Đề cương môn học pháp luật hải quan

những quy định của điều ước quốc tế về hải quan mà Việt Nam làthành viên và những quy định của pháp luật hải quan Việt Nam hiệnhành có đối chiếu so sánh với pháp luật hải quan một số nướ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ

(LƯU HÀNH NỘI BỘ)

HÀ NỘI - 2021

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ

BỘ MÔN TƯ PHÁP QUỐC TẾ

Hệ đào tạo: Cử nhân ngành Luật Thương mại Quốc tế

Tên môn học: Pháp luật hải quan

Số tín chỉ: 02

Loại môn học: Chuyên đề tự chọn

THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

* Văn phòng Bộ môn tư pháp quốc tế

Nhà A Phòng 310, Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại: 04-37731462

Giờ làm việc: 8h00 - 17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật vàngày nghỉ lễ)

2 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

Pháp luật hải quan là môn học tự chọn đối với sinh viên ngànhluật Thương mại quốc tế Đây là môn học chuyên ngành nhằm mởrộng kiến thức về pháp luật hải quan và nghiệp vụ hải quan cho sinhviên ngành luật Thương mại quốc tế

Đối với các nội dung trên, môn học sẽ cung cấp cho người học

những quy định của điều ước quốc tế về hải quan mà Việt Nam làthành viên và những quy định của pháp luật hải quan Việt Nam hiệnhành có đối chiếu so sánh với pháp luật hải quan một số nước trênthế giới và khu vực để thấy được sự tương đồng và sự khác biệt củapháp luật Việt Nam trong lĩnh vực này Ngoài ra, môn học còn cungcấp cho người học kiến thức cơ bản về nghiệp vụ hải quan, như xácđịnh trị giá hải quan, xác định xuất xứ hàng hóa đối với hàng hóaXNK.

3 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Vấn đề 1 Những kiến thức chung về hải quan, thủ tục hải quan và kiểm tra giám sát hải quan

1.1 Khái niệm hải quan, thủ tục hải quan và chế độ kiểm tra giám sáthải quan

1.1.1 Khái niệm hải quan, lịch sử hình thành và phát triển của hảiquan Việt Nam

1.1.2 Khái niệm và tính chất của thủ tục hải quan

1.1.3 Chế độ kiểm tra, giám sát hải quan

1.1.4 Mối quan hệ giữa thủ tục hải quan và chế độ kiểm tra, giám sáthải quan

1.2 Nội dung thủ tục hải quan

1.2.1 Khai hải quan và chế độ đăng kí khai hải quan

1.2.2 Xuất trình đối tượng kiểm tra hải quan và chế độ kiểm tra đốichiếu hải quan

1.2.3 Nộp - thu thuế và nghĩa vụ tài chính khác

1.2.4 Thông quan hàng hoá và kiểm tra sau thông quan

1.2.5 Phúc tập hồ sơ hải quan

1.3 Thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hoá xuất, nhập khẩu

1.3.1 Sự phát triển của pháp luật Việt Nam về thủ tục hải quan điện tử1.3.2 Đối tượng áp dụng thủ tục hải quan điện tử

1.3.3 Hồ sơ hải quan điện tử

1.3.4 Thời gian khai và làm thủ tục hải quan điện tử

1.3.5 Thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hoá xuất nhập khẩu theo

hợp đồng mua bán

1.4 Cơ sở pháp lí điều chỉnh hoạt động hải quan Việt Nam

1.4.1 Pháp luật trong nước của Việt Nam

1.4.2 Điều ước quốc tế về hải quan mà Việt Nam là thành viên 1.5 Luật hải quan của một số quốc gia trên thế giới

Vấn đề 2 Thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu thương mại

2.1 Khái quát chung về thủ tục hải quan đối với hàng hoá xuất khẩu,nhập khẩu thương mại

2.2 Kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hoá xuất, nhập khẩuthương mại

2.3 Thủ tục hải quan đối với một số loại hàng hoá xuất, nhập khẩuthương mại

2.3.1 Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu theo hợp đồng mua bán hàng hoá2.3.2 Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu để thực hiện hợp đồng giacông với thương nhân nước ngoài

