Tiết 9,10 Tuc nuoc vo bo

Tình thế của chị Dậu Phiếu học tập số 1 : Dựa vào đoạn văn giới thiệu tiểu thuyết tắt đèn và phần 1 của văn bản cho biết khi bọn tay sai xông vào nhà chị Dậu, tình thế của chị như thế

( Trích “ Tắt đèn” - Ngô Tất Tố)

I Đọc và tìm hiểu chung :

1 Tác giả : Ngô Tất tố

(Chú thích * trong SHD /T21) - Ngô Tất Tố (1893 - 1954)

quê ở làng Lộc Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

- Là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lưu VH hiện thực trước CM.

- Nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực : khảo cứu, viết văn, làm báo, dịch thuật,

- Riêng về VH, ông được coi

là nhà văn của nông dân, chuyên viết về nông thôn với nhiều TP đặc biệt thành công.

2 Tìm hiểu chung văn bản :

a Đọc và tìm hiểu chú thích

b Văn bản :“Tức nước vỡ bờ”

- Vị trí đoạn trích : trích

chương 18 của tiểu thuyết

“ Tắt đèn” (nhan đề do

người biên soạn sách đặt

- Thể loại : Tiểu thuyết.

- Bố cục :

+ Từ đầu -> có ngon

miệng hay không :

Hình ảnh chị Dậu chăm sóc chồng.

+ Còn lại : Chị Dậu với

cai lệ và người nhà lý trưởng.

2 phần :

2 Tìm hiểu chung văn bản :

a Đọc và tìm hiểu chú thích

b Văn bản :“Tức nước vỡ bờ”

-Vị trí đoạn trích :

- Bố cục : 2 phần

- Nhân vật : + Nhân vật chính : Chị Dậu, Cai lệ

+ Nhân vật trung tâm là chị Dậu

II Phân tích :

1 Tình thế của chị Dậu

Phiếu học tập số 1 :

Dựa vào đoạn văn giới thiệu tiểu thuyết tắt đèn

và phần 1 của văn bản cho biết khi bọn tay sai xông vào nhà chị Dậu, tình thế của chị như thế nào? Em có nhận xét gì

về tình thế ấy ?

II Phân tích :

1 Tình thế của chị Dậu

- Mùa sưu thuế căng thẳng, ngột ngạt.

- Vì thiếu sưu nên chồng chị bị đánh rũ rượi như một xác chết trả về trong đêm, vừa mới tỉnh lại

- Chị mới vừa rón rén bưng bát cháo cho chồng và đang hồi hộp “chờ xem chồng chị có ăn ngon miệng không”

- Anh Dậu vừa “run rẩy cất bát cháo anh mới kề vào đến miệng” thì hai tên tay sai đã “sầm sập tiến vào” trong tay đầy

những “roi song, tay thước và dây thừng” 

-> Tình cảnh thê thảm, đáng thương và nguy cấp :

+ Bản thân chị Dậu chưa biết phải làm gì để bảo vệ chồng  

2 Nhân vật cai lệ

Gợi ý (các phương diện) Nhận xét -Mục đích khi đến nhà chị Dậu  

-Cử chỉ, hành động   -Ngôn ngữ, lời nói   -Tính cách, bản chất  

Phiếu học tập số 2 : Đọc kĩ phần 2 của văn bản, dựa vào gợi ý từ

bảng sau, hãy nhận xét về nhân vật cai lệ:

Từ những nhận xét trên em hiểu như thế nào về chế độ xã hội đương thời? Em hãy nhận xét về nghệ thuật khắc họa nhân vật của tác giả?

2 Nhân vật cai lệ

* Mục đích đến nhà chị Dậu :

* Cử chỉ, hành động :

- Gõ đầu roi xuống đất

- Trợn ngược hai mắt

- Giật phắt cái dây thừng, chạy sầm ập đến chỗ anh Dậy

-Bịch luôn mấy bịch vào ngực chị Dậu, tát vào mặt chị một cái đánh bốp, nhảy vào cạnh anh Dậu để trói

=> Thô bạo, độc ác, hung tợn.

* Ngôn ngữ, lời nói :

- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết Mau !

- Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ?

- Ông dỡ cả nhà mày đi chứ chửi mắng

- Tha này ! Tha này !

=> Cục súc, thô lỗ

Thúc dục, đòi tiền sưu.

thét, quát, hầm hè, nham nhảm

2 Nhân vật cai lệ

* Mục đích đến nhà chị Dậu : Thúc dục, đòi tiền sưu.

* Cử chỉ, hành động : Thô bạo, độc ác, hung tợn.

* Ngôn ngữ, lời nói : Cục súc, thô lỗ

* Tính cách, bản chất :

-Đó là một tên tay sai chuyên nghiệp mất hết tính người

-Là đại diện cho chức năng đàn áp của chế độ thực dân nửa phong kiến thời bấy giờ

- > Phản ánh bản chất bất nhân, tàn bạo của xã hội đương thời

* Nghệ thuật : Miêu tả ngoại hình để khắc họa tích

cách , bản chất nhân vật

Chị Dậu Trước khi cai

lệ đến

Sau khi cai

lệ đến

- Thái độ

- Cử chỉ, hành động

- Lời nói

Phiếu học tập số 3 : Phân tích diễn biến tâm lí của chị Dậu trong

đoạn trích ( trước và sau khi cai lệ đến) thông qua thái độ và cử chỉ, lời nói của chị với mọi người xung quanh :

Theo em sự thay đổi trong thái độ của chị Dậu có được miêu tả chân thực, hợp lí hay không Qua đoạn trích này, em có nhận xét

gì về tính cách của chị?

3 Diễn biến tâm lí chị Dậu

3 Diễn biến tâm lí chị Dậu

a.Trước khi cai lệ đến

- Nấu cháo cho chồng.

- Quạt cho nguội

- Rón rén bưng đến và mời anh Dậu ăn

- Ngồi chờ xem chồng có ăn ngon miệng hay không

- Động viên : thầy em hãy cố ngồi dậy

-> Hành động rất đỗi bình dị nhưng toát lên

hình ảnh người phụ nữ tần tảo, dịu hiền, ân cần chăm lo, chu đáo, yêu thương chồng hết mực

b.Sau khi cai lệ đến

* Lúc đầu :

- Lời nói :

+ Nhà cháu đã túng Hai ông làm phúc

+ Khốn nạn ! Nhà cháu

+ Cháu van ông

-> Cách xưng hô ( xưng là “ cháu”, gọi cai lệ là “ ông”), giọng điệu run run, thiết tha van xin khất tiền sưu và tha cho chồng

- Cử chỉ, hành động : Xám mặt, vội vàng đặt con xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay cai lệ

-> nhẹ nhàng, chừng mực

=> Thể hiện thái độ nhún nhường, có phần nể sợ Vì

thương chồng và cũng vì tình thế của gia đình.

* Sau khi bị cai lệ đấm, tát và định trói anh Dậu:

- Lời nói :

+ Chồng tôi đau yếu Ông không được phép hành hạ

+ Nghiến hai hàm răng : Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem.

+ Thà ngồi tù,…

“ bà” gọi cai lệ là “mày” ) , giọng điệu giận dữ, thách thức, đe doạ với

tư thế "đứng trên đầu thù", sẵn sàng đè bẹp đối phương, chị không còn chịu cứ phải sống cúi đầu, mặc cho kẻ ác chà đạp, ức hiếp

- Cử chỉ, hành động :

+ Với cai lệ : túm cổ, ấn giúi ra cửa, xô ngã chỏng quèo trên mặt đất + Với người nhà lý trưởng : nắm gậy giằng co, áp vào vật nhau, túm

tóc lẳng cho một cái ngã nhào ra thềm.

-> liều lĩnh, táo bạo, quyết liệt

được, chị sẵn sàng đấu lực với lũ bất nhân

Nhận xét của em về

nhan đề : Tức nước vỡ bờ ?

Hễ tức nước thì vỡ bờ

Có áp bức thì có đấu tranh

Con đường sống của nhân dân lao động chỉ có thể tồn tại khi họ biết tự đứng lên đấu tranh tự cứu lấy mình.

* Nghệ thuật miêu tả nhân vật :

- Miêu tả ngoại hình để khắc họa tâm lí, tính cách nhân vật

- Biện pháp tương phản, tăng cấp được sử dụng đã miêu

tả sự thay đổi thái độ của nhân vật một cách chân thực, hợp lí

=> Khắc họa hình ảnh chị Dậu một người phụ nữ nông dân với tính cách dịu hiền, vị tha yêu thương chồng con hết mực ; sống khiêm nhường, biết nhẫn nhịn, chịu đựng nhưng không yếu đuối mà rất cứng cỏi và luôn tiềm tàng một sức phản kháng.

III Tổng kết :

1.Nghệ thuật :

- Tạo dựng được tình huống truyện đặc sắc

- Miêu tả tâm lí, tính cách nhân vật thông qua thái độ, cử chỉ, hành động, lời nói

- Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả nhân vật sinh động, đặc biệt là ngôn ngữ đối thoại

- Sử dụng biện pháp tương phản, tăng cấp

2 Nội dung :

- Ca ngợi vẻ đẹp của người phụ nữ nông thôn mộc mạc, giản dị,

đầy tình yêu thương và luôn tiềm tàng tinh thần phản kháng

- Phơi bày bản chất xấu xa tàn ác của bọn phong kiến thống trị ở nông thôn và tình cảnh khốn cùng của người nông dân, khiến họ phải vùng dậy đấu tranh

Luyện tập

Viết đoạn văn( khoảng 6 -> 8 câu) theo cách diễn dịch trình bày cảm nhận của em về nhân vật chị Dậu trong đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ”

Vận dụng

Em hãy chứng minh nhận xét của nhà nghiên cứu phê bình học Vũ Ngọc Phan:" Cái đoạn chị dậu đánh nhau với tên cai lệ là một đoạn tuyệt khéo (gợi ý :tìm hiểu việc tạo dựng tình huống, việc miêu tả ngoại hình , hành động , ngôn ngữ , tâm lí nhân vật , nghệ thuật kể chuyện , ngôn ngữ tác giả và ngôn ngữ đối thoại ;chú ý nêu rõ những yếu tố khiến cho đoạn văn được coi là '' tuyệt khéo'')