GIÁO ÁN 9- CÁC TIẾT ÔN TẬP KÌ 2 (2)

Tuổi trẻ tốt thì xã hội tốt, còn xã hội tốt sẽ tạo điều kiện cho tầng lớp trẻphát triển toàn diện, sinh ra những người con có ích cho đất nước, đó là điều tất yếu, hiển nhiên mà ĐỀ VĂN N

GIÁO ÁN CÁC TIẾT ÔN TẬP THAY CHO CÁC TIẾT KIỂM TRA KÌ II LỚP 9

Tiết 45, 46 :

ÔN TẬP CÁC VĂN BẢN NGHỊ LUẬN

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Nắm một cách có hệ thống nội dung, ý nghĩa và cách tiếp cận các văn bảnnghị luận đã học ởchương trình kì 2 lớp 9

2 Kỹ năng:

Tiếp tục bồi dưỡng năng lực tiếp cận 1 văn bản nghị luận.

3 Thái độ: Tự giác, nghiêm túc.

4 Năng lực

- Năng lực chung: Năng lực tự học; Năng lực tự giải quyết vấn đề và sáng tạo; Năng lực thẩm

mỹ; Năng lực giao tiếp; Năng lực hợp tác; Năng lực công nghệ thông tin và truyền thông

- Năng lực riêng: Năng lực ngôn ngữ, năng lực thuyết trình, năng lực đọc – hiểu văn bản.

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên :

- Soạn giáo án

- Chuẩn bị bảng phụ hoặc máy chiếu

- Chuẩn bị ảnh tranh ảnh minh hoạ cho bài học

- Kĩ thuật dạy học: Khăn trải bàn, phân tích mẩu

IV .TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

I Hệ thống kiến thức

Stt Văn bản Tác giả Xuất xứ Nội dung chính

Nghệ thuật 1

Bàn về đọc sách

Chu Quang Tiềm (1897 - 1986)

Trích: "Danh nhân Trung Quốc bàn về niềm vui nỗi buồn của việc đọc sách” Bắc Kinh 1995

Tầm quan trọng của việc đọc sách và cách đọc sách đúng đắn

Ý kiến nhận xét, lý lẽ xác đáng, dẫn chứng sinh động

Bố cục chặt chẽ, hợp lý

Cách viết giàu hình ảnh

2 Tiếng nói của văn nghệ

Nguyễn Đình Thi (1924

2003)Viết 1948 thời kỳ đầu chống Pháp, in trong "Mấy vấn đề văn học" xuất bản 1956

Nội dung phản ánh của văn nghệ và sức mạnh kỳ diệu của văn nghệ với cuộc sống loài người

Bố cục chặt chẽ, hợp lý, dẫn dắt tự nhiên

Cách viết giàu hình ảnh có nhiều dẫn chứng thơ văn

Giọng văn chân thành, say sưa

3 Chuẩn bị hành trang vào thế kỷ mới

Vũ KhoanTrích trong tập "Một góc nhìn của tri thức", đăng trên tạp chí Tia Sáng 2001

Lớp trẻ Việt Nam cần nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu của con người Việt Nam để rèn nhữngthói quen tốt khi bước vào nền kinh tế mới

Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:

" Đọc sách vốn có ích riêng cho mình, đọc nhiều không thể coi là vinh dự, đọc ít cũng khôngphải là xấu hổ Đọc ít mà đọc kĩ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích lũy, thươnglượng tự do đến mức làm đổi thay khi chất, đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa quachợ, tuy châu báu phơi đấy, chỉ tố làm cho mắt hoa ý loạn, tay không mà về Thế gian có biết baongười đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ trọc phú khoe của, chỉ biết lấy nhiều làm quý Đốivới việc học tập, cách đó chỉ là lừa mình dối người, đối với việc làm người thì cách đó thể hiệnphẩm chất tầm thường, thấp kém "

(Ngữ văn 9, Tập hai - NXB Giáo dục 2007, trang 5)

a Đoạn văn trên được trích từ tác phẩm nào? Cho biết tên tác giả

b Nêu nội dung chính của đoạn văn

c Chỉ ra biện pháp nghệ thuật so sánh được sử dụng trong đoạn văn trên Với cách so sánh đó, tácgiả muốn phê phán điều gì?

d Em hãy nêu 03 sự ích lợi của việc đọc sách để làm rõ ý: “ Đọc sách vốn có ích riêng cho mình"

Đáp án

Câu 1 (2.0 điểm)

a Đoạn văn trên được trích từ tác phẩm: Bàn về đọc sách của Chu Quang Tiềm

b Nội dung chính của đoạn văn: Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho

tinh, đọc cho kĩ.

c Biện pháp nghệ thuật so sánh được sử dụng trong đoạn văn trên: đọc nhiều mà không chịu nghĩ

sâu, như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm cho mắt hoa ý loạn, tay không mà về.

Thế gian có biết bao người đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ trọc phú khoe của, chỉ biết lấynhiều làm quý

Với cách so sánh đó, tác giả muốn phê phán: những con người không biết cách đọc sách, đọc sáchqua quýt, mơ màng, không đọng lại trong đầu

d 3 sự ích lợi của việc đọc sách để làm rõ ý: “ Đọc sách vốn có ích riêng cho mình"

- Nâng cao trình độ, tăng sự hiểu biết và tự tin trong giao tiếp, ứng xử

- Hoàn thiện nhân cách, đạo đức con người

- Đọc sách giúp bạn thành công trong cuộc sống: giúp bạn có những suy nghĩ, nhiều kiến thức thiếtthực trong cuộc sống và giúp bạn vạch ra những định hướng tương lai

- Tâm hồn tư thái: Rèn luyện được thói quen đọc sách, bạn sẽ tận dụng được mọi khoảng thời gianrãnh rỗi cho việc giải trí lành mạnh Bạn sẽ không phải lãng phí thời gian vào các việc vô bổ tốn tiền

và có hại cho sức khỏe Hãy thư giãn bằng những cuốn sách sẽ giúp thêm yêu đời hơn

Hãy đọc trích đoạn bài báo dưới đây rồi trả lời câu hỏi từ 1 đến 4:

“( ) Đã từng nghe ai đó nói: “đọc sách là khoản đầu tư có lãi nhất cuộc đời” Vậy thì phải chăng

là người Việt đang có sự “đầu tư” chệch hướng Khi mà trong khoảng thời gian hữu hạn của mộtngày, một tháng, một năm mỗi chúng ta vẫn đang say mê với những “like, share, bình luận” thìkhoảng thời gian ta dành cho việc đọc sách sẽ là bao nhiêu? Đã bao giờ mỗi chúng ta tự hỏi chínhmình về sự đầu tư cho văn hóa đọc” Đó không đơn giản chỉ là sự đầu tư 100, 200 nghìn cho việc

sở hữu cuốn sách nào đấy Ở đó còn là thời gian, công sức, sự chiêm nghiệm, suy tư và sau cùng,thu về được? Đó chắc chắn là những giá trị đích thực mà chỉ khi tác giả, nhà xuất bản, độc giảcùng nghiêm túc ( )”

(Dân theo công nghệ số thay đổi văn hóa đọc"; http://vanhoadoisong.vn)

Câu 1 (0,5 điểm): Văn bản trên bàn về vấn đề gì?

Câu 2 (0,5 điểm): Chỉ ra phép liên kết câu trong 2 câu sau:

“Đã bao giờ mỗi chúng ta tự hỏi chính mình về sự đầu tư cho “văn hóa đọc” Đó không đơn giảnchỉ là sự đầu tư 100, 200 nghìn cho việc sở hữu cuốn sách nào đấy."

Câu 3 (1,0 điểm): Tác giả bài báo đưa ra lý do nào để giải thích người Việt ít dành thời gian cho

việc đọc sách?

Câu 4 (1,0 điểm): Để đọc - hiểu một cuốn sách mang lại hiệu quả, em phải đọc như thế nào?

Đáp án

Câu 1 (0,5 điểm): Văn bản trên bàn về vấn đề: văn hóa đọc

Câu 2 (0,5 điểm): Phép liên kết câu trong 2 câu sau:

Phép thế: Đó = văn hóa đoc

Phép lặp: "đầu tư"

Câu 3 (1,0 điểm): Tác giả bài báo đưa ra lý do nào để giải thích người Việt ít dành thời gian cho

việc đọc sách: mỗi chúng ta vẫn đang say mê với những “like, share, bình luận”

Câu 4 (1,0 điểm): Để đọc - hiểu một cuốn sách mang lại hiệu quả, em phải đọc như thế nào:

+ Xác định mục đích của việc đọc sách đó

+ Phải đọc kỹ, vừa đọc vừa nghiền ngẫm suy nghĩ, ghi chép những điều bổ ích

+ Thực hành, vận dụng những điều học được từ sách vào cuộc sống hàng ngày

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 3

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Cái mạnh của người Việt Nam ta là sự cần cù, sáng tạo Điều đó thật hữu ích trong một nềnkinh tế đòi hỏi tinh thần kỷ luật rất cao và thái độ rất nghiêm túc đối với công cụ và quy trình laođộng với những máy móc, thiết bị rất tinh vi Tiếc rằng ngay trong mặt mạnh này của chúng tacũng lại ẩn chứa những khuyết tật không tương tác chút nào với một nền kinh tế công nghiệp hoáchứ chưa nói tới nền kinh tế tri thức Người Việt nam ta cần cù thì cần cù thật nhưng lại thiếu đứctính tỉ mỉ Khác với người Nhật vốn cũng nổi tiếng cần cù lại thường rất cẩn trọng trong khâuchuẩn bị công việc, làm cái gì cũng tính toán chi ly từ đầu, người Việt Nam ta thường dựa vào tínhtháo vát của mình, hành động theo phương châm “nước đến chân hãy nhảy”, “liệu cơm gắp mắm”

Do còn chịu ảnh hưởng nặng nề của phương thức sản xuất nhỏ và cách sống ở nơi thôn dã vốnthoải mái và thanh thản nên người Việt Nam chưa có được thói quen tôn trọng những quy địnhnghiêm ngặt của công việc là cường độ khẩn trương

(Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, trang 27,28)

Câu 1 (1,0 điểm) Cho biết tên tác giả, tên văn bản và nội dung chính của đoạn trích trên

Câu 2 (1.0 điểm) Xác định và nêu tác dụng của một nét nghệ thuật trong câu văn sau:

Khác với người Nhật vốn cũng nổi tiếng cần cù lại thường rất cẩn trọng trong khâu chuẩn bị côngviệc, làm cái gì cũng tính toán chi ly từ đầu, người Việt Nam ta thường dựa vào tính tháo vát củamình, hành động theo phương châm “nước đến chân hãy nhảy”, “liệu cơm gắp mắm”.

Câu 3 (2.0 điểm) Từ tinh thần của đoạn trích đã cho, hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 1/2

trang giấy thi) theo kiểu diễn dịch, trình bày suy nghĩ của bản thân về điểm mạnh và điểm yếu củathế hệ trẻ Việt Nam hiện nay

Câu 3 (2.0 điểm) Suy nghĩ của bản thân về điểm mạnh và điểm yếu của thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 4

Đây là đoạn trích trong văn bản Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới (Vũ Khoan):

Bước vào thế kỉ mới, muốn “sánh vai cùng các cường quốc năm châu” thì chúng ta sẽ phải lấpđầy hành trang bằng những điểm mạnh, vứt bỏ những điểm yếu Muốn vậy thì khâu đầu tiên, có ýnghĩa quyết định là hãy làm cho lớp trẻ - những người chủ thực sự của đất nước trong thế kỉ mới –nhận ra điều đó, quen dần với những thói quen tốt đẹp ngay từ những việc nhỏ nhất

(Trích Ngữ Văn 9, tập hai, NXB Giáo dục)

1 Văn bản chưa đoạn trích trên được viết năm nào? Thời điểm lịch sử của văn bản đó ra đời có ýnghĩa đặc biệt gì?

2 Theo em, tại sao lớp trẻ lại được coi là những người chủ thực sự của đất nước

Đáp án

Câu:1

- Văn bản chứa đoạn trích trên được viết vào năm 2001

-Tác giả viết bài văn này vào đầu năm 2001, khi đất nước ta cùng toàn thế giới bước vào năm đầu tiên của thế kỷ mới Đây là thời điểm chuyển giao giữa hai thế kỷ, hai thiên niên kỷ Ở nước ta, công cuộc đổi mới bắt đầu từ cuối thế kỷ trước đã thu được những thành quả nhất định, chúng ta bước sang thế kỷ mới với những mục tiêu vô cùng quan trọng, đó là tiếp tục phát huy những thành quả đạt được, kết hợp với những truyền thống văn hoá, lịch sử lâu đời để đưa nước ta tiến nhanh, tiếnmạnh trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Trong bài viết này, tác giả đã nêu ra một vấn đề hệ trọng: chúng ta cần nhận thức như thế nào và làm những việc gì để chuẩn bị hành trang vào thế kỷ mới? Vấn đề ấy không chỉ có ý nghĩa thời sự trong thời điểm chuyển giao thế kỷ màcòn có ý nghĩa lâu dài đối với cả quá trình đi lên của đất nước bởi vì để đáp ứng những nhiệm vụ nặng nề mà lịch sử và dân tộc đã giao phó, con người Việt Nam nói chung và lớp trẻ Việt Nam nói

riêng không thể không nhận thức rõ những mặt mạnh cũng như những điểm còn hạn chế của mình đểvừa phát huy những mặt tích cực, đồng thời khắc phục, sửa chữa những mặt còn yếu kém, không ngừng hoàn thiện mình, xứng đáng là chủ nhân của đất nước

Câu 2:

Tuổi trẻ là những công dân ở lứa thành niên, thanh niên là thế hệ măng đã sắp thành tre, là người đã đủ điều kiện, đủ ý thức để nhận biết vai trò của mình đối với bản thân, xã hội Tuổi trẻ của mỗi thời đại là niềm tự hào dân tộc, là lớp người tiên phong trong công cuộc xây dựng, đổi mới, pháttriển đất nước.Tương lai đất nước là vận mệnh, là số phận của đất nước mà mỗi công dân sẽ góp phần xây dựng, phát triển, trong đó quan trọng nhất là thế hệ trẻ.Thế kỉ 21, thế kỉ của sự phát triển, không ngừng nâng cao trình độ văn hoá kinh tế, đất nước Để có thể bắt kịp đà phát triển của những nước lớn mạnh thì đòi hỏi sự chung sức đồng lòng của tất cả mọi người mà lực lượng chủ yếu là tuổitrẻ Bởi đó là lực lượng nồng cốt, là chủ nhân tương lai, là nhân vật chính góp phần tạo nên cái thế, cái dáng đứng cho non sông Tổ quốc Tuổi trẻ hôm nay là tôi, là bạn, là những anh chị đang có mặt trên giảng đường đại học,đang hoạt động bằng cả tâm huyết để cống hiến sức trẻ với những đam mê cùng lòng nhiệt tình bốc lửa Tuổi trẻ tốt thì xã hội tốt, còn xã hội tốt sẽ tạo điều kiện cho tầng lớp trẻphát triển toàn diện, sinh ra những người con có ích cho đất nước, đó là điều tất yếu, hiển nhiên mà

ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI TỪ CÁC VĂN BẢN NGHỊ LUẬN

Đề 1.Trong bài “Bàn về đọc sách”, Chu Quang Tiềm có viết:

“Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là một con đường quan trọng của học vấn Bởi vì học vấn không chỉ là việc cá nhân, mà là việc của toàn nhân loại”.

Từ đó, em có suy nghĩ gì về việc đọc sách của thế hệ trẻ ngày nay?

Đề 2 Trong văn bản “Tiếng nói của văn nghệ ”, tác giả Nguyễn Đình Thi có viết:“Mỗi tác phẩm lớn

như rọi vào bên trong chúng ta một ánh sáng riêng, không bao giờ nhòa đi, ánh sáng ấy bấy giờ biếnthành của ta, và chiếu tỏa lên mọi việc chúng ta sống, mọi người chúng ta gặp, làm thay đổi hẳn mắt

ta nhìn, óc ta nghĩ.Những người nghệ sĩ lớn đem tới được cho cả thời đại họ một cách sống của tâmhồn.”

Thực tế học sinh hiện nay rất nhiều bạn còn thờ ơ với văn hóa đọc sách Em hãy viết đoạn vănkhoảng ½ trang giấy thi trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng trên

Đề 3 Hãy viết một đoạn văn(Khoảng 2/3 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ về một thói quen tốt đẹpcủa Người Việt Nam mà em biết.

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG (1’)

GV hướng dẫn HS sưu tầm vàđọc thêm các tác phẩm thơ văn,của các tác giả

Hs sưu tầm cá nhân hoặctheo nhóm và báo cáo kếtquả vào tiết học sau

V.Rút kinh nghiệm: .

ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI TỪ CÁC VĂN BẢN NGHỊ LUẬN

Đề 1 Trong bài “Bàn về đọc sách”, Chu Quang Tiềm có viết:

“Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là một con đường quan trọng của học vấn Bởi vì học vấn không chỉ là việc cá nhân, mà là việc của toàn nhân loại”.

Từ đó, em có suy nghĩ gì về việc đọc sách của thế hệ trẻ ngày nay?

Gợi ý

ĐătĐặt 1.Đặt vấn đề Nói về tầm quan trọng của việc đọc sách, Chu Quang Tiềm đã khẳng định:

“…đọc sách là một con đường quan trọng của học vấn”

Tuy nhiên, việc đọc sách của giới trẻ ngày nay bên cạnh mặt tích cực vẫn còn rất nhiều vấn đề đáng lo ngại

2.Thực trạng * Mặt tích cực:

Nhiều bạn trẻ yêu thích đọc sách, trân trọng, nâng niu sách, tranh thủ mọi lúc mọi nơi để đọc sách Họ coi đọc sách là một niềm say mê, một niềm vui không thể thiếu trong cuộc sống Bên cạnh những đầu sách trong nước, họ còn tìm kiếm các đầu sách nước ngoài, thuộc nhiều lĩnh vực để đọc Nhờ văn hóa đọc mà họ có nền tảng kiến thức sâu rộng ( D/c thần đồng Đỗ Nhật

Nam )

* Mặt tiêu cực:

+ Bên cạnh đó, đại đa số giới trẻ ngày nay đang thờ ơ với việc đọc sách Họ dành nhiều thời gian để lên mạng xã hội, lướt web, facebook và tìm nhiều trò chơi giải trí Đặc biệt, khi được giao bài tập về nhà, thay vì tìm tòi tư liệutrong những cuốn sách, các bạn học sinh lên mạng xã hội để tra cứu đáp án Trên đó, các bạn có thể tìm thấy thông tin một cách nhanh chóng, nhưng kiến thức không sâu, chưa kể đến việc kiến thức đó chưa được kiểm duyệt Điều này gây ra một tình trạng báo động: học sinh lười đọc sách nhiều chữ

+ Nếu được hỏi 3 cuốn sách gần đây nhất mà bạn từng đọc là gì, chắc chắn

có không ít những cái lắc đầu cho qua Một tháng, trung bình một người Nhật Bản đọc được vài chục cuốn sách Còn ở Việt Nam, theo báo điện tử Vietnamnet đưa tin, một năm người Việt chỉ được 4 đầu sách, chỉ bằng 1/5 lượng sách đọc được của người Nhật Người Nhật tranh thủ đọc sách ở mọi nơi, mọi lúc: đợi xe buýt, chờ máy bay…Còn người Việt, thậm chí lúc chờ đèn đỏ giao thông, họ cũng lấy điện thoại di động ra lên mạng xã hội

+ Giới trẻ ngày nay thích đọc sách mang tính giải trí như truyện tranh, truyện ngôn tình…mà ít đọc sách về văn hóa, lịch sử, khoa học, kĩ năng…Nếu có dịp ghé qua hội chợ sách, ta chỉ thấy các gian hàng truyện tranh là thu hút số người tham gia đông nhất Giới trẻ ngày nay cũng gặp nhiều khó khăn trong việc lựa chọn sách hay

3.Nguyên nhân - Do sự bùng nổ của công nghệ thông tin Đặc biệt, giới trẻ là đối tượng rất

dễ bắt nhịp với cái mới lạ, thích làm theo số đông, họ cũng chưa đủ chín chắn để phân biệt cái nên và không nên làm

- Nhiều bạn trẻ với lịch học trên lớp, lịch làm việc quá dày đặc, không có thời gian dành cho việc đọc sách

- Do nhà trường, xã hội, gia đình, chưa tạo được hứng thú đọc sách cho các bạn trẻ

- Do sự lười biếng của bản thân

4.Hậu quả - Văn hóa đọc xuống thấp dẫn đến hậu quả giới trẻ thiếu hụt kiến thức khoa

học,văn hóa, xã hội Lâu dần, đất nước ta sẽ lạc hậu, yếu kém Những người không có trình độ học thức sẽ trở thành vấn nạn, áp lực cho xã hội

- Thế giới tâm hồn trở nên khô cạn, gây ra căn bệnh vô cảm

- Hạn chế sự phát triển ngôn ngữ

5.Giải pháp - Tổ chức ngày hội đọc sách, hội thảo giới thiệu sách hay, các buổi trò

chuyện định hướng cách đọc sách đúng

- Nhà trường, các bậc cha mẹ khuyến khích việc đọc sách cho học sinh.

- Quản lí, kiểm duyệt chặt chẽ các đầu sách được xuất bản ra thị trường

- Bản thân mỗi người nên có ý thức đọc sách…

6.Liên hệ

bản thân - Đọc sách rất quan trọng Đó là con đường ngắn nhất để lĩnh hội kiến thức.

- Tăng cường đọc sách, mở rộng các loại sách về nhiều lĩnh vực trong cuộc sống

- Xây dựng và duy trì thói quen đọc sách mỗi ngày, lựa chọn những cuốn sách mình yêu thích và phù hợp với bản thân Bởi đọc sách không chỉ là mở rộng hiểu biết, mà nó còn “mở rộng trước mắt ta những chân trời mới”

(M.Gorki)

Đề 2 Trong văn bản “Tiếng nói của văn nghệ ”, tác giả Nguyễn Đình Thi có viết:“Mỗi tác phẩm

lớn như rọi vào bên trong chúng ta một ánh sáng riêng, không bao giờ nhòa đi, ánh sáng ấy bấygiờ biến thành của ta, và chiếu tỏa lên mọi việc chúng ta sống, mọi người chúng ta gặp, làmthay đổi hẳn mắt ta nhìn, óc ta nghĩ.Những người nghệ sĩ lớn đem tới được cho cả thời đại họmột cách sống của tâm hồn.”

Thực tế học sinh hiện nay rất nhiều bạn còn thờ ơ với văn hóa đọc sách Em hãy viếtđoạn văn khoảng ½ trang giấy thi trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng trên

Đáp án

- Thực trạng

+ Một số học sinh không có thói quen đọc sách

+ Một số còn đọc những sách “đen” nội dung không lành mạnh

- Nguyên nhân của hiện tượng trên:

+ Do sự bùng nổ của công nghệ thông tin, sự phát triển của các phương tiện nghe nhìn hiện đại:

TV, di động, mạng In- tơ-nét…

+ Do gia đình, nhà trường chưa chú ý đến việc phát triển và giáo dục thói quen đọc sách chohọc sinh…

+ Do bản thân các em lười, không muốn đọc…

- Hậu quả của thói quen lười đọc sách:

+ Việc tiếp thu kiến thức hời hợt, không sâu Ngoài ra còn ảnh hưởng đến các kĩ năng khác như

kĩ năng viết, diễn đạt…

+ Khiến con người trở nên tụt hậu

+ Làm mất đi vẻ đẹp trong sáng của tâm hồn

- Biện pháp khắc phục:

+ Nên có những cuộc triển lãm sách, giới thiệu những cuốn sách hay, bổ ích

+ Thư viện trong các nhà trường luôn cập nhật, bổ sung các loại sách phong phú tạo cho họcsinh có môi trường đọc sách đa dạng, giáo viên hướng dẫn học sinh biết chọn sách, có phươngpháp đọc sách có hiệu quả

+ Đặc biệt với mỗi học sinh luôn có ý thức đọc sách để mở mang kiến thức, bồi dưỡng tâmhồn…

- Liên hệ việc đọc sách của bản thân em

3 Hãy viết một đoạn văn(Khoảng 2/3 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ về một thói quen tốt đẹpcủa Người Việt Nam mà em biết.

