

TT Nội dung câu hỏi Phương án trả lời Số lượng tỉ lệ%Đồng ý

165 37.7%

300 64.9%

14 3.0%2

Môn GDCD có vị trí như thế

nào trong các môn học mà

em được học?

Rất quan trọngQuan trọngKhông quan trọng

98 1.2%

258 55.8%

123 26.6%3

Kiến thức trong phần “Công

dân với pháp luật” là:

Việc em chuẩn bị bài ở nhà

trước khi đến lớp đối với

môn GDCD là:

Thường xuyênThỉnh thoảngChưa bao giờ

123 26%

270 58%

85 17%5

Trong quá trình học môn

GDCD, em đã tham gia xây

dựng bài như thế nào?

Thường xuyênThỉnh thoảngKhông tham gia

115 19.07%

269 57.05%

84 18.8%

[Nguồn: Tác giả điều tra tại trường THPT Hoằng Hóa 4]

Theo kết quả điều tra, thăm dò ý kiến của 462 HS lớp 12 ở trường THPTHoằng Hóa 4 thì có đến 97% HS trả lời rằng học tập môn GDCD ở trườngTHPT là bổ ích và rất bổ ích Có 21.2% HS xác định môn GDCD có vị trí quantrọng trong các môn được học và các em cũng thấy được những kiến thức ởphần “Công dân với pháp” gắn liền với thực tiễn cuộc sống, chiếm tỉ lệ 52.1%[số liệu ở bảng 2] Tuy số lượng HS tham gia xây dựng bài chưa nhiều nhưngcác em đã có sự chuẩn bị bài ở nhà để có thể tham gia học tập nghiêm túc ở lớp

đã cho thấy những kết quả đạt được ban đầu của việc kết hợp dạy học trực quan,dạy học dự án với dạy học nêu vấn đề trong dạy học phần “Công dân với phápluật” Tất cả những điều đó đang đặt ra cho giáo viên dạy GDCD có tâm huyếtvới nghề cần còn phải tiếp tục, không ngừng nghiên cứu để tìm ra những giảipháp thực hiện việc kết hợp PPTQ,PPDA với PPNVĐ có hiệu quả cao hơn.

Bảng 3: Tình hình học tập môn GDCD khối 12 qua khảo sát bài kiểm tra thường xuyên đầu học kì II.

Điểm yếu kém (dưới 5 điểm)

Điểm trung bình (Từ 5 đến dưới 7 điểm)

Điểm khá (từ 7.0 dưới

9 điểm)

Điểm giỏi (từ 9.0 đến

(Nguồn: Thống kê điểm kiểm tra thường xuyên lớp 12- Trường THPT Hoằng

Hóa 4, huyện Hoằng Hóa, tháng 01/2022)

Từ kết quả kiểm tra 15 phút đầu kì 2 của cả khối cùng với nhóm chuyênmôn chúng tôi lưa chọn 2 nhóm lớp thực nghiệm và nhóm đối chứng kết quảnhư sau;

Bảng 4: Bảng điểm kiểm tra 15 phút của 2 nhóm lớp thực nghiệm và nhóm đối chứng.

Nhóm

Sĩ số

Điểm yếu kém

(dưới 5 điểm)

Điểm trung bình

(Từ 5 đến dưới 7 điểm)

Điểm khá (từ 7.0 dưới

9 điểm)

Điểm giỏi (từ 9.0 đến

(Nguồn: Số liệu tổng hợp điểm kiểm tra lớp 12- Trường THPT Hoằng Hóa

4, huyện Hoằng Hóa)

Từ thực trạng nói trên bản thân thấy việc tìm ra giải pháp để sử dụng hiệuquả “Kết hợp dạy học trực quan, dạy học theo dự án với dạy học nêu vấn đề

vào khởi động bài học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học phần: “Công dân với pháp luật” môn GDCD lớp 12 – Chương trình hiện hành” là hết sức cần thiết, đây cũng là lí do để bản thân tôi mày mò và tìm

kiếm

2.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề và cách thức thực hiện 2.3.1 Giải pháp thực hiện sáng kiến

2.3.1.1 Nhóm giải pháp đối với giáo viên

Thứ nhất: Nâng cao nhận thức về việc kết hợp dạy học trực quan, dạy học theo dự án với dạy học nêu vấn đề

Nhận thức đổi mới PPDH của giáo viên là yếu tố vô cùng quan trọng để

thực hiện đổi mới PPDH nói chung và kết hợp phương pháp dạy học trực quan,

dạy học theo dự án với dạy học nêu vấn đề nói riêng có hiệu quả, vì họ là những

người trực tiếp triển khai việc thực hiện đổi mới PPDH ở từng điều kiện cụ thểtrên tinh thần quan điểm chỉ đạo của lãnh đạo các cấp; đồng thời, giáo viên lànhững người trực tiếp tiếp xúc thường xuyên với học sinh; do đó, họ có thể nắmvững tình hình học tập cũng như đặc điểm của học sinh các lớp, các khối; chính

vì vậy, việc thực hiện đổi mới PPDH sẽ mang lại hiệu quả thiết thực nếu giáoviên có nhận thức cao trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học

Trên thực tế, hiện nay ở các trường THPT nói chung, trường THPT HoằngHóa 4 nói riêng, giáo viên vẫn chưa thực sự chủ động, thường xuyên thực hiệnđổi mới PPDH, có GV còn có tâm lý “ngại đổi mới” Do vậy, việc nâng caonhận thức đổi mới PPDH về việc kết hợp PPTQ, PPDA với PPNVĐ đối với giáoviên dạy môn GDCD là vấn đề cần thiết và có ý nghĩa thiết thực trong việc thựchiện triết lý giáo dục “lấy người học làm trung tâm”

Thứ hai: Rèn luyện kĩ năng kết hợp dạy học trực quan, dạy học theo dự

án với dạy học nêu vấn đề đối với giáo viên giảng dạy GDCD

Để có được những tiết dạy học kết hợp giữa PPDH về việc kết hợp PPTQ,PPDA với PPNVĐ đạt hiệu quả cao hơn ai hết những giáo viên bộ môn cần cóđược những kĩ năng cần thiết

- Kỹ năng thiết kế bài dạy kết hợp hợp phương pháp dạy học trực quan, dạy

học theo dự án với dạy học nêu vấn đề

- Kỹ năng tổ chức dạy học theo hướng kết hợp phương pháp dạy học trựcquan, dạy học theo dự án với phương pháp nêu vấn đề

- Kỹ năng tổ chức kiểm tra, đánh giá theo hướng đổi mới PPDH

Trong quá trình dạy học phần “Công dân với pháp luật”, giáo viên phải

biết chú ý khai thác những kinh nghiệm pháp luật của học sinh đã được tích lũy

từ cấp học trước đó và những kiến thức gắn với cuộc sống của các em Muốnvậy, giáo viên phải biết nêu ra những câu hỏi, những tình huống, những nghịch lí

có vấn đề nhằm gợi lên sự tò mò muốn tìm hiểu của học sinh Từ đó sử dụng câu

hỏi nêu vấn đề để dẫn dắt các em từng bước giải quyết những nghịch lí, nhữngvấn đề được đặt ra, rồi các em tự rút ra bài học để thực hiện tốt pháp luật

2.3.1.2 Nhóm giải pháp đối với học sinh

Thứ nhất: Nâng cao hứng thú học tập của HS đối với môn GDCD

Do nhiều nguyên nhân khác nhau mà hiện nay vẫn còn một số bộ phậnkhông nhỏ học sinh, các bậc phụ huynh và cả giáo viên chưa hiểu đúng vai trò,

vị trí của môn học GDCD, còn có nhận thức lệch lạc, sai lầm khi cho rằng đây làmôn học không quan trọng Riêng đối với học sinh ở trường THPT Hoằng Hóa

4, khi được hỏi về vị trí của môn GDCD trong hệ thống các môn học ở trườngTHPT thì có rất nhiều em được hỏi cho rằng môn GDCD là môn học khôngquan trọng, là môn học có số tiết học ít nhất trong tuần, là môn học chỉ lấy điểmthi tốt nghiệp, không phải là thế học ba chân mà các em đang theo đuổi Theo

các em thì kiến thức phần “Công dân với pháp luật” là phần dễ, không quan

trọng nên các em thấy không hứng thú trong học tập bộ môn

Như vậy, để có thể tạo được hứng thú học tập của HS đối với bộ môn rấtcần thiết phải có sự hỗ trợ từ các cấp lãnh đạo, bản thân giáo viên phải khôngngừng đổi mới PPDH, đa dạng hóa các hình thức dạy để thu hút, tạo hứng thúcho học sinh trong học tập bộ môn; đồng thời tích cực tham gia các hoạt độngkhác của trường có liên quan đến bộ môn như: hoạt động ngoài giờ lên lớp, câulạc bộ học tập hàng tuần, hoạt động bảo vệ môi trường, phòng chống ma túy,…