2.3.3 Hàng hoá tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập

2.3.4 Hàng hoá xuất, nhập khẩu kinh doanh theo loại hình xuất nhậpkhẩu biên giới, hàng hoá đưa vào chợ biên giới, chợ cửa khẩu, chợtrong khu kinh tế cửa khẩu

Vấn đề 3 Những kiến thức cơ bản về nghiệp vụ hải quan

3.1 Trị giá tính thuế đối với hàng hóa xuất, nhập khẩu

3.1.1 Trị giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu

3.2.2 Trị giá tính thuế đối với hàng nhập khẩu:

3.2.2.1 Phương pháp 1 - Phương pháp trị giá giao dịch của hàngnhập khẩu

3.2.2.2 Phương pháp 2 và 3 - Phương pháp trị giá giao dịch của hànggiống hệt/ tương tự nhập khẩu

3.2.2.3 Phương pháp 4 - phương pháp trị giá khấu trừ

3.2.2.4 Phương pháp 5 - phương pháp trị giá tính toán

3.2.2.5 Phương pháp 6 - phương pháp suy luận

3.2 Xuất xứ hàng hóa

3.2.1 Khái quát xuất xứ hàng hóa và quy tắc xác định xuất xứ hàng hóa

3.2.1.1 Khái niệm xuất xứ hàng hoá và vai trò của xuất xứ hàng hóa

3.21.3 Quy tắc xuất xứ không ưu đãi

3.2.2 Một số vấn đề về áp dụng quy tắc xuất xứ tại Việt Nam

3.22.1 Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa

3.22.2 Một số vấn đề cần thiết khi nộp và kiểm tra C/O

3.22.3 Một số quy tắc xác định xuất xứ cơ bản đang được áp dụng tạiViệt Nam

3.3 Phân loại hàng hóa

3.3.3.2 Biểu thuế nhập khẩu

3.3.4 Nguyên tắc chung phân loại hàng hóa

3.3.4.1 Quy định chung

3.3.4.2 Quy định riêng

3.3.5 Quy tắc phân loại hàng hoá

4 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC

4.1 Mục tiêu nhận thức

* Về kiến thức

Cung cấp cho người học:

K1 Kiến thức chung về pháp luật hải quan, nhất là thủ tục hải quan,chế độ kiểm tra - giám sát hải quan đối với hàng hoá xuất nhập khẩu;K2 Kiến thức cơ bản về nghiệp vụ hải quan: Xác định trị giá hải quan,xác định xuất xứ hàng hóa, phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu

K3 Những quy định hiện hành của pháp luật hải quan Việt Nam vàcác điều ước quốc tế Việt Nam là thành viên về hải quan;

K4 Những quy định hiện hành của pháp luật hải quan một số nướctrên thế giới và khu vực;

K5 Quy trình thủ tục hải quan cụ thể đối với một số loại hình hànghoá xuất nhập khẩu thường gặp trên thực tế;

K6 Những vướng mắc và những giải pháp phòng tránh cho doanhnghiệp khi làm thủ tục hải quan đối với hàng hoá xuất nhập khẩu

* Về kĩ năng

S7 Hình thành và phát triển năng lực tư duy pháp lí

S8 Xây dựng kĩ năng, nghiệp vụ hải quan thông qua việc nghiên cứuquy trình thủ tục hải quan cụ thể đối với một số loại hình hàng hoáxuất nhập khẩu thường gặp trên thực tế

S9 Phát triển tư duy và vận dụng công nghệ thông tin

* Về thái độ

C10 Nâng cao năng lực tư duy logic, độc lập suy nghĩ của sinh viên.C11 Hình thành niềm say mê nghiên cứu khoa học, tinh thần khôngngừng học hỏi

