sáng kiến kinh nghiệm thể dục trung học cơ sở

Phương pháp huấn luyện đội tuyển học sinh giỏi thể dục thể thao là yếu tố quan trọng, đặc biệt trong nội dung nhảy xa, trong những năm vừa qua tôi đã áp dụng kĩ thuật nhảy xa k

BÁO CÁO SÁNG KIẾN PHẦN I: ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

Hiện nay, với sự quan tâm chăm lo sức khỏe con em học sinh là điều rất quan trọng trong nhà trường, việc tập luyện và tham gia thi đấu điền kinh đã trở thành truyền thống hàng năm thu hút đông đảo học sinh tham gia tập luyện và thi đấu Nội dung giảng dạy điền kinh trong nhà trường cũng rất đa dạng và phong phú

Cũng như nhiều môn điền kinh khác, môn nhảy xa không đòi hỏi nhiều

về trang thiết bị tập luyện, kĩ thuật lại tương đối đơn giản, phù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính, do đó nó là một nội dung cơ bản trong chưong trình giáo dục thể chất

Thông qua tập luyện và thi đấu nhảy xa, cơ thể con người ngày càng hoàn thiện hơn Tập luyện nhảy xa có tác dụng rất lớn trong việc phát triển các tố chất thể lực, nâng cao khả năng tập trung sức lực, rèn luyện lòng dũng cảm, tính kiên trì và ý chí khắc phục khó khăn trong tập luyện và thi đấu Thông qua các bài tập kĩ thuật chạy đà và giậm nhảy, làm tăng cường và phát triển các tố chất sức nhanh, sức mạnh của người tập Thực hiện tốt các kĩ thuật trên không và rơi xuống đất đã rèn luyện được sự khéo léo, tính chính xác, nâng cao khả năng phối hợp vận động, giúp cho người tập nâng cao sức khoẻ cả về thể chất lẫn tinh thần, phục vụ đắc lực cho lao động sản xuất cũng như bảo vệ Tổ quốc sau này

Hiện nay có 3 kiểu nhảy xa khác nhau: kiểu "Ngồi", kiểu "Ưỡn thân", kiểu "Cắt kéo" Trong đó kĩ thuật nhảy xa kiểu "Ngồi" là kiểu đơn giản, tự nhiên nhất phù hợp với mọi đối tượng học sinh Với kĩ thuật "Cắt kéo" động tác không chỉ đẹp mà cũng rất hiệu quả Tuy nhiên, nhảy kiểu này đòi hỏi VĐV có khớp hông rất linh hoạt, có cảm giác không gian và thời gian chuẩn xác; không phải ai cũng thích hợp với kiểu nhảy này Để phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi học sinh trung học cơ sở và điều kiện cơ sở vật chất của nhà

trường Hàng năm PGD&ĐT và SGD&ĐT tổ chức các hội thi thể dục thể thao học sinh phổ thông, do vậy tại các nhà trường phải thường xuyên tập luyện thể dục thể thao và không thể thiếu đội tuyển học sinh giỏi thể dục thể thao Phương pháp huấn luyện đội tuyển học sinh giỏi thể dục thể thao là yếu

tố quan trọng, đặc biệt trong nội dung nhảy xa, trong những năm vừa qua tôi đã áp dụng kĩ thuật nhảy xa kiểu "Ngồi" để huấn luyện cho đội tuyển học sinh giỏi thể dục thể thao của Trường THCS Nam Mỹ bước đầu đã thu được những kết quả cao trong các cuộc thi học sinh giỏi thể dục thể thao từ cấp huyện, cấp tỉnh đến cấp quốc gia

Chính vì vậy, tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến: " Phương pháp huấn luyện nâng cao thành tích học sinh giỏi TDTT môn điền kinh nội dung nhảy xa khối THCS” mà tôi đã áp dụng trong thực tế khi huấn luyện đội

