CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG TRẺ EM

 Cốt hoá đốt sống và cung thần kinh từ lúc mới sanh tiếp tục phát triển và hàn lúc 3 – 6 tuổi  Khi tăng trưởng tiếp tục, thân sống trở nên hình chữ nhật hơn.. Những ổ này hàn dính nha

CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

TRẺ EM

BS VŨ VIẾT CHÍNH KHOA NHI - BVCTCH

MỤC TIÊU

cột sống trẻ em

ĐẶC ĐIỂM CTCS TRẺ EM

 Tương đối hiếm

 Các tổn thương đặc biệt đặc trưng cho các bệnh lý

nhi khoa.

 Các khó khăn trong chẩn đoán do cấu trúc, phần

sụn, phần đốt sống của trẻ em rất khó diễn đạt

trên X-Quang.

 Các chỉ định điều trị, tiến triển khác với gãy ở

người lớn

 Cốt hoá đốt sống và cung thần kinh từ lúc mới sanh tiếp

tục phát triển và hàn lúc 3 – 6 tuổi

 Khi tăng trưởng tiếp tục, thân sống trở nên hình chữ nhật hơn Các ổ xương nhỏ hình thành trong sụn lúc 6 đến 8

tuổi ở nữ và 7 đến 9 tuổi ở nam Những ổ này hàn dính

nhau và hình thành mấu vành đai xương sống vào tuổi 12

 Mấu gai hình thành do sự hợp lại của cung thần kinh.Điều này bắt đầu từ vùng thắt lưng ngay sau khi sanh và lan toả lên vùng cột sống cổ khoảng tuổi lên 2 Cột sống cổ khớp

sụn hoá cốt lúc 3 tuổi tiếp tục lan xuống vùng thiêng vào 6 hay 7 tuổi

ĐẶC ĐIỂM CỘT SỐNG CÒN TĂNG TRƯỞNG

ĐỐT SỐNG ĐỘI (C1)

Hình thành từ 3 trung tâm cốt hoá:

X-Quang cho tới 2 tuổi

xương

ĐỐT SỐNG TRỤC (C2)

 Có 4 trung tâm cốt hoá :

Mỏm răng Thân

Hai mảnh cung thần kinh

 Cốt hoá mỏm răng có trước sanh Mỏm răng

trẻ có ở những tuần đầu tiên

 Mỏm răng tách rời thân bằng vùng sụn tăng

trưởng được hàn vào 5 – 7 tuổi (12 tuổi)

Thường lầm khi đọc x-quang sau chấn thương

CÁC ĐỐT SỐNG C3 – TL5

 Hình thành 3 trung tâm cốt hóa

Thân đốt sống Mỗi nửa cung sau

 Hàn sụn giữa thân và các cung thần

kinh từ 3 - 6 tuổi

 Trung tâm cốt hoá thứ phát mỏm gai

và mỏm ngang xuất hiện tuổi dậy thì

 Trung tâm cốt hoá thứ phát ở vành

sụn thân xương Sự cốt hoá của nhân

sinh xương này tiến triển từ trước ra

sau và chấm dứt tuổi 25

Sụn tăng trưởng xung quanh thần kinh trung ương ở

đốt sống

HÌNH THÁI HỌC CS TRẺ EM

 Góc của mỏm khớp C1, C2 là 55 · so với đường

ngang lúc sơ sinh tăng dần lên 70 · lúc trưởng

thành

 Góc các khớp mỏm khớp C3-C7 là 30 · lúc mới

sanh

tăng dần lên 70 · lúc trưởng thành

khớp nằm ngang và dây chằng đàn hồi nhiều

HỆ ĐĨA SỐNG - DÂY CHẰNG

Đàn hồi hơn người lớn, giải thích hai hệ quả sau chấn thương:

 Tổn thương tuỷ sống không tổn thương xương trên X-Quang (Sciwora) Hay gặp ở trẻ dưới 8 tuổi

