Nội dung này tác động vào “thểchất” thường được thực hiện vào mỗi một giờ học nhưng các em không tậptrung, tập theo kiểu ép buộc và không tích cực tập luyện.. Do được coi là môn học phụ
Trang 11 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả nội dung khởi động trong giờ thể dục cho học sinh khối 10 trường THPT”.
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục thể chất.
3 Thời gian áp dụng sáng kiến:
Từ ngày 28/8/2017 đến ngày 02/11/2017
4 Tác giả:
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến:
Sau 5 năm thực hiện cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theogương Bác Hồ vĩ đại” của Bộ Văn Hóa Thể Thao và Du Lịch giai đoạn 2012 -
2020 Nhằm giúp cho nhân dân nhận thức đúng vị trí, vai trò, tác dụng của thểdục thể thao trong việc nâng cao sức khỏe, thể lực, giáo dục đạo đức, nhân cách,đẩy lùi tệ nạn xã hội, đào tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục thể chất và thể thaotrong trường học, bảo đảm yêu cầu phát triển con người toàn diện, xây dựng lốisống lành mạnh trong học sinh, sinh viên, thanh thiếu niên
Hiểu được tầm quan trọng của việc tập luyện thể dục thể thao (TDTT),Đảng và Nhà nước đã vận động mọi người dân tự chọn cho mình môn thể thao
để tập luyện và tạo thói quen hoạt động vận động suốt đời, nhằm nâng cao sức
khỏe vì mục tiêu “Dân cường thì quốc thịnh” như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã
viết trong bài “Sức khỏe và thể dục” đăng trên báo Cứu quốc ngày 27/3/1946:
“Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh
khỏe tức là cả nước mạnh khỏe” Ý thức được điều đó, thế hệ trẻ ngày nay đã
và đang thực hiện theo lời dạy của Bác: “Ngày ngày tập luyện thì khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ để giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới” Có sức khỏe tốt sẽ tạo điều kiện cho trí tuệ phát triển được tốt hơn và tập
luyện TDTT không chỉ giúp cho học sinh có sức khỏe tốt mà còn có tác động cả
về tầm vóc của các em
Ở lứa tuổi của các em, cơ thể đang trong giai đoạn phát triển về thể chấtviệc tập luyện TDTT hợp lí sẽ có tác động rất lớn đối với sự phát triển củaxương Làm tăng mật độ, cấu trúc xương giúp cho xương phát triển chắc khỏe
Trang 2trong thời gian dài và tăng chiều cao của trẻ Khi đã phát triển cả về sức khỏe vàtầm vóc, các em có thể học tập và tham gia các hoạt động đạt hiệu quả cao hơn.
Vì vậy trong những năm qua, thầy và trò trường THPT Giao Thủy đã tổ chứcnhiều hoạt động TDTT, coi đó là cách giải trí có hiệu quả và tạo động lực chocác em học sinh học tập tốt hơn, giảm căng thẳng sau những giờ học tập trênlớp Phần lớn các em rất hào hứng và tích cực tập luyện vì sự tò mò, hiếu động,thích thể hiện mà các em thường không tuân thủ theo các yêu cầu của giáo viên
đề ra Nên trong quá trình tập luyện còn xảy ra một số hiện tượng làm ảnhhưởng đến hiệu quả tập luyện của các em như:
+ Hứng thú tập luyện của học sinh
+ Hay xảy ra chấn thương: căng cơ, chuột rút…
+ Mệt mỏi trong và sau khi tập luyện
Vấn đề đặt ra cho một giáo viên dạy Thể dục là phải làm gì, làm như thế nào
để giờ học đạt hiệu quả tốt nhất, để giảm chấn thương và tăng hứng thú tậpluyện cho học sinh
Sau khi suy nghĩ và phân tích một giờ học Thể dục ta thấy, giờ học đượcchia làm ba phần: Phần mở đầu, phần cơ bản và phần kết thúc Thông thườngPhần cơ bản là phần được quan tâm nhiều nhất vì trọng tâm của phần này làtruyền đạt kiến thức, kĩ thuật cho học sinh Mà không xem trọng Phần mở đầu làphần khởi động và kiểm tra kiến thức của học sinh Phần này giúp học sinh làmnóng cơ thể, chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho một giờ học tập đạt hiệu quả cao Về
cơ bản, khởi động chỉ khoảng 4-6 phút gồm hai phần: khởi động chung và khởiđộng chuyên môn Gồm các bài tập phát triển chung, xoay các khớp, làm căng
cơ và làm nóng cơ thể, tăng dần nhịp tim, chuẩn bị cho hệ thần kinh quen vớinhững động tác kết hợp nhiều bộ phận cơ thể Nội dung này tác động vào “thểchất” thường được thực hiện vào mỗi một giờ học nhưng các em không tậptrung, tập theo kiểu ép buộc và không tích cực tập luyện
Trên thực tế cho thấy, việc khởi động có ảnh hưởng lớn đến cơ thể và hiệuquả tập luyện của học sinh Cần phải cho các em biết tầm quan trọng và tácđộng của việc khởi động đến cơ thể Khi đó các em mới phát huy được hết nănglực của mình, hạn chế chấn thương và đạt được hiệu quả trong quá trình tậpluyện Ngoài ra, còn hình thành cho học sinh thói quen và ý thức được việc khởiđộng trước khi tham gia tập luyện TDTT Đặc biệt trong hoàn cảnh hiện nay khimọi người bị cuốn theo guồng quay của công việc mà không có thời gian tập thểdục thì đề tài này giúp tôi nâng cao trình độ chuyên môn và cung cấp cho đồng
Trang 3nghiệp một tài liệu tham khảo có giá trị thiết thực, giúp mọi người biết cáchchăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Xuất phát từ thực tế trên tôi nghiên cứu và viết đề tài sáng kiến “Một sốbiện pháp đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả nội dung khởi động trong giờ Thểdục cho học sinh khối 10 trường THPT”
II MÔ TẢ GIẢI PHÁP:
1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:
1.1 Hiện trạng trước khi áp dụng giải pháp mới.
Trên thực tế, tại các trường Trung học cơ sở, môn Thể dục không được trútrọng Hầu hết các em không được tập luyện thường xuyên, theo bài bản nênkhông có hứng thú và không có phương pháp tập luyện đúng Trong khi đó, tạicác trường Trung học phổ thông (THPT) các em phải học môn Thể dục như mộtmôn học chính khóa với nhiều nội dung phong phú và đa dạng Đòi hỏi các emphải tập trung, chú ý quan sát, làm theo hướng dẫn của giáo viên và chăm chỉluyện tập Do được coi là môn học phụ mà nhiều học sinh không coi việc khởiđộng là quan trọng nên khi ra sân chỉ muốn vào thực hiện nội dung chính ngay
mà không muốn khởi động hoặc khởi động theo kiểu ép buộc
Với đặc thù của môn là đánh giá chứ không cho điểm nên nhiều học sinhxem nhẹ việc tập luyện Các em tập hời hợt theo kiểu chống đối nên hiệu quảgiờ học không cao Bên cạnh đó, còn có một số yếu tố ảnh hưởng đến hứng thútập luyện của các em như: không thường xuyên tập luyện nên hình thành thóiquen lười vận động, trang phục không phù hợp để tập luyện, mưa hay gió quá tokhông thể vào nhà thể chất vì có nhiều lớp cùng học nên các em không tập đượchoặc phải ở trên lớp.… Nhưng do hiếu động, thích thể hiện bản thân nên mỗikhi ra sân các em thường thực hiện ngay kĩ thuật mới học, mới quan sát đượchay chơi những gì mình thích mà không khởi động nên rất dễ xảy ra chấnthương Khi vào giờ học, các em không để ý tới yêu cầu của giáo viên mà thựchiện theo kiểu lấy lệ, khởi động vội vàng, hời hợt chỉ muốn được tập luôn Số ítthì tỏ ra thờ ơ và không tích cực tập luyện Vì những lý do đó mà sau khi tập các
em không đạt được hhiệu quả mong muốn, hay bị chấn thương, có cảm giác mệtmỏi và không muốn tập luyện nữa hoặc tập luyện không tích cực
1.2 Phân tích ưu nhược điểm của giải pháp cũ để cho thấy sự cần thiết của việc đề xuất giải pháp mới nhằm khắc phục nhược điểm của giải pháp cũ
Trang 4- Ưu điểm: Khởi động giúp các em chuẩn bị nhiều về thể chất để sẵn sàngtập luyện Nội dung khởi động dễ nhớ và dễ thực hiện Các động tác được sắpxếp theo trình tự, thực hiện theo nhịp hô dưới sự hướng dẫn của giáo viên vàcán sự lớp nên các em thực hiện và chuyển động tác được đều.