tuyển học sinh giỏi thể dục thể thao của trường THCS Nam Mỹ ở nội dung nhảy xa

PHẦN II: MÔ TẢ GIẢI PHÁP

I MÔ TẢ GIẢI PHÁP TRƯỚC KHI TẠO RA SÁNG KIẾN

Trong những năm học vừa qua tôi được nhà trường phân công giảng dạy môn thể dục, bồi dưỡng học sinh giỏi thể dục thể thao Qua thực tế công tác tôi nhận thấy rằng thực trạng học sinh, học môn thể dục nói chung và nội dung nhảy xa nói riêng, đa phần các em học sinh chưa tích cực tập luyện, chưa xem tập luyện thể dục thể thao là cách tốt nhất để rèn luyện sức khoẻ, phát triển thể lực Đặc biệt là học sinh giỏi thể dục thể thao các em hay e thẹn, rụt rè khi tập luyện, hoặc ngại bẩn khi học nội dung nhảy xa Mặt khác, cơ sở vật chất phục vụ cho giảng dạy và học tập còn nhiều hạn chế nên kết quả học tập môn thể dục nói chung và nội dung nhảy xa nói riêng chưa cao

Từ năm học 2017 - 2018 khi tôi được phân công về trường THCS Nam Mỹ giảng dạy Thành tích của các em trong đội tuyển HSG TDTT ở nội dung

nhảy xa rất kém, vì thế các cuộc thi học sinh giỏi thể dục thể thao không đạt kết quả cao

Nhận thức được tầm quan trọng của phương pháp huấn luyện học sinh giỏi thể dục thể thao Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn các em rèn luyện phát triển thể chất, nâng cao thành tích để đạt được kết quả cao trong các cuộc thi, qua thực tế công tác tại trường, tôi luôn trăn trở băn khoăn làm thế nào để các nâng cao thành tích của các em học sinh giỏi thể dục thể thao nội dung nhảy xa

Từ thực trạng nêu trên, kết hợp với kiến thức và kinh nghiệm của bản thân, trong những năm học tập và công tác tại trường, để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn thể dục nói chung và nội dung nhảy xa nói riêng tôi đã mạnh dạn cải tiến phương pháp tập luyện để giúp học sinh học tập nội dung nhảy xa đạt kết quả cao hơn và đạt được thành tích cao trong các cuộc thi từ cấp huyện, cấp tỉnh đến cấp quốc gia

* Về phía nhà trường

a Thuận lợi:

Có sự quan tâm sâu sắc tới tổ chuyên môn, tạo điều kiện tốt cho giáo viên tham gia đầy đủ các chương trình tập huấn, nâng cao trình độ, đổi mới phương pháp dạy học và giúp đỡ giáo viên phối hợp các tổ chức, đơn vị hoàn thành nhiệm vụ giáo dục

thể dục cũng như những môn học khác cung cấp những tri thức khoa học ban đầu về các môn vận động, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con người

Là giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn thể dục, bản thân tôi thường xuyên học hỏi, bồi dưỡng trau dồi chuyên môn Qua nhiều năm công tác, bản thân tôi cũng đã đúc rút ra được nhiều kinh nghiệm trong việc giảng dạy và bồi dưỡng đội tuyển HSG TDTT Thường xuyên đổi mới phương pháp giảng dạy, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá Để nâng cao chất lượng đại trà và chất lượng HSG TDTT

b Khó khăn:

Trường THCS Nam Mỹ là một trường nhỏ, nên chỉ có một giáo viên dạy thể dục, môn thể dục là một môn độc lập, nên khó khăn trong việc học tập, trao đổi kiến thức, kinh nghiệm trong công tác giảng dạy

* Về phía tổ nhóm chuyên môn

a Thuận lợi:

Trước khi áp dụng và đề xuất sáng kiến, được sự quan tâm, giúp đỡ của đồng nghiệp, được sự ủng hộ của tổ trưởng tôi cũng đã được các đồng chí xây dựng kế hoạch hỗ trợ rất nhiều, trong việc tìm kiếm tài liệu, tranh ảnh, hướng dẫn làm kế hoạch

b Khó khăn:

Nhưng đặc thù bộ môn thể dục là một môn ngoài trời, hoàn toàn khác với các bộ môn khác, ngoài việc tư duy động tác, các em phải được quan sát thị phạm động tác và thực hành là chủ yếu Nên việc hỗ trợ của tổ nhóm cũng rất khó khăn

* Về phía học sinh

a Thuận lợi:

Xã Nam Mỹ trong huyện Nam Trực là một xã có giàu truyền thống về văn hóa thể thao, đặc biệt là bộ môn bóng đá, hàng năm nhân dịp tết trung thu Đoàn xã thường tổ chức giải bóng đá thanh thiếu niên dành cho lứa tuổi học sinh THCS Điều đó cũng làm thúc đẩy phong trào thể thao của trường phát triển Kích thích lòng ham mê, sự nhiệt huyết thể thao của các em

b Khó khăn:

Trường THCS Nam Mỹ là một trường quy mô nhỏ, giáp thành phố Nam Định có nhiều nghề phụ như buôn nhựa, nhôm , bán hàng buổi sáng, làm cây cảnh hoặc các ngành nghề đặc trưng cho tuổi thanh thiếu niên: May, làm tóc, móng So với các xã trong huyện thì mức thu nhập của người dân cao hơn nhưng nhiều gia đình bố mẹ mải làm kinh tế ít có điều kiện gần gũi, chăm sóc và dạy bảo con cái, buông lỏng quản lý Nhiều khi các em đến trường muộn không kịp ăn sáng, hoặc bố mẹ cho tiền ăn sáng nhưng các em không mua đồ ăn để dành tiền chơi điện tử internet, mạng xã hội facebook, các trò game có tính bạo lực ảnh hưởng rất lớn đến việc tự học, rèn luyện sức khỏe ở nhà của các em Hiện nay, thực tế cho thấy nhiều phụ huynh cho phép con em sử dụng điện thoại thông minh, nhưng không kiểm soát được việc sử dụng của con em Đi học về là các em dùng điện thoại không để ý đến việc tự rèn luyện sức khỏe khi thầy cô nhắc nhở về nhà Ảnh hưởng lớn đến việc giáo dục thể chất cho các em

II Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến

dạy học theo dự án, hoạt động ngoại khóa, hội thảo về phương pháp huấn luyện học sinh giỏi đã được đề nghị, được tổ chuyên môn thống nhất chỉ đạo qua các buổi sinh hoạt chuyên môn đã được giáo viên quan tâm và ủng hộ, thực hiện

* Về phía nhà trường:

Luôn quan tâm sâu sát tới tổ nhóm chuyên môn, tạo điều kiện tốt giúp đỡ giáo viên phối hợp các tổ chức, đơn vị hoàn thành nhiêm vụ giáo dục Tăng cường mua thêm trang thiết bị, đồ dùng cho việc huấn luyện HSG TDTT Tạo điều kiện hơn về thời gian huấn luyện đội tuyển HSG TDTT

* Về phía phụ huynh:

- Đã có sự quan tâm, kiểm soát việc sử dụng điện thoại thông minh của

* Về phía giáo viên:

- Xây dựng kế hoạch tập luyện , đưa ra các bài tập bổ trợ phong phú tránh nhàm chán nhằm nâng cao thành tích

- Đề xuất ban giám hiêu, tổ chuyên môn giúp đỡ về cơ sở vậy chất, các điều kiện khác để thực hiện

- Sử dụng máy điện thoại thông minh, máy tính cho các em xem những video về kĩ thuật động tác Dùng máy điện thoại thông minh quay lại việc thực hiện kĩ thuật động tác của các em và cho các em xem lại việc thực hiện của mình sai ở chỗ nào, đúng ở chỗ nào

A Mô tả giải pháp:

1 Tính mới, tính sáng tạo:

+ Các bài tập bổ trợ phong phú đa dạng tạo hứng thú cho học sinh tránh nhàm chán

+ Sử dụng máy điện thoại thông minh để cho các em xem lại được việc thực hiện kĩ thuật động tác của mình đúng chỗ nào và sai chỗ nào

+ Phương pháp huấn luyện từ bước tỉ mỉ, giúp học sinh dễ hiểu và dễ thực hiện

2 Khả năng áp dụng: Có thể áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này cho

học sinh cấp THCS

B Giải pháp thực hiện:

I Mục đích nghiên cứu

Khi xây dựng SKKN này tôi mục đích của tôi là muốn được nâng cao thành tích thi đấu nhảy xa của đội tuyển học sinh giỏi thể dục thể thao trường THCS Nam Mỹ, để tham gia thi đấu các cuộc thi thể dục thể thao cấp huyện

do Phòng GD&ĐT huyện Nam Trực và cấp tỉnh do Sở GD&ĐT tổ chức

II Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng học sinh mà tôi nghiên cứu là học sinh trường THCS Nam Mỹ ba năm học gần đây, năm học 2018-2019; 2019-2020 và năm 2020-2021

Để giúp học sinh đạt được kết quả cao cho bộ môn nhảy xa tôi đã tìm hiểu và giải quyết những vấn đề sau:

Phương pháp huấn luyện kĩ thuật nhảy xa kiểu "Ngồi" và các bài tập bổ trợ phát triển sức bật của chân trong môn nhảy xa cho đội tuyển học sinh giỏi thể dục thể thao trường THCS Nam Mỹ

III Cơ sở lý luận

1 Phần một: Nguyên lý kĩ thuật nhảy xa kiểu "Ngồi"

Để nâng cao thành tích nhảy xa thì điều trước tiên người tập phải nắm vững kĩ thuật và thực hiện được kĩ thuật nhảy xa kiểu "Ngồi"

Kĩ thuật nhảy xa gồm 4 giai đọan : Chạy đà - giậm nhảy - trên không và tiếp đất

1.1 Giai đoạn chạy đà

a Nhiệm vụ : Tạo ra tốc độ nằm ngang cần thiết, chuẩn bị tốt cho việc đặt chân giậm nhảy vào ván để giậm nhảy một cách tích cực và hiệu quả nhất

Xuất phát chạy đà phổ biến nhất là đứng tại chỗ, chân trước chân sau, vai và thân người hơi ngả về trước, sau đó có thể đi bộ một vài bước hoặc chạy nhẹ nhàng Bắt đầu giai đoạn tăng tốc độ thân người căng ra làm thành với mặt sân một góc 75o – 80o, lúc này biên độ chuyển động của tay và chân được tăng lên Cuối giai đoạn chạy đà ở các bước cuối cùng cơ thể người nhảy được giữ ở tư thế thẳng đứng Điều quan trọng là vẫn phải duy trì được kỹ thuật chạy, có cảm nhận về đàn tính khi đặt chân và chủ động điều khiển được các hoạt động của mình Có hai phương án tốc độ trong chạy đà:

+ Tăng tốc độ đều trên toàn bộ cự li đà và đạt tốc độ tối đa ở những bước cuối cùng, cách này phù hợp với những người mới tập, có thể lực chuyên môn chưa cao (chưa có sức bền tốc độ tốt)

+ Cố bắt tốc độ cao sớm( cố chạy nhanh ngay từ đầu), duy trì tốc độ đó và lại cố tăng tốc độ ở cuối cự li đà Nếu mới tập đã theo phương án này thì ở cuối đà không những không tăng được tốc độ của đà mà còn có thể bị đuối sức và làm giảm tốc độ đà

Dù theo cách nào cũng cần phải đạt tốc độ cao nhất ở 3- 4 bước cuối(

cố gắng đạt tốc độ 9 - 10m/s với nữ và 10 – 11m/s với nam) để giúp kiểm tra tính ổn định của đà, cần có thêm vạch báo hiệu thứ 2 – nơi bắt đầu của 4 - 6 bước cuối cùng Mỗi khi chạy đà đạt tốc độ tối đa dù không có sự điều chỉnh nào mà độ dài 4 – 6 bước cuối cùng vẫn đúng và vẫn đặt chân giậm chính xác vào ván, như vậy có thể yên tâm với cự li đà đang dùng và nghỉ ngơi, chờ vào nhảy chính thức

Ở những bước cuối cùng của chạy đà đồng thời cũng là giai đoạn chuẩn

bị cho việc thực hiện giậm nhảy, trọng tâm thân thể đã được hạ thấp tới mức cho phép để tạo ra những yếu tố thuận lợi nhất cho việc thực hiện giậm nhảy một cách hiệu quả Lúc này thân người hơi đổ về trước so với trục thẳng đứng một góc 2 – 4o, sau đó vai hơi ngả ra sau, hông đẩy về trước và chuẩn bị đặt chân giậm nhảy Chiều dài trung bình của bước cuối cùng thường ngắn hơn các bước trước đó từ 10 – 15cm ở nam và 5 – 8cm ở nữ Một số người bước thứ 2 và bước cuối cùng của chạy đà có độ dài bằng nhau, thậm chí bước cuối cùng còn dài hơn bước trước đó Trước khi đặt chân giậm nhảy vào ván giậm người ta nhận thấy ở người nhảy có sự căng cơ vòm bàn chân, cơ tứ đầu đùi của chân giậm nhảy

