Tiết 11,12. Xay dung doan van trong van ban

* Câu chủ đề, từ ngữ chủ đề Phiếu học tập số 6 : Câu 1 : Trong đoạn văn thứ nhất của văn bản trên, những từ ngữ nào có tác dụng duy trì đối tượng được biểu đạt từ ngữ chủ đề?. Câu 2 :

Tiết 11,12

TÌM HIỂU VỀ ĐOẠN VĂN VÀ CÁCH

XÂY DỰNG ĐOẠN VĂN

I Tìm hiểu về đoạn văn

1 Xét ví dụ :

Văn bản “ Ngô Tất

tố và tác phẩm tắt

đèn”( SHD/T22,23)

Phiếu học tập số 5 :

Văn bản trên gồm mấy

ý ? Mỗi ý viết thành mấy đoạn văn ? Em thường dựa vào những dấu hiệu hình thức nào

để nhận biết đoạn văn ?

I Tìm hiểu về đoạn văn

1 Xét ví dụ :

Văn bản “ Ngô Tất tố và tác

phẩm tắt đèn”( SHD/T22,23)

* Dấu hiệu nhận biết đoạn văn :

-Văn bản trên gồm hai ý Mỗi ý

viết thành một đoạn văn :

+ Đoạn 1 : Giới thiệu khái quát về

nhà văn Ngô Tất Tố

+ Đoạn 2 : Giá trị cơ bản của tác

phẩm "Tắt đèn"

-> Dấu hiệu để nhận biết đoạn văn:

+ Đoạn văn được bắt đầu từ chỗ viết hoa lùi đầu dòng và kết thúc chỗ chấm xuống dòng

+ Thường do nhiều câu văn tạo thành + Mỗi đoạn trình bày

1 ý hoàn chỉnh

* Câu chủ đề, từ ngữ chủ đề

Phiếu học tập số 6 :

Câu 1 : Trong đoạn văn thứ nhất của văn bản trên, những từ ngữ nào có tác dụng duy trì đối tượng được biểu đạt (từ ngữ chủ đề)?

Câu 2 : Đọc đoạn văn thứ hai của văn bản trên

và tìm câu then chốt của đoạn văn (câu chủ đề )

Vì sao em biết đó là câu chủ đề của đoạn?

Câu 3 : Từ những nhận thức trên em hiểu từ ngữ chủ đề và câu chủ đề là gì ? Chúng đóng vai trò

gì trong văn bản?

* Câu chủ đề, từ ngữ chủ đề

-Đoạn 1: Các từ ngữ có tác dụng duy trì đối tượng :

Ngô Tất Tố, ông ,nhà văn, tác phẩm chính của ông

-> Từ ngữ chủ đề của đoạn

- Đoạn 2 : Câu then chốt của đoạn văn

"Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố" ( câu đầu tiên của đoạn)

-> Câu chủ đề Vì mang nội dung khái quát

- Từ ngữ chủ đề :

- Câu chủ đề :

2 Ghi nhớ :

- Dấu hiệu nhận biết đoạn văn

- Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề

Là từ hoặc cụm từ được lặp đi lặp lại nhiều lần nhằm duy trì đối tượng biểu đạt

là câu mang nội dung khái quát lời lẽ ngắn gọn thường đủ hai thành phần chính, có thể đứng ở vị trí đầu hoặc cuối đoạn văn

II Cách xây dựng đoạn văn

1 Xét ví dụ :

Văn bản “ Ngô Tất tố và tác phẩm tắt đèn”

( SHD/T22,23)

Phiếu học tập số 7 : Nội dung của đoạn văn có thể

trình bày bằng nhiều cách khác nhau Hãy phân tích và

so sánh cách trình bày ý của hai đoạn văn trong văn bản

Ngô Tất Tố và tác phẩm " Tắt đèn"

(Gợi ý : Đoạn thứ nhất có câu chủ đề không ? yếu tố nào duy trì đối tượng trong đoạn văn ? Quan hệ ý nghĩa giữa các câu trong đoạn văn như thế nào ? Nội dung của đoạn văn được triển khai theo trình tự nào ? Câu chủ đề của đoạn thứ hai đặt ở vị trí nào ? Ý của đoạn văn này được triển khai theo trình tự nào ?)

Đoạn 1:

- Không có câu chủ đề

- Yếu tố duy trì đối tượng trong đoạn văn là từ ngữ chủ đề

- Quan hệ giữa các câu trong đoạn là ngang nhau,

bổ sung cho nhau, phối hợp nhau để diễn tả ý chung (giới thiệu khái quát về nhà văn Ngô Tất Tố )

=> Trình bày theo cách song hành

Đoạn 2:

- Câu chủ đề đứng ở đầu đoạn

- Các ý của đoạn văn được triển khai theo trình tự : đi từ ý chung, khái quát đến các ý

cụ thể, chi tiết.

=> Trình bày theo cách diễn dịch

Phiếu học tập số 8 : Đọc đoạn văn sau Mục 3.c ( Đoạn

văn 3 ) trong SHD/T23 và  lời câu hỏi:

Câu 1 : Đoạn văn (3) có câu chủ đề không ? Nếu có thì nằm ở vị trí nào?

Câu 2 : Nội dung của đoạn văn được trình bày theo trình

tự nào (diễn dịch, quy nạp hay song hành)?

Đoạn (3):

Đoạn (3):

- Đoạn văn có câu chủ đề, nằm ở cuối đoạn.

- Nội dung của đoạn trình bày theo trình tự :

đi từ ý chi tiết, cụ thể rồi rút ra ý chung, ý khái quát.

=> Trình bày theo cách quy nạp.

Cách xây dựng đoạn văn:

- Đoạn song hành

(Các câu bình đẳng nhau về mặt ý nghĩa, cùng tập trung thể hiện một chủ đề).

- Đoạn diễn dịch

- Đoạn quy nạp

Câu 1

Câu 2 Câu 3 Câu 4

(Câu chủ đề)

Các câu mang ý cụ thể, chi tiết.

Câu 1

Câu 2

Câu 3

Câu cuối (Câu chủ đề)

Các câu mang ý cụ thể,

chi tiết.

2 Ghi nhớ :

- Nội dung đoạn văn có thể trình bày bằng

nhiều cách khác nhau : diễn dịch, quy nạp,

song hành,

- Đoạn văn có thể có câu chủ đề hoặc không

có câu chủ đề nhưng chủ đề của đoạn vẫn được thể hiện.

Luyện tập: