SKKN HAO THTT (1)

Trong chương trình giáo dục phổ thông, môn Mĩ thuật hình thành, phát triển ở học sinh năng lực mĩ thuật và biểu hiện của năng lực thẩm mĩ; đồng thời góp phần cùng các môn học và hoạt độn

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU 2

I Lý do chọn đề tài 2

II Mục đích nghiên cứu 2

III Đối tượng nghiên cứu 3

VI Phương pháp nghiên cứu 3

PHẦN B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4

I Cở sở lý luận 4

II Thực trạng vấn đề 4

1 Thực trạng chung 4

2 Thuận lợi: 5

3 Khó khăn: 5

III Nội dung và giải pháp thực hiện 6

1 Phát huy tính sáng tạo học sinh 6

2 Tạo môi trường học tập mới 7

3 Lập các quy trình, tích hợp phù hợp, linh hoạt 7

4 Đánh giá kết quả học tập dựa trên sự cố gắng của các em 10

V Kết quả 12

1 Thời gian áp dụng 12

2 Kết quả đạt được 13

3 Bảng khảo sát chất lượng: 13

4 Khả năng triển khai, áp dụng các giải pháp: 14

PHẦN C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 15

1 Kết luận: 15

2 Những ý kiến đề xuất 15

ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH HOẠT ĐỘNG HIỆU QUẢ TRONG PHẦN TRƯNG BÀY, GIỚI THIỆU VÀ ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM

A PHẦN MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

Mĩ thuật với đặc điểm là môn học thuộc lĩnh vực giáo dục nghệ thuật Trong chương trình giáo dục phổ thông, môn Mĩ thuật hình thành, phát triển ở học sinh năng lực mĩ thuật và biểu hiện của năng lực thẩm mĩ; đồng thời góp phần cùng các môn học và hoạt động giáo dục khác hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung, đặc biệt là giáo dục ý thức kế thừa, phát huy văn hoá nghệ thuật dân tộc phù hợp với sự phát triển của thời đại

Ở tiểu học môn Mĩ thuật giúp học sinh bước đầu hình thành, phát triển năng lực mĩ thuật thông qua các hoạt động trải nghiệm; biết thể hiện cảm xúc, trí tưởng tượng về thế giới xung quanh, từ đó hình thành năng lực giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo; bước đầu làm quen, tìm hiểu và cảm nhận vẻ đẹp của sản phẩm, tác phẩm nghệ thuật, hình thành năng lực tự chủ và tự học; góp phần hình thành các phẩm chất yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

Để đảm bảo một tiết học Mĩ thuật có chất lượng thì tất cả các hoạt động trong

đó phải thực sự hiệu quả Đứng trước thực trạng hoạt động trưng bày, giới thiệu

và đánh giá sản phẩm thường diễn ra chưa đạt được hiệu quả mong muốn do lớp học khá trầm hoặc một số học sinh chưa thực sự để tâm tới phần này hoặc nếu để tâm thì cũng tỏ ra e ngại, rụt rè, chưa mạnh dạn, tự tin khi giới thiệu, trao đổi, góp

ý chia sẻ sản phẩm của mình trước lớp Từ thực tế vừa nghiên cứu, tìm tòi và áp

dụng giảng dạy qua nhiều năm tôi đã lựa chọn đề tài “Một số biện pháp giúp học

sinh hoạt động hiệu quả trong phần trưng bày, giới thiệu và đánh giá sản phẩm”

II Mục đích nghiên cứu

Mục đích của đề tài này là giúp học sinh tham gia một cách chủ động, tích cực vào hoạt động trưng bày, giới thiệu và đánh giá sản phẩm nhằm phát huy tối

đa sự bộc lộ về năng lực và phẩm chất của bản thân

III Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là học sinh khối 4 năm học 2018-2019 và khối 5 năm học 2019-2020 của Trường Tiểu học Suối Kiết, học sinh khối 5 năm học 2020-2021 ở trường tiểu học Tân Thành tới thời điểm viết sáng kiến

VI Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành đề tài này tôi đã sử dụng rất nhiều phương pháp trong quá trình nghiên cứu nhưng sử dụng nhiều nhất có các phương pháp chính sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tìm hiểu nội dung chủ chủ đề, kỹ thuật

dạy học, trò chơi, tâm lý lứa tuổi, để từ đó mới có kế hoạch xây dựng các biện pháp của đề tài

- Phương pháp quan sát: Thông qua việc quan sát hoạt động học, thảo luận,

trao đổi, trưng bày, giới thiệu chia sẻ, phân tích đánh giá của học sinh

- Phương pháp phòng tranh: Triển lãm sản phẩm mĩ thuật theo hình thức

phòng tranh tạo điều kiện để học sinh cảm thấy thoải mái trong việc giới thiệu, chia sẻ, phân tích, trao đổi ý tưởng cũng như cách thức thực hiện ý tưởng đó

- Phương pháp tổ chức trò chơi: Xuất phát từ một số đặc điểm tâm lý của

học sinh, nội dung học tập càng hấp dẫn thì học sinh càng hứng thú cao và hiệu quả học tập càng cao, do đó giáo viên luôn chú trọng đến việc tổ chức trò chơi trong các hoạt động

- Phương pháp trò chuyện: Trò chuyện, trao đổi với các giáo viên, học sinh,

phụ huynh, để hiểu rõ hơn về học sinh

- Phương pháp tham khảo ý kiến: Trao đổi, tham khảo ý kiến của một số giáo

viên chuyên Mĩ thuật trong huyện về các biện pháp tôi đưa ra, hướng tới biện pháp phù hợp, hợp lý nhất trong quá trình vận dụng các biện pháp

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thực nghiệm giảng dạy và thực

nghiệm kiểm tra

PHẦN B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cở sở lý luận

Thực tiễn đất nước ngày càng phát triển về mọi mặt từ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,…thì đòi hỏi giáo dục cũng cần phải có sự đổi mới để bắt kịp xu thế

và đáp ứng nhu cầu thực tế đó

Mĩ thuật hiện tại không đơn thuần chỉ giáo dục học sinh ở giới hạn cái đẹp,

là môn học phụ mà nó đòi hỏi sự phát triển toàn diện về mọi mặt như các môn học khác từ năng lực đến phẩm chất Mĩ thuật là môn học vừa bảo đảm trang bị học vấn cốt lõi ở giai đoạn giáo dục cơ bản, vừa bảo đảm giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh trên cơ sở thống nhất mục tiêu hình thành, phát triển các phẩm chất (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm) và các năng lực chung (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo); đặt mục tiêu trọng tâm là hình thành, phát triển ở học sinh năng lực mĩ thuật – biểu hiện của năng lực thẩm mĩ trong lĩnh vực mĩ thuật với các thành phần: quan sát và nhận thức thẩm mĩ, sáng tạo và ứng dụng thẩm mĩ; phân tích và đánh giá thẩm mĩ trong tiến trình giáo dục ở cả hai giai đoạn giáo dục: giáo dục cơ bản và giáo dục định hướng nghề nghiệp

II Thực trạng vấn đề

1 Thực trạng chung

Hiện nay ở các trường Tiểu học hầu hết đã có đủ giáo viên được đào tạo chuyên dạy môn Mĩ thuật Do vậy chất lượng giảng dạy luôn được giáo viên quan tâm, đầu tư đúng mức Tuy nhiên việc dạy bộ môn Mĩ thuật vẫn còn rất nhiều bất cập do nhiều yếu tố khác nhau, chưa đạt được kết quả như mục tiêu giáo dục đề

ra Đối với học sinh các em chủ yếu là nhận thức cảm tính Các em vẽ hình thường còn quá nhỏ, không tự tin khi thể hiện (khi vẽ biểu đạt, tạo ngân hàng hình ảnh),

bố cục trống trải (khi vẽ cùng nhau), tạo hình bằng đất nặn, các vật liệu tái chế chưa phong phú dẫn đến sản phẩm đạt được không đẹp mắt, khó biểu đạt nội dung chủ đề Các bài vẽ, các sản phẩm của học sinh còn mang tính sao chép, na

ná giống nhau, chưa có nhiều sáng tạo hay ý tưởng đột phá Khi vẽ màu thường đơn điệu, không có đậm nhạt, vẽ màu không gọn Trong khi có thể nói các em rất thích học Mĩ thuật, thích vẽ, thích xem tranh, thích được sáng tạo nhưng các giờ học vẫn đại đa số vẫn chưa thực sự thoải mái, chưa thật sự là “không gian của sự sáng tạo” Các em vẽ thường bị gò bó, công thức, đôi khi rập khuôn, sự suy nghĩ, tìm tòi chưa được giải phóng, hiện tượng bắt chước, lặp lại từ cách vẽ hình, vẽ màu, cách tìm chủ đề cho vẫn còn chung chung Nhưng nếu giáo viên thiếu quan sát hay quản lý lớp là các em thường nói chuyện riêng, đùa giỡn, làm ảnh hưởng đến lớp học bên cạnh

2 Thuận lợi:

- Nội dung chương trình đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực và tính chủ động sáng tạo của học sinh

- Sách giáo khoa được in màu đẹp phù hợp nội dung bài học và với tâm lý

lứa tuổi học sinh tiểu học

- Cấu trúc của chương trình mĩ thuật có tính liên kết và phát triển đồng tâm Kiến thức của bài học này chính là sự kế thừa kiến thức của bài học trước nhưng phát triển cao hơn Do vậy học sinh tiếp thu kiến thức mới chủ động và nhanh hơn

- Giáo viên đã ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác soạn giảng và

giảng dạy (giáo án điện tử, Internet, Video, máy tính bảng, ) nên kịp thời phục

vụ cho học sinh trong các giờ học mĩ thuật

3 Khó khăn:

- Chưa có phòng học chuẩn dành riêng cho môn Mĩ thuật nên những sản phẩm của học sinh trong các tiết học không được đảm bảo cho việc phục vụ tiết học sau (học sinh làm mất, bảo quản không tốt dẫn đến hư hỏng, quên sản phẩm làm dở tiết trước của cả nhóm ở nhà không mang theo phục vụ tiết sau…)

- Trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học như ti vi (máy chiếu) không có nên việc tiếp cận các video, hình ảnh thực tế, trực quan của học sinh còn bị hạn chế

- Một số phụ huynh vẫn coi nhẹ môn học này, chưa có sự quan tâm sát sao,

phụ huynh chưa chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập cơ bản cho các em dẫn tới một

số em không có đồ dùng để hoàn thành sản phẩm của mình

III Nội dung và giải pháp thực hiện

Để đạt được hiệu quả cao trong hoạt động trưng bày, giới thiệu và đánh giá sản phẩm của học sinh Giáo viên có thể sử dụng linh hoạt những phương pháp dạy học sau:

1 Phát huy tính sáng tạo học sinh

Xác định yêu cầu đạt được các mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm; kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức giúp học sinh có được các khả năng biểu đạt và giao tiếp thông qua hình ảnh; khám phá và hiểu được thông qua nghệ thuật thị giác, hình thành các kĩ năng sống trong lĩnh vực mĩ thuật

và biết vận dụng vào cuộc sống sinh hoạt, học tập hàng ngày Hình thành và phát triển các năng lực trải nghiệm và trình bày kinh nghiệm của mình thông qua tác phẩm mĩ thuật, hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm của mình trên kênh thông tin đã lựa chọn; biểu đạt ý kiến, ấn tượng và cảm giác của các em

Ví dụ: Học sinh đóng vai phóng viên, tổ chức các cuộc phỏng vấn trong

buổi buổi triển lãm

2 Tạo môi trường học tập mới

Nếu như trước kia học sinh chỉ tham gia hoạt động học tập ở trong phòng học như truyền thống thì ở sáng kiến này học sinh sẽ được ra ngoài trời với không gian rộng lớn, linh hoạt hơn giúp học sinh thoải mái, có cái nhìn trực quan hơn khi đánh giá sản phẩm của mình, của bạn

Ví dụ: Ở chủ đề 2: Sự liên kết thú vị của các hình khối (lớp 5) trong hoạt động trưng bày, giới thiệu và đánh giá sản phẩm giáo viên có thể cho học sinh ra sân thực hiện hoạt động học tập này Qua cảnh quan thực tế của trường trên cơ sở yếu tố, dấu hiệu của nguyên lí tạo hình (hình khối, màu sắc, đường nét, không gian,…) mà học sinh có cái nhìn trực quan hơn để so sánh và đánh giá sản phẩm

của mình, của bạn

3 Lập các quy trình, tích hợp phù hợp, linh hoạt

Dựa vào nội dung chủ đề, mục tiêu tổng thể cả chủ đề và mục tiêu riêng của hoạt động trưng bày, giới thiệu và đánh giá chủ đề kết hợp với kinh nghiệm cá nhân, tâm lý lứa tuổi và kiến thức học sinh Giáo viên có trách nhiệm tạo ra môi trường an toàn và tự tin, ở đó học sinh muốn tự mình tham gia vào quá trình học tập qua đó các em có được những hiểu biết và kĩ năng mới mà trước đó chưa có Giáo viên xây dựng các quy trình học hợp lý:

+ Thảo luận: Ghi lại những kiến thức, suy nghĩ trải nghiệm và cảm nhận về chủ đề nhất định

+ Giải quyết vấn đề: Giáo viên yêu cầu các em giải quyết một số vấn đề liên quan đến hoạt động học tập Cách này giúp kích thích trí tò mò của các em, khuyến khích các em hợp tác với nhau làm rõ mục đích của việc học

+ Học đi đôi với hành: cho học sinh áp dụng ngay những gì đã học vào cuộc sống hằng ngày, qua đó các em có dịp trải nghiệm kĩ năng mới, kiến thức mới đồng thời hiểu và nhớ kiến thức lâu hơn

+ Hoạt động tích hợp trong chương trình: linh hoạt tích hợp kiến thức giáo dục khác như môi trường, biển đảo, truyền thống dân tộc, giá trị văn hóa,… để các em có nhận thức sâu sắc hơn

+ Ngoài trời: Hoạt động này không chỉ tạo hứng thú cho học sinh mà còn mang tính giáo dục cao Học sinh sẽ có điều kiện so sánh kiến thức đã học với thực tế khách quan

* Ví dụ: Chủ đề: Trường em (lớp 5): Thời lượng 4 tiết

* Hình thức tổ chức:

- Hoạt động cá nhân

- Hoạt động nhóm

Tiết 4: Trưng bày, giới thiệu và đánh giá sản phẩm

- Môi trường học tập: Ngoài trời

* Tiến trình của hoạt động:

- Cho học sinh di chuyển ra ngoài trời cùng với sản phẩm của nhóm theo vị trí chọn từ trước (sạch sẽ, thoáng mát)

- Giáo viên cho học sinh ổn định theo nhóm (tùy số lượng học sinh từng lớp)

- Giáo viên nêu mục tiêu của tiết học

- Phát phiếu học tập cho các nhóm: Nhóm thực hiện các công việc sau:

+ Quan sát sản phẩm của nhóm, thảo luận nội dung và hình thức để giới thiệu sản phẩm (Quan sát giúp học sinh bước đầu phát triển năng lực quan sát, nhận thức, phân tích, đánh giá thẩm mỹ dựa trên cơ sở đối tượng thẩm mỹ thông qua một số yếu tố và nguyên lý tạo hình đồng thời phát triển năng lực tự giác thực hiện nhiệm vụ học tập, ngôn ngữ, giao tiếp và hợp tác)

+ Đại diện nhóm đưa sản phẩm lên vị trí trưng bày theo sự hướng dẫn của giáo viên:

Giáo viên chia vị trí trưng bày theo 3 mức độ: hoàn thành tốt, hoàn thành,

chưa hoàn thành Các nhóm cảm thấy sản phẩm của nhóm mình đang nằm ở mức

độ nào thì có thể tự mình đặt sản phẩm vào vị trí đấy Thông qua đó giáo viên

trao quyền để học sinh chủ động trong việc tự đánh giá sản phẩm của mình + Bốc thăm thứ tự trình bày cho nhóm mình (học sinh trưng bày sản phẩm xong qua bốc thăm luôn)

- Giáo viên tổ chức cuộc thi: Người trình bày hấp dẫn nhất

+ Đại diện các nhóm lên giới thiệu sản phẩm theo thứ tự bốc thăm, các nhóm

còn lại theo dõi để có ý kiến trao đổi và góp ý chia sẻ sau mỗi phần giới thiệu Thông qua việc quan sát sản phẩm của nhóm bạn ở không gian học ngoài trời học sinh dễ dàng so sánh sơ bộ được cách sắp xếp bố cục cũng như phối cảnh

xa gần trong sản phẩm, từ đó đưa ra những trao đổi gần gủi, trực quan dễ hiểu hơn

- Giáo viên theo dõi (có thể ghi chép nếu không nhớ), bao quát lớp đồng thời đưa ra những gợi ý (Nhóm bạn phân công nhiệm vụ cho các thành viên như thế nào? Cách các bạn tạo hình sản phẩm? Chia sẻ cảm xúc của mình sau quá trình tạo hình sản phẩm của nhóm? ) giúp học sinh đặt ra những câu hỏi nhằm trao đổi, chia sẻ góp ý để học sinh biết được thế mạnh cần phát huy và chỗ cần phải

cố gắng để làm tốt hơn ở những sản phẩm sau

Ví dụ: Trong khi trao đổi, góp ý chia sẻ cách sắp xếp bố cục xa gần ở sản phẩm của nhóm bạn, học sinh có thể linh động đưa ra dẫn chứng cụ thể bằng cách nhờ bạn trong nhóm mình lên làm mẫu mô tả lại hoạt động của các nhóm người với cách sắp xếp xa gần như nguyên mẫu có trong sản phẩm của nhóm bạn Sau

đó gợi ý lại cách sắp xếp bố cục, luật xa gần theo ý kiến cá nhân Qua đó học sinh

có cái nhìn trực quan nhất học hỏi, rút kinh nghiệm thông qua gợi ý của bạn Tuyên dương kịp thời sau mỗi bạn giới thiệu nhằm tạo động lực cũng như cổ

vũ tinh thần cho học sinh

- Giáo viên có thể gợi mở, để học sinh hiểu và khai thác được những nội dung về vấn đề môi trường, biển đảo, truyền thống dân tộc, trường lớp, bạn bè, qua đó giúp học sinh đạt được một số phẩm chất: yêu thương con người, quê hương đất nước, các giá trị văn hóa của dân tộc - nhân loại (phù hợp với từng chủ đề) để học sinh khắc sâu hơn

- Giáo viên cho học sinh bình chọn người giới thiệu hấp dẫn nhất sau khi xong phần giới thiệu sản phẩm bằng cách: cho người giới thiệu lên đứng riêng lẻ

vị trí khác nhau Các bạn còn lại ai thích phần giới thiệu của người nào thì có thể lên đứng cùng vị trí với người đó, như vậy tạo sự hứng thú thể hiện tình cảm cho học sinh đồng thời giúp học sinh vận động thường xuyên tránh sự nhàm chán thường có trong các tiết học như ở trên lớp và giáo viên cũng dễ dàng nhận biết

số lượng bình chọn thông qua việc đếm số trong nhóm của học sinh

Qua đây học sinh dưới lớp không quên nội dung bạn vừa giới thiệu cũng như học sinh giới thiệu thấy được tầm quan trọng của mình để những lần sau các bạn khác trong nhóm được giao phần này tập trung, nghiêm túc hơn với nhiệm vụ của mình Tuyên dương bạn, nhóm, được bình chọn, động viên các bạn khác cố gắng lần sau

- Cho học sinh bình chọn sản phẩm đẹp nhất bằng hình thức: Thích sản phẩm nào thì lên đứng xung quang sản phẩm đó

- Giáo viên dựa trên cơ sở yếu tố, dấu hiệu của nguyên lí tạo hình ở sản phẩm, tác phẩm mĩ thuật trong thực hành, tính liên hệ thực tiễn của sản phẩm để góp ý, trao đổi về nội dung - cách thức trình bày cũng như sự tự tin và tính sáng tạo trong sản phẩm của học sinh

- Giáo viên nhận xét, chọn nhóm có bố cục đẹp, tuyên dương tinh thần cả lớp

+ Trò chơi: Những trò chơi có nội dung mang tính giáo dục giúp học sinh luyện tập các kiến thức và kĩ năng đã học một cách thoải mái, vui vẻ, khơi niềm hứng thú cho bài học có hiệu quả

* Ví dụ: Chủ đề 5: Sự chuyển động của dáng người (lớp 4)

Trò chơi: Sắp xếp một bố cục vui chơi mà em thích

- Cách thức trò chơi: các nhóm nhanh chóng chọn một trò chơi nào đó, thảo luận, sau đó các thành viên sắp xếp bố cục cho hợp lý như một sản phẩm trong thời gian quy định 1 phút (các thành viên nhóm là nhân vật trải nghiệm trong bố cục đó) Với không gian rộng rãi, học sinh có thể tự chọn cho mình một trò chơi (nhảy dây, đá cầu, đá banh,…) để thể hiện Qua đây học sinh dễ dàng quan sát được qua những hoạt động đó thì dáng người thay đổi phong phú như thế nào

4 Đánh giá kết quả học tập dựa trên sự cố gắng của các em

Việc đánh giá quá trình và kết quả học tập của học sinh là một nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên được thực hiện ở các tiết cuối của mỗi chủ đề (hoạt động trưng bày sản phẩm) Nó không đơn thuần là thực hiện một quy định bắt buộc để giáo viên ghi nhận vào Sổ theo dõi mà dựa vào đó giúp giáo viên nắm