* Lưu ý: Trong quá trình huấn luyện đối với HS THCS giai đoạn chạy đà HS thường đặt cả bàn chân do đó tốc độ đà không cao, tốc độ đà và bước chạy đà không ổn định, tư thế thân người ở bước đà cuối tư thế thân trên

không nâng được trọng tâm do đó khi giậm nhảy thường bị lao, vì vậy góc độ giậm nhảy không tốt Vì vậy khi dạy giai đoạn này giáo viên cần phải lưu ý sửa cho HS các tư thế, kĩ thuật trên cho chuẩn xác

1.2 Giai đoạn giậm nhảy

a Nhiệm vụ: Thay đổi phương hướng chuyển động của trọng tâm cơ thể người nhảy, tức là thay đổi Vec-tơ tốc độ của cơ thể theo một góc đi lên

b Kỹ thuật:

Đặt chân giậm vào ván giậm nhảy phải nhanh, đồng thời chân chạm ván và cẳng chân gần như thẳng, đặt cả bàn chân hoặc một phần (phía trước) của gót chân chạm ván và chuyển sang cả bàn với một động tác hơi miết ra sau Sau đó co lại hoãn xung để chuẩn bị duỗi ra có hiệu quả hơn (chế độ làm việc nhượng bộ) Tại thời điểm đặt bàn chân lên ván giậm nhảy, người nhảy phối hợp toàn thân làm động tác rời ván giậm nhảy: duỗi thẳng các khớp của chân giậm, đồng thời gập gối đưa nhanh đùi của chân lăng về trước lên trên Tay bên chân giậm đưa về trước – lên trên và dừng khi cánh tay song song với mặt đất Tay bên chân lăng gập ở khuỷu và đánh sang bên để nâng cao vai

Khi chân giậm rời ván giậm bằng mũi bàn chân lúc đó được tính là kết thúc giai đoạn giậm nhảy Khi giậm nhảy lực tác động lên trọng tâm cơ thể

hướng về trước phương nằm ngang và chiếm 87% Trong khi lực hướng lên trên theo phương thẳng đứng chỉ chiếm 13% Khi giậm nhảy rời đất tốc độ bay Vo của các vận động viên xuất sắc có thể tới 9,2 – 9,6 m/s

Lưu ý: Khi huấn luyện giai đoạn giậm nhảy giáo viên cần sử dụng các bài tập rèn luyện cho HS động tác giậm nhảy nhanh mạnh, dứt khoát, duỗi hết các khớp hông, gối, cổ chân, bàn chân miết đất và phối hợp tốt với giai đoạn chạy đà

1.3 Giai đoạn trên không

a Nhiệm vụ : Giữ thăng bằng và tận dụng được quĩ đạo bay của trọng tâm cơ thể và hình thành tư thế của kỹ thuật

b Kỹ thuật :

Phần đầu của giai đoạn trên không cần thực hiện được động tác: “Bước bộ” bằng cách sau khi chân giậm nhảy rời ván, nhưng vãn giữ ở phía sau, chân đá lăng, thân người và hai tay giữ như tư thế sau giậm nhảy Đây là động tác cơ bản của tất cẩ các kiểu nhảy xa Tiếp theo co chân giậm nhảy đứa ra trước, khép với chân lăng thành tư thế gần giống như đang ngồi ở trên không Sau đó, duỗi hai chân phối hợp với đánh hai tay ra sau để chủ động chuẩn bị tiếp đất Để chuẩn bị tiếp đất, đầu tiên cần nâng đùi, đưa hai gối lên sát ngực, gập thân trên về trước Cẳng chân lúc này được hạ xuống dưới, hai tay được chuyển từ trên cao – ra trước Tiếp đó là duỗi chân, nâng cẳng chân để gót chân chỉ thấp hơn môn một chút Thân trên lúc này không nên gập về trước

quá nhiều vì sẽ gây khó khăn cho việc nâng chân lên cao Tay lúc này hơi gập

ở khuỷu và được hạ xuống theo hướng xuống dưới – ra sau Góc độ bay hợp

lý khoảng 20-240

Lưu ý: Trong quá trình huấn luyện giai đoạn trên không với HS THCS

huấn luyện viên cần chú ý khắc phục những nhược điểm HS hay mắc phải

như sau: đùi chân nâng không nâng cao, hông không đẩy được về trước, động

tác đánh tay không đúng

1.4 Giai đoạn tiếp đất

a Nhiệm vụ : Giảm chấn động nhằm đảm bảo an toàn cho người nhảy,

giữ thành tích và nâng cao thành tích

b Kỹ thuật :

Để đạt được độ bay xa tối đa của trọng tâm cơ thể mỗi lần nhảy người

nhảy không chỉ cố gắng thực hiện kĩ thuật hoàn hảo ở các giai đoạn chạy đà,

giậm nhảy, bay trên không mà còn cần phải thực hiện đúng kĩ thuật rơi xuống

hố cát Trong tất cả các kiểu nhảy, việc thu chân chuẩn bị rơi xuống cát được

bắt đầu khi trọng tâm cơ thể ở cách mặt cát ngang với mức khi họ kết thúc

giậm nhảy

Để chuẩn bị tốt cho việc rơi xuống cát, đầu tiên cần nâng đùi, đưa hai

gối lên sát ngực và gập thân trên nhiều về trước Cẳng chân lúc này được hạ

xuống dưới, hai tay chuyển từ trên cao ra phía trước Tiếp đó là duỗi chân,

nâng cẳng chân để gót chân chỉ thấp hơn mông một chút Thân trên lúc này không nên gập về trước quá nhiều vì sẽ khó khăn cho việc nâng chân lên cao Tay lúc này gấp tự nhiên ở khuỷu và được hạ xuống theo hướng xuống dưới và ra sau Sau khi hai gót chân chạm cát, cần gập thân ở khớp gối để hoãn xung và tạo điều kiện chuyển trọng tâm cơ thể xuống dưới – ra trước vượt qua điểm chạm cát của gót chân Thân trên lúc này gập dướn về trước để không bị

đổ người về sau làm giảm thành tích Theo một số kết quả nghiên cứu nếu giai đoạn tiếp đất tốt thành tích nhảy xa có thể tăng thêm từ 15 – 20cm thậm chí 25cm

Lưu ý: Ở giai đoạn tiếp đất GV cần rèn cho HS động tác gập gối, hoãn xung và đổ người về trước

2 Phần hai: Sức bật và các bài tập bổ trợ phát triển sức bật

Có thể nói rằng là sức bật là một trong các cách biểu hiện của sức nhanh và cũng được gọi là sức mạnh bột phát của vận động viên (VĐV) Nó giúp cho VĐV sau khi giậm nhảy rời khỏi điểm tựa thì bay cao lên (trong bật, nhảy cao tại chỗ hoặc có đà và nhảy sào) hoặc về phía trước – lên cao (trong nhảy xa và nhảy ba bước) Để giậm nhảy, trước hết phải khuỵu gối chân giậm, sau đó là dùng sức của các cơ ở chân để duỗi thẳng khớp gối…(và các khớp hông, cổ chân…) Việc duỗi các khớp trên càng nhanh, càng mạnh thì hiệu quả nhảy bật càng lớn (có nghĩa là bật hoặc nhảy được càng cao càng xa) Muốn vậy, động tác gấp gối chân giậm cũng phải thực hiện nhanh, mạnh.Việc tăng lực và tốc độ khi gấp gối là để tăng sức mạnh giậm nhảy Chính do vậy cần thiết phải chạy đà, phải chạy đà với tốc độ hợp lý trong nhảy cao và với tốc độ tối đa khi nhảy xa Để bật hoặc nhảy cao, xa còn có một yếu tố cũng không kém phần quan trọng khác – về sức mạnh cơ bắp, về lực học, về kỹ thuật…

Trong thực tế huấn luyện nhảy xa bắt buộc phải sử dụng các bài tập để phát triển sức bật chân thì mới góp phần nâng cao được thành tích nhảy xa Việc tập luyện đó chỉ có hiệu quả khi nắm vững một số nguyên tắc:

Về tính đàn hồi của cơ bắp: khi cơ bị kéo căng thì xuất hiện lực co lại; như một phản ứng khi bị kéo căng

- Phải sử dụng thêm trọng vật khi tập phát triển sức bật

- Phải chú ý tới các góc độ và biên độ của động tác, gần với các yêu cầu trong thi đấu

- Phải tập trung chú ý tăng tốc độ khi giậm nhảy hoặc bắt đầu duỗi khớp gối

- Khi tập lặp lại (trong từng bài tập hay trong từng nhóm bài tập) không được giảm tốc độ thực hiện động tác cho dù có mệt mỏi

- Cần chú ý phối hợp các loạt bài tập chuyên môn với huấn luyện các phương án trong thi đấu

* Phân loại các bài tập bổ trợ phát triển sức bật

Các bài tập nhằm phát triển sức bật tuy nhiều nhưng có thể phân về một số nhóm như sau:

- Nhóm 1: Nhảy bật lên để tay hoặc chân lăng chạm vào một vật nào đó (bảng rổ, vòng treo cành cây…) với 2 – 4 bước đà

- Nhóm 2: Nhảy bật lên cao để đứng lên một vật nào đó bằng 1 chân hoặc cả 2 chân, với 2 – 6 bước đà

Nhóm 3: Nhảy bật qua các chướng ngại vật (rào, xà ngang, bóng

đặc…) có chạy đà 4 - 12 bước, nhảy bật có kéo thêm lực cản phía sau (lốp xe, cây chuối )

- Nhóm 4: Nhảy bật từng chân (lò cò) hoặc luân phiên, có 2 – 8 bước đà

- Nhóm 5: Nhảy bật lên cầu thang hoặc ở đường dốc với 2 – 6 bước đà, khi lên dốc chú ý đạp sau, khi xuống dốc chú ý thả lỏng các cơ vừa làm việc, mau chóng chuyển sang giai đoạn bay lên không

- Nhóm 6: Nhảy bật tại chỗ, từ tư thế nửa ngồi ,với chú ý chuyển nhanh

từ gấp sang duỗi chân, có thêm vật trọng vật trên vai (bạn tập, tạ, bao cát…), bật từng chân hoặc đồng thời cả 2 chân

- Nhóm 7: Bài tập hỗn hợp

Nhảy bật lên cao (40 - 60cm) bằng 1 hoặc 2 chân sau khi nhảy bật xa hoặc nhảy qua chướng ngại hoặc nhảy từ trên cao xuống

* Cách đánh giá sức bật

Cần thiết kiểm tra đánh giá trình độ sức bật của HS có hệ thống Để đánh giá đàn tính của cơ có thể dùng phương pháp so sánh thành tích 2 lần:

- Lần đầu: bật cao tại chỗ bằng cả 2 chân (khuỵu và duỗi gối)

- Lần 2: cũng như trên nhưng bật lên từ tư thế góc của khớp gối là 90o

Sự khác biệt thành tích giữa 2 lần bật cao đó cho biết đặc điểm của từng HS

Để đánh giá sức bật cao, kiểm tra bật lên với bảng rổ với 2 – 4 – 6 – 8 bước đà; xem xét sự tăng thành tích khi tăng số bước đà

Để đánh giá sức bật xa, kiểm tra thành tích nhảy bật xa đổi chân hoặc

lò cò 1 chân với 2 - 4 - 6 - 8 bước đà Có thể kiểm tra bật xa 1- 3 - 5 - 7 thậm chí 10 bước

* Cách xác định khối lượng tập luyện hợp lí

Giáo viên căn cứ vào cách phân loại cũng như tác dụng của từng bài tập

bổ trợ để xây dựng các bài tập trong 1 buổi cho phù hợp

- Trong 1 buổi tập cần dùng đến 3 đến 5 bài tập nhảy, bật khác nhau

- Số lần lặp lại mỗi bài tập, số tổ tập…phải xác định cho từng HS

- Phương pháp tối ưu là kiểm tra sức bật theo chu kì 2 hoặc 3 tuần luyện tập Nếu kết quả thấp đi có nghĩa là HS đã bị tập nặng gây mệt mỏi cơ

bắp không được hồi phục đủ Như vậy cần giảm khối lượng 1- 2 tuần Nếu thành tích được duy trì hoặc nâng cao có nghĩa là việc tập luyện đúng và có thể nâng yêu cầu một chút

- Khi huấn luyện sức bật cũng cần dạy cho HS biết tự cảm nhận và tự điều chỉnh việc luyện tập của mình chính xác

Chú ý: Cuối mỗi bài tập thường là bài tập chạy, hoặc nhảy với tốc độ vừa phải

IV Cơ sở thực tiễn

Những năm học vừa qua tôi được phân công dạy thể dục, bồi dưỡng học sinh giỏi thể dục thể thao trong đó có nội dung nhảy xa Qua quá trình

giảng dạy tôi nhận thấy:

