Tiết 3,4. Trong long me

Tình cảm của chú bé Hồng đối với mẹ * Phản ứng tâm lí của bé Hồng khi nghe bà cô nói chuyện, xúc phạm mẹ của mình... * Phản ứng tâm lí của bé Hồng khi nghe bà cô nói chuyện, xúc phạm mẹ

Tiết 3,4 - Văn bản:

< Trích: “NHỮNG NGÀY THƠ ẤU”>

-Nguyên

Hồng-Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

1 Tác giả: Nguyễn Nguyên Hồng (1918-1982)

- Quê: Nam Định, sống chủ

yếu ở Hải Phòng

- Có tuổi thơ cơ cực, cay đắng

-> vốn sống, bản lĩnh

-Nhà văn của những người cùng

khổ, phụ nữ và trẻ em

I ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG

- Văn xuôi Nguyên Hồng giàu

chất trữ tình, nhiều khi dạt dào

những cảm xúc thiết tha, rất mực

chân thành

Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

2 Tìm hiểu chung về văn bản :

a Đọc ( tóm tắt) và tìm hiểu chú thích

b Văn bản

- “Những ngày thơ ấu” là tập hồi kí

đăng báo 1938 in thành sách năm 1940

gồm 9 chương

- >Văn bản "Trong lòng Mẹ" là chương

thứ IV của tập hồi kí

- Thể lọai : hồi kí

( ghi chép lại những truyện có thật đã xảy ra trong cuộc đời một con người cụ thể Nhân vật chính là người kể truyện và trực tiếp bộc lộ cảm nghĩ

Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

- Bố cục:

+ Từ đầu -> người ta hỏi đến

chứ’’ : Cuộc trò chuyện giữa bà

cô với bé Hồng

+ Còn lại : Niềm hạnh phúc của

bé Hồng khi được gặp mẹ và

nằm trong lòng mẹ.

2 phần

- Nhân vật chính là bé Hồng,

mẹ của chú và bà cô Nhân vật

trung tâm là chú bé Hồng.

II PHÂN TÍCH

1 Hình ảnh người cô của bé Hồng

* Lời nói, thái độ, cử chỉ :

- Lời nói 1 : Hồng ! Mày chơi với mẹ mày không?

+ cười hỏi,

+ giọng ngọt

-> Sự giả dối, thăm dò chuẩn bị một trò chơi ác độc với cháu

- Lời nói 2 : “ Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu !

+ Giọng vẫn ngọt

+ Hai con mắt long lanh, nhìn chằm chặp

( mục đích tương tự)

- Lời nói 3 : Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ

+ Vỗ vai cười nói

+ Giọng ngân dài, thật ngọt từ “ em bé”

-> Mỉa mai, gây sự chia rẽ tình mẹ con

- Tươi cười kể các chuyện với nội dung trái ngược với lời nói thứ 2

-> Chà sát vào nỗi đau khổ của bé Hồng

- 2 lời nói tiếp theo :

+ Đổi giọng, vai, nhìn nghiêm nghị

+ Tỏ sự ngậm ngùi thương sót

- > Tỏ sự cảm thông nhưng chỉ là giả dối

* Nhận xét :

- Người lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm, tàn nhẫn đến khô héo cả tình máu mủ.

- Người cô chính là hiện thân của những cổ tục, định kiến tàn ác của xã hội phong kiến đối với người phụ nữ.

-> Tác giả miêu tả ngoại hình để bộc

lộ tính cách nhân vật

Nhận

xét về

gì

nhân

vật

này ?

2 Hình ảnh của chú bé Hồng

 a Hoàn cảnh

- Cha vừa mất, mẹ bỏ nhà đi tha phương cầu thực.

- Hồng phải sống nhờ bà cô ruột tàn nhẫn, độc ác.

- Cô độc, đau khổ luôn khát khao tình yêu thương.

=> Rất đáng thương.

b Tình cảm của chú bé Hồng đối với mẹ

* Phản ứng tâm lí của bé Hồng khi nghe bà cô nói chuyện, xúc phạm mẹ của mình

* Phản ứng tâm lí của bé Hồng khi nghe bà cô nói chuyện, xúc phạm mẹ của mình

- Cười đáp lại cô khi nhận ra những ý nghĩ cay độc trong nụ cười, giọng nói rất kịch ( giả dối) Hồng quyết không để những rắp tâm tanh bẩn ấy xâm phạm đến lòng yêu thương

và lòng kính mếm mẹ

- Im lặng, cúi đầu : lòng thắt lại, khóe mắt cay cay

- Nước mắt đầm đìa, chảy dòng dòng Cảm thấy đau đớn vì thương mẹ và căm tức những thành kiến tàn ác Hồng cười dài trong tiếng khóc hỏi lại cô : Sao cô biết …?

