nhân bệnh là gì? Quan điểm khoa học về nguyên nhân bệnh? Nguyên nhân bệnh là yếu tố có hại, khi tác động lên cơ thể sẽ quyết định bệnh phát sinh và các đặc điểm phát triển của bệnh. NNB lan rộng theo 3 con đường: (1) Mô bào: lan từ nơi phát bệnh ra xung quanh (2) Thể dịch: chất tiết theo máu và dịch lympho lan rộng đến các cơ quan khác nhau (3) Thần kinh: lan theo giây thần kinh Quan điểm khoa học về NNB: • NNB có vai trò quyết định, điều kiện gây bệnh phát huy tác dụng của NNB • Yếu tố gây bệnh phải đạt tới một cường độ nhất định mới có thể gây bệnh ð Khi có NNB => bệnh sẽ phát ra trong những điều kiện nhất định; đủ ĐKGB mà không có NNB => không thể phát bệnh. • Trong những điều kiện nhất định NNB có thể trở thành ĐKGB (dinh dưỡng kém là NNB của suy dinh dưỡng; thiếu vitamin là NNB của bệnh thiếu vitamin nhưng lại là ĐKGB của các bệnh do suy giảm miễn dịch). Mối quan hệ nhân quả trong nguyên nhân bệnh học: • Mỗi bệnh đều do 1 nguyên nhân gây ra => nguyên nhân có trước hậu quả. Ngnhân bệnh là gì? Quan điểm khoa học về nguyên nhân bệnh? Nguyên nhân bệnh là yếu tố có hại, khi tác động lên cơ thể sẽ quyết định bệnh phát sinh và các đặc điểm phát triển của bệnh. NNB lan rộng theo 3 con đường: (1) Mô bào: lan từ nơi phát bệnh ra xung quanh (2) Thể dịch: chất tiết theo máu và dịch lympho lan rộng đến các cơ quan khác nhau (3) Thần kinh: lan theo giây thần kinh Quan điểm khoa học về NNB: • NNB có vai trò quyết định, điều kiện gây bệnh phát huy tác dụng của NNB • Yếu tố gây bệnh phải đạt tới một cường độ nhất định mới có thể gây bệnh ð Khi có NNB => bệnh sẽ phát ra trong những điều kiện nhất định; đủ ĐKGB mà không có NNB => không thể phát bệnh. • Trong những điều kiện nhất định NNB có thể trở thành ĐKGB (dinh dưỡng kém là NNB của suy dinh dưỡng; thiếu vitamin là NNB của bệnh thiếu vitamin nhưng lại là ĐKGB của các bệnh do suy giảm miễn dịch). Mối quan hệ nhân quả trong nguyên nhân bệnh học: • Mỗi bệnh đều do 1 nguyên nhân gây ra => nguyên nhân có trước hậu quả. Ng
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN LUẬT THÚ Y
Câu 1 Hệ thống cơ quan quản lý chuyên ngành thú y tại Việt Nam?
Hệ thống cơ quan quản lý chuyên ngành thú y được tổ chức từ trung ương đến địa phương Ở trung ương có Cục Thú y thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ở cấp tỉnh có Chi cục Thú y thuộc Sở Nông nghiệp và PTNT có chức năng quản lý chuyên ngành thú y, ở huyện có Trạm Thú y thuộc Chi cục
Ở tuyến xã, nhân viên thú y xã lần đầu tiên được thừa nhận và đưa vào luật trên cơ sở căn cứ vào hoạt động thú y trên địa bàn và khả năng cân đối nguồn lực của địa phương Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đề nghị Hội đồng nhân dân cùng cấp xem xét, quyết định bố trí nhân viên thú y xã Luật giao Chính phủ quy định chi tiết về chế độ chính sách cho nhân viên thú y xã
Hiện nay trong cả nước có 07 Trung tâm Thú y vùng (Trung tâm Thú y vùng I – Hà Nội, Trung tâm Thú y vùng II – Hải Phòng, Trung tâm Thú y vùng III – Nghệ An, Trung tâm Thú y vùng IV – Đắc Lắc, Trung tâm Thú y vùng V –
Đà Nẵng, Trung tâm Thú y vùng VI – TP Hồ Chí Minh, Trung tâm Thú y vùng VII – Cần Thơ); nhiều Trạm kiểm dịch động vật đóng tại sân bay, bến cảng, biên giới nhận ủy quyền và giúp Cục Thú y làm công tác kiểm soát tình hình dịch bệnh, kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật xuất nhập khẩu, kiểm tra vệ sinh thú y tại các vùng được phân công
Trực thuộc Cục Thú y còn có 02 Trung tâm kiểm nghiệm thuốc thú y trung ương, 01 Trung tâm kiểm tra vệ sinh thú y trung ương, 01 Trung tâm chẩn đoán thú y trung ương có nhiệm vụ tư vấn và hỗ trợ Cục thú y trong công tác chẩn đoán dịch bệnh, kiểm nghiệm chất lượng và quản lý thuốc, kiểm dịch động vật sản phẩm động vật và kiểm tra vệ sinh thú y
Câu 2 Các hành vi bị nghiêm cấm trong Luật thú y?