 Cột sống kéo dài hơn 5cm so trước gãy, trong khi tuỷ sống chỉ

có thể kéo dài ra khoảng hơn 0,6 cm trước khi bị đứt

 Hệ thống cung cấp máu nuôi mỏng manh của cột sống chưa

trưởng thành

 Hiếm có bong gân nặng cột sống đơn thuần ở trẻ nhỏ

mà thay là bong sụn tiếp hợp hay bong sụn ở các mỏm xương và giải thích điều trị bảo tồn dễ lành xương

TRƯƠNG LỰC CƠ VÀ HÌNH DẠNG

Chấn thương CS cổ có xuất độ cao

khi chấn thương lực quán tính đầu truyền qua cột sống dẫn đến chấn thương cúi vùng cổ cao

phát triển cột sống và vùng bản lề ở phía đầu khi cử động cổ

XUẤT ĐỘ

Burke, McGrory và cộng sự).

với người lớn (45% nói chung) đặc biệt ở trẻ trên 8 tuổi (74%)

XUẤT ĐỘ

TRẺ < 8 TUỔI

Tổn thương chẩm, C1- C2 có xuất độ cao

 Đầu tương đối lớn so với thân

 Dây chằng lỏng lẻo nhiều

 Giảm góc chếch các diện khớp sau

 Chưa trưởng thành các cơ

 CTCS cổ cao thường ở trẻ tuổi hơn, chiếm 67% ở trẻ dưới 8 tuổi, so với tỉ lê 6% ở trẻ từ 10 – 14 tuổi và 7% ở nhóm từ 15 – 17 tuổi.

 70% trẻ < 16 tuổi CTCS cổ thì CTCS cổ cao tăng rõ ở trẻ <

11 tuổi

XUẤT ĐỘ

Trẻ > 8- 10 tuổi

Các tổn thương cột sống giống như người

trưởng thành

Xuất độ chấn thương cột sống cổ thấp thường xảy ra ở trẻ từ 11 – 15 tuổi

TỔN THƯƠNG THẦN KINH

tốt hơn người trưởng

thành

liệt ở trẻ em có khả năng

gây vẹo cột sống về sau

NGUYÊN NHÂN CTCS

chấn thương thường rất nặng khi có liệt tứ

chi và tỉ lệ tử vong cao.

không được rõ nhưng hầu hết các báo cáo có đến 5 - 25% sanh ngôi ngược bị tổn thương

tuỷ sống

trọng khác gây tổn thương cột sống cổ.

SƠ CỨU CTCS CỔ

ABCs

Giữ BN nằm ngửa trung tính (nghĩa là không cúi, ngửa hay xoay cổ) và không tạo di động trên cột sống

cố định cổ chuyên dụng hoặc đặt túi cát 2 bên cổ)

TẠI HIỆN TRƯỜNG

 ĐIỀU NÊN LÀM :

 Đặt BN nằm ngửa ván cứng

 Theo dõi ABCs

 Bất động cổ bằng túi cát

 Cột nạn nhân vào ván ở đầu, vai, và ngang khung chậu

 Khiêng bn đúng cách cổ, đầu, thân thẳng do 4 người đứng cùng bên.

 ĐIỀU KHÔNG NÊN LÀM :

 Khiêng sốc nạn nhân.

 Chở bệnh nhân ngồi bằng xe xích lô,xe máy…

 Kê gối dưới đầu làm cho cổ gập

ĐẶC ĐIỂM VỀ HÌNH THÁI HỌC

KHI DI CHUYỂN BN

KHÔNG KÉO TẠ KHI DI CHUYỂN

TẠI BV KHÔNG CHUYÊN KHOA

 ĐIỀU NÊN LÀM :

 Kiểm tra ABCDE

 Giúp thở bóp bóng nếu có khó thở.

 Thông tiểu trong điều kiện vô trùng, chăm sóc vết thương ngoài da.

 Chuyển tuyến chuyên khoa

 ĐIỀU KHÔNG NÊN LÀM:

 Tiêm Morphine, Mépéridine để giảm đau.

 Mở bọng đái ra da

 Chọc, hút bọng đái bằng kim

 Làm bột cổ đầu thân, bột thân để bất động.