Tài liệu Đất 7 - Các vấn đề môi trường ppt

SỰ SUY THOÁI CƠ HỌC 3 cơ chế tạo nên sự dịch chuyển của đất Sự xói mòn là quá trình tách ra và chuyển các hạt đất do các tác nhân xói mòn erosion is the process of detachment and transp

Soil 7

các vấn đề môi trường

Nguyễn Kim Thanh

2009

SỰ SUY THOÁI CƠ HỌC

3 cơ chế tạo nên sự dịch chuyển của đất

Sự xói mòn là quá trình tách ra và chuyển các hạt đất do các tác nhân xói mòn (erosion is

the process of detachment and transport of soil

particles by erosive agents, Ellison, 1944)

Xói mòn là quá trình địa chất tự nhiên

 Xói mòn do gió

 Xói mòn do nước

 Sự di chuyển do canh tác (tillage

translocation)

SOIL EROSION IS GLOBAL PROBLEM

• 1/3 đất trồng trên thế giới mất đi từ 1950

• MOST IN ASIA, AFRICA, S AMERICA

SIGNIFICANT SOIL LOSS IN THE USA

WATER 3.5 X 109 T/yr

WIND 1.5 X 109 T/yr

Theo: DICK WOLKOWSKI, UW-MADISON, 2003

…xói mòn đất

+ Sự xói mòn do gió và do nước rửa trôi

-xói mòn tự nhiên và do canh tác

+ Đất bị mất cho mùa màng, đồng cỏ và rừng

- Bồi, lắng đọng trong các đập chứa nước.

- Sự lắng đọng trong các dòng sông làm thay

- Hạt 0,05 – 0,5 mm thì bay vào không khí

nhưng sẽ ở lại trong khoảng gần.

- Hạt nhỏ hơn 0,005 mm bay theo gió đi xa

Mối liên hệ thực nghiệm giữa động năng của

hạt mưa và cường độ mưa, I, như sau :

KE = 11.87 + 8.73 log10I.

Trong đó I: là cường độ mm/giờ.

Wischmeier thì thời gian mưa chọn là 30’

1.2 Xói mòn do nước

Ảnh hưởng của chảy tràn

• xu hướng tập thay theo kênh => tụ, mang

đi…

• Lượng đất mất đi được xác định theo:

A = R K L S C P.

A : lượng đất mất đi hàng năm (tấn/năm).

R : độ xói mòn của nước.

K : nhân tố xói mòn của đất.

L,S : là chiều dài độ dốc của mặt đất.

C : nhân tố quản lý mùa màng.

P : nhân tố bảo tồn đất

Quan hệ giữa độ che phủ và xói mòn

Các kiểu xói mòn do nước mưa

- Xói mòn tóe (splash)

• Ảnh hưởng bởi chiều dài

- Công thức của Wischmeier (1976) – trang 142

Xói mòn do nước

1.3 dịch chuyển do canh tác

 Lượng đất mất đi từ đồi

 Tạo nên độ “nhẵn” của bề mặt đất

 Tạo sự gia tăng xói mòn do nước

 Nếu tạo các biên thì sẽ giảm sự xói mòn

 Gia tăng sự không ổn định của đất

(variability)

Cơ chế canh tác

17Theo: Ali Fares, Watershed Hydrology, NREM662, UHM-CTAHR-NREM, US

-Dạng dòng chảy

- Tốc độ chảy

- Chiều dài

độ dốc

- hình dạng

dốc -Mức độ phức tạp

Ví dụ ảnh hưởng bởi lượng mưa (trồng chè

độ dốc 8o)

(mm/năm) (tấn/ha.năm) Đất xói mòn

96 211 305

Nguyễn Quang Mỹ (Tây nguyên: 1978-1982)

Phú Thọ (1980-1987)

15 47 124 147

Nguyễn Danh

Mô – Nông trường Sông Cầu (1966-1967)

Giảm tác động chảy ròng

Qu n lý ả

đ t ấ

Qu n lý ả cây

đ i v i ố ớ dòng

• Xây dựng tường chắn

• Cải tiến hệ thống thóat nước

• Xây dựng các hồ nhỏ để chứa phần lắng của

nước chảy tràn

• Xây dựng tường bao quanh

• Tạo các đường đồng mức thích hợp,

• Đặt các tường đá,

• Trồng cỏ có vòng đời sống lâu để giữ đất

• Tạo tường đất có trồng cỏ nhằm giữ đất

• Chọn các lọai cây trồng thích hợp tại các

khỏang ngăn cách theo từng khỏang cách độ

dốc thích hợp

• Tại đập thấp nhất cần trồng hàng rào với các

lọai cây như là amriso

CÁC BiỆN PHÁP CHỐNG XÓI MÒN – ví dụ cho vùng đồi

1 phương pháp tại vùng đồi

Xây dựng các đập kiểm tra

25

2 Acid hóa môi trường đất

Very strong Strong Moderate Slight Slight Moderate Strong

Very strong

Most agricultural soils Most desirable Extreme pH range for most mineral soils

Nguyên nhân gây acid hóa đất (ví dụ)

Source: NSW education, 2005

Soils that have clay particles and organic

matter usually have a negative charge

30

II Alkalinity

1 Thêm vào từ khí quyền các nguồn

carbonate và các khóang dưới

hình thức là bụi

2 Lấy anion > cation bởi cây trồng

3 Phong hóa khóang chất

4 Thủy phân các ion Na trao đổi sau

quá trình tưới với nước nhiễm

mặn.