Để bảo đảm công tác quản lý thú y, tạo cơ sở cho việc định ra các hành vi và hình thức xử phạt vi phạm, Luật Thú y đã cụ thể hóa và bổ sung một số hành vi
bị nghiêm cấm như:
Trang 2- Che giấu, không khai báo hoặc khai báo không kịp thời động vật mắc bệnh,
có dấu hiệu mắc bệnh, chết do bệnh truyền nhiễm làm lây lan dịch bệnh động vật
- Khai báo, lập danh sách, xác nhận không đúng số lượng, khối lượng động vật mắc bệnh, chết, sản phẩm động vật nhiễm bệnh phải tiêu hủy; khai báo, xác nhận không đúng số lượng, khối lượng vật tư, hóa chất để phòng, chống dịch bệnh động vật với mục đích trục lợi
- Không thực hiện việc thông báo, công bố dịch bệnh động vật trong trường hợp phải thông báo, công bố theo quy định của Luật này
- Thông tin không chính xác về tình hình dịch bệnh động vật
- Không triển khai hoặc triển khai không kịp thời các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật theo quy định của Luật này
- Không chấp hành các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền
- Vứt động vật mắc bệnh, chết và sản phẩm của chúng, xả nước thải, chất thải mang mầm bệnh ra môi trường
- Vận chuyển động vật mắc bệnh, sản phẩm hoặc chất thải của động vật mang mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, động vật mẫn cảm với bệnh dịch động vật đã công bố và sản phẩm của chúng ra khỏi vùng có dịch khi không được phép của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y có thẩm quyền
- Tiêu hủy không đúng quy định hoặc không tiêu hủy động vật mắc bệnh, chết, sản phẩm động vật mang mầm bệnh thuộc diện phải tiêu hủy theo quy định của pháp luật
- Mua bán, tự ý tẩy xóa, sửa chữa các loại giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ trong lĩnh vực thú y
- Đánh tráo hoặc làm thay đổi số lượng động vật, sản phẩm động vật đã được kiểm dịch
- Trốn tránh việc kiểm dịch; vận chuyển động vật, sản phẩm động vật thuộc diện phải kiểm dịch mà không có Giấy chứng nhận kiểm dịch, không rõ nguồn gốc xuất xứ
Trang 3- Nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển cửa khẩu, quá cảnh lãnh thổ Việt Nam động vật, sản phẩm động vật từ quốc gia, vùng lãnh thổ đang có dịch bệnh nguy hiểm trên loài động vật mẫn cảm với bệnh dịch đó
- Nhập khẩu động vật, sản phẩm động vật, mẫu bệnh phẩm không được phép của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y
- Nhập khẩu, xuất khẩu động vật, sản phẩm động vật thuộc diện cấm nhập khẩu, xuất khẩu theo quy định của pháp luật
- Giết mổ, thu hoạch động vật, sản phẩm động vật dùng làm thực phẩm trước thời gian ngừng sử dụng thuốc thú y theo hướng dẫn sử dụng
- Giết mổ, chữa bệnh động vật mắc bệnh thuộc Danh mục bệnh động vật cấm giết mổ, chữa bệnh
- Giết mổ động vật, sơ chế, chế biến động vật, sản phẩm động vật để kinh doanh không bảo đảm yêu cầu vệ sinh thú y
- Sản xuất, sơ chế, chế biến, kinh doanh sản phẩm động vật có chứa chất cấm sử dụng trong chăn nuôi, thú y hoặc chứa các vi sinh vật, chất tồn dư quá giới hạn cho phép
- Ngâm, tẩm hóa chất, đưa nước hoặc các loại chất khác vào động vật, sản phẩm động vật làm mất vệ sinh thú y
- Sử dụng nguyên liệu thuốc thú y để phòng bệnh, chữa bệnh động vật; sử dụng thuốc thú y không rõ nguồn gốc xuất xứ, thuốc thú y cấm sử dụng, thuốc thú y hết hạn sử dụng, thuốc thú y chưa được phép lưu hành tại Việt Nam, trừ trường hợp quy định tại điểm c khoản 6 Điều 15 của Luật thú y
- Sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, buôn bán thuốc thú y giả, thuốc thú y không rõ nguồn gốc xuất xứ, thuốc thú y cấm sử dụng, thuốc thú y hết hạn sử dụng, thuốc thú y kém chất lượng, thuốc thú y chưa được phép lưu hành tại Việt Nam, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 100 của Luật thú y
- Lưu hành thuốc thú y có nhãn không đúng với nội dung nhãn đã đăng ký với cơ quan quản lý chuyên ngành thú y
- Quảng cáo thuốc thú y không đúng với tính năng, công dụng đã đăng ký
- Hành nghề thú y trái pháp luật
Trang 4Câu 3 Việc áp dụng yêu cầu vệ sinh thú y, vệ sinh môi trường trong chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản để phòng bệnh cho động vật đối với cơ sở chăn nuôi động vật tập trung, sản xuất con giống được thực hiện như thế nào?
Phải tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và bảo đảm các điều kiện sau:
- Địa điểm của cơ sở chăn nuôi phải theo quy hoạch của địa phương hoặc được cơ quan có thẩm quyền cho phép, cách biệt với khu dân cư, công trình công cộng, đường giao thông chính, nguồn gây ô nhiễm
- Khu vực chăn nuôi phải có nơi xử lý chất thải; nơi nuôi cách ly động vật; nơi
vệ sinh, khử trùng tiêu độc cho dụng cụ chăn nuôi; nơi mổ khám, xử lý xác động vật
- Lối ra vào cơ sở và khu chăn nuôi phải được áp dụng các biện pháp vệ sinh, khử trùng cho người và phương tiện vận chuyển đi qua
- Nơi sản xuất, chế biến, chứa đựng thức ăn chăn nuôi phải cách biệt với nơi để hoá chất độc hại
- Chuồng trại, khu vực chăn nuôi phải được vệ sinh, khử trùng tiêu độc, diệt mầm bệnh và các loài động vật trung gian truyền bệnh theo chế độ định kỳ
và sau mỗi đợt nuôi; có biện pháp ngăn ngừa động vật khác xâm nhập vào khu vực chăn nuôi
- Dụng cụ, trang thiết bị, phương tiện vận chuyển dùng trong chăn nuôi phải được vệ sinh sạch trước khi đưa vào sử dụng
- Con giống phải bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng giống vật nuôi theo quy định của pháp luật về giống vật nuôi, không mang tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở động vật
- Thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu có nguồn gốc từ động vật dùng để sản xuất thức ăn chăn nuôi phải bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh thú y, không gây hại cho động vật và người sử dụng sản phẩm động vật;
- Nước sử dụng trong chăn nuôi phải sạch, không gây bệnh cho động vật;
- Chất thải trong chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản phải được xử lý theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường Đối với hệ thống nuôi trồng thủy sản kín, nguồn nước nuôi phải bảo đảm chất lượng; nước thải, chất thải phải được xử lý
Trang 5trước khi xả thải bảo đảm vệ sinh thú y và theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; động vật phải được phòng bệnh bắt buộc đối với bệnh truyền nhiễm nguy hiểm theo yêu cầu của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y
Câu 4 Các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm phải áp dụng biện pháp phòng bệnh bắt buộc bằng vắc xin cho động vật nuôi; áp dụng biện pháp giám sát định kỳ?
1 Các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm
2.1 Các bệnh ở trâu bò: Sảy thai truyền
nhiễm, Lao bò, Xoắn khuẩn;
2.2 Các bệnh ở lợn: Xoắn khuẩn, Liên cầu lợn (týp 2);
2.3 Các bệnh ở dê: Xoắn khuẩn;
2.4 Các bệnh ở gia cầm: Cúm gia cầm (thể độc lực cao hoặc chủng vi rút cúm có khả năng truyền lây bệnh cho người)
Nếu các cơ sở chăn nuôi động vật tập trung bảo đảm các điều kiện vệ sinh thú
y, vệ sinh môi trường theo quy định và đã được cơ quan quản lý chuyên ngành thú
y tổ chức lấy mẫu, xét nghiệm, có kết quả âm tính đối với các bệnh theo quy định
thì không phải thực hiện phòng bệnh bắt buộc bằng vắc xin đối với bệnh đó
Câu 5 Các điều kiện để được công nhận là vùng, cơ sở sở an toàn dịch bệnh động vật?
Để khuyến khích tổ chức, cá nhân (chủ cơ sở nuôi) xây dựng các vùng, cơ
sở an toàn dịch bệnh Luật thú y quy định các quyền và nghĩa vụ mà chủ cơ sở nuôi được hưởng như được ưu tiên trong việc lựa chọn và cung cấp con giống;
Trang 6được xem xét, cho phép vận chuyển động vật khỏe mạnh không mắc bệnh ra khỏi vùng dịch; được hưởng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước theo quy định
Tuy nhiên để được công nhận vùng, cơ sở an toàn dịch bệnh động vật, thì cần một số điều kiện sau:
- Thực hiện các biện pháp phòng bệnh bắt buộc cho động vật nuôi theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
- Phải thực hiện giám sát lâm sàng động vật trong suốt quá trình nuôi để phát hiện các dấu hiệu của bệnh truyền nhiễm Trường hợp nghi ngờ động vật mắc bệnh truyền nhiễm phải báo cho cơ quan thú y để lấy mẫu xét nghiệm xác định tác nhân gây bệnh
+ Định kỳ 01 (một) lần/tuần theo dõi và ghi chép tình trạng sức khỏe của đàn vật nuôi thông qua lượng thức ăn tiêu thụ, dấu hiệu bất thường về hô hấp, tiêu hóa, vận động, hành vi của con vật và những biểu hiện bất thường khác;
+ Ghi chép, lưu giữ toàn bộ thông tin về việc phòng bệnh, chữa bệnh, chống dịch bệnh cho vật nuôi, bao gồm: Loại vắc xin sử dụng, ngày sử dụng vắc xin; hoạt động vệ sinh, khử trùng tiêu độc, loại thuốc khử trùng; thời gian phát bệnh, dấu hiệu của bệnh, số lượng động vật mắc bệnh theo từng ngày, thuốc thú y
đã sử dụng, ngày bắt đầu sử dụng thuốc để chữa bệnh cho vật nuôi, biện pháp xử
lý đối với con vật mắc bệnh; loại mẫu, số lượng mẫu đã gửi xét nghiệm, ngày gửi mẫu và kết quả xét nghiệm (nếu có)
- Không xảy ra dịch bệnh động vật đăng ký công nhận trong một khoảng thời gian quy định cho từng bệnh, từng loài động vật
Câu 6 Công tác khai báo, chẩn đoán, điều tra dịch bệnh động vật được thực hiện như thế nào?
