Từ đó, trong vùng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, lời đồn Thánh Bà Bảo Sơn linh ứng lan truyền khắp nơi, khách thập phương đổ về đông như đi hội, thuyền bè qua lại tấp nập hương khó
Trang 1Chùa bà Đanh
Thưa ac khi nhắc đến mảnh đất Hà Nam thì dạo gần đây chúng ta đều biết đến với ngôi chùa Tam Chúc đúng không ạ? Nhưng ngày hôm nay HDV sẽ đưa ac nhà mình quay ngược lại thời gian để tìm hiểu về 1 ngôi chùa cổ của Hà Nam nói riêng cũng như Việt Nam nói chung Ngôi chùa này cũng đã được người dân Việt Nam tóm gọn bằng 1 câu nói đó là “vắng tanh như chùa bà Đanh” Vậy ngôi chùa này tại sao lại như vậy? theo như tìm hiểu của HDV thì ngôi chùa toạ lạc tại thôn Đanh, Ngọc Sơn, Kim Bảng, Hà Nam với quy mô diện tích 10ha, 3 mặt khu di tích này có dòng sông Đáy bao quanh Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khu vực chùa Bà Đanh nằm tách ra xa khu dân cư Tại đây cây cối um tùm nên vắng người qua lại Mỗi khi dân làng có việc phải lên chùa vào buổi tối lại phải đốt đuốc và gõ chiêng gõ trống để xua đuổi thú dữ Chính vì vậy dân gian truyền tụng câu: "Vắng như chùa Bà Đanh" Ngoài ra theo như lời kể của người dân địa phương thì chàu bà Đanh rất linh thiêng nếu ai đến đây buông lời khiếm nhã, phạm huý
sẽ gặp chuyện chẳng lành chính vì vậy những người hành hương cũng thường hạn chế đến đây
Về tên gọi của ngôi chùa trước kia có tên là chùa Đức Bà làng Đanh, sau gọi tắt là chùa
bà Đanh – được đặt theo tên của ngôi làng Chùa thờ Tứ Pháp là tín ngưỡng Tứ Phủ - một tín ngưỡng dân gian phổ biến ở các ngôi chùa miền Bắc Việt Nam bao gồm: Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện Giúp mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu
Thưa ac làng Đanh Xá cũng là một địa phương xin rước Pháp Vũ về chùa làng để thờ Như linh ứng, năm làng Đanh Xá rước vong Pháp Vũ có mưa to gió lớn làm đổ cây mít
cổ thụ trong chùa Người làng thấy lạ nên thuê thợ giỏi tạc tượng Pháp Vũ, sau đó hô thần nhập tượng và đặt trong điện thờ Người thợ tạc tượng ấy sau một đêm nằm mơ thấy thần đến mách bảo dung nhan Pháp Vũ nên đã tạc lại theo giấc mộng kỳ lạ
Chưa hết, sau khi nhập hồn cho tượng thì dưới bến nước trước chùa có vật lạ nửa nổi nửa chìm Người dân cứ đẩy ra thì vật lạ ấy lại dạt vào dù cho dòng nước có xoáy mạnh Thấy
lạ, dân làng bàn nhau vớt lên xem thì thấy đó là một cái ngai bằng gỗ Họ đưa vào chùa
và thật lạ, tượng vừa khít khi đặt vào ngai như được đo đạc trước
Từ đó, trong vùng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, lời đồn Thánh Bà Bảo Sơn linh ứng lan truyền khắp nơi, khách thập phương đổ về đông như đi hội, thuyền bè qua lại tấp nập hương khói và những câu chuyện thần bí bắt đầu được thêu dệt từ ngôi chùa này
Trang 2Ngày nay để người dân tôn vinh và cảm ơn Đức Bà đã phù hộ bình an và may mắn giúp mùa màng bội thu và cầu mong phù hộ cho vụ mùa tới ngày càng phát triển hơn Lễ hội chùa Bà Đanh Ngọc Sơn Kim Bảng Hà Nam được tổ chức vào tháng 2 âm lịch hàng năm, thu hút đông đảo người dân và cả du khách tứ phương Đó là những điều mà HDV tìm hiểu được rất mong sau này có cơ hội được đồng hành cùng ac đến để tìm hiểu kỹ hơn về ngôi chùa này hơn
Đền Trần Thương
Bên cạnh ngôi chùa bà Đanh thì Hà Nam còn có một ngôi đền, dù đã trải qua nhiều thế kỉ nhưng vẫn giữ được những nét từ thuở sơ khai và đã trở thành dấu ấn lịch sử minh chứng cho nền văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc của Việt Nam Đồng thời cũng đã trở thành niềm tự hào của người dân Hà Nam mỗi khi nhắc tới Đó là đền Trần Thương
Đền Trần Thương thuộc xã Trần Hưng Đạo, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam được biết đến
là di tích tiêu biểu của tỉnh Hà Nam và cả nước, nơi đây hội tụ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, tâm linh Đền Trần Thương thờ vị anh hùng dân tộc Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và các Bộ tướng có công trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thế kỷ XIII
Trước đây, Trần Thương là trung tâm “Lục đầu khê” (6 khe nước) Từ đây có thể ngược sông Hồng đi Thăng Long hoặc xuôi ra biển, qua sông Hồng về phía Đông khoảng 3km
là khu Tam Đường (Hưng Hà, Thái Bình), nơi đặt lăng mộ của nhà Trần, về phía Nam khoảng 20 km là đền Trần – chùa Tháp (Nam Định)
Đền Trần Thương là một trong 3 ngôi đền lớn của cả nước, nơi thờ chính Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn Tương truyền trên đường đi đánh quân Nguyên Mông, Trần Hưng Đạo thấy địa thế nơi đây hiểm yếu, bèn đặt 6 kho lương để phục vụ cuộc kháng chiến Địa điểm ngôi đền hiện nay là kho lương chính Sau khi chiến thắng trở về Ngài đã cắm sinh phần, lấy đây làm dân “tạo lệ” và từ đó xuất hiện thôn Trần Thương và các thôn khác như: Đội Xuyên, Hoàng Xá, Khu Mật… những tên cổ gắn với việc đồn trú của quân đội nhà Trần Trong số các di tích thờ Trần Hưng Đạo Đại Vương trên đất Hà Nam và cả nước, đền Trần Thương là di tích tiêu biểu, có quy mô kiến trúc lớn Ngôi đền thâm nghiêm, cổ kính tọa lạc trên thế đất thiêng “Hình nhân bái tướng” “Ngũ mã thất tinh”, được xây kiểu “Tứ thủy quy đường”
Trang 3Đặc biệt là pho tượng Đức Thánh Trần trong ban thờ hậu cung với vẻ mặt uy nghiêm của một vị “Thánh”, nhưng vẫn nở nụ cười bao dung, đôn hậu Tổng thể kiến trúc, cảnh quan đền Trần Thương đã gợi lên bóng dáng phủ đệ của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn
Cùng với giá trị lịch sử - văn hoá, đền Trần Thương còn mang đậm giá trị văn hoá tâm linh thông qua lễ hội Đền Trần Thương hàng năm mở 2 Lễ hội lớn: Lễ phát lương Đức Thánh Trần đền Trần Thương tổ chức vào đêm 14 rạng sáng ngày 15 tháng Giêng hàng năm Lễ giỗ Đức Thánh Trần từ 18 đến 20 tháng 8 (âm lịch), một lễ hội vùng tiêu biểu của tỉnh Hà Nam, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương Trong lễ hội diễn
ra nhiều hoạt động văn hóa dân gian, tục thi đặc sắc, độc đáo nhất là lễ rước nước và thi bơi chải trên sông Các nghi thức trên vừa mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận, gió hòa,
“Phong đăng, hòa cốc”, “Quốc thái dân an”, nhắc nhở đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, đồng thời gợi nhớ nguồn gốc của dòng tộc nhà Trần Bên cạnh đó, còn tổ chức “diễn Xướng Thanh đồng”, một lễ nghi đặc sắc có từ lâu đời của đền Trần Thương với sự tham gia đông đảo của các “cơ cánh” đến từ các tỉnh đồng bằng sông Hồng
Lễ hội tháng Tám “Tháng 8 giỗ cha, tháng 3 giỗ mẹ” Từ bao đời nay, nơi đây cùng các địa phương thờ Trần Hưng Đạo, mở hội vào dịp trung tuần tháng 8 (âm lịch), đặc biệt là ngày 20 tháng 8, ngày Đại vương qua đời Dân gian có câu: “Sinh Kiếp Bạc, thác Trần Thương, quê hương Bảo Lộc” Vào ngày lễ hội, từ Kiếp Bạc - Chí Linh - Hải Dương đến đền Trần Thương - Lý Nhân - Hà Nam về đến Bảo Lộc - Nam Định khách hành hương theo lộ trình chiêm bái, tôn vinh người anh hùng dân tộc, đã được truy tôn là bậc
“Thánh”, ban những điều tốt lành, mong làm việc thiện
*