C12 Hình thành thái độ học tập đúng và nâng cao ý thức học tập

4.2 Các mục tiêu khác

5 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

tên gọi, chức năng

của hải quan Việt

Nam qua các thời

1B2 Phân tích

1C1 So sánh

được thủ tục hảiquan truyềnthống và thủ tụchải quan điện tử

1C2 Nêu được

phát triển của hải

quan Việt Nam

1B3 Phân tích

được mối quan hệgiữa các nguồnluật điều chỉnh thủtục hải quan

1B4 Giải thích

được trong các nộidung thủ tục hảiquan, thủ tục nào

1C3 So sánh

được thủ tục hảiquan áp dụng ởViệt Nam vàmột số nước trênthế giới

1C4 Đánh giá

được sự tươngthích giữa quyđịnh thủ tục hảiquan trong phápluật Việt Nam vớiđiều ước quốc tế

mà Việt Nam làthành viên

khẩu thương mại

2A2 Nêu được

hồ sơ hải quan đối

với hàng hoá xuất

2B2 Phân tích

được các khâukiểm tra hải quanđối với hàng hoáxuất, nhập khẩuthương mại

2C1 Đánh giá

được những tồntại trong quá trìnhkiểm tra hải quantrên thực tế

2C2 Phân biệt

được điểm khácbiệt giữa thủ tụchải quan điện tử

áp dụng đối vớihàng hoá xuất nhậpkhẩu theo hợp đồngmua bán hàng

đồng gia công với

thương nhân nước

ngoài

2B3 Phân tích

được các phươngthức giám sát hảiquan đối với hànghoá xuất khẩu,nhập khẩu thươngmại

2B4 Phân tích

được những nhiệm

vụ mà công chứchải quan và ngườikhai hải quan phảilàm khi thực hiệnthủ tục hải quanđối với hàng hoáxuất nhập khẩuthương mại

2B5 Phân tích

được chính sáchcủa Nhà nước ViệtNam đối với hànghoá xuất nhậpkhẩu qua biêngiới

hoá và hàng hoáxuất nhập khẩu

để thực hiện hợpđồng gia côngvới thương nhânnước ngoài

2.C3 Đánh giá

được vấn đề cảicách thủ tục hànhchính trong lĩnhvực hải quan quaquy trình thủ tụchải quan đối vớihàng hoá xuất nhậpkhẩu thương mại

2C4 Bình luận

được sự hộinhập của ViệtNam trong lĩnhvực hải quan

2C5 Đề xuất

được giải phápphòng tránh chodoanh nghiệp khilàm thủ tục hảiquan đối với hànghoá xuất nhậpkhẩu thương mại

3B2 So sánh được

sự khác nhau cơbản của cácphương pháp xácđịnh trị giá hảiqaun để tính thuếđối với hàng hóaxuất nhập khẩu

của pháp luật đểxác định đượctrị giá tính thuếhàng hóa xuấtnhập khẩu

3C2 Vận dụng

được quy địnhcủa pháp luật đểxác định xuất

xứ của hàng hóatrong trườnghợp cụ thể

3C3 Vận dụng

áp mã hàng hóatheo hệ thốngđiều hòa mô tảhàng hóa

3C4 Vận dụng

được biểu thuế xuất, nhập khẩu Việt Nam

8 HỌC LIỆU

A TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

1 Cẩm nang pháp luật cho doanh nghiệp về thủ tục hải quan xuất

nhập khẩu, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2010.

B TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN

* Bài tạp chí

1 Nguyễn Hồng Bắc, "Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại cơ quan hải

quan", Tạp chí luật học, số 7 năm 2010.

2 Nguyễn Hồng Bắc, "Pháp luật về hải quan của Việt Nam trong

tiến trình hội nhập APEC", Tạp chí thương mại, số 42 năm 2006.