Luật quy định chủ vật nuôi, cơ sở nuôi, người hành nghề thú y khi phát hiện động vật ốm, chết, nhiều có dấu hiệu bệnh truyền nhiễm phải báo ngay cho nhân viên thú y cấp xã, Ủy ban nhân cấp xã, cơ quan chuyên ngành thú y nơi gần nhất các thông tin sau đây: tổ chức, cá nhân khai báo; địa điểm, thời gian phát hiện động vật; loại động vật; số lượng động vật; mô tả dấu hiệu bệnh
Trang 7+ Trong trường hợp dịch bệnh nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh, ở phạm vi rộng, tổ chức, cá nhân được phép báo cáo vượt cấp lên chính quyền và các cơ quan quản lý chuyên ngành thú y cấp cao hơn
+ Trường hợp xuất hiện dịch bệnh động vật thuộc Danh mục bệnh truyền lây giữa động vật và người, nhân viên thú y cấp xã và cơ quan quản lý chuyên ngành thú y phải thực hiện thêm việc báo cáo dịch bệnh động vật cho cơ quan y
tế cùng cấp có liên quan theo các quy định hiện hành
+ Việc kiểm tra, xác minh, thu thập thông tin và báo cáo dịch bệnh động vật phải được thực hiện trong vòng 24 giờ đối với vùng đồng bằng, trung du và
48 giờ đối với vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, tối đa không quá 72 giờ kể
từ khi nhận được thông tin khai báo dịch bệnh động vật từ các cá nhân, tổ chức
Câu 7 Công tác xử lý ổ dịch bệnh động vật trên cạn?
Việc xử lý ổ dịch bệnh động vật trên cạn xẩy ra ở diện hẹp, chưa đủ điều kiện để công bố dịch, cụ thể như sau:
Trang 8+ Chủ vật nuôi: phải cách ly ngay động vật mắc bệnh, nghi mắc bệnh; không giết mổ, mua bán, vứt động vật chết ra môi trường; thực hiện vệ sinh, khử trùng, tiêu độc; cung cấp thông tin chính xác về dịch bệnh động vật;
+ Nhân viên thú y cấp xã: có trách nhiệm hướng dẫn chủ vật nuôi, chủ cơ sở chăn nuôi cách ly ngay động vật mắc bệnh, nghi mắc bệnh; thực hiện công tác phòng bệnh, chống dịch bệnh, chẩn đoán bệnh, chữa bệnh động vật, lấy mẫu bệnh phẩm theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y; báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã về tình hình dịch bệnh động vật
+ Ủy ban nhân dân cấp xã: có trách nhiệm chỉ đạo nhân viên thú y cấp
xã, tổ chức, cá nhân có liên quan thuộc địa bàn kiểm tra, giám sát chủ vật nuôi thực hiện cách ly động vật mắc bệnh, thống kê số lượng động vật mắc bệnh, động vật mẫn cảm; Tổ chức phòng bệnh bằng vắc-xin, chống dịch bệnh, chữa bệnh động vật theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y; quyết định và chỉ đạo tiêu hủy động vật trong ổ dịch bệnh động vật; vệ sinh, khử trùng, tiêu độc khu vực chăn nuôi, giết mổ, buôn bán động vật, sản phẩm động vật; tổ chức việc kiểm soát vận chuyển động vật, sản phẩm động vật ra, vào ổ dịch bệnh động vật
+ Ủy ban nhân dân cấp huyện: có trách nhiệm bố trí kinh phí xử lý ổ dịch; chỉ đạo cơ quan quản lý chuyên ngành thú y, các ban, ngành có liên quan thuộc địa bàn thực hiện xác định ổ dịch bệnh động vật, thông báo trên phương tiện truyền thông của địa phương hướng dẫn thực hiện các biện pháp vệ sinh thú y trong chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển, kinh doanh động vật, sản phẩm động vật + Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp dưới và các sở, ban, ngành có liên quan thực hiện xử lý ổ dịch bệnh động vật, bố trí kinh phí, hỗ trợ chủ vật nuôi, chủ cơ sở chăn nuôi có động vật bị tiêu hủy
Câu 8 Điều kiện, thẩm quyền công bố dịch bệnh động vật trên cạn?
- Để chủ động và đáp ứng phòng, chống dịch bệnh động vật được kịp thời, khẩn trương Luật đã quy định nguyên tắc công bố dịch như phải có đủ điều kiện, đúng thẩm quyền, công khai, chính xác, kịp thời Để cho việc triển khai chống dịch
Trang 9được nhanh chóng, Luật yêu cầu trong thời hạn 24 giờ, kể từ khi nhận được đề nghị công bố dịch bệnh động vật, người có thẩm quyền phải quyết định việc công bố dịch bệnh động vật Bên cạnh đó, Luật còn bổ sung thẩm quyền công bố dịch cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện khi dịch bệnh xảy ra trên địa bàn cấp huyện
Việc công bố dịch bệnh động vật được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau: (1) Có ổ dịch bệnh động vật thuộc Danh mục bệnh động vật phải công bố dịch xảy ra và có chiều hướng lây lan nhanh trên diện rộng hoặc phát hiện có tác nhân gây bệnh truyền nhiễm mới; (2) Có kết luận chẩn đoán xác định là bệnh thuộc Danh mục bệnh động vật phải công bố dịch hoặc tác nhân gây bệnh truyền nhiễm mới của cơ quan có thẩm quyền chẩn đoán, xét nghiệm bệnh động vật Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện công bố dịch khi dịch bệnh xảy ra trên địa bàn cấp huyện; Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công bố dịch khi dịch xẩy
ra từ hai huyện trở lên trong phạm vi tỉnh; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công bố dịch, khi dịch xẩy ra từ hai tỉnh trở lên khi nhận được đề nghị công bố dịch bệnh động vật
- Trong trường hợp dịch bệnh động vật lây lan nhanh trên diện rộng, đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe con người hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế - xã hội, Luật giao Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn báo cáo để Thủ tướng Chính phủ đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban bố tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật về tình trạng khẩn cấp
- Nội dung công bố dịch bệnh động vật trên cạn bao gồm: Tên dịch bệnh động vật hoặc tên tác nhân gây bệnh truyền nhiễm mới; loài động vật mắc bệnh; Thời gian xảy ra dịch bệnh động vật hoặc thời gian phát hiện tác nhân gây bệnh truyền nhiễm mới; Vùng có dịch, vùng bị dịch uy hiếp, vùng đệm; Các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật
Câu 9 Công tác tổ chức chống dịch bệnh động vật trên cạn trong vùng có dịch được thực hiện như thế nào?
* Khi công bố dịch bệnh động vật, người có thẩm quyền công bố dịch chỉ đạo tổ chức, cá nhân có liên quan thực hiện các biện pháp:
Trang 10+ Xác định giới hạn vùng có dịch, vùng bị dịch uy hiếp, vùng đệm; đặt biển báo, chốt kiểm soát, hướng dẫn việc đi lại, vận chuyển động vật, sản phẩm động vật đi qua vùng có dịch;
+ Cấm người không có nhiệm vụ vào nơi có động vật mắc bệnh hoặc chết; hạn chế người ra vào vùng có dịch; thực hiện các biện pháp phòng bệnh cho động vật theo quy định;
+ Cấm giết mổ, đưa vào, mang ra hoặc lưu thông trong vùng có dịch động vật mẫn cảm với bệnh dịch động vật đã công bố và sản phẩm động vật của chúng, trừ trường hợp được phép vận chuyển động vật, sản phẩm động vật theo quy định của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn;
+ Khẩn cấp tổ chức phòng bệnh bằng vắc xin hoặc áp dụng các biện pháp phòng bệnh bắt buộc khác cho động vật mẫn cảm với bệnh dịch động vật đã công
bố trong vùng có dịch; chữa bệnh, giết mổ bắt buộc động vật hoặc tiêu hủy động vật mắc bệnh, sản phẩm động vật mang mầm bệnh theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y;
+ Vệ sinh, khử trùng, tiêu độc chuồng nuôi, nơi chăn thả động vật mắc bệnh, phương tiện, dụng cụ dùng trong chăn nuôi, chất thải theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y
* Luật cũng quy định chủ vật nuôi, chủ cơ sở chăn nuôi có nghĩa vụ:
+ Thực hiện phòng bệnh bằng vắc-xin và các biện pháp phòng bệnh khác cho động vật theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y;
+ Vệ sinh, khử trùng, tiêu độc khu vực chăn nuôi, dụng cụ chăn nuôi, môi trường chăn nuôi;
+ Chấp hành các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Câu 10 Công tác phòng, chống dịch bệnh động vật trên cạn trong vùng bị dịch uy hiếp và vùng đệm được thực hiện như thế nào?
- Ủy ban nhân dân các cấp chỉ đạo thực hiện các biện pháp:
+ Kiểm soát việc đưa vào, mang ra khỏi vùng bị dịch uy hiếp động vật mẫn cảm với bệnh dịch động vật đã công bố và sản phẩm của chúng;
Trang 11+ Kiểm soát chặt chẽ việc giết mổ, vận chuyển động vật, sản phẩm động vật trong vùng bị dịch uy hiếp;
+ Tổ chức phòng bệnh bằng vắc-xin và áp dụng các biện pháp phòng bệnh bắt buộc cho động vật mẫn cảm với bệnh dịch động vật đã công bố;
+ Tổ chức tuyên truyền, phổ biến các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật trên địa bàn
Trường hợp vùng biên giới nước láng giềng có dịch bệnh động vật, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện các biện pháp sau đây và báo cáo ngay cho Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn:
+ Công bố vùng bị dịch uy hiếp trong phạm vi 5 km tính từ biên giới và thực hiện các biện pháp quy định;
+ Quyết định cửa khẩu và động vật, sản phẩm động vật không được phép lưu thông qua cửa khẩu;
+ Quyết định tạm thời cấm trong thời gian có dịch bệnh động vật việc đưa vào lãnh thổ Việt Nam động vật mẫn cảm với bệnh dịch động vật đang xảy ra ở nước láng giềng và sản phẩm của chúng;
+ Chỉ đạo các cơ quan có liên quan kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động liên quan đến động vật, sản phẩm động vật trong vùng bị dịch uy hiếp; thực hiện các biện pháp vệ sinh, khử trùng, tiêu độc cho người, phương tiện vận chuyển qua cửa khẩu
- Chủ vật nuôi, chủ cơ sở chăn nuôi có nghĩa vụ:
+ Thực hiện phòng bệnh bằng vắc-xin và các biện pháp phòng bệnh khác cho động vật theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y;
+ Vệ sinh, khử trùng, tiêu độc khu vực chăn nuôi, dụng cụ chăn nuôi, môi trường chăn nuôi;
+ Chấp hành các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Trang 12Câu 11 Danh mục một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở động vật phải công bố dịch, bệnh truyền lây giữa động vật và người?
1.3 Bệnh Tai xanh ở lợn (Hội chứng
rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn)
2.2 Bệnh Dại động vật*
2.3 Bệnh Liên cầu lợn (týp 2)
2.4 Bệnh Nhiệt thán*
2.5 Bệnh Xoắn khuẩn 2.6 Bệnh Giun xoắn 2.7 Bệnh Lao bò 2.8 Bệnh Sảy thai truyền nhiễm
* Bệnh cấm giết mổ, chữa bệnh
Câu 12 Việc giết mổ bắt buộc động vật mắc bệnh thuộc Danh mục các bệnh phải công bố dịch được thực hiện như thế nào?
* Việc giết mổ bắt buộc động vật được thực hiện:
+ Tại cơ sở giết mổ do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương chỉ định và phải thực hiện đầy đủ các biện pháp vệ sinh thú y theo quy định; Cơ sở giết
mổ phải bảo đảm không còn động vật lưu giữ chờ giết mổ; phải giết mổ toàn bộ số động vật được đưa đến để giết mổ bắt buộc và theo nguyên tắc động vật khỏe mạnh thì giết mổ trước, sau đó đến động vật có dấu hiệu mắc bệnh và động vật mắc bệnh + Phương tiện vận chuyển động vật giết mổ bắt buộc phải có sàn kín hoặc phải
có lót sàn bằng vật liệu chống thấm bảo đảm không làm thoát lọt chất thải trong quá trình vận chuyển; phải được vệ sinh, khử trùng tiêu độc trước khi vận chuyển động vật ra khỏi khu vực có dịch bệnh và sau khi cho động vật xuống cơ sở giết mổ;
Trang 13+ Cơ sở giết mổ, dụng cụ giết mổ, chất thải của động vật bị giết mổ bắt buộc phải được xử lý, vệ sinh, khử trùng, tiêu độc sau giết mổ;
+ Thân thịt của động vật bị giết mổ bắt buộc được sử dụng nhưng phải được
xử lý bảo đảm yêu cầu vệ sinh thú y; phải được xử lý nhiệt bằng cách làm giò chả hoặc luộc chín hoặc áp dụng các biện pháp khác bảo đảm không còn khả năng lây lan dịch bệnh
+ Những phụ phẩm, sản phẩm khác của động vật bị giết mổ bắt buộc, các chất độn chuồng, chất thải của động vật phải được đốt hoặc chôn
Chủ vật nuôi, chủ cơ sở chăn nuôi phải chấp hành việc tiêu hủy, giết mổ bắt buộc, tiêu thụ sản phẩm động vật giết mổ bắt buộc theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y
Điều này cũng quy định, Nhà nước hỗ trợ việc tiêu hủy, giết mổ bắt buộc động vật mắc bệnh, có dấu hiệu mắc bệnh và sản phẩm động vật mang mầm bệnh thuộc Danh mục bệnh động vật phải công bố dịch, Danh mục bệnh truyền lây giữa động vật và người
Câu 13 Việc tiêu hủy động vật mắc bệnh thuộc Danh mục các bệnh phải công bố dịch được thực hiện như thế nào?
* Việc tiêu hủy được thực hiện như sau:
+ Nguyên tắc tiêu hủy: Phải làm chết động vật bằng điện hoặc phương pháp khác (nếu có); tốt nhất là thực hiện ngay tại khu chăn nuôi có động vật mắc bệnh hoặc lựa chọn địa điểm gần và thích hợp nhất trong khu vực có dịch
+ Biện pháp tiêu hủy: Biện pháp chôn lấp; Biện pháp đốt: Đốt bằng lò chuyên dụng hoặc đốt thủ công bằng cách đào hố, cho bao chứa xác động vật, sản phẩm động vật vào hố và đốt bằng củi, than, rơm, rạ, xăng, dầu, ; sau đó lấp đất và nện chặt Riêng với bệnh Nhiệt thán, phải đổ bê tông hố chôn theo quy định
+ Vận chuyển xác động vật, sản phẩm động vật đến địa điểm tiêu hủy: Trường hợp địa điểm tiêu hủy ở ngoài khu vực có dịch, xác động vật, sản phẩm động vật phải được cho vào bao, buộc chặt miệng bao và tập trung bao chứa vào một chỗ để phun khử trùng trước khi vận chuyển; trường hợp động
Trang 14vật lớn không vừa bao chứa phải sử dụng tấm nilon hoặc vật liệu chống thấm khác để lót bên trong (đáy và xung quanh) thùng của phương tiện vận chuyển; Phương tiện vận chuyển xác động vật, sản phẩm động vật phải có sàn kín để không làm rơi vãi các chất thải trên đường đi; Phương tiện vận chuyển xác động vật, sản phẩm động vật phải được vệ sinh, khử trùng tiêu độc theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y ngay trước khi vận chuyển và sau khi bỏ bao chứa xuống địa điểm tiêu hủy hoặc dời khỏi khu vực tiêu hủy
+ Địa điểm đào hố chôn: Hố chôn phải nằm ngay trong vùng dịch, phải cách nhà dân, giếng nước, khu chuồng nuôi động vật tối thiểu 30m và có đủ diện tích; nên chọn nơi chôn trong vườn (tốt nhất là vườn cây ăn quả hoặc lấy gỗ)
Kích cỡ hố chôn: Hố chôn phải đủ rộng phù hợp với khối lượng động vật, sản phẩm động vật và chất thải cần chôn Ví dụ nếu cần chôn 01 tấn động vật thì
hố chôn cần có kích thước là sâu 1,5 - 2m x rộng 1,5 - 2m x dài 1,5 - 2m
+ Các bước chôn lấp: Sau khi đào hố, rải một lớp vôi bột xuống đáy hố theo tỷ lệ khoảng 01 kg vôi/m2, cho bao chứa xuống hố, phun thuốc sát trùng hoặc rắc vôi bột lên trên bề mặt, lấp đất và nện chặt; yêu cầu khoảng cách từ
bề mặt bao chứa đến mặt đất tối thiểu là 0,5m, lớp đất phủ bên trên bao chứa phải dày ít nhất là 1m và phải cao hơn mặt đất để tránh nước chảy vào bên trong gây sụt, lún hố chôn Phun sát trùng khu vực chôn lấp để hoàn tất quá trình tiêu hủy
+ Quản lý hố chôn: Hố chôn xác động vật phải có biển cảnh báo người ra vào khu vực; Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức kiểm tra định kỳ và xử lý kịp thời các sự cố sụt, lún, xói mòn, rò rỉ, bốc mùi của hố chôn; Địa điểm chôn lấp phải được đánh dấu trên bản đồ của xã, ghi chép và lưu giữ thông tin tại Ủy ban nhân dân cấp xã
+ Trường hợp thuê các công ty thực hiện tiêu hủy, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương tổ chức giám sát việc thực hiện, bảo đảm tuân thủ kỹ thuật theo các quy định của pháp luật về thú y
Trang 15Câu 14 Các biện pháp xử lý bắt buộc động vật mắc bệnh, có dấu hiệu mắc bệnh và sản phẩm động vật mang mầm bệnh thuộc Danh mục bệnh động vật phải công bố dịch, Danh mục bệnh truyền lây giữa động vật và người hoặc phát hiện có tác nhân gây bệnh truyền nhiễm mới được thực hiện như thế nào?
