DAT VA CAC VAN DE MOI TRUONG

Nó có thể tồn tại lâu trong đất, xâm nhập vào thành phần cây, nhất là tích luỹ ở các bộ phận của cây, con người sử dụng các sản.. phẩm này sẽ gây ngộ độc...[r]

Tín chỉ 3 ĐẤT VÀ CÁC VẤN

ĐỀ MÔI TRƯỜNG

Chương 7 Hóa chất Nông nghiệp và

sự ô nhiễm đất

7.1 Hóa chất sử dụng trong nông nghiệp

• Phân bón

Nhu cầu xã hội ngày càng phát triển cao đòi hỏi con người ngày càng sử dụng nhiều biện pháp khác nhau để tăng năng suất sản lượng sản phẩm Những hoạt động nhằm mục đích kinh tế của con người là nguyên nhân cơ bản làm ô nhiễm môi trường Việc sử dụng hóa chất trong nông nghiệp nhiều và không hợp lý đã làm cho môi trường ngày càng xấu đi.

Ở nước ta, hàng năm sản xuất hàng triệu tấn phân lân từ các nhà máy lớn (Supephotphat Lâm Thao, Long Thành, Đồng Nai, Văn Điển và Ninh Bình ) Dự báo đến năm

2015, lượng phân bón sử dụng ở nước ta sẽ trên 3,5 triệu tấn.

• Trong nguyên liệu sản xuất phân lân có chứa 3% Flo Khoảng 50 - 60% lượng Flo này nằm lại trong phân bón Khi bón nhiều phân lân sẽ làm tăng hàm lượng Flo trong đất và sẽ làm ô nhiễm đất khi hàm lượng của nó đạt tới 10 mg/1kg đất

• Flo trong đất sẽ được tích lũy bởi thực vật, Flo gây độc cho người và gia súc, kìm hãm hoạt động của một số enzyme, ngăn quá trình quang hợp và tổng hợp protein ở thực vật

• Khi bón đạm cho cây trồng, cây chỉ sử dụng được 40 - 60%, phần còn lại nằm trong đất và gây ô nhiễm đất

• Việc bón thúc đạm sẽ làm cho hàm lượng nitrat tích lũy trên mặt đất và làm giảm chất lượng nước Khi bón đạm cho cây trồng từ phân khoáng và phân hữu cơ thì sẽ có một lượng khí thải đưa vào không khí Trước hết là khí NH3 làm ô nhiễm môi trường không khí, ngoài ra còn khí NO2 làm ảnh hưởng đến tầng ôzôn, thường số lượng khí N2O sản sinh ra từ phân bón là 15%

• Các loại phân hóa học do nguồn nguyên liệu

và quá trình sản xuất có khi chứa các loại kim loại nặng, các kim loại này được cây trồng hấp thụ và tích lũy trong sản phẩm Người và gia súc dùng sản phẩm chứa các kim loại này lâu ngày sẽ bị nhiễm độc

• Trong phân chuồng, phân bắc chưa hoai mục

có chứa nhiều mầm bệnh cho người và gia súc

và còn có thể gây hại cho rễ cây vì thế bón phân chuồng khi chưa hoai mục sẽ phản tác dụng

• Thuốc bảo vệ thực vật

Mỗi năm Việt Nam sử dụng hàng chục ngàn tấn thành phẩm với trên 1.000 loại hoạt chất và 3.000 tên thương phẩm do 140 công ty, đơn vị thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) cung cấp Cả nước hiện có đến hơn 400 điểm ô nhiễm do thuốc BVTV tồn đọng, gần 32.000ha đất bị ô nhiễm và hơn 75.000 tấn thuốc BVTV tồn đọng cần được tiêu hủy (Hội Khoa học kỹ thuật bảo vệ thực vật Việt Nam)

Nghệ An là địa phương có nhiều điểm tồn lưu thuốc BVTV với 913 điểm

• Thuốc bảo vệ thực vật bao gồm: thuốc trừ sâu, bệnh (nấm, tuyến trùng…), thuốc diệt cỏ, chất kích thích sinh trưởng đều là các chất hoá học hữu

cơ hay vô cơ Rất cần thiết để diệt sâu, bệnh, cỏ dại bảo vệ cây trồng, Nhưng vì bản chất của các chất này là diệt sinh học nên ít nhiều đều ảnh hưởng đến môi trường đất.

• Các hoá chất này gây ô nhiễm môi trường đất và hoạt tính của chúng sẽ là chất độc cho các động vật và con người Nó có thể tồn tại lâu trong đất, xâm nhập vào thành phần cây, nhất là tích luỹ ở các bộ phận của cây, con người sử dụng các sản

• Đặc tính của thuốc trừ sâu bệnh là tính bền trong môi trường sinh thái Sau khi xâm nhập vào môi trường và tồn tại một thời gian dài trong các dạng cấu trúc sinh hoá khác nhau hoặc tạo các dạng hợp chất liên kết trong môi trường đất Các hợp chất mới này thường có độc tính cao hơn bản thân nó Ví dụ như DDT sau một thời gian sử dụng có tạo ra DDE, độc hơn DDT gấp 2-3 lần Thuốc trừ sâu Aldrin tồn tại lâu dài trong đất bị phân thành Dieldrin, mà tính chất của nó độc nhiều lần so với Aldrin

• Các thuốc bảo vệ thực vật thường chứa nhiều kim loại nặng như: As, Pb, Hg Một số loại thuốc bệnh như: CuSO4, Zineb, Macozeb… chứa các kim loại nặng như Zn, Cu, Mn sử dụng nhiều và lâu dài sẽ tồn lưu các kim loại trong đất.

• Tác hại khác của thuốc trừ sâu bệnh là sự xâm nhập của nó vào môi trường đất làm cho cơ lý hoá tính đất giảm sút, mức độ gây hại tương tự như phân bón hoá học Nhưng khả năng diệt khuẩn cao nên thuốc trừ sâu bệnh cũng đồng thời tiêu diệt nhiều vi sinh vật có ích làm các hoạt tính sinh học của đất bị giảm.

7.2 Nguồn gây ô nhiễm đất Nông nghiệp

• Nước thải công nghiệp

• Khí thải

• Các chất phế thải công nghiệp

• Nông dược và phân hóa học

• Các chất phóng xạ

• Các chất thải trong sinh hoạt

7.3 Các nguyên tố gây độc hại và sự chuyển

hóa của chúng trong đất (Đọc tài liệu)

7.4 Phòng chống ô nhiễm đất nông nghiệp

• Điều tra, phân tích đất

• Loại bỏ nguồn gây ô nhiễm

• Làm sạch hóa đồng ruộng

• Đổi đất, lật đất

• Thay cây trồng và lợi dụng hấp thu sinh vật

• Thực hiện luật môi trường