*Hình thức: Đoạn văn nghị luận khoảng 2/3 trang giấy, diễn đạt mạch lạc có câu chủ đề

* Nội dung:

Học sinh cần hiểu được thế nào là thói quen – thói quen tốt: Thói quen là một sự lặp đi lặp lại giống như kiểu chuỗi phản xạ có điều kiện do rèn luyện Thói quen tốt…đem lai lợi ích cho con người …

- HS cần chỉ rõ thói quen tốt nào

- Biểu hiện của thói quen đó

- ý nghĩa tác dụng

- Làm thế nào để hình thành phát huy

- Liên hệ bản thân

(Chỉ lựa chọn một thói quen để viết)

Ví dụ: Sống có nghĩa tình- yêu thương

- Sống có nghĩa có tình – biết yêu thươngđùm bọc lẫn nhau là truyền thống tốt …

+ Giúp nhau vượt qua mọi khó khăn trở ngại trong cuộc sống

+ Tạo nên một xã hội tốt đẹp ấm áp tình người

+ Tạo nên sức mạnh đoàn kết dân tộc đánh đuổi xâm lăng dành độc lập xây dựng đất nước phát triển

+ Tạo nên ấn tượng tốt đẹp về đất nước trong mắt bạn bè quốc tế

Trái chiều: Trong thực tế cuộc sống xã hội của chúng ta ngày hôm nay cómột số người đingược lại thói quen tốt đẹp này: k ít những người sống sích kỷ, vô tâm thờ ơ trước những ngườihoạn nạn ,hôi của …điều đó cần đáng lên án và đấu tranh loại bỏ

- Liên hệ bản thân: Là học sinh – tuổi trẻ tương lai đất nước mỗi học sinh chúng ta cần bồi đắp tâm hồn tình cảm,biết yêu thương chia sẻ giúp đỡ,bảo vệ những người xung quanh Tình cảm đókhông giới hạn trong tập thể nhỏ hẹp mà mở rộng ra phạm vi đất nước, quốc tế và toàn nhân loại

Tiết

ÔN TẬP CÁC PHÉP LIÊN KẾT

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Nắm một cách có hệ thống nội dung, ý nghĩa và cách xác định các phép liên kết trong cácđoạn ngữ liệu văn thơ, trong cuộc sống

2 Kỹ năng:

- Phát hiện các các phép liên kết trong các đoạn ngữ liệu văn thơ.

- Luyện kĩ năng viết đoạn có sử dụng phép liên kết

3 Thái độ: Tự giác, nghiêm túc.

4 Năng lực

- Năng lực chung: Năng lực tự học; Năng lực tự giải quyết vấn đề và sáng tạo; Năng lực thẩm

mỹ; Năng lực giao tiếp; Năng lực hợp tác; Năng lực công nghệ thông tin và truyền thông

- Năng lực riêng: Năng lực ngôn ngữ, năng lực thuyết trình, năng lực đọc – hiểu văn bản.

- Soạn bài

- Chuẩn bị giấy khổ to & bút dạ để thảo luận nhóm

III PHƯƠNG PHÁP VÀ KTDH:

- Phát vấn, Thảo luận nhóm

- Kĩ thuật dạy học: Khăn trải bàn, phân tích mẩu

IV .TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

vào vở hoặc HS lập bảng vào vở )

HS hoàn thiện các nộidung theo bảng

văn bản (từ câu trở lên)

lại với nhau

Phép nối thường dùng các phương tiệnsau:

– Kết từ; kết ngữ;

– Trợ từ, phụ từ, tính từ;

– Quan hệ về chức năng cú pháp (tức quan hệ thành phần câu hiểu rộng; có sách xếp phương tiện này riêng ra thànhphép tỉnh lược)

* Lưu ý khi viết đoạn văn + nếu là đoạn văn diễn dịch hoặc T-P-

H: viết từ “trước hết” hoặc “thật vậy”

ở đầu câu thứ 2 sau câu chủ đề

+ nếu là đoạn quy nạp: dùng từ “như vậy” hoặc “nói tóm lại” ở đầu câu

chốt đoạn văn

* từ ngữ dùng để nối phải đặt đầu câu

– Tạo sự liên kếtchặt chẽ giữa cáccâu trong văn bản.– Nhấn mạnh vấn

đề muốn đề cập

Những chiến sĩ lái xe Trường Sơn - Họ - Các anh

– Liên kết câu làm

rõ ý nhấn mạnh.– Tránh lặp từ ngữ

Tình yêu thương cha - Tình yêu thương cha

Bà - bà, bếp lửa - bếp lửa Tình đồng chí đồng đội - tình đồng chí đồng đội

Người lính - người lính

– Liên kết câu.– Nhấn mạnh ý.

C HOẠT ĐỘNG HDHS LUYỆN TẬP

GV phát phiếu học tập

Rèn kĩ năng làm đề đọc hiểu HS làm đề vào vở II Luyện tập

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 1

Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là một con đường quan trọng của học vấn Bởi vì học vấn không chỉ là việc cá nhân, mà là việc của toàn nhân loại Mỗi loại học vấn đến giai đoạn hôm nay đều là thành quả của toàn nhân loại nhờ biết phân công, cố gắng tích luỹ ngày đêm mà có Các thành quả đó sở dĩ không bị vùi lấp đi, đều là do sách vở ghi chép, lưu truyền lại Sách là kho tàng quý báu cất giữ di sản tinh thần nhân loại, cũng có thể nói đó là những cột mốc trên con đường tiến hoá học thuật của nhân loại Chúng ta mong tiến lên từ văn hoá, học thuật của giai đoạn này, thì nhất định phải lấy thành quả nhân loại đã đạt được trong quá khứ làm điểm xuất phát Nếu xoá bỏ hết các thành quả nhân loại đã đạt được trong quá khứ thì chưa biết chừng chúng ta đã lùi điểm xuất phát về đến mấy trăm năm, thậm chí là mấy nghìn năm trước Lúc đó, dù có tiến lên cũng chỉ là đi giật lùi, làm kẻ lạc hậu

Câu hỏi:

Câu 1: Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Nêu phương thức biểu đạt chính của đoạn văn? Câu 2: Trong đoạn văn tác giả chủ yếu sử dụng thao tác lập luận nào?

Câu 3: Xác định phép liên kết được sử dụng trong hai câu văn sau: Học vấn không chỉ là

chuyện đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là một con đường quan trọng của học vấn Bởi vì học vấn không chỉ là việc cá nhân, mà là việc của toàn nhân loại

Câu 4: Trình bày nội dung của đoạn văn trên?

Câu 5: Từ đoạn văn được trích dẫn ở trên, em có suy nghĩ gì về việc đọc sách của học sinh

hiện nay? (Viết khoảng 10 câu)

GỢI Ý:

Câu 1 Đoạn văn trích từ văn bản Bàn về đọc sách của Chu Quang Tiềm.

Phương thức biểu đạt chính của đoạn văn: Nghị luận

Câu 2 Trong đoạn văn tác giả chủ yếu sử dụng thao tác lập luận: phân tích

Câu 3 Các phép liên kết được sử dụng trong hai câu văn là phép nối ( từ nối "Bởi vì") và phép lặp từ ngữ (từ "học vấn").

Câu 4 Nội dung chính của đoạn văn: Bàn về mối quan hệ chặt chẽ giữa học vấn và việc đọcsách

Câu 5 Có thể dựa trên cơ sở các ý chính sau để triển khai đoạn văn của riêng mình:

- Sách là một phương tiện dùng để ghi chép, lưu giữ và lưu truyền tri thức trong xã hội loàingười Sách đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tri thức Mỗi quyển sách là một độnglực phát triển văn minh xã hội

- Ngày nay, do nền công nghệ thông tin phát triển mạnh, sách đã bị xem thường Xu hướng toàncầu hóa diễn ra ồ ạt, khiến cho học sinh ngày nay không chịu đọc sách Một thực tế cần phải xácnhận là học sinh ngày nay không còn yêu mến sách nữa Việc đọc sách của học sinh vì thế cũngrất hạn chế

- Ngày nay, nhờ các thành tựu của nền khoa học kĩ thuật, các phương tiện truyền thông và thiết

bị điện tử gần như đã thay thế vai trò của sách Con người đã tiến hành ghi chép và lưu trữ trithức vào các bộ nhớ điện tử

- Học sinh Việt Nam ngày nay không có hứng thú đọc sách Ngoài những quyển sách bắt buộc

phải đọc học sinh ít quan tâm đến sách khác.

- Học sinh thường hay đọc các loại truyện tranh có nội dung nhảm nhí, vô bổ mà ít tìm đến cácloại sách khoa học

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 2

“(1)Nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta đường đi, nghệ thuật vào đốt lửa trong lòng chúng ta khiến chúng ta phải bước lên đường ấy (2)Bắt rễ ở cuộc đời hằng ngày của con người, nghệ thuật lại tạo ra sự sống cho tâm hồn người.(3) Nghệ thuật mở rộng khả năng của tâm hồn, làm cho con người vui buồn nhiều hơn, yêu thương và căm hờn được nhiều hơn, tai mắt biết nhìn, biết nghe thêm tế nhị, sống được nhiều hơn”.

(Trích: Tiếng nói của văn nghệ của Nguyễn Đình Thi)

a/ Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên?

b/ Các câu trong đoạn văn trên liên kết với nhau chủ yếu bằng phép liên kết nào?

c/ Tìm động từ trong câu 3: Nghệ thuật mở rộng khả năng của tâm hồn, làm cho con người vui buồn nhiều hơn, yêu thương và căm hờn được nhiều hơn, tai mắt biết nhìn, biết nghe thêm tế nhị, sống được nhiều hơn?

d/ Phân tích cấu tạo ngữ pháp của câu 1 và cho biết nó thuộc kiểu câu gì?

Nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta đường đi, nghệ thuật vào đốt lửa trong lòng chúng ta khiến chúng ta phải bước lên đường ấy.

GỢI Ý:

a Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận

b Phép lặp: Nghệ thuật

c Động từ: mở rộng, làm, vui buồn, yêu thương, căm hờn, biết nhìn, biết nghe, sống

d Nghệ thuật / không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta đường đi, nghệ thuật / vào đốt lửa

CN1 VN1 CN2

trong lòng chúng ta, khiến chúng ta phải bước lên đường ấy -> Câu ghép

VN2

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 3

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

“ Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới Bản chất trời phú ấy rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu Ấy là những lỗ hổng về kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng", nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề Không nhanh chóng lấp những lỗ hổng này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy tri thức cơ bản

và biến đổi không ngừng.”

(Trích Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới, Vũ Khoan, Ngữ văn 9, tập hai)

Câu 1 Đoạn trích đề cập đến vấn đề gì?

Câu 2 Xác định phép liên kết hình thức trong hai câu đầu của đoạn trích

Câu 3 Em hiểu thế nào là thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”?

Câu 4 Từ nội dung được đề cập trong đoạn trích, em thấy cần phải làm gì để phát huy điểmmạnh và hạn chế điểm yếu của bản thân (trình bày trong khoảng 5 - 7 dòng)?

GỢI Ý:

Câu 1: Đoạn trích trên đề cập tới cái mạnh và cái yếu của con người Việt Nam.

Câu 2: Phép liên kết trong hai câu thơ đầu là phép thế: "Bản chất trời phú ấy"

Câu 3: Thiên hướng chạy theo những môn học "thời thượng":

"Những môn học thời thượng” mà tác giả đề cập đến là những môn học được một bộ phận người

ưa chuộng, thích thú nhưng chỉ mang tính chất tạm thời không có giá trị lâu bền

Câu 4: Các em hãy nêu cảm nhận của mình thông qua đoạn trích và cần ghi nhớ 2 điều về cái

mạnh và cái yếu mà tác giả đã nhắc tới:

- Cái mạnh của con người Việt Nam là sự thông minh và nhạy bén với cái mới

- Cái yếu của con người Việt Nam là những lỗ hổng về kiến thức cơ bản

=> Điều cần thiết cho mỗi học sinh lúc này là cần phải thay đổi quan điểm học tập Cần coi trọngtri thức, học cốt ở tinh không cốt ở đa Phải xác định gắn học lí thuyết với thực hành, không nênmáy móc theo sách giáo khoa, học là để lấy kiến thức, để vận dụng kiến thức và không vì lợi íchtrước mắt mà chạy theo những môn học thời thượng

GV hướng dẫn HS sưu tầm thêm

các tình huống liên quan đến

tuân thủ hoặc vi pham PCHT

trong đời sống và trong các tác

phẩm thơ văn

Hs sưu tầm cá nhân hoặc theonhóm và báo cáo kết quả vàotiết học sau

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Nắm một cách có hệ thống nội dung, ý nghĩa và cách xác định các thành phần biệt lập trongcác đoạn ngữ liệu văn thơ, trong cuộc sống

2 Kỹ năng:

- Phát hiện các thành phần biệt lập trong các đoạn ngữ liệu văn thơ.

- Luyện kĩ năng viết đoạn có sử dụng các thành phần biệt lập

3 Thái độ: Tự giác, nghiêm túc.

4 Năng lực

- Năng lực chung: Năng lực tự học; Năng lực tự giải quyết vấn đề và sáng tạo; Năng lực thẩm

mỹ; Năng lực giao tiếp; Năng lực hợp tác; Năng lực công nghệ thông tin và truyền thông

- Năng lực riêng: Năng lực ngôn ngữ, năng lực thuyết trình, năng lực đọc – hiểu văn bản.

- Kĩ thuật dạy học: Khăn trải bàn, phân tích mẩu

IV .TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

- Câc từ thường thể hiện trong thănh phầntình thâi nhưng thể hiện sự tin cậy thấp củangười nói đối với sự việc lă câc từ gồm:

dường như, hình như, có vẻ như,…

Câc từ tình thâi thể hiện sự tin cậy cao gồm:

chắc chắn, chắn hẳn, chắc lă

Ví dụ: Nhưng còn câi năy nữa mẵng sợ, có lẽ còn ghí rợn hơnnhững tiếng kia nhiều

( Trích tâc phẩm Lăng – Kim Lđn)Thănh phần tình thâi trong cđu lă

- Câch phđn biệt thănh phần cảm thân vớidạng cđu đặc biệt dùng để bộc lộ cảm xúc

Đđy lă 2 dạng cđu rất dễ gđy hiểu lầm mă câcbạn học sinh gặp phải Hêy cùng mình xemqua hai ví dụ sau để phđn biệt chính xâc nha

Ví dụ 1: Ôi, hôm nay tôi vui quâ!

Ví dụ 2: Ôi! Hôm nay tôi vui quâ!

Ví dụ: Chao ôi, bắt gặp một ngườinhư anh ta lă một cơ hội hên hữucho sâng tâc, nhưng hoăn thănhsâng tâc lă một chặng đường dăi.(Trích tâc phẩm Lặng lẽ Sa Pa –Nguyễn Thănh Long)

Thănh phần cảm thân lă cụm từchao ôi

- Trong ví dụ 1 thì sau từ Ôi lă dấu

phẩy, nín lă thănh phần trong cđu.Nín ta kết luận ví dụ 1 có sử dụngthănh phần cảm thân

Trong ví dụ 2 thì sau từ Ôi lă dấu

chấm than nín chia tổ hợp từ thănh

2 cđu độc lập nhau Vì vậy ví dụ 2

lă cđu cảm thân hay cđu đặc biệt

để bộc lộ cảm xúc

3.Thănh

phần gọi đâp

Thănh phần gọi đâp dùng để dùng để tạo lậphoặc duy trì quan hệ giao tiếp

Nó không tham gia văo diễn đạt nghĩa của sựviệc, chỉ có tâc dụng phđn chia vai vớ

Nếu trong cđu có câc từ như năy, dạ, thưa,ơi…Nhưng câc từ năy không có nghĩa diễnđạt nghĩa cho cđu thì đó lă thănh phần gọiđâp

- Năy, con học băi chưa?

- Vđng, con học băi rồi mẹ ạ!

=> Trong ví dụ trín thì 2 từ lăthănh phần gọi đâp lă từ năy vă từvđng

4.Thănh

phần phụ

chú

Lă thănh phần biệt lập đê được thím văo cđu,

để có thể bổ xung cho một nĩt nội dung năo

đó của cđu Khâc với thănh phần gọi đâpthường đứng ở đầu cđu, thănh phần phụ chúthường đứng giữa hoặc cuối cđu

Nó dùng để bổ sung chi tiết cho nội dungchính của cđu Nó thường được đặt ở giữa

Ví dụ: Trích một đoạn trong băi

thơ Quí Hương của Giang Nam:

Cô bĩ nhă bín ( có ai ngờ đđu) Cũng văo du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích Mắt đen tròn( Thương thương quâ

đi thôi)

hai dấu gạch ngang, hai dấu phẩy, 2 dấungoặc đơn hoặc giữa dấu gạch ngang với dấuphẩy Nhiều khi thành phần phụ chú cònđược đặt sau dấu hai chấm.

Trong ví dụ trên thì thành phầnphụ chú đặt ở cuối câu và nằmtrong dấu ngoặc đơn

C HOẠT ĐỘNG HDHS LUYỆN TẬP

GV phát phiếu học tập

Rèn kĩ năng làm đề đọc hiểu HS làm đề vào vở

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 1

Trong văn bản “Những ngôi sao xa xôi”, kể về một lần phá bom của Phương Định, tác giả Lê

Minh Khuê viết:

(…) “Vắng lặng đến phát sợ Cây còn lại xơ xác Đất nóng Khói đen vật vờ từng cụm trong không trung, che đi những gì từ xa Các anh cao xạ có nhìn thấy chúng tôi không? Chắc có, các anh ấy có những cái ống nhòm có thể thu cả trái đất vào tầm mắt Tôi đến gần quả bom Cảm thấy có ánh mắt các chiến sĩ dõi theo mình, tôi không sợ nữa Tôi sẽ không đi khom Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đàng hoàng mà bước tới.”

(Trích Ngữ văn 9, tập II, trang 117, NXB Giáo dục)

1 Nêu hoàn cảnh ra đời của văn bản “Những ngôi sao xa xôi” (0,5 điểm)

2 Hãy ghi lại một câu văn có sử dụng thành phần biệt lập trong đoạn trích trên và gọi tên thành

phần biệt lập đó (1,0 điểm)

Câu 1 HS nêu đúng: Năm 1971, cuộc kháng chiến chống Mĩ đang diễn ra ác liệt

Câu 2 - HS ghi lại đúng câu văn có sử dụng thành phần biệt lập

Chắc có, các anh ấy có những cái ống nhòm có thể thu cả trái đất vào tầm mắt.

- HS gọi đúng tên thành phần biệt lập tình thái: Chắc

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 2

Câu 1: Chép chính xác 4 câu thơ đầu trong bài "Sang thu" của Hữu Thỉnh.

Câu 2: Chỉ rõ và nêu tác dụng của thành phần biệt lập trong đoạn thơ.

Câu 3: Dựa vào đoạn thơ vừa chép, hãy viết đoạn văn khoảng 12 câu theo phép lập luận quy nạp

để thấy được cảm nhận tinh tế của nhà thơ trước những dấu hiệu của mùa thu trong thời khắc giaomùa Trong đoạn có sử dụng một phép nối liên kết câu và một câu văn chứa thành phần phụ chú.(gạch chân, chú thích)

Gợi ý

Câu 1

(1đ)

Khổ thơ cần chép: "Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về."

- Chép chính xác mỗi câu được 0.25đ; sai 1 lỗi (kể cả chính tả) trừ 0.25đ

- Không có dấu chấm kết thúc khổ thơ trừ 0.25đ.

- Sử dụng câu có thành phần phụ chú, gạch chân dưới t.p phụ chú

b Nội dung: Phân tích những cảm nhận tinh tế của nhà thơ về những biến chuyển của thiên nhiên lúc sang thu (2đ)

* Ba câu đầu:

- Dấu hiệu của mùa thu:

+ Hương ổi chín thơm nồng nàn phả vào trong gió se, lan tỏa trong không gian

(bình từ "phả")

+ Sương giăng mắc nhẹ nhàng, chuyển động chầm chậm (phân tích nghệ thuật nhân hóa qua từ "chùng chình" -> cảnh vật vừa thực vừa hư, mờ ảo, êm đềm, thơ mộng của làng quê ; tâm trạng bâng khuâng, lưu luyến, bịn rịn của con người trước cửa ngõ thời gian, trước biến chuyển của thiên nhiên).

- Tâm trạng ngỡ ngàng có phần ngạc nhiên (bình từ "bỗng").

- Nhà thơ cảm nhận những tín hiệu của mùa thu bằng nhiều giác quan và sự rung động tinh tế

* Câu cuối: Trực tiếp bộc lộ cảm xúc – thốt lên đầy xúc cảm.

- Giải nghĩa từ "Hình như": là phỏng đoán, chưa dám chắc chắn; nửa tin nửa ngờ.

- Những dấu hiệu của mùa thu đã hiện hữu mà lòng người vẫn bâng khuâng -> Sự bâng khuâng, xao xuyến của lòng người trước thời khắc chuyển giao của thiên

nhiên, tạo vật lúc chuyển hạ sang thu.

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 3 Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi:

"Phải, người họa sĩ già vừa nói chuyện, tay vừa hí hoáy vào cuốn sổ tì lên đầu gối Hơn bao nhiêu người khác, ông biết rất rõ sự bất lực của nghệ thuật, của hội họa trong cuộc hành trình vĩ

đại là cuộc đời Ông thấy ngòi bút của ông bất lực trên từng chặng đường đi nhỏ của ông,

nhưng nó như là một quả tim nữa của ông, hay chính là quả tim cũ được “đề cao” lên, do đó

mà ông khao khát, mà ông yêu thêm cuộc sống Thế nhưng, đối với chính nhà họa sĩ, vẽ bao giờ

cũng là một việc khó, nặng nhọc, gian nan Làm một bức chân dung, phác họa như ông làm đây, hay rồi vẽ dầu, làm thế nào làm hiện lên được mẫu người ấy? Cho người xem hiểu được anh ta,

mà không phải hiểu như một ngôi sao xa? Và làm thế nào đặt được chính tấm lòng của nhà họa sĩ vào giữa bức tranh đó? Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đường dài Mặc dù vậy, ông đã chấp nhận

sự thử thách."

( Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sapa)

Câu 1: đoạn trích trên nói về ai? Trong đoạn trích trên chủ yếu sử dụng kiểu ngôn ngữ nào?

Câu 2: Ghi lại 1 câu văn trong đoạn trích có thành phần biệt lập và cho biết đó là thành phần biệt lập nào?

Câu 3: Bộ phận in đậm trong câu văn “Ông thấy …cuộc sống” sử dụng biện pháp tu từ gì? Nêu tác

dụng của biện pháp tu từ ấy?

Câu 4: Trình bày cảm nhận của em về nhân vật người họa sĩ già trong đoạn trích trên bằng 01 đoạnvăn diễn dịch (khoảng 10 dòng)

Gợi ý:

1 đoạn trích trên nói về ông họa sĩ Đoạn trích chủ yếu sử dụng ngôn ngữ độc thoại nội tâm

2 “Chao ôi ta bắt gặp… chặng đường dài” TPBL chao ôi- TP cảm thán

3 sd biện pháp so sánh.