Các biện pháp xử lý bắt buộc được thực hiện theo quy định với từng bệnh như sau:
1 Bệnh Cúm gia cầm (áp
dụng đối với thể độc lực cao
hoặc chủng vi rút có khả năng
truyền lây bệnh cho người)
- Gia cầm bị tiêu hủy trong các trường hợp sau đây: + Đàn gia cầm phát hiện mắc bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh Cúm gia cầm thể độc lực cao; + Đàn gia cầm nuôi thả rông xung quanh mà chưa được tiêm phòng vắc xin cúm và đã có tiếp xúc với đàn gia cầm mắc bệnh, có dấu hiệu mắc bệnh Cúm gia cầm thể độc lực cao;
+ Đàn gia cầm được xác định mang trùng chủng vi rút cúm có khả năng truyền lây bệnh cho người
04 tháng đối với dê
- Đối với lợn: Tiêu hủy bắt buộc toàn bộ số gia súc mắc bệnh với triệu chứng lâm sàng điển hình
- Đối với vùng, cơ sở đã được công nhận an toàn dịch bệnh LMLM, thực hiện tiêu hủy hoặc giết mổ bắt buộc toàn bộ gia súc mắc bệnh LMLM để tiêu thụ tại địa phương
3 Bệnh Nhiệt thán - Tiêu hủy bắt buộc gia súc bị chết, bị mắc bệnh,
có dấu hiệu mắc bệnh theo đúng quy định
Trang 16- Không được phép mổ xác chết hoặc giết mổ đối với động vật mắc bệnh
- Động vật mẫn cảm với bệnh Nhiệt thán trong cùng đàn với động vật mắc bệnh phải được nuôi cách ly để theo dõi
4 Bệnh Tai xanh ở lợn
- Tiêu huỷ ngay lợn chết do bệnh;
- Đối với các ổ dịch nhỏ lẻ mới xảy ra trên địa bàn: Khuyến khích tiêu huỷ toàn bộ lợn mắc bệnh, cách
ly triệt để lợn chưa bị mắc bệnh để theo dõi; khuyến khích giết mổ tiêu thụ tại chỗ đối với lợn khỏe mạnh trong cùng đàn với lợn mắc bệnh;
- Đối với trường hợp dịch xảy ra ở diện rộng: Tiêu huỷ số lợn mắc bệnh nặng, nuôi cách ly triệt để lợn mắc bệnh nhẹ để theo dõi; khuyến khích giết
mổ tiêu thụ tại chỗ đối với lợn khỏe mạnh trong cùng đàn với lợn mắc bệnh, trường hợp không giết
mổ phải nuôi cách ly để theo dõi
5 Bệnh Dịch tả lợn - Thực hiện giống bệnh Tai xanh
6 Bệnh Xoắn khuẩn
- Tiêu huỷ ngay động vật chết do bệnh
- Đối với động vật mắc bệnh: Cách ly, điều trị theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y Trường hợp động vật mắc bệnh nặng, không có khả năng bình phục thì phải tiêu hủy
- Động vật khỏe mạnh trong cùng đàn phải được cách ly để chăm sóc, theo dõi diễn biến bệnh
7 Bệnh Dại động vật
- Tiêu huỷ bắt buộc động vật chết, động vật mắc bệnh Dại
- Khuyến khích tiêu hủy chó, mèo có dấu hiệu mắc bệnh Dại; trường hợp không tiêu hủy phải nuôi cách ly để theo dõi trong vòng 14 ngày, nếu phát bệnh Dại thì phải tiêu hủy theo quy định;
Trang 17- Khuyến khích tiêu hủy chó, mèo chưa được tiêm phòng vắc xin Dại nhưng đã tiếp xúc với chó, mèo mắc bệnh Dại; trường hợp không tiêu hủy phải nuôi cách ly để theo dõi trong vòng 14 ngày, nếu phát bệnh Dại thì phải tiêu hủy theo quy định;
- Chó, mèo vô cớ cắn, cào người phải nuôi cách ly
để theo dõi trong vòng 14 ngày, nếu phát bệnh Dại thì phải tiêu hủy theo quy định
- Đối với chó, mèo khỏe mạnh trong vùng có dịch bệnh Dại phải thực hiện nuôi nhốt trong thời gian
có dịch
8 Bệnh Niu-cát-xơn
- Tiêu huỷ ngay gia cầm chết, gia cầm mắc bệnh; cách ly gia cầm khỏe mạnh trong cùng đàn để chăm sóc nuôi dưỡng;
- Khuyến khích giết mổ tiêu thụ tại chỗ đối với gia cầm khỏe mạnh trong cùng đàn với gia cầm mắc bệnh, trường hợp không giết mổ phải nuôi cách ly
để theo dõi
9 Bệnh Liên cầu lợn (týp 2)
- Tiêu hủy lợn chết, lợn mắc bệnh nặng không có khả năng phục hồi; cách ly, điều trị đối với lợn mắc bệnh nhẹ theo hướng dẫn của chuyên môn thú y
- Khuyến khích giết mổ bắt buộc đối với lợn khỏe mạnh trong cùng ô chuồng với lợn mắc bệnh Liên cầu lợn (týp 2), trường hợp không giết mổ phải nuôi cách ly để theo dõi