Tài liệu Hô hấp và vấn đề bảo quản nông sản (Khái niệm và ý nghĩa) docx

Hô hấp đóng vai trò rất quan trọng trong các quá trình trao đổi chất của cơ thể: * Hô hấp là khâu trung tâm của quá trình trao đổi chất trong tế bào thực vật Hô hấp là trung tâm liên k

Hô hấp và vấn đề bảo quản

nông sản (Khái niệm và ý nghĩa)

1 Khái niệm và vai trò của hô hấp

Quá trình hô hấp được biểu thị bằng phương trình tổng quát như sau:

C6H12O6 + 6O2 -> 6CO2 + 6H2O +

Q (năng lưnợng: ATP + nhiệt)

Về thực chất, hô hấp là một quá trình oxi hóa - khử phức tạp trong đó diễn

ra các phản ứng oxi hóa - khử tách điện tử và hiđro từ nguyên liệu hô hấp

chuyển tới oxi không khí và tạo thành nước Năng lượng giải phóng ra trong các phản ứng oxi hóa - khử được cố định lại trong các mối liên kết giàu

năng lượng

Hô hấp liên quan với hai hiện tượng: hiện tượng lý học, đó là sự trao đổi

khí, hấp thụ O2 thải CO2 và hiện

tượng hóa học là sự oxi hóa hoàn toàn chất hữu cơ

Hô hấp đóng vai trò rất quan trọng trong các quá trình trao đổi chất của

cơ thể:

* Hô hấp là khâu trung tâm của

quá trình trao đổi chất trong tế bào thực vật

Hô hấp là trung tâm liên kết sự trao đổi chất gluxit, protein và chất béo Trong quá trình oxi hóa nguyên liệu,

hô hấp đã tạo nên những sản phẩm

trung gian Chính những hợp chất này

là sợi dây liên kết các mặt khác nhau của quá trình trình trao đổi chất, là

những chất tiền thân cho những quá trình sinh tổng hợp, là những chất

tham gia vào các vòng trao đổi chất khác của tế bào

Hô hấp đóng vai trò quan trọng trong việc liên kết các quá trình trao đổi

gluxit và các chất nitơ Về mặt này thì các xeto axit được hình thành trong giai đoạn đường phân và chu trình

Crep chiếm một vị trí đặc biệt Các

xeto axit này (axit pyruvic, axit

xetoglutaric, axit axaloaxetic) khi

được amin hóa sẽ biến đổi thành

những axit amin tương ứng (alanin, axit glutamic, axit asparaginic) và

đóng vai trò trung tâm trong quá trình

tổng hợp cũng như trao đổi các axit

amin và protein

Trong quá trình oxi hoá, hô hấp đã tạo nên những chất tiền thân cho việc sinh tổng hợp vòng thơm Chẳng hạn như axit phophoennolpyruvic được tạo

nên trong quá trình đường phân và

eritrozo - 4 - photphat được tạo nên

trong con đường pentozo -photphat là những chất tiền thân đó Các chất này khi bị ngưng kết sẽ tạo nên axit

sikimic Từ axit này sẽ hình thành

hàng loạt các chất thơm khác nhau, ví

dụ như các axit amin phenylalanin,

tirozin, triptophan và vòng của

phenol, antoxian

Hô hấp còn là khâu liên kết sự trao

đổi gluxit và các chất béo Trong quá trình đường phân, aldehyt - 3 -

photphoglixeric hình thành và là chất cần cho tổng hợp glixerin tham gia

vào thành phần của chất béo Axit

pyruvic, sản phẩm cuối cùng của con đường đường phân, qua quá trình

decacboxyl hóa oxi sẽ tạo ra axetyl - CoA là nguyên liệu xây dựng cơ bản trong tổng hợp các axit béo và sterol Thông qua con đường oxi hóa

pentozophotphat sẽ tạo nên các pentoz cần cho tổng hợp các axit nucleic các enzim flavin cũng như các cấu phần của hệ adennin Ngoài ra, con đường pentozophotphat còn tạo ra đường

ribulôzơ, chất nhận CO2 trong quá

trình quang hợp (ribulozodiphotphat) Con đường pentozophotphat và chu trình Calvin trong quang hợp giống

nhau không những ở các sản phẩm

trung gian mà còn ở hệ enzim xúc tác

Như vậy hô hấp không chỉ đơn thuần

là một quá trình dị hóa Trong một

mức độ nào đó hô hấp là một quá

trình đồng hóa, một quá trình đã tạo nên những sản phẩm khác nhau cần thiết cho việc sinh tổng hợp những

thành phần quan trọng nhất của tế

bào

• Nguồn năng lượng ATP cho cơ thể

Để thực hiện quá trình trao đổi chất§, thực vật đòi hỏi nhiều năng lượng, trước hết cho các quá trình sinh tổng hợp

Ta biết rằng, trong thực vật, hô hấp và quang hợp, đều là nguồn cung cấp

năng lượng cho tế bào sống Năng

lượng được giải phóng ra trong các

quá trình photphorin hoá oxi hoá và

photphorin hoá quang hoá sẽ được cố định lại trong các liên kết cao năng - trong phân tử ATP

Như vậy ATP là nguồn năng lượng cơ bản trong cơ thể, là chất dự trữ năng lượng vạn năng của cơ thể

Ngoài ATP, một số nucleotit khác

cũng có năng lượng dự trữ khá lớn

Tuy nhiện, nguồn năng lượng để hình thành các hợp chất này cũng lại vẫn là ATP Ngoài việc cung cấp năng lượng cho các quá trình sinh tổng hợp là chủ yếu, hô hấp còn cung cấp năng lượng cho hàng loạt quá trình khác như sự phân chia tế bào, sự hút các chất

khoáng qua hệ rễ, sự xâm nhập của

các chất từ ngoài vào tế bào ngược với gradien nồng độ, sự chuyển vận của các chất trong cây, sự vận động

sinh trưởng của cây, sự phát quang sinh học,…