Td: cho thấy tầm quan trọng của ngòi bút người họa sĩ già trong việc tạo nên sự sống đích thực của

cđ ông

4 Ông có những suy nghĩ rất đẹp về nghệ thuật và con người:

- Ông là một người nghệ sĩ chân chính luôn khao khát nghệ thuật, khát khao sáng tác Luôn tìm kiếm

vẻ đẹp trong cuộc sống để đưa vào nghệ thuật

- Ông luôn trăn trở phải vẽ được cái gì mà suốt đời mình thích

- Ông là người nghệ sĩ nhiều kinh nghiệm và óc quan sát tinh tế: (căn phòng, vườn hoa và

chân dung anh thanh niên đều được miêu tả qua lăng kính của ng

GV hướng dẫn HS sưu tầm thêm

các tình huống liên quan đến

tuân thủ hoặc vi pham PCHT

trong đời sống và trong các tác

phẩm thơ văn

Hs sưu tầm cá nhân hoặc theonhóm và báo cáo kết quả vàotiết học sau

V.Rút kinh nghiệm: .

Tiết ÔN TẬP CÁC VĂN BẢN THƠ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Nắm một cách có hệ thống nội dung, ý nghĩa và cách tiếp cận các văn thơ đã học ở chươngtrình kì 2 lớp 9

2 Kỹ năng:

- Tiếp tục bồi dưỡng năng lực tiếp cận 1 văn bản thơ hiện đại

- Cảm thụ chi tiết, hình ảnh nghệ thuật …

3 Thái độ: Tự giác, nghiêm túc.

4 Năng lực

- Năng lực chung: Năng lực tự học; Năng lực tự giải quyết vấn đề và sáng tạo; Năng lực thẩm

mỹ; Năng lực giao tiếp; Năng lực hợp tác; Năng lực công nghệ thông tin và truyền thông

- Năng lực riêng: Năng lực ngôn ngữ, năng lực thuyết trình, năng lực đọc – hiểu văn bản.

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên :

- Soạn giáo án

- Chuẩn bị bảng phụ hoặc máy chiếu

- Chuẩn bị ảnh tranh ảnh minh hoạ cho bài học

- Kĩ thuật dạy học: Khăn trải bàn, phân tích mẩu

IV .TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

I

Stt Tác phẩm Tác giả Thời gian Thể loại Nội dung chính Nghệ thuật chính

1 Nói với con Y Phương Sau 1975 Tự do

Bằng lời trò chuyện với con, bài thơ thể hiện sự gắn bó, niềm

tự hào về quê hương

và đạo lý của dân tộc.

Cách nói giàu hình ảnh, vừa cụ thể, gợi cảm, vừa gợi ý sâu xa.

2 Sang thu Hữu Thỉnh Sau 1975 Năm chữ

Biến chuyển của thiên nhiên lúc giao mùa từ

hạ sang thu qua sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ.

Hình ảnh thiên nhiên được gợi tả bằng nhiều cảm giác tinh

tế, ngôn ngữ chính xác, gợi cảm.

3 lăng Bác Viếng Viễn Phương 1976 Tự do

Lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ đối với Bác Hồ trong một lần

từ miền Nam ra viếng lăng Bác.

Giọng điệu trang trọng và tha thiết; nhiều hình ảnh ẩn dụ đẹp và gợi cảm; ngôn ngữ bình dị, cô đúc.

Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên

và đất nước, thể hiện ước nguyện chân thành góp mùa xuân nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung.

Thể thơ năm chữ có nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần với dân ca; hình ảnh đẹp giản

dị, những so sánh, ẩn

dụ sáng tạo.

Cho đoạn thơ sau: "Chân phải bước tới cha

Chân trái bước tới mẹ Một bước chạm tiếng nói Hai bước tới tiếng cười Người đồng mình yêu lắm con ơi Đan lờ cài nan hoa

Vách nhà ken câu hát"

1 Đoạn thơ trên nằm trong tác phẩm nào? Của ai?Nêu hoàn cảnh ra đời của tác phẩm đó?

2 Hai câu thơ: "Đan lờ cài nan hoa – Vách nhà ken câu hát" sử dụng biện pháp tu từ gì? Nêu

tác dụng của biện pháp tu từ đó?

3 "Nói với con" là bài thơ hay của Y Phương Em hãy giới thiệu khoảng nửa trang giấy thi về

tác phẩm này

Đáp án

Câu 1

(1đ)

- Đoạn thơ nằm trong bài thơ ''Nói với con'' của Y Phương.

- Hoàn cảnh ra đời : Bài thơ được viết năm 1980

+ Sau ngày thống nhất, đất nước ta tiếp tục bị kẻ thù gây chiến: chiến tranh Biên giới Tây Nam; chiến tranh Biên giới phía Bắc; Mĩ tiến hành bao vây cấm vận nên tình hình nước ta gặp nhiều khó khăn về kinh tế-xã hội, đời sống nhân dân vô cùng

cơ cực gian nan…

+ Bài thơ được viết sau khi đứa con gái đầu lòng của nhà thơ ra đời Bài thơ là lời tâm sự của nhà thơ với con, qua đó bộc lộ niềm tin tưởng, tự hào về đất nước, dân tộc.

Câu 2

(1đ)

- Hai câu thơ sử dụng BPTT ẩn dụ.

- Tác dụng:

+ Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời thơ.

+ BPTT ẩn dụ ở câu thơ ''Đan lờ cài nan hoa'' gợi vẻ đẹp của người đồng mình

trong công việc Họ không chỉ cần cù, chăm chỉ lao động mà còn tài hoa, khéo léo, như gửi cả tâm hồn vào những việc làm, những sản phẩm trong cuộc sống hàng ngày của họ.

+ BPTT ẩn dụ ở câu thơ ''Vách nhà ken câu hát'' gợi tả cuộc sống lao động của

“người đồng mình” luôn tràn ngập niềm vui.

Câu 3

(2đ)

Học sinh phải đảm bảo được các vấn đề sau:

a Về kĩ năng: đây là đoạn theo kiểu thuyết minh để cung cấp tri thức khách quan

cho người đọc.

b Về kiến thức: Học sinh cần giới thiệu các ý sau:

- Giới thiệu về hoàn cảnh ra đời.

- Giới thiệu về bố cục: 2 phần.

- Giới thiệu được về nội dung khái quát của từng phần.

- Giới thiệu về nghệ thuật của bài thơ.

(Chú ý HS có thể giới thiệu lồng ghép 3 ý cuối vào nhau vẫn cho điểm miễn là chính xác.)

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 2

Không biết từ khi nào, mùa thu xuất hiện trong thơ ca với bao cảm xúc, để lại ấn tượngsâu đậm khiến lòng người bâng khuâng, xao xuyến Trong tác phẩm của mình, một nhà thơ đãviết :

“ Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu ”

Câu 1 Hai câu thơ trên nằm trong tác phẩm nào ? Ai là tác giả ?Hãy chép các câu còn lại để hoàn thành khổ thơ có chứa hai câu thơ trên (1.5 điểm)

Câu 2 Có ý kiến cho rằng : “Đối với mỗi nhà thơ, mỗi mùa thu là một niềm riêng, được

cảm nhận bằng một cách riêng” Hình ảnh “đám mây mùa hạ” trong bài thơ trên được cảm

nhận bằng một cách riêng và gửi gắm niềm riênggì ? (1 điểm)

Câu 3.Từ khổ thơ vừa chép, hãy viết một đoạn văn khoảng 12 câu theo cách lập luận

tổng hợp – phân tích – tổng hợp trình bày cảm nhận của em về những biến chuyển trong khônggian lúc giao mùa từ hạ sang thu Trong đoạn có sử dụng một câu bị động và phép nối để liên

kết câu (Gạch chân, chú thích dưới câu bị động và từ ngữ dùng làm phép nối) (2,5 điểm)

Đáp án

Câu Yêu cầu

HS thấy nêu được 2 ý sau:

-Đám mây mùa hạ đã được nhân hoá diễn tả dòng trôi của thời gian

- Đám mấy mùa hạ vắt nửa mình sang thu dường như cũng là tâm sự của chính nhà thơ trước dòng chảy của tháng năm.

Câu 3

HS dựa vào khổ thơ, hoàn thành một đoạn văn nghị luận khoảng 12 câu theo cách

lập luận tổng – phân – hợp để nêu cảm nhận về những biến chuyển của không gian lúc giao mùa từ hạ sang thu, trong đó có sử dụng một câu bị động và phép

nối để liên kết câu (gạch dưới và chú thích).

+ Bức tranh thiên nhiên giao mùa

+ Miêu tả không gian nhưng gợi được thời gian

+ Thể hiện kín đáo nỗi niềm riêng

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 3

Cho câu thơ: Mọc giữa dòng sông xanh

1, Hãy chép chính xác 5 câu thơ tiếp theo để hoàn chỉnh khổ thơ đầu…

2, Nêu rõ tên tác giả và hoàn cảnh ra đời của bài thơ.Hoàn cảnh đó có ảnh hưởng gì tới chủ đềtác phẩm?

3, Hai câu thơ đầu của khổ thơ vừa chép, tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?Nêu tác dụngcủa biện pháp nghệ thuật đó? Trong chương trình Ngữ văn 9 cũng có nhiều tác giả sử dụngnghệ thuật này, hãy chép lại câu thơ có nghệ thuật đó và nêu rõ tên tác giả

4, Trong môt khổ thơ khác của bài thơ tác giả đã thể hiện niềm tự hào và tin tưởng vào tươnglai tươi sáng của đất nước Em hãy viết một đoạn văn nghị luận theo phép lập luận T- P- Hkhoảng 12 câu triển khai câu chủ đề trên, trong đoạn văn có sử dụng thành phần khởi ngữ và

- Biện pháp nghệ thuật: đảo ngữ.

- Tác dụng: + Diễn tả sức sống mãnh liệt của mùa xuân

+ Thể hiện thái độ ngạc nhiên ngỡ ngàng của tác giả

- Chép đúng câu thơ, tác giả ( 0,5 điểm):

+ Ung dung… Phạm Tiến Duật+ Thình lình….(Nguyễn Duy)

4, Đoạn văn : 3 điểm

* Hình thức: 1 điểm

- Đúng đoạn T-P-H đủ số câu

- Có khởi ngữ và câu cảm thán

* Nội dung ( 2 điểm)

Làm rõ niềm tự hào và tin tưởng vào tương lai của đất nước

+ Tự hào về lịch sử bốn ngàn năm dựng nước và giữ nước…Khai thác được giá trị củanghệ thuật nhân hóa ( vất vả….)

+ Tin tưởng vào tương lai … Khai thác hình ảnh so sánh, phó từ cứ, động từ đi lên

ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 4

Mở đầu bài thơ của mình, có một nhà thơ viết:

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

Ôi ! Hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.

và ở cuối bài, nhà thơ bày tỏ nguyện ước:

Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.

Câu 1 Những câu thơ trên trong bài thơ nào ? Của ai ?

Câu 2 a Chỉ ra một thành ngữ có trong khổ thơ trên và giải thích ý nghĩa

b.Việc lặp lại hình ảnh hàng tre ở câu kết bài thơ có ý nghĩa gì?

Câu 3.Hãy viết đoạn văn khoảng 10-12 câu theo phép lập luận diễn dịch phân tích khổ cuối của

bài thơ trên Trong đoạn văn có sử dụng phép thế và một thành phần biệt lập

( gạch chân và chú thích rõ)

Câu 4 Trong chương trình Ngữ văn THCS còn có tác phẩm văn học nào cũng viết về vị cha già

kính yêu của dân tộc Việt Nam? Ghi rõ tên tác giả

Câu 1 * Bài thơ Viếng lăng Bác – Viễn Phương

*Hoàn cảnh ra đời: Năm 1976, nước nhà thống nhất, lăng Bác vừa khánh thành, tác giả ra thăm miền Bắc và vào lăng viếng Bác.

Câu 2 Câu 2 a.Thành ngữ: bão táp mưa sa.

- Ý nghĩa: ý nói những khó khăn, thử thách lớn

(Táp: vỗ mạnh, đập mạnh vào; sa: rơi thẳng xuống)

b Sự lặp lại hình ảnh hàng tre trong khổ cuối tạo cho bài thơ có kết cấu đầu cuối tương ứng, làm đậm nét hình ảnh gây ấn tượng sâu sắc và dòng cảm xúc được trọn vẹn.

Câu 3 Yêu cầu :

*Hình thức: (1,5 điểm)

- Đoạn văn diễn dịch ( Câu chủ đề đúng vị trí, đúng về hình thức và nội dung)

- Không sai chính tả, lỗi diễn đạt, đủ số câu, trình bày sạch đẹp

- Có sử dụng phép thế để liên kết câu, có TP biệt lập ( Gạch chân, chú thích) Nếu không gạch chân và chú thích không cho điểm

*Nội dung: ( 2điểm) Đoạn văn biết bám sát vào ngữ liệu, khai thác hiệu quả các

tín hiệu nghệ thuật, có dẫn chứng và lí lẽ để làm rõ cảm xúc, tâm trạng lưu luyến

và ước nguyện muốn được ở mãi bên Người:

- Cảm xúc thương xót thật mãnh liệt, tâm trạng luyến tiếc, bịn rịn không muốn rời xa nơi Bác nghỉ của nhà thơ Đó cũng là tâm trạng của muôn triệu con tim

bé nhỏ cùng chung nỗi đau không khác gì tác giả

- Ước nguyện thành kính của tác giả được thể hiện qua những hình ảnh đẹp, giàu ý nghĩa biểu tượng và ước nguyện đó cũng là ước nguyện chung của những người chưa một lần nào gặp Bác

Câu 4 Bài thơ : “Đêm nay Bác không ngủ” - Minh Huệ

Nam hôm nay cần chuẩn bị cho mình những hành trang gì để “Không bao giờ nhỏ bé” khi

bước vào đời (Trình bày khoảng nửa trang giấy thi)

Câu 2: Tác giả muốn gửi gắm suy ngẫm, triết lí nào qua hai câu thơ cuối Sang thu? Hãy nêu suy

nghĩ của em về ý nghĩa của những suy ngẫm, triết lí này trong tình hình đất nước ở thời điểm hiệnnay (Trình bày bằng một đoạn văn khoảng nửa trang giấy thi)

Câu 3 Từ ước nguyện được cống hiến của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ, hãy viết đoạn văn

(khoảng 200 từ) trình bày suy nghĩ về quan niệm: Sống là cống hiến

V.Rút kinh nghiệm: .

ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI TỪ CÁC VĂN BẢN THƠCâu 1 : Từ những điều người cha nói với con trong bài thơ, theo em, thế hệ trẻ Việt

Nam hôm nay cần chuẩn bị cho mình những hành trang gì để “Không bao giờ nhỏ

bé” khi bước vào đời (Trình bày khoảng nửa trang giấy thi)

Đáp án

* Diễn đạt đúng hình thức đoạn văn, có hệ thống luận điểm, luận cứ rõ ràng, đúng độ dài qui định, kết hợp các phương thức biểu đạt …

* Nội dung:

- Khẳng định điều cha mong muốn ở con qua những câu thơ.

- Giải thích khái niệm: hành trang → điều cha mong muốn chính là hành trang cho con trên đường đời.

- Suy nghĩ về hành trang mà thế hệ trẻ cần chuẩn bị: tri thức, sức khỏe, kĩ năng, tâm hồn, lối sống …

- Ý nghĩa: hòa nhập với thế giới, không bị tụt hậu, đáp ứng đòi hỏi của nên công nghiệp hóa, hiện đại hóa → xây dựng và bảo vệ đất nước.

- Liên hệ bản thân.

Câu 2: Tác giả muốn gửi gắm suy ngẫm, triết lí nào qua hai câu thơ cuối Sang thu ? Hãy

nêu suy nghĩ của em về ý nghĩa của những suy ngẫm, triết lí này trong tình hình đất nước

ở thời điểm hiện nay (Trình bày bằng một đoạn văn khoảng nửa trang giấy thi)

- Trong tình hình đất nước hiện nay có ý nghĩa quan trọng:

+ Đất nước đã từng trải qua những năm tháng chiến tranh gian khổ, ác liệt, đau thương → vẫn vững vàng vượt mọi sóng gió, phát triển không ngừng.

+ Hiện tại vẫn phải đối mặt với thiếu thốn về vật chất, khó khăn về kinh tế, sự lăm le nhòm ngó chủ quyền dân tộc của các thế lực thù địch … → kiên cường, giữ vững ý chí, niềm tin, bảo vệ chủ quyền dân tộc và đưa đất nước phát triển mạnh mẽ hơn.