Ngoài ra khi dạy học phần “Công dân với pháp luật” giáo viên cần chuẩn bị chu

đáo kiến thức của các bộ môn khác để làm rõ cho bài học Qua đó từng bước tạodựng được niềm tin của học sinh đối với giáo viên, làm thay đổi cách nhìn về vịtrí, vai trò của bộ môn trong hệ thống các môn học ở trường THPT

Thứ hai: Đổi mới phương pháp học tập, tăng cường tính tự học của học sinh.

Trong quá trình dạy học có thực hiện việc kết hợp giữa phương pháp dạyhọc trực quan, dạy học theo dự án với phương pháp nêu vấn đề thì học sinh với

tư cách là chủ thể của quá trình nhận thức, chủ thể của hoạt động học phải tựmình tìm ra kiến thức bằng chính hoạt động của mình dưới sự hướng dẫn củagiáo viên Tuy nhiên, do thói quen học với PPDH truyền thống “thầy đọc – tròchép” đến nay vẫn còn nên đã gây không ít khó khăn trong quá trình thực hiệnkết hợp các phương pháp này Do vậy, để việc kết hợp giữa phương pháp dạyhọc trực quan, dạy học theo dự án với phương pháp nêu vấn đề mang lại hiệuquả cao cần có sự đổi mới trong phương pháp học tập của HS, tạo được sựchuyển biến từ “học thụ động sang học chủ động”, nghĩa là HS phải tự mình laođộng trí óc để chiếm lĩnh tri thức Bởi vì, bất cứ một quá trình dạy học nào cũngđều phải thông qua việc tự học của người học thì mới có thể đạt kết quả vữngchắc

Thứ ba: Rèn luyện kĩ năng học tập kết hợp phương pháp dạy học trực quan, dạy học theo dự án với phương pháp nêu vấn đề

Để có thể học tốt một tiết học với nhiều PPDH khác nhau đòi hỏi người họcphải có phương pháp Với PPTQ, chủ yếu người dạy sử dụng hình ảnh,video Cách học này đòi hỏi người học phải vận dung các thao tác tư duy để tìm kiếm

tri thức Còn với phương pháp nêu vấn đề là một phương pháp dạy học tích cực

nó đòi hỏi người học phải chuẩn bị chu đáo trước khi đến lớp mới có hiệu quả…Tuy nhiên, những kĩ năng đó không thể có được trong thời gian ngắn theo ý chủquan của người dạy, kĩ năng của người học chỉ có được thông qua quá trình rènluyện trong mỗi tiết học Cần có sự cố gắng vươn lên của người học gắn với sựhướng dẫn của người dạy thì mới mang lại kết quả

2.3.1.3 Giải pháp đối với cán bộ quản lí

Sự quan tâm, tạo điều kiện của lãnh đạo có vai trò vô cùng quan trọngtrong việc đổi mới PPDH nói chung, họ là những người trực tiếp nghiên cứu,bước đầu hoạch định cách thức tiến hành đổi mới như thế nào Hiện nay, Bộ GD

& ĐT đang đẩy mạnh việc thực hiện đổi mới PPDH ở các cấp học mà trước hết

là cấp phổ thông Tuy nhiên, các quan điểm chỉ đạo đó được vận dụng như thếnào, mang lại hiệu quả ra sao phụ thuộc rất nhiều vào việc triển khai thực hiệnsao cho phù hợp với đặc điểm, tình hình của từng đơn vị trường và các đốitượng học sinh khác nhau Do vậy sự quan tâm đúng mức của lãnh đạo sẽ gópphần giúp giáo viên có điều kiện để phát huy tính tích cực, sáng tạo trong côngtác giảng dạy của mình; qua đó, giúp giáo viên đúc rút được kinh nghiệm đổimới PPDH phù hợp với từng phần, từng bài, từng nội dung cụ thể của bộ môn;đồng thời qua đó giúp HS biết thay đổi cách học theo hướng tích cực, sáng tạo,đặc biệt là HS biết vận dụng học kết hợp phương pháp dạy học trực quan, dạyhọc theo dự án với phương pháp nêu vấn đề vào giảng dạy phần khởi động nhằmgây hứng thú học tập cho học sinh khi học phần “Công dân với pháp luật”chương trình GDCD lớp 12

2.3.2 Cách thực hiện “Kết hợp dạy học trực quan, dạy học theo dự án với dạy học nêu vấn đề vào khởi động bài học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học phần: “Công dân với pháp luật” môn GDCD lớp 12- Chương trình hiện hành”.