- Trong chương trình giảng dạy môn nhảy xa ở cấp học THCS chỉ đưa vào giảng dạy cho học sinh nội dung nhảy xa kiểu "Ngồi", đây là kĩ thuật nhảy xa đơn giản và phù hợp với mọi đối tượng học sinh nên dễ thực hiện Tuy nhiên để có thành tích cao trong thi đấu nhảy xa thì tôi phải đổi mới phương pháp tập luyện, đổi mới bài tập

- Do nhu cầu học tập các môn văn hóa và sức ép về thi cử nên phụ huynh học sinh không muốn cho con em mình tham gia tập luyện và thi đấu thể thao

- Thời gian cho công tác huấn luyện đội tuyển HSG TDTT còn hạn hẹp, điều kiện về cơ sở vật chất sân bãi dụng cụ của nhà trường còn thiếu thốn

Vì vậy, theo tôi để đạt được thành tích cao trong môn nhảy xa thì việc đầu tiên là phải:

- Tuyển chọn được những học sinh có năng khiếu TDTT ngay từ lớp 6,7

- Có những biện pháp khắc phục tình trạng khó khăn về sân bãi, dụng

cụ

- Có kế hoạch tập huấn đội tuyển dài hơn trong nhiều năm, kế hoạch cụ thể từng năm và từng giai đoạn

- Tham mưu với BGH nhà trường để bố trí thời gian hợp lý tập huấn đội tuyển

- Có biện pháp để động viên học sinh và cha mẹ học sinh cho con em tham gia đội tuyển

- Có sự phối hợp hài hòa giữa học văn hóa và luyện tập bồi dưỡng HSG TDTT

- Có sự phối hợp đồng bộ với giáo viên chủ nhiệm và các giáo viên bộ môn trong hội đồng sư phạm nhà trường

Đồng thời trong quá trình tập huấn phải lựa chọn kĩ thuật nhảy xa phù hợp với trình độ của học sinh giỏi thể dục thể thao cấp THCS Bên cạnh đó là phải xây dựng được hệ thống các bài tập bổ trợ phát triển sức mạnh chân đa dạng, phong phú, có hiệu quả để kích thích tinh thần hăng say tập luyện của học sinh trong các buổi tập huấn cũng như tự luyện tập ở nhà thông qua đó để từng bước nâng cao thành tích tập luyện và thi đấu nhảy xa

Từ những nhận thức trên, kết hợp với kiến thức và kinh nghiệm của bản thân, của đồng nghiệp trong những năm học qua tôi lựa chọn kĩ thuật nhảy xa kiểu 'Ngồi" để giảng dạy cho học sinh trong đội tuyển, đồng thời tôi cũng đã không ngừng xây dựng, bổ sung các bài tập bổ trợ kĩ thuật, phát triển sức mạnh chân để nâng cao thành tích nhảy xa của học sinh trong đội tuyển đóng góp vào thành tích chung của đội tuyển học sinh giỏi thể dục thể thao huyện Nam Trực tham gia thi đấu tại kì thi chọn học sinh giỏi thể dục thể thao cấp tỉnh hàng năm

V Các giải pháp thực hiện

1 Phần một: Phương pháp huấn luyện kĩ thuật nhảy xa kiểu

"Ngồi"

Ở lứa tuổi học sinh THCS kĩ thuật nhảy xa kiểu "Ngồi" được đưa vào nội dung giảng dạy Ở lứa tuổi các em việc tiếp động tác kĩ thuật, hình thành

tư duy động tác còn nhiều hạn chế Chính vì vậy trong quá trình giảng dạy, huấn luyện gặp rất nhiều khó khăn đòi hỏi giáo viên và học sinh tính kiên trì rất cao đồng thời kĩ thuật này phải được giảng dạy cho đội tuyển càng sớm càng tốt

Phương pháp huấn luyện kĩ thuật nhảy xa kiểu “Ngồi” nên tiến hành khi người học đã được tập luyện chạy ngắn và bao gồm các bước chủ yếu sau:

Bước 1 Xây dựng khái niệm kĩ thuật thông qua các biện pháp (bài tập) sau:

- Giáo viên giới thiệu, phân tích, làm mẫu, cho xem phim ảnh, kĩ thