Tìm hiểu ví dụ : Văn bản “ Tôi đi học” - Thanh Tịnh -Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc về buổi đầu tiên đến trường của mình theo dòng thời gian - Sự hồi tưởng những ấy đã gợi lên
Trang 1Tiết 5,6:
TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ
ĐỀ CỦA VĂN BẢN
Trang 2I Tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của văn bản :
1 Tìm hiểu ví dụ :
Văn bản “ Tôi đi học” - Thanh Tịnh
-Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc về buổi
đầu tiên đến trường của mình (theo dòng thời
gian)
- Sự hồi tưởng những ấy đã gợi lên những ấn tượng không thể nào quên (Là sự bỡ ngỡ,hồi hộp,lo sợ, vừa lạ, vừa quen…)
=> Chủ đề : văn bản“Tôi đi học” đã gợi những kỉ
niệm sâu sắc về buổi tựu trường đầu tiên, một ngày
vô cùng quan trọng và ý nghĩa trong cuộc đời mỗi người
Phiếu học tập
số 1 :
Nhân vật tôi
nhớ lại những
kỉ niệm sâu sắc
nào trong thời
thơ ấu của
mình? Sự hồi
tưởng ấy gợi
lên những ấn
tượng gì? Từ
đó hãy phát
biểu chủ đề
của văn bản
này ? nêu lên, đặt ra trong văn bản) ( đối tượng, là vấn đề chính được tác giả
Trang 3Nhận xét về việc thể hiện chủ đề của văn bản Tôi đi học ở :
- Nhan đề của văn bản
- Quan hệ giữa các phần của văn bản
- Các từ ngữ, các câu thể hiện tâm trạng của nhân vật" tôi" trong buổi tựu trường đầu tiên
Trang 4
- Nhan đề : Hướng tới chủ đề văn bản, dự đoán được nội dung
- Các phần văn bản có nội dung hướng tới chủ đề và được sắp xếp theo trình tự thời gian, không gian của buổi tựu trường
- Các từ ngữ, các câu miêu tả tâm trạng của nhân vật" tôi" trong buổi tựu trường đầu tiên đều hướng tới chủ đề văn bản
+ Đại từ “ tôi” được lặp đi lặp lại nhiều lần
+ Dùng các từ ngữ, câu văn biểu thị tâm trạng
=> Từ nhan đề đến các phần, các từ ngữ, câu
văn đều hướng tới một chủ đề đã xác định
Trang 5Từ việc thực
hiện các yêu
cầu trên hãy
cho biết:
- Chủ đề của
văn bản là gì?
- Thế nào là
tính thống nhất
về chủ đề của
văn bản? Làm
thế nào để đảm
bảo tính thống
nhất đó?
2 Ghi nhớ :
- Chủ đề văn bản : là đối tượng, là vấn đề
chính (chủ yếu) được tác giả nêu lên, đặt
ra trong văn bản
- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là
văn bản chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định,
không xa rời hay lạc sang chủ đề khác.
- Điều kiện đảm bảo tính thống nhất chủ
đề văn bản : + Nhan đề phải hướng tới chủ đề văn bản + Quan hệ giữa các phần của văn bản chặt chẽ
+ Các từ ngữ thường lặp đi lặp lại, các câu đều thể hiện chủ đề ( tạo tính liên kết văn bản)
Trang 6II Luyện tập
Bài C.2 ( T7,8)
Đọc văn bản ““Rừng cọ quê tôi”
trong mục C.2 và trả lời câu hỏi :
a Văn bản trên về đối tượng nào
? Đối tượng này được trình bày theo
trình tự nào trong các đoạn văn
trên? Theo em có thể thay đổi được
trình tự trong đoạn văn này không,
vì sao?
b Nêu chủ đề của văn bản?
c Chủ đề của văn bản được thể
hiện ở việc miêu tả rừng cọ đến
cuộc sống của người dân Hãy
chứng minh điều đó.
d Chỉ ra các từ ngữ, các câu tiêu
biểu thể hiện chủ đề của văn bản.
Trang 7Bài C.2 ( T7,8)
a Đối tượng : Rừng cọ quê tôi ( nhan đề)
- Trình tự miêu tả :
+ Đ1 : Giới thiệu chung về rừng cọ
+ Đ2,3 : Miêu tả sự trập trùng của rừng cọ
+ Đ4 : Sự gắn bó của cây cọ đối với cuộc sống quê tôi ( sông Thao)
+ Đ5 : Tình cảm của người sông Thao đối với rừng cọ quê mình
- > Miêu tả từ bao quát đến cụ thể Nếu thay đổi trình tự miêu
tả đó sẽ ảnh hưởng tới tính thống nhất chủ đề
b Chủ đề : Rừng cọ và sự gắn bó của con người sông Thao đối với rừng cọ
Trang 8Bài C.2 ( T7,8)
c Chủ đề của văn bản được thể hiện ở việc miêu tả rừng cọ đến cuộc sống của người dân
+ Miêu tả sự trập trùng của rừng cọ
+ Sự gắn bó của cây cọ đối với cuộc sống con người sông Thao
d Các từ ngữ, các câu thể hiện chủ đề của văn bản
- Từ “ rừng cọ” được lặp lại nhiều lần
- Các từ ngữ, câu văn hướng tới chủ đề
+ Rừng cọ, lá cọ, thân cọ, búp cọ, mành cọ, làn cọ, trái cọ,
chiếc chổi cọ, móm lá cọ, nón lá cọ …
+ Chẳng có nơi nào đẹp như sông Thao quê tôi, rừng cọ trập trùng
+ Không đếm được có bao nhiêu tàu lá cọ
+ Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ
+ Người sông Thao đi đâu rồi cũng nhớ về rừng cọ quê mình
Trang 9? Hãy thảo luận
cùng bạn để bổ
sung, lựa chọn,
điều chỉnh lại các
từ, các ý cho thật
sát với yêu cầu
của đề bài : phân
tích dòng cảm xúc
thiết tha, trong
trẻo của nhân vật
"tôi" trong văn
bản Tôi đi học
- Dòng cảm xúc thiết tha, trong trẻo của nhân vật "tôi" trong văn bản Tôi đi học : bỡ ngỡ, hồi hộp, lo sợ,cảm giác
lạ mà quen, …
- Các ý (c) và (h) không hợp
chủ đề Vì chủ thể là cảm xúc
là của nhân vật “Tôi”
- Các ý còn lại hợp với chủ
đề nhưng cần thay đổi cách diễn đạt
Bài C.3 ( Trang 8)
Trang 10- Có thể thay đổi như sau :
a Hằng năm cứ vào cuối thu, nhìn thấy các em nhỏ núp dưới nón
mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng tôi lại tưng bằng rộn rã nhớ về buổi tựu trường đầu tiên của mình
b Con đường đến trường vốn quen thuộc hàng ngày nhưng “tôi” bỗng cảm thấy lạ, cảnh vật hình như cũng có nhiều đổi thay.
d Sách vở trên tay tôi tự nhiên thấy nặng Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một cậu học trò thật sự
e Thấy ngôi trường biến đổi kì lạ, sân trường như rộng hơn, ngôi trường như cao hơn mà thấy lòng lo sợ vẩn vơ
g Nghe gọi tên mình, giật mình lúng túng Toàn thân run lên theo nhịp bước khi sắp hàng vào lớp
- Có thể bổ sung thêm : Cảm xúc ngồi vào chỗ, học bài học đầu
tiên.
Trang 11Mức độ
Tiêu chí
1 Các ý thể hiện đầy đủ dòng cảm xúc
của nhân vật tôi
2 Trình tự thể hiện cảm xúc diễn ra
theo trình tự không gian, thời gian
3 Các từ ngữ, câu văn hương tới thể
hiện dòng cảm xúc thiết tha, trong trẻo
của nhân vật "tôi"
Vận dụng.
Phân tích tính thống nhất về chủ đề của văn bản mà em vừa
thực hiện theo Phiếu đánh giá tiêu chí ( Rubric 2) sau :