Hoạt động khởi động là bước thực hiện các động tác nhẹ nhàng trước khithực hiện công việc, nên việc khởi động cũng cần nhẹ nhàng và sinh động đểtạo sự hấp dẫn cho học sinh Việc đặt ra câu hỏi hay tình huống khởi động cầnchú ý tạo được hứng thú cho học sinh để học sinh được thực hiện nhiệm vụ,được tham gia trả lời câu hỏi hoặc tham gia vào các tình huống khởi động Câuhỏi/ tình huống đưa ra ở phần này cũng cần có nhiều mức độ trong đó nhất thiếtphải có câu dễ để học sinh nào cũng trả lời được Khi các em trả lời được sẽphần nào cảm thấy vui vẻ, thích thú để tạo tâm lý tốt khi vào bài học.Từ đó dẫncác em vào bài học một cách tự nhiên, không gò bó mà các em tự giác, tích cựchọc tập để giải quyết các khúc mắc đã được đưa ra từ tình huống ban đầu

2.3.2.1 Sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với phương pháp nêu vấn đề vào phần khởi động bài học.

Bài 1 PHÁP LUẬT VÀ ĐỜI SỐNG

Khởi động

*Mục tiêu: Kích thích HS tìm hiểu xem các em biết gì về pháp luật Rènluyện tư duy phán đoán cho học sinh

*Tổ chức thực hiện: GV định hướng học sinh quan sát một số hình ảnh vàcho biết mỗi hình ảnh liên quan đến vấn đề gì? HS tự tìm hiểu xem các em đãbiết gì về pháp luật Sử dụng kênh hình để học sinh tìm hiểu.

− GV định hướng HS: Cho các em xem ảnh sau:

(1) [12] (2)[12]

- GV nêu vấn đề với các câu hỏi:

CH 1: Quan sát ảnh (1), (2) em thấy hình ảnh trên liên quan đến vấn

đề gì?

CH 2: Em hãy phát biểu cảm nhận của mình về hai bức tranh trên?

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: Học sinh tiến hành thảo luận cá nhân để giải

quyết vấn đề GV đưa ra, GV chú ý quan sát hoc sinh kịp thời phát hiện các vấn

đề khó khăn cần tháo gỡ

- GV nhận xét và chốt lại: Tình hình trật tự, an toàn giao thông rất phứctạp, nếu không có luật giao thông, mọi người tham gia không có ý thức chấphành pháp luật, không có công an giao thông quản lý và điều hành thì mọingười tham gia giao thông vừa đi lại khó khăn vừa không an toàn tính mạng.Suy rộng ra trong mọi lĩnh vực của xã hội cũng cần phải có pháp luật, mỗi lĩnhvực có một ngành luật để điểu chỉnh hành vi của con người khi tham gia vàoquan hệ xã hội và sự cần thiết của pháp luật trong đời sống như thế nào? Hômnay chúng ta cùng tìm hiểu bài 1 “Pháp luật và đời sống”

Bài 2 THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

Khởi động

*Mục tiêu: Kích thích các em tự tìm hiểu về thực hiện pháp luật Các biểuhiện đơn giản của hành vi vi phạm pháp luật đang diễn ra trong đời sống Rènluyện năng lực tư duy phê phán cho học sinh

- GV nêu câu hỏi:

CH 1: Em có nhận xét gì về hành vi của những người tham gia giao thôngtrong 2 bức tranh trên?

CH 2: Từ cuộc sống hàng ngày và những việc làm mà các em quan sátđược, em hiểu thực hiện pháp luật?

CH 3: Theo em khi không thực hiện đúng quy định của Pháp luật có phảigánh chịu hậu quả gì?

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: Học sinh tiến hành thảo luận cá nhân để giải

quyết vấn đề GV đưa ra, GV chú ý quan sát hoc sinh kịp thời phát hiện các vấn đề khó khăn cần tháo gỡ.

- GV nhận xét và chốt lại:

Hình 1 là công dân thực hiện đúng Pháp luật khi có tín hiệu đèn đỏ, tất cả

các phương tiện đều dừng lại trước vạch dừng

Hinh 2 đi xe đạp hàng 3, hàng 4 và sử dụng ô khi đang điều khiển phương tiện.+ Khi không thực hiện đúng quy định của pháp luật thì công dân sẽ phải

chịu trách nhiệm pháp lí theo quy định của pháp luật

+ Vậy Thế nào là thực hiện pháp luật? Vi phạm pháp luật? Mỗi người phảichịu trách nhiệm như thế nào khi vi phạm pháp luật? Chúng ta cùng tìm hiểubài 2 “ Thực hiện pháp luật”

Bài 4 QUYỀN BÌNH ĐẲNG CỦA CÔNG DÂN TRONG MỘT SỐ LĨNH VỰC CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI.

Khởi động

* Mục tiêu: Kích thích học sinh tìm hiểu về nội dung bình đẳng trong một

số lĩnh vực của đời sống xã hội Rèn luyện tư duy phán đoán cho học sinh

là người hoàn tất mọi công việc nội trợ trong gia đình

CH 1: Theo em ý kiến trên đúng hay sai? Tại sao?

CH 2: Tại gia đình em, việc nhà, nội trợ do ai thực hiện và sự tham gia củacác thành viên khác đối với công việc này như thế nào?

CH 3: Phát biểu cảm nghĩ của em về hình ảnh trong 2 bức tranh dưới đây?

(1)[12] (2)[12]

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: Học sinh tiến hành trả lời câu hỏi GV đưa ra,

GV chú ý quan sát học sinh trình bày.

- GV nhận xét và chốt lại:

+ Quan niệm phụ nữ phải hoàn tất mọi công việc nội trợ trong gia đình làmột quan niệm hoàn toàn sai lầm Tạo điều kiện cho mọi người cùng tham giavào việc tổ chức đời sống gia đình là việc cần thiết và phù hợp với thời đại hiệnnay Làm việc cùng nhau sẽ tạo ra sự gắn kết cho các thành viên với gia đình,không nên dồn gánh nặng của công việc và những trách nhiệm gia đình lên đôivai cùa người phụ nữ

+ Qua 2 hình ảnh trên ta thấy người phụ nữ sẽ rất vất vả với công việc nộitrợ nếu không được san sẻ công việc đó từ người thân trong gia đình

+ Trong hầu hết các gia đình hiện nay, những hình ảnh trên là hình ảnhquen thuộc mà chúng ta mặc nhiên nó là chuyện đương nhiên, chuyện dĩ nhiên

Đó là quan niệm đang tạo ra sự bất bình đẳng trong gia đình Ngoài quan hệ vợchồng, trong mối quan hệ gia đình còn có mối quan hệ giữa cha mẹ và các con,ông bà và các cháu, anh chị em với nhau Vậy pháp nước ta quy định như thếnào về bình đẳng trong hôn nhân và gia đình? Chúng ta cùng tìm hiểu tiết 1 củabài 4 “ Quyền bình đẳng của công dân trong một số lĩnh vực của đời sống xãhội”

Bài 5 QUYỀN BÌNH ĐẲNG GIỮA CÁC DÂN TỘC, TÔN GIÁO

Khởi động

*Mục tiêu:

- Kích thích học sinh về bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo

- Rèn luyện tư duy phán đoán

*Tổ chức thực hiện:

- Giáo viên nêu vấn đề: Kể cho học sinh nghe hoặc cho học sinh kể lại: Sựtích con Rồng cháu Tiên

- GV nêu câu hỏi:

CH 1: Em hãy nêu ý nghĩa của câu chuyện trên

CH 2: Đất nước ta có bao nhiêu dân tộc anh em? Các dân tộc trong cộngđồng dân tộc Việt nam có mối quan hệ với nhau như thế nào?

- GV cho học sinh quan sát tranh để kết hợp trả lời câu hỏi

(1) [12]

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: Học sinh tiến hành trả lời câu hỏi cá nhân để

giải quyết vấn đề GV đưa ra.