* Đề tài nghiên cứu khoa học

1 Nguyễn Hồng Bắc, “Pháp luật về hải quan của Việt Nam trong xu

thế hội nhập và phát triển” trong sách Pháp luật Việt Nam trong

tiến trình hội nhập quốc tế và phát triển bền vững, Nxb CAND,

Hà Nội, 2009

2 Nguyễn Hồng Bắc, "Bảo vệ chủ quyền quốc gia qua hoạt động

kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan", Kỉ yếu hội thảo khoa

học cấp trường: “Vấn đề chủ quyền quốc gia trong xu thế toàn cầuhoá”, Khoa luật quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội

3

* Văn bản quy phạm pháp luật trong nước

1 Luật Hải quan năm 2014

2 Luật Thương mại năm 2005

3 LuËt thuÕ xuÊt khÈu, thuÕ nhËp khÈu n¨m 2016

4 Nghị định số 31/2018/NĐ-CP ngày 08/3/2018 của Chính phủ quy

định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa

5 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21 tháng 01 năm 2015 củaChính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan

về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan;

6 Nghị định số 59/2018/NĐ-CP của Chính phủ: Sửa đổi, bổ sungmột số điều của Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21 tháng 01năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành

Luật hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soáthải quan

7 Thông tư số 38/2015/TT-BTC ngày 25 tháng 3 năm 2015 của Bộtài chính quy định về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hảiquan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối vớihàng hoá xuất, nhập khẩu;

8 Thông tư số 39/2015/TT-BTC ngày 25 tháng 03 năm 2015 quyđịnh về trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu;

9 Thông tư số 38/2018/TT-BTC ngày 20/4/2018 của Bộ tài chínhquy định về xác định xuất xứ hàng hóa XK, NK

* Điều ước quốc tế

- Điều ước quốc tế đa phương

1 Công ước về thành lập Hội đồng hợp tác hải quan ngày 15/12/1950

2 Công ước Kyoto về đơn giản hoá, hài hoà hoá thủ tục hải quanngày 18/05/1973 (sửa đổi, bổ sung ngày 26/06/1999)

3 Công ước HS - Hệ thống điều hoà trong mô tả và mã hoá hànghoá

4 Hiệp định CVA - Hiệp định định giá hải quan năm 1994

5 Hiệp định hải quan ASEAN năm 2012

6 Hiệp định về tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hoá và người qualại biên giới giữa các nước thuộc tiểu vùng sông Mê-kông (Hiệpđịnh GMS) ngày 26/11/1999

- Điều ước quốc tế song phương

1 Thoả thuận về hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau giữa Tổng cục hảiquan Trung Quốc và Tổng cục hải quan Việt Nam ngày 26/11/1993

2 Thoả thuận giữa Tổng cục hải quan Việt Nam và Tổng cục hảiquan Trung Quốc về hợp tác chống buôn lậu ngày 26/11/1993

3 Hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hàn Quốc vềhợp tác và hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan

4 Thoả thuận về quản lí hàng quá cảnh và đấu tranh chống buôn lậugiữa Tổng cục hải quan Việt Nam và Tổng cục hải quan Lào

5 Hiệp định hợp tác hải quan giữa Việt Nam với Mông Cổ

6 Hiệp định hợp tác hải quan giữa Việt Nam với Ucraina

7 Hiệp định về thương mại giữa Chính phủ Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam và Chính phủ Cộng hoà nhân dân Trung Hoa (kíngày 7/11/1991 tại Bắc Kinh) và Hiệp định về mua bán hàng hoá ởvùng biên giới giữa Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam và Chínhphủ nước CHND Trung Hoa (kí kết ngày 19/10/1998 tại Bắc Kinh).