Soil (6)

Thực vật

(3)

I Acidity

1 Thêm các hóa chất và các chất sẽ tạo acid từ khí quyển

2 Lấy đi cation > anion bởi cây trồng

3 Sự thu họach mùa màng và rửa trôi

4 Qua trình oxy hóa VD như nitrification

5 Sản xuất của VSV tạo các acid hữu cơ

6 Tăng hợp chất mùn trong đất

7 Sự bay hơi ammonia từ các hợp chất amonium

Tầm quan trọng của CEC

Average CEC of North Coast soils US

Làm thế nào để cải thiện CEC

• Ngăn ngừa độ chua

CH3COOH + Ca(CH3COO)2

Bao nhiêu CH3COOH tạo ra là bấy nhiêu [H+]

cần trung hòa

• Bón vôi (93 và 94) – dùng độ chua thủy phân

• Vôi nào thì thì tốt?

Ví dụ về sự sinh trưởng của cây Linh Lăng

người ta thấy rằng cùng với sự giảm pH là sự gia tăng nồng độ Al trong dd đất, và nồng độ Al cao làm giảm

Cation dd và ảnh hưởng đến cây trồng

Peter Cregan, NSW agri Dept

Các quá trình mặn hóa

• Muối hòa tan: 1-1,5% hoặc hơn (NaCl, Na2SO4,

CaCl2, CaSO4, MgCl2, NaHCO3,…)

• Nguồn gốc

- Nước biển

Triều và thay đổi triều do can thiệp đê đập

- Mặc hóa lục địa

- dâng nước mao quản

- gió mang hơi muối

- lắng đọng muối từ địa hình cao

- khoáng hóa xác thực vật ưa mặn

- Tưới tiêu không hợp lý

+ mặn hóa thứ sinh

Tác động

- áp xuất thẩm thấu (khi lớn hơn 40atm-cây chết)

- bở các ion phân ly: Cl-,SO42-,HCO3-,Na+,Mg2+…độc

Cải tạo đất mặn

- đồng cỏ chăn nuôi bằng cây chịu mặn;

- canh tác cày sâu không lật;

- luân canh cây trồng, (tại Nam Định: cá lấn biển, cói lấn cá…)

- Biện pháp thủy lợi: hệ thống tưới tiêu hòan chỉnh, thay

nước ngọt nhiều lần, xục đất rửa mặn

- biện pháp sinh học: lai tạo các giống cây trồng chịu

mặn, trồng thay thế từng đợt bởi từng lọai cây thích hợp

- Biện pháp hóa học:

[KĐ]2Na+ + CaSO4  [KĐ]Ca2+ + Na2SO4

Tại Việt Nam, người ta bón Vôi để thay thế Ca2+, Ca2+ sẽ phản ứng như phương trình trên và Na2SO4 sẽ hòan tan rửa trôi (giảm mặn).

các tác động

• Năm 1970: 2,6người/ha năm 1982 4người/ha (Nayhtun)

• Đảo lộn cân bằng sinh thái do thuốc trừ sâu

• Làm ô nhiễm môi trường đất do bón phân và dư lượng thuốc

trừ sâu

• Mất cân bằng dinh dưỡng

• Xói mòn và thái hóa đất

• Mặn hóa, chua phèn.

Nồng độ giới hạn của các ion trong đất bị nhiễm phèn và các ion trong đất thuộc dạng chất độc theo nồng độ.

Các ion đối với đất bị nhiễm phèn

Nồng độ giới hạn của các loại muối đối với những

loại cây không chịu mặn (lý thuy t) ế

Chỉ tiêu Đơn vị Nồng độ giới hạn

TCVN 5941-1995 Giới hạn tối đa cho phép đối với dư

lượng hóa chất bảo vệ thực vật trong đất

STT Hóa chất Tác dụng Giá trị giới hạn

Ô nhiễm đất ở khu công nghiệp và đô thị

• Khu đô thị: bùn kênh rạch

• Công nghiệp

- Làng nghề

- Khu công nghiệp

- Trạm xăng dầu

Countr

ies Parameters Elements pH

of soil

Zinc equivale nt Zn:Cu: Ni

100 0- 175 0

15-25 30

0-40 0

750 - 120 0

25 00- 40 00

> 6.0

Annual load

g/ha/year 150 4500 12000 100 3000 15000 3000

0

Ví d ụ Các đường di chuyển của chất độc đến đất, thực vật và

động vật tại bãi chôn lấp

Bãi chôn lấp Động vật

Tiêu hóa đất

Ảnh hưởng đọc trực tiếp

3 Ô nhiễm do kim lọai nặng?

4 Hóa học kim lọai nặng?

THÔNG TIN THAM KHẢO

SỞ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG PHÒNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN

TS NGUYỄN TRUNG VIỆT

VÙNG Ô NHIỄM ĐIỂN HÌNH

VÀ ĐỊNH HƯỚNG XỬ LÝ

TẠI TP HCM

Trình bày: Nguyễn Kim Thanh TRÌNH BÀY TẠI HỘI THẢO MÔI TRƯỜNG 05-06

CÔNG NGHIỆP

• Khu công nghiệp: 11

KCN, 03 KCX và 01 KCNC

• Cụm công nghiệp: 33

BÃI CHÔN LẤP CHẤT THẢI RẮN ĐÔ THỊ

1 Bãi chôn lấp Đông Thạnh

• Diện tích: 45ha

• Công suất: 8.000.000 tấn (1.000-2.000 tấn/ngày)

• Nguồn ô nhiễm: nước rỉ rác và khí bãi chôn lấp

2 Bãi chôn lấp Gò Cát

• Diện tích: 25ha

• Công suất: 4.900.000 tấn (2.000-3.000 tấn/ngày)

• Nguồn ô nhiễm: nước rỉ rác

3 Bãi chôn lấp Phước Hiệp 1

• Diện tích: 43ha (880ha)

• Công suất: 3.00000 tấn (2.500-3.000 tấn/ngày)

• Nguồn ô nhiễm: nước rỉ rác và khí bãi chôn lấp

BCL Phước Hiệp

KHU CÔNG NGHIỆP

1 Khu Công Nghiệp Bình Chiểu

– Nguồn ô nhiễm: nước thải dệt nhuộm, giấy, …

3 Vùng Tiểu Thủ Công Nghiệp Tân Hóa – Lò Gốm

– Diện tích: ha

– Số lượng các cơ sở:

– Nguồn ô nhiễm: nước thải thuộc da, xi mạ, dệt nhuộm,

Linh Xuân – Thủ Đức

Diện tíc h (ha)

Tải lượng CTRCN (tấn/năm)

Các nguồn ô nhiễm tiềm tàng khác

• “Trong 10 năm qua, đã nạo vét một khối lượng

khá lớn bùn đất: 401.000m3”

• Tân Hóa Lò Gốm: chiều dài dự kiến cải tạo là

1.895m, chiều rộng 12-20m, khối lượng bùn

phải nạo vét khoảng 20.972m3;

(theo website của sở qui hoạch kiến trúc)

• 400 - 500 tấn rác sinh hoạt và 300 tấn phân

người trực tiếp thải xuống các dòng kênh (theo Người Lao Động)

• Qui Hoạch hai bãi đổ bùn tại huyện Cần Giờ,

gồm: bãi An Thới Đông có diện tích 47,3 ha, bãi Tam Thôn Hiệp có diện tích 5,3 ha (NLĐ.7/3/04)

Thành phần bùn kênh rạch

NỒNG ĐỘ BÙN CỐNG

RÃNH BÙN KÊNH RẠCH

3500

pasture>

Công nghiệp TP, đến nay có 1.087/1.398 đơn vị

đã thực hiện việc di dời (tỉ lệ đạt 78%).

167 đơn vị đang từng bước hoàn tất việc xử lý

ô nhiễm tại chỗ

Di dời (tt)

Công nghiệp, tính đến nay đã có 20 DN di dời

và xử lý ô nhiễm tại chỗ, còn lại 21 DN sẽ lần lượt di dời từ đây cho đến năm 2007

• Riêng trong năm 2006, 8 DN sẽ di dời ngay,

gồm: Nhà máy Thủy tinh Phú Thọ, Nhà máy

Thép Tân Thuận, Công ty Da Sài Gòn, Công ty

Cổ phần Nhựa Vân Đồn, Công ty Dệt kim Đông Phương, Công ty Hơi kỹ nghệ que hàn, Công

ty Thuốc sát trùng Việt Nam và Công ty Cổ

phần Lưới thép Bình Tây T.H

Theo Trần Trung – Kim Long báo Người Lao Động 27/04/06

Bãi chôn lấp

CDM).

• http://www.donre.hochiminhcity.gov.vn/xemtin.jsp?

id=00000000000000002744&idParent=00000000000000002369&i dCap=1