- Giáo viên nhận xét và chốt lại:

+ Sự tích Con Rồng cháu Tiên nhằm suy tôn nguồn gốc giống nòi rồng tiêncủa dân tộc ta và thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất cộng đồng của ngườiViệt Chúng ta yêu thương đùm bọc lẫn nhau trong tình thân ruột thịt của haitiếng "đồng bào"

+ Việt Nam có 54 dân tộc anh em Các dân tộc trong cộng đồng các dân tộcViệt luôn đoàn kết, gắn bó keo sơn Điều cốt lỗi tạo nên tinh thần đoàn kết đó làchính sách bình đẳng giữa các dân tộc mà trải qua các thời kì nhà nước ta vẫnluôn kiên định thực hiện Vậy, cụ thể chính sách bình đẳng giữa các dân tộc củaĐảng và Nhà nước ta có những nội dung gì chúng ta cùng tìm hiểu trong tiết 1của bài 5 “ Quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo”

Bài 7 CÔNG DÂN VỚI CÁC QUYỀN DÂN CHỦ

Khởi động

* Mục tiêu: Giúp học sinh hiểu được nội dung, cách thức thực hiện quyền

bầu cử, ứng cử của công dân

* Tổ chức thực hiện:

- Chuyển giao nhiệm vụ: Giáo viên cho học sinh quan sát các hình ảnh dướiđây

(1)[12] (2)[12]

- GV đặt câu hỏi: Hình ảnh (1) và (2) nói về vấn đề gì?

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: Học sinh tiến hành trả lời câu hỏi cá nhân để

giải quyết vấn đề GV đưa ra.

- GV kết luận, nhận định: Những quyền trên thể hiện quyền dân chủ của

công dân Vậy công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có những quyền dân chủ nào Hôm nay chúng ta cùng đi vào tìm hiểu bài 7: “ Công dân với các quyền dân chủ”

BÀI 8: PHÁP LUẬT VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG DÂN

Khởi động:

*Mục tiêu: Giúp học sinh hiểu được một số nội dung liên quan đến quền

học tập, sáng tạo và phát triển của công dân

*Tổ chức thực hiện:

- GV đọc hoặc đưa lên trình chiếu thư Bác Hồ gửi cho học sinh nhân ngàykhai giảng năm học đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa có đoạn

viết: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không Dân tộc Việt Nam cóbước tới đài vinh quang để sánh vai cùng các cường quốc năm châu được haykhông, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”

- Giáo viên kết hợp cho học sinh quan sát các hình ảnh dưới đây Giáo viên

tổ chức thảo luận chung cả lớp:

- GV Kết luận, nhận định: + Hình ảnh (1) và đoạn thư trên Bác Hồ muốnnói đến học tập là công việc vô cùng quan trọng và cần thiết Có ý nghĩa lớn laokhi thế giới đã và đang đổi thay nhanh chóng Học tập là một trong những quyền

cơ bản của công dân

+ Hình ảnh (2): Sinh viên nhận giải thưởng Loa Thành về thành tích sángtạo trong nghiên cứu khoa học

+ Ở nước ta quyền học tập, sáng tạo, phát triển của công dân được thực hiệnnhư thế nào Hôm nay cô trò sẽ cùng tìm hiểu sang bài 8 “Pháp luật với sự pháttriển của công dân”

2.3.2.2 Sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với phương pháp dự

án vào phần khởi động bài học.

Bài 3 CÔNG DÂN BÌNH ĐẲNG TRƯỚC PHÁP LUẬT

[12](1) (2) (3) (4) (5)

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: Học sinh tiến hành thảo luận nhóm để giải

quyết vấn đề GV đưa ra, GV chú ý quan sát hoc sinh kịp thời phát hiện các vấn đề khó khăn cần tháo gỡ của từng nhóm.

- Giáo viên nhận xét và chốt lại: Ở trên là hình ảnh về bốn nhà lãnh đạokiệt xuất trên thế giới

Ảnh 2: Nelson Mandela- Được tôn vinh như vị cha già dân tộc của NamPhi, ông Nelson Mandela là chính khách nổi tiếng cả thế giới vì sự đấu tranhkhông mệt mỏi để loại bỏ chủ nghĩa apartheid (phân biệt chủng tộc giữa người

da trắng thiểu số và người da đen đa số tại Nam Phi trong quá khứ) và tiến tớixây dựng một xã hội dân chủ đa chủng tộc

Ảnh 3: Martin Luthe King Jr- Bắt đầu bằng cuộc tẩy chay xe buýt ởMontgomery hồi năm 1955, King đã dẫn đầu một loạt cuộc biểu tình phi bạo lựctrên toàn quốc chống lại tình trạng phân biệt chủng tộc

Ảnh 4: Fidel Castro- là một trong những nhà lãnh đạo chủ chốt của cuộcCách mạng Cuba, ông đã đóng vai trò không nhỏ trong cuộc giải phóng người

da đen Nam Phi khỏi chế độ Apartheid nói riêng cũng như những cuộc đấu tranhđòi độc lập diễn ra tại các quốc gia châu Phi thời bấy giờ nói chung

Ảnh 5: Chủ tịch Hồ Chí Minh- Lãnh đạo vĩ đạo của nhân dân Việt Người đã lãnh đạo nhân dân Việt Nam kháng chiến chống lại ách nô lệ của Thựcdân Pháp và Đế quốc Mỹ mang lại hòa bình tự do, hạnh phúc cho nhân dân ViệtNam

Nam-Ảnh 1: Đây là Tuyên ngôn toàn thế giới giới vì quyền con người năm 1948.Vậy, cuộc đấu tranh không mệt mỏi của toàn thế giới mang lại cho con người

“tự do, bình đẳng về phẩm giá và các quyền” được ghi nhận trong trong luậtpháp nước ta như thế nào? Quyền bình đẳng của con người trước pháp luật làgì? Trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền bình đẳng của côngdân trước pháp luật như thế nào? chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay

- Bài 3 “Công dân bình đẳng trước pháp luật”

BÀI 9: PHÁP LUẬT VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA ĐẤT NƯỚC Khởi động:

*Mục tiêu: Giúp học sinh hiểu được sự cần thiết phải quan tâm phát triển

kinh tế và phát triển các vấn đề xã hội

*Tổ chức thực hiện:

- Giáo viên cho học sinh quan sát các hình ảnh dưới đây và thảo luận cả lớp:

(1)[12] (2)[12] (3)[12]

- GV nêu vấn đề: Hình ảnh (1), (2), (3) ở trên nói về vấn đề gì?

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: Học sinh tiến hành thảo luận cá nhân để giảiquyết vấn đề giáo viên đưa ra, GV chú ý quan sát hoc sinh kịp thời phát hiện cácvấn đề khó khăn cần tháo gỡ

.-GV Kết luận, nhận định:

+ Hình ảnh (1) nói về vấn đề ô nhiễm môi trường gây ảnh hưởng nghiêmtrọng đến đời sống, các thanh niên tình nguyện đang chung tay khắc phục tìnhtrạng ô nhiễm môi trường

+ Hình ảnh (2) cùng nhau khai hoang, phủ xanh đất trống, đồi chọc gắn liềnvới phát triển kinh tế…

+ Hình ảnh (3) Việt Nam hòa nhập vào xu thế chung của các nước trongkhu vực và trên thế giới; Đảng và Nhà nước ta chủ trương phát huy mọi nguồnlực để phát triển đất nước theo hướng phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững;tăng trưởng kinh tế đi liền với phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ và công bằng

xã hội, bảo vệ và cải thiện môi trường, kết hợp phát triển kinh tế - xã hội vớităng cường quốc phòng và an ninh Để thực hiện nhiệm vụ chiến lược của sựphát triển bền vững của đất nước, pháp luật có vai trò như thế nào? Bao gồmnhững nội dung cơ bản gì? Chúng ta sẽ tìm hiểu trong nội dung bài 9 “Pháp luậtvới sự phát triển bền vững của đất nước”

2.3.2.3 Sử dụng phương pháp nêu vấn đề với phương pháp dự án vào khởi động bài học.

BÀI 5: QUYỀN BÌNH ĐẲNG GIỮA CÁC DÂN TỘC, TÔN GIÁO

Khởi động

*Mục tiêu: Giúp học sinh thấy được chính sách sách bình đẳng giữa cácdân tộc của Đảng và nhà nước ta Giáo viên sử dụng phương pháp thuyết trìnhkết hợp với hoạt động nhóm để hướng dẫn học sinh học tập trên lớp

* Sản phẩm: Học sinh nêu được sự bình đẳng giữa các dân tộc và tôn giáo

ở nước ta hiện nay

*Tổ chức thực hiện:

- GV đưa ra vấn đề: Hiện nay Việt Nam có rất nhiều dân tộc anh em, cácdân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt luôn đoàn kết, gắn bó keo sơn Điều