- Nhược điểm: Do được hướng dẫn nên các em không tập trung, không pháthuy được tính chủ động của mình, các em bị động khi chuyển động tác nênkhông tạo được nhiều hứng thú tập luyện Việc khởi động trở nên nhàm chán,không có hiệu quả, không giảm được nguy cơ xảy ra chấn thương và khônggiúp các em phát huy được hết khả năng của mình
Tôi đã băn khoăn suy nghĩ: Làm sao để khắc phục những nhược điểm trêncho học sinh? Làm thế nào để các em dễ dàng tiếp cận, chủ động thực hiện vàvận dụng có hiệu quả nội dung khởi động trong tập luyện, thi đấu?
Từ những câu hỏi đó, tôi thấy mình cần tìm ra các biện pháp giúp các emnâng cao hiệu quả tập luyện và phát huy được khả năng vận dụng linh hoạt nộidung khởi động trong cuộc sống
2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:
2.1 Vấn đề cần giải quyết:
Để khắc phục những nhược điểm trên, trước hết ta cần phải xây dựng chohọc sinh hiểu khái niệm đúng về khởi động, tầm quan trọng của khởi động trongtập luyện, thi đấu và ảnh hưởng của nó đến cơ thể như: xương, khớp, cơ… Sau khi xây dựng được nền tảng trong học sinh thì ta cần phải sử dụng cácbiện pháp để giảng dạy, truyền đạt cho học sinh nắm được nội dung khởi động,cách thức thực hiện và các bước tiến hành nội dung khởi động
Khi học sinh đã thực hiện được các động tác thì giáo viên phải chỉnh sửabiên độ động tác, nêu tác dụng của mỗi động tác đến cơ thể Cuối cùng là ghépnội dung khởi động với nhạc để tăng hứng thú cho học sinh và hướng dẫn họcsinh vận dụng trong học tập, thi đấu
2.2 Nét mới và sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ:
- Mục đích của giải pháp mới là lấy học sinh làm trung tâm, tôi kích thích
sự tò mò và tính ham học của các em thông qua các câu hỏi, tranh ảnh để các
em tiếp cận nội dung một cách nhẹ nhàng và chủ động
- Trong khi trọng tâm của giải pháp cũ là tác động vào cơ, khớp thì giảipháp mới bao gồm xương, khớp, cơ, tinh thần và khả năng vận dụng linh hoạt
Trang 5- Giải pháp cũ chỉ yêu cầu thuộc bài thì ở giải pháp mới tác giả yêu cầuphải kết hợp được với nhạc để tạo hứng thú, giảm căng thẳng, mệt mỏi sau mỗigiờ học.
- Ngoài ra, giải pháp mới còn sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất nhà trườngnhư: loa, đài, tranh ảnh, máy tính, máy chiếu…để mang lại hiệu quả cao mà giảipháp cũ không có
2.3 Cách thức và các bước thực hiện của giải pháp mới:
2.3.1 Tiến hành khảo sát và đánh giá tổng quan.
Trước khi tiến hành giải pháp mới, tôi thực hiện khảo sát tổng quan nhậnthức và mức độ thực hiện nội dung khởi động của học sinh thông qua phiếukhảo sát như sau:
Phiếu khảo sát:
Em hãy trả lời những câu hỏi sau và tích (X) vào ô tương ứng với quátrình thực hiện của bản thân mà em cho là đúng
Câu 1: Em có biết gì về nội dung khởi động trong tập luyện TDTT không?
Có biết Biết một chút Không biết Câu 2: Ở trường Trung học cơ sở, em có thường xuyên thực hiện nội dung khởiđộng trong các giờ học thể dục không?
Có Thi thoảng Không
Câu 3: Theo em khởi động trước khi tập luyện có quan trọng hay không?
Quan trọng Bình thường Không Câu 4: Có cần khởi động trước khi tập không?
Có Không
Câu 5: Em có thường xuyên khởi động trước khi tập không?
Thường xuyên Thi thoảng Không
Câu 6: Theo em thì việc khởi động trước khi tập có tác động đến cơ thể không?Tác động nhiều Ít tác động Không tác động gì ………
Trang 6Sau khi tiến hành khảo sát, bằng hình thức kết hợp các phương pháp:quan sát sư phạm, toán thống kê… để đánh giá và so sánh kết quả giữa các lớptôi dạy thì có được kết quả như sau:
Bảng 1: Kết quả khảo sát học sinh không thường xuyên
tập và không xem trọng việc khởi động (trường THPT Giao Thủy)
THPT Giao Thủy thành hai nhóm đối tượng để áp dụng biện pháp mới: Nhóm 1
- Nhóm thực nghiệm gồm các lớp: 10B5, 10B6, 10B7; Nhóm 2 - Nhóm đối
chứng gồm các lớp: 10B8, 10B9, 10B10
2.3.2 Giải quyết vấn đề của nhóm thực nghiệm.
2.3.2.1 Lập kế hoạch dạy học theo từng tuần cho nhóm thực nghiệm.
Do thời gian thực hiện nội dung khởi động của một tiết là không nhiều,các động tác không khó và không phức tạp, nếu không khéo sẽ dễ làm cho họcsinh thấy nhàm chán Để giải quyết vấn đề của nhóm thực nghiệm, trước hết tôilập kế hoạch dạy học từng tuần cụ thể cho các em Qua đó, tôi có thể nắm bắt
Trang 7được tiến trình giảng dạy và biết được khả năng của các em theo từng tiết trongtuần để có định hướng tốt hơn trong tiết học sau Khi lập kế hoạch, tôi lấy họcsinh là trung tâm để giải quyết vấn đề, đồng thời cũng giúp cho học sinh chủđộng trong học tập và tự tin vào bản thân Thông qua kế hoạch tôi có thể rà soátđược nội dung học, thời lượng thực hiện và quá trình thực hiện kế hoạch.
Sau đây là kế hoạch dạy học theo từng tuần tôi đã lập cho nhóm thựcnghiệm
Bảng 2: Kế hoạch dạy học theo từng tuần.
và học sinh
Tuần 1 Đưa ra các câu hỏi, nêu tác dụng, ảnh hưởng
của khởi động và làm quen với bài tập
Giáo viên là trung
tâm Tuần 2 Làm quen với nhạc, cách đếm nhịp và tập
với nhạc dưới sự hướng dẫn của giáo viên
Giáo viên là trung
tâm Tuần 3 Thực hiện với nhạc có đếm nhịp một vài
nhịp đầu và có hô chuyển động tác
Học sinh là trung
tâm Tuần 4 Thực hiện với nhạc không có nhịp hô dưới
sự hỗ trợ của giáo viên
Học sinh và giáoviên là trung tâm Tuần 5 Chủ động nghe nhạc, cảm nhận và tập với
nhạc (tại nhà)
Học sinh là trung
tâm Tuần 6 Tự chuẩn bị nhạc, nghe nhạc, đếm nhạc và
tập với nhạc
Học sinh là trung
tâmTuần 7 Vận dụng linh hoạt trong tập luyện và kết
hợp sáng tạo với âm nhạc
Học sinh là trung
tâmTuần 8 Ôn tập tổng quát chia nhóm; hướng dẫn vận
dụng trong học tập, lao động
Học sinh và giáoviên là trung tâmTuần 9 Ôn tập tổng quát theo cá nhân; hướng dẫn
vận dụng trong học tập, lao động
Học sinh và giáoviên là trung tâmTuần 10 Nhận xét, đánh giá tổng quan và hướng dẫn
Trang 8Trước khi xây dựng khái niệm cho các em, tôi đưa ra một số câu hỏi,tranh ảnh nhằm kích thích sự tò mò, ham học hỏi của các em như:
+ So sáng tiếng kêu của xe với tiếng kêu của xương: Vì sao khi đi xe đạp lâu ngày lại nghe thấy tiếng kêu kẹt kẹt ở bộ phận xích của xe? Và các em đã nghe thấy xương của mình kêu bao giờ chưa?
+ Vì sao khi tham gia chơi thể thao hiện tượng bị chuột rút, căng cơ lại hay xảy ra? Có phải là do không khởi động hay khởi động chưa kĩ không?
Sau khi nghe các em trả lời, tôi giải thích cho các em hiểu vì sao lại xảy
ra các hiện tượng đó, cách khắc phục và đó là lí do vì sao các em phải khởiđộng, khởi động như thế nào là đúng
Xích của xe kêu là do không được tra dầu mỡ thường xuyên, còn xươngkêu là do hiện tương các đầu xương bị cọ vào nhau Khởi động là cách ta đưa cơthể từ trạng thái tĩnh sang trạng thái động để cơ thể thích nghi với hoạt động vậnđộng nhằm hạn chế chấn thương và nâng cao hiệu quả tập luyện, thi đấu Khởiđộng bao gồm các bài tập “làm nóng” cơ thể, tác động đến cơ bắp, dây chằng,giúp chúng được “kéo giãn” tăng độ đàn hồi nhằm hạn chế chấn thương vàkhớp xương được “bôi trơn” nhằm hạn chế hiện tượng khô khớp; tăng nhịp tim
và lưu thông máu tốt hơn
Trang 9Ngoài việc “làm nóng” cơ thể, khởi động còn “làm nóng” tinh thần giúpnão bộ “thông suốt” với cơ thể để sẵn sàng tối ưu các phản ứng vận động.
Qua đó, cho các em thấy tầm quan trọng của khởi động và tác động của
nó đến cơ thể
2.3.2.3 Thống nhất nội dung của bài khởi động.
Sau khi đã tạo hứng thú cho học sinh, tôi tiến hành thống nhất nội dungkhởi động cho học sinh nắm được Bài khởi động được chia làm hai phần: Khởiđộng chung và khởi động chuyên môn
Trang 10- Khởi động chuyên môn gồm:
Các động tác giống như bài tập chính giúp cho hệ thần kinh quen vớinhững động tác kết hợp nhiều bộ phận cơ thể Điều này rất quan trọng vì nó cótác dụng giúp các em tập trung vào cơ thể để điều khiển hoạt động của cơ thể(lắng nghe, cảm nhận cơ thể), không bị phân tâm bởi các yếu tố bên ngoài tácđộng vào
Trang 11(Ở mỗi một chuyên đề, các em sẽ được thực hiện một nội dung khởi độngchuyên môn khác nhau).
2.3.2.4 Tiến hành giảng dạy và tổ chức tập luyện nội dung khởi động.
2.3.2.4.1 Thực hiện dạy nội dung khởi động.
Sau khi thống nhất nội dung với học sinh, tôi tiến hành dạy nội dung khởiđộng cho các em nắm được bằng các phương pháp: Phân tích, thị phạm, vừaphân tích vừa thị phạm… kết hợp các hình thức làm mẫu cùng chiều, ngược
chiều (hình thức soi gương) theo 3 bước (Bước 1: Làm nhanh; Bước 2: Làm chậm có phân tích; Bước 3: Làm tổng hợp)
Để tiện cho việc giảng dạy, tôi hướng dẫn các em quy ước các tư thế cơbản trong Thể dục như: Tư thế của thân, chân, cánh tay và bàn Việc này giúpgiáo viên dễ dàng giảng dạy, sửa sai cho học sinh Đồng thời cũng giúp các em
dễ tiếp thu, thực hiện động tác và dễ sửa sai động tác Khi đã kích thích được sựhứng thú trong các em thì việc quy ước trở nên dễ dàng, các em nắm bài rấtnhanh
- Tư thế của thân: Tư thế nghiêm.
- Tư thế của bàn tay:
+ Bàn tay nắm: Bàn tay nắm lại, ngón cái đặt vào đôt thứ hai của ngón trỏ
và ngón giữa.
Trang 12+ Bàn tay khép: Bàn tay mở, các ngón tay duỗi thẳng và khép lại.
+ Bàn tay xòe: Bàn tay mở, các ngón tay duỗi thẳng và xòe rộng ra
+ Bàn tay hoa: Bàn tay mở, các ngón tay duỗi thẳng và xòe rộng ra; ngón cái, ngón út và ngón áp út hướng vào nhau
- Tư thế của cánh tay:
+ Hai tay trước: Hai tay đưa ra trước, cao bằng vai, hai cánh tay song song, bàn tay khép, lòng bàn tay hướng vào nhau.
+ Hai tay cao: Hai tay đưa lên cao, thẳng sát tai, hai cánh tay song song, bàn tay khép, lòng bàn tay hướng vào nhau.
+ Hai tay ngang: Hai tay nâng cao ngang vai, hai cánh tay trên một đường thẳng nằm ngang, bàn tay khép, lòng bàn tay sấp.
+ Hai tay chếch:
* Tay chếch trước thấp: Hai tay đưa ra trước, xuống dưới góc độ khoảng
45 0 , hai cánh tay song song, bàn tay khép, lòng bàn tay sấp.
* Tay chếch trước cao: Hai tay đưa ra trước - lên cao, góc độ khoảng
135 0 , hai cánh tay song song, bàn tay khép, lòng bàn tay sấp.
* Tay chếch bên cao: Hai tay đưa sang ngang - lên cao, góc độ khoảng
135 0 , hai cánh tay mở chữ V, bàn tay khép, lòng bàn tay hướng vào nhau.
* Tay chếch bên thấp: Hai tay đưa sang ngang, xuống dưới góc độ khoảng
45 0 , hai cánh tay mở sang hai bên, bàn tay khép, lòng bàn tay sấp.
- Tư thế của chân: (về cơ bản tư thế của một chân giống như tư thế của một tay).
+ Chân bước sang ngang: Hai bàn chân song song, rộng bằng vai, trọng tâm dồn đều hai chân.
+ Chân bước lên trước: Hai chân thẳng, hai bàn chân nằm trên hai đường thẳng song song và sát nhau, trọng tâm dồn lên chân trước, chân sau tì trên mũi chân.
Sau khi học sinh đã định hình được động tác, để đảm bảo về thời giantrong quá trình thực hiện, tôi tiến hành cho học sinh tập luyện theo các bước:
Bước 1: Để học sinh thực hiện theo kiểu bắt chước