8 Nghị định thư phân giới cắm mốc, Hiệp định về quy chế quản líbiên giới, Hiệp định về cửa khẩu và quy chế quản lí cửa khẩu biêngiới trên đất liền Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam - Cộng hoànhân dân Trung Hoa

1 Khái niệm hải quan,thủ tục hải quan và chế

độ kiểm tra giám sáthải quan;

2 Nội dung thủ tục hảiquan

* KTĐG: Nhận BT học

kì và BT nhóm

* Đọc:

- Cẩm nang pháp luậtcho doanh nghiệp về thủtục hải quan xuất nhậpkhẩu, Nxb Tư pháp, HàNội, 2010 (tr 7 - 60)

- "Bảo vệ chủ quyền quốcgia qua hoạt động kiểmtra, giám sát của cơ quanhải quan", Kỉ yếu hội thảokhoa học cấp trường:

“Vấn đề chủ quyền quốcgia trong xu thế toàncầu hoá”, Khoa phápluật quốc tế, TrườngĐại học Luật Hà Nội

- Cá nhân thu thập tàiliệu theo phân công củanhóm trưởng

2 Phân tích tính hànhchính bắt buộc, tínhtrình tự, tính liên tụckhông ngắt quãng củathủ tục hải quan thôngqua các nội dung của

* Đọc: Cẩm nang pháp

luật cho doanh nghiệp

về thủ tục hải quan xuấtnhập khẩu, Nxb Tưpháp, Hà Nội, 2010 (tr

61 - 98)

thủ tục hải quan

3 Phân biệt thủ tục hảiquan điện tử và thủ tụchải quan truyền thống

2 Đánh giá thực tiễnthực hiện thủ tục hảiquan điện tử tại ViệtNam hiện nay

3 Phân tích điểm mớicủa pháp luật Việt Namhiện hành quy định vềthủ tục hải quan điện tử

Đọc tài liệu như đãhướng dẫn trong phần líthuyết

Tự NC 1 giờ

TC

1 So sánh thủ tục hảiquan và chế độ kiểm tragiám sát hải quan

2 Quy trình thủ tục hảiquan đối với một số loạihình xuất nhập khẩuthương mại khác

* Đọc: Cẩm nang pháp

luật cho doanh nghiệp

về thủ tục hải quan xuấtnhập khẩu, Nxb Tưpháp, Hà Nội, 2010 (tr

219 - 255)

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác nguồn tài liệu

- Thời gian: Từ 8h00 đến 11h00 thứ năm

- Địa điểm: Phòng 310, nhà A.

3 Các điều ước quốc tế

về hải quan mà ViệtNam là thành viên

4 Khái quát chung về

hàng hoá xuất khẩu, nhậpkhẩu thương mại

5 Quy trình thủ tục hảiquan đối với hàng hoáxuất khẩu, nhập khẩuthương mại

6 Kiểm tra, giám sát hảiquan đối với hàng hoáxuất, nhập khẩu thươngmại

* Đọc:

- Cẩm nang pháp luậtcho doanh nghiệp vềthủ tục hải quan xuấtnhập khẩu, Nxb Tưpháp, Hà Nội, 2010(tr 104 - 108 và tr

326 - 393)

- Các văn bản phápluật về hải quan

- Các điều ước quốc

tế đa phương về hảiquan mà Việt Nam làthành viên

giờ

TC

- Thảo luận các vấn đềcủa BT nhóm

- Phân công các thànhviên trong nhóm thựchiện BT

- Các nhóm chuẩn bịquan điểm riêng

- Cá nhân thu thập tàiliệu theo phân côngcủa nhóm trưởng

là thành viên.

2 Điểm tương đồng vàđiểm khác biệt của phápluật Việt Nam và phápluật một số nước quyđịnh về thủ tục hải quan

2 Vẽ sơ đồ và thuyếttrình quy trình thủ tụchải quan đối với hànghoá xuất nhập khẩuthương mại

3 Đánh giá thực tiễnkiểm tra hải quan đối vớihàng hoá xuất nhập khẩuthương mại

* Đọc: Cẩm nang pháp

luật cho doanh nghiệp

về thủ tục hải quanxuất nhập khẩu, Nxb

Tư pháp, Hà Nội,

2010 (tr 109 - 218)

- Quyết định của Thủtướng Chính phủ số52/2015/QĐ-TTg ngày20/10/2015 về việcquản lí hoạt độngthương mại biên giớivới các nước chungbiên giới với ViệtNam