Là một giáo viên nhiều năm được phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 1, tôi nhận thấy học sinh lớp tôi mắc một số lỗi khi viết như: viết nghệch ngoạc, viết thiếu nét, thừa nét, sai nét,
Trang 1Tên sáng kiến: “Một số biện pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp 1”
1 Tính mới và sáng tạo
a Lý do đề xuất sáng kiến
Như chúng ta đã biết “chữ viết” được ví như một kì quan vĩ đại nhất mà
con người đã phát minh ra Chỉ bằng những ký tự nhỏ bé nhưng nó mô tả lại từng lời nói, suy nghĩ của loài người Muốn chữ viết có thể biểu đạt hết những lời nói và suy nghĩ, đòi hỏi con người phải không ngừng rèn luyện Chính vì vậy ngay từ khi bước vào lớp 1 học sinh đã được tập viết từ những nét cơ bản
cơ bản nhất cho tới từ và câu
Là một giáo viên nhiều năm được phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp
1, tôi nhận thấy học sinh lớp tôi mắc một số lỗi khi viết như: viết nghệch ngoạc, viết thiếu nét, thừa nét, sai nét, sai khoảng cách, chưa xác định đúng dòng kẻ
Cụ thể được thống kê như sau:
TS Viết thiếu nét,
thừa nét
Viết sai nét
Sai khoảng cách
Viết sai dấu
Thiếu, thừa độ cao
Viết đúng viết đẹp
Với kết quả này, làm tôi rất băn khoăn, lo nghĩ: phải làm thế nào để rèn được chữ viết cho các em đạt được tốt Sau một thời gian đầu tư kết quả đem lại
rất khả quan nên tôi tâm đắc chọn đề tài “Một số biện pháp rèn chữ viết cho
học sinh lớp 1” để trao đổi, chia sẻ cùng đồng nghiệp và mong được sự góp ý
để đề tài tôi ngày càng tốt hơn
b Tính mới và sáng tạo
Đề tài được thể hiện rõ ràng những việc đã làm để nâng cao hiệu quả chất lượng chữ viết cho học sinh lớp 1 Đề tài cũng rất dễ triển khai và phổ biến rộng trong các đơn vị trường tiểu học vì tính gần gũi, thực tế và hiệu quả của nó Đề tài cũng chưa được công khai với bất cứ hình thức nào và cũng không trùng nội dung giải pháp nào trước đây
c Mô tả sáng kiến
- Lập sổ nhật kí cá nhân:
Sau khi nhận lớp, tôi lập ngay quyển sổ nhật kí cá nhân, sau đó tiến hành khảo sát chữ viết của học sinh trong lớp Thông qua kết quả khảo sát tôi phân loại học sinh theo nhóm đối tượng và cập nhật vào sổ nhật kí cá nhân của mình
Trang 2Mỗi em tôi lập một trang riêng trong sổ nhật kí cá nhân Trong trang nhật
kí riêng của từng em tôi ghi nhận lại tình hình học tập và lập biện pháp cụ thể
để giúp đỡ từng em trong từng tiết học, từng bài học
Hàng tuần tôi nhận xét cụ thể chữ viết của từng học sinh trong sổ nhật kí
và thông báo với phụ huynh về tình hình học tập và chữ viết của các em
- Hình thành đôi bạn học tập ở lớp và đôi bạn học tập ở nhà:
Ở lớp, những em viết chưa tốt sẽ được ngồi gần những học sinh viết tốt Khi về nhà, những em nhà ở cạnh nhau sẽ làm thành một nhóm
Với giải pháp này giáo viên tiện việc theo dõi và giúp đỡ các em Trong học tập cùng trang lứa các em sẽ thích học bạn hơn học thầy Thông qua đây các
em có năng lực sẽ có điều kiện giúp đỡ bạn mình luyện viết Trong 15 phút truy bài đầu giờ các em sẽ tự luyện viết, tự đánh giá cho nhau Các em viết tốt sẽ theo dõi sự tiến bộ của bạn mình và báo cáo kịp thời với giáo viên đầu giờ học Hình thành đôi bạn học tập không chỉ giúp các em cùng nhau học tập mà còn cùng nhau giải đáp thắc mắc, cùng rèn luyện với nhau, các em sẽ cùng học, cùng chơi với nhau, thuận tiện cho việc trao đổi và cùng nhau hợp tác
- Định hướng rõ ràng trước cho từng bài học:
Trong quá trình dạy viết, tôi định hướng rõ tiết học này cần luyện nhóm nét cơ bản nào? Cần luyện chữ ghi âm, ghi tiếng nào? Dựa vào tiết học trước để định hướng cách chọn chữ, chọn nét cơ bản dạy cho phù hợp với tiết học sau, đồng thời chỉnh sửa ngay những lỗi cơ bản mà tiết trước các em còn sai nhiều Sau khi luyện tập viết tốt và thành thạo, tôi mới chọn một đoạn văn hoặc bài thơ tương đồng với nội dung luyện tập cho học sinh vận dụng để luyện viết vào vở Sau mỗi tiết luyện viết, tôi thu vở để nhận xét, chữa bài cẩn thận để các em biết bài của mình còn sai những lỗi nào, từ đó hướng dẫn học sinh sửa lỗi và tôi cũng biết được mức tiến bộ của học sinh để định hướng tiếp cho tiết học sau
- Rèn cho học sinh viết thành thạo các nét cơ bản:
Trước tiên, cho học sinh quan sát thật rõ các nét cơ bản trên máy chiếu, rồi cho các em quan sát cách viết trên máy chiếu Sau đó các em sẽ được tôi hướng dẫn cách viết, tôi vừa viết vừa phân tích mẫu cấu tạo và hình dáng của các nét
cơ bản trên bảng lớp Học sinh sẽ luyện viết các nét cơ bản trên không trung, sau đó viết vào bảng con và vở tập viết Cuối cùng tôi tiến hành viết mẫu các nét cơ bản vào vở ô ly cho học sinh có cơ hội tiếp tục quan sát chữ mẫu của giáo viên trong vở và tự mình luyện viết
- Phân loại chữ viết theo nhóm nét tương đồng:
Trang 3Qua thực tế nhiều năm công tác tôi nhận thấy học sinh khi mới bắt đầu làm quen với các con chữ rất lúng túng và hay bị nhầm các chữ với nhau vì vậy tôi
đã nghĩ đến việc chia các chữ cái thành các nhóm chữ có cấu tạo nét giống nhau
để giúp quá trình rèn chữ viết cho học sinh được thuận lợi và học sinh cũng viết đúng, nhớ lâu Qua đó giúp học sinh rèn được khả năng phân tích và óc sáng tạo của trẻ
- Nhóm 1: gồm các chữ m, n, u, ư, i, t, v ,r, p.
Khi học sinh viết thành thạo các nét trên mới cho học sinh ghép các nét thành chữ Khi ghép chữ luôn chú ý điểm đặt bút, điểm dừng bút, độ cao, độ rộng của mỗi nét để chữ viết cân đối, đẹp
- Nhóm 2: gồm các chữ b, l, h, k, y.
- Nhóm 3: gồm các chữ o, ô, ơ, a, ă, â, c, x, d, đ, q, g, e, ê, s.
Khi dạy xong các phần chữ và chuyển sang phần vần tôi vẫn thường xuyên kiểm tra, uốn nắn cho các em trong suốt quá trình học
Ngoài những biện pháp trên, tôi luôn nhắc nhở các em viết liền mạch, không rời rạc, không nhấc bút khi chưa đến điểm dừng bút đồng thời dạy học sinh cách ghi thanh điệu với từng loại vần, vì với những chữ dài các em dễ đặt dấu nhầm Các dấu thanh phải đặt ngay ngắn, cân đối nằm đúng dòng, ô ly quy định và không được chạm vào chữ cái hay dấu phụ
- Khắc sâu biểu tượng về chữ mẫu:
Để thực hiện tốt yêu cầu này, khi giới thiệu về biểu tượng của chữ viết, tôi
tập cho các em có thói quen kết hợp mắt nhìn, tai nghe, tay luyện tập Điều này
giúp học sinh chủ động phân tích hình dáng, kích thước cấu tạo chữ, tìm sự giống nhau và khác nhau của chữ cái đang học và chữ cái đã học trước đó trong cùng một nhóm Mẫu chữ cần đúng theo quy định, rõ ràng và đẹp Mẫu chữ phải có tác dụng giúp cho học sinh quan sát để các em phân tích hình dáng, kích thước và các nét cơ bản cấu tạo chữ viết trong bài tập viết
Chữ mẫu của giáo viên khi viết bảng sẽ giúp cho học sinh nắm được thứ
tự viết các nét của chữ cái, cách nối các chữ cái trong một chữ nhằm đảm bảo yêu cầu viết liền mạch, viết đúng tốc độ Nên khi viết mẫu tôi phải viết chậm,
đúng quy tắc, vừa viết vừa phân tích cho học sinh nắm được Tôi tạo điều kiện
để cho học sinh nhìn thấy tay của tôi khi viết từng nét chữ
Ngoài ra, giáo viên cần lưu ý chữ viết của mình khi chữa bài, chấm bài cho học sinh Vì chữ viết của giáo viên trong lúc này cũng được coi là chữ mẫu
- Làm rõ mối quan hệ giữa âm và chữ viết:
Trang 4Khi hướng dẫn học sinh phân tích tìm ra mối quan hệ giữa âm và chữ viết, tức là giữa đọc và viết Trong tiến trình dạy tập viết, nhất là tập viết những âm
mà địa phương dễ nhầm lẫn, tôi rất chú trọng vào việc đọc mẫu cho học sinh nghe trước khi viết Việc viết đúng sẽ củng cố việc dạy đọc đúng và ngược lại, đọc đúng đóng vai trò quan trọng để đảm bảo viết đúng
Do ảnh hưởng của phương ngữ nên khi viết học sinh thường mắc một số lỗi chính tả đặc trưng Nên trước khi dạy, tôi tiến hành điều tra để nắm lỗi chính
tả phổ biến của học sinh, từ đó lựa chọn nội dung giảng dạy cho phù hợp với học sinh của mình
- Giảm thiểu áp lực, tăng hứng thú học tập cho học sinh:
Đây cũng là phương châm của chương trình giáo dục phổ thông 2018, khuyến khích học sinh tự học có hướng dẫn của giáo viên và hỗ trợ của phụ huynh Không bắt học sinh làm tốt mọi thứ mà phải từng bước công nhận sự tiến bộ của trẻ Tôi hướng dẫn học sinh sắp xếp thời gian biểu hợp lý để các em
có đủ thời gian thực hiện bài tập Gợi ý giúp học sinh tự đặt ra mục tiêu phù hợp ngay từ khi bắt đầu làm một việc gì đó
Trong các tiết học tôi luôn tạo cho các em tâm lý thoải mái để các em có hứng thú với môn tập viết Bên cạnh đó để rèn kỹ năng viết cho học sinh tôi luôn quan tâm, giúp đỡ các em trong các tiết học khác khi các em gặp khó khăn đặc biệt là những em học sinh yếu, bên cạnh đó tôi luôn phối kết hợp với các giáo viên chuyên để rèn chữ viết cho các em và tôi lập nhóm zalo với các bậc phụ huynh để hướng dẫn phụ huynh nắm được quy trình viết và giúp đỡ kịp thời khi con em họ gặp khó khăn
- Quan tâm đến cơ sở vật chất:
Khi thấy các điều kiện về cơ sở vật chất như: bàn, ghế, bảng, ánh sáng, không đảm bảo các yêu cầu phục vụ cho công tác giảng dạy và học tập, giáo viên cần tham mưu kịp thời với Ban Giám hiệu, Ban đại diện cha mẹ học sinh, các đoàn thể trong nhà trường để có biện pháp khắc phục kịp thời
2 Khả năng áp dụng
Đề tài rất dễ triển khai áp dụng trong các đơn vị trường tiểu học Giải pháp có tính khả thi cao, ứng dụng rộng
Để đề tài dễ đi vào trong thực tiễn các trường thì yếu tố không thể thiếu được chính là tâm huyết và trách nhiệm của người làm giáo viên
Giáo viên phải nhận thức được tầm quan trọng của chữ viết, chữ viết tạo nên nết người
Trang 5Giáo viên phải là tấm gương tốt về vai trò, trách nhiệm của mình trong việc rèn luyện chữ viết đúng, đẹp để cho học trò noi theo
Giáo viên phải là người thật sự yêu học sinh, tuyệt đối không cáo gắt mà phải nhẹ nhàng nhắc nhở khi học sinh thực hiện chưa đúng yêu cầu Đồng thời, cần thường xuyên khen thưởng kịp thời khi các em có tiến bộ Có như vậy thì biện pháp sẽ thu được kết quả tốt
3 Hiệu quả đạt được
Bằng sự tâm huyết với tấm long tất cả vì học sinh thân yêu và được sự giúp đỡ nhiệt tình của đồng đồng nghiệp nên biện pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 của tôi đã đạt được kết quả hết sức đáng mừng và trân trọng
TS Viết thiếu
nét, thừa
nét
Viết sai nét
Sai khoảng cách
Viết sai dấu
Thiếu, thừa độ cao
Viết đúng viết đẹp
Về kết quả tham gia giao lưu viết đúng viết đẹp cấp trường, cấp huyện cũng thật sự đáng mừng:
- Năm học 2019 – 2020:
+ Cấp trường: đạt 17 em
+ Cấp huyện: đạt 15 em, trong đó có em Phạm Thị Kim Thi đạt giải khuyến khích
- Năm học 2020 – 2021:
+ Cấp trường: đạt 21 em
+ Cấp huyện: đạt 21 em, trong đó có em Nguyễn Trương Trúc Huỳnh đạt giải khuyến khích
Kết quả trên cho thấy các biện pháp của đề tài không chỉ giúp ích cho học sinh trong việc rèn luyện chữ viết mà còn góp phần giúp các em phát triển được năng lực tự chủ và tự học một cách toàn diện như chương trình giáo dục phổ thông 2018 yêu cầu