- Cổ họng nghẹ ứ khóc không ra tiếng, càng căm tức những

cổ tục phong kiến đã đày đọa mẹ : “ Giá như …thôi”

(so sánh, liệt kê, điệp ngữ)

=> Chú bé Hồng có tâm hồn nhạy cảm, thông minh, bản lĩnh Luôn yêu thương và kính trọng, tin tưởng mẹ Muốn xóa bỏ những định kiến của xã hội đã đày đọa mẹ

Tìm

những

chi tiết

diễn tả

phản

ứng

tâm lí

của bé

Hồng

khi

nghe bà

cô nói

chuyện,

xúc

phạm

mẹ của

mình ?

Tìm những chi

tiết diễn tả cảm

giác sung sướng

cực điểm của chú

bé Hồng khi gặp

lại và nằm trong

lòng mẹ mà chú

mong chờ mỏi

mắt ?

* Khi gặp lại và nằm trong lòng mẹ

* Khi gặp lại và nằm trong lòng mẹ

- Khi gặp mẹ.

+ Chạy theo gọi bối rối : - Mợ ơi! Mợ ơi! thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại (hành động cuống cuồng,vội vã ).

+ Oà lên khóc và cứ thế nức nở.( giọt nước mắt vỡ òa trong hạnh phúc,

khác với nước mắt khi trả lời bà cô)

- Trong lòng mẹ

+ Thấy gương mặt tươi sáng, da trắng, má hồng … của mẹ

( Nhìn mẹ trong niềm sung sướng )

+ Đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tìm thấy những cảm giác, ấm áp mơn man khắp da thịt Hơi quần áo, hơi thở của mẹ tôi thơm tho lạ thường , “Phải bé lại và lăn vào có một êm dịu vô cùng”

+ Không nhớ mẹ đã hỏi và trả lời mẹ những gì, cả câu nói của bà cô cũng tan biến

-> Tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt, mang đến niềm vui, hạnh

phúc, cảm giác sung sướng cực điểm, xóa tan mọi khổ đau, uất ức.

(Đắm chìm trong tình mẹ )

III Tổng kết :

1.Nghệ thuật :

- Thể loại hồi kí có đan xen giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm (kể chuyện với giọng văn thấm đẫm

chất trữ tình) giúp diễn tả đầy đủ, sâu sắc chủ đề văn bản. 

- Nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật đặc sắc : miêu tả ngoại hình để bộc lộ tính cách

III Tổng kết :

2 Nội dung :

- Nỗi cay đắng tủi cực và tình yêu thương cháy bỏng của bé Hồng đối với người mẹ bất hạnh

- Đoạn trích là bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt

LUYỆN TẬP

Phiếu học tập số 7 : Học sinh thảo luận theo nhóm về nội dung

sau: Văn bản tôi đi học của Thanh Tịnh là dòng hoài niệm về những kỉ niệm ấu thơ Em hãy tìm ra điểm khác biệt trong cách thể hiện dòng cảm xúc hoài niệm giữa văn bản Trong lòng mẹ và Tôi đi học

Phiếu học tập số 8 : Có nhà nghiên cứu nhận định Nguyên Hồng

là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng Nên hiểu thế nào về nhận định

đó ? Qua đoạn trích “ Trong lòng mẹ” em hãy chứng minh nhận định trên ?

Bài C.1a.( Trang 16): Sự khác biệt trong cách thể hiện dòng cảm xúc hoài niệm giữa văn bản Trong lòng mẹ và Tôi đi học :

Bài C.1b.( Trang 16):

* Nguyên Hồng được xem là nhà văn của phụ nữ và nhi

đồng bởi vì;

- Những nhân vật chính trong trong sáng tác của ông chủ yếu là phụ nữ và nhi đồng

- Dành cho phụ nữ và nhi đồng tấm lòng chan chứa thương yêu và thái độ nâng niu trân trọng :

* Đoạn trích “trong lòng mẹ” thể hiện rõ điều đó

- Đồng cảm với bi kịch của Hồng và mẹ cậu bé :

- Nguyên Hồng trân trọng và ngời ca vẻ đẹp ở họ

-> Nguyên Hồng là nhà văn tài ba, với ngòi bút trữ tình nhẹ nhàng, thấm thía dễ đi sâu vào lòng người

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ

- Đọc lại lại văn bản , nghi nhớ kiến thức bài học -Tóm tắt văn bản

-Hoàn thành phần luyện tập trong vở

-Chuẩn bị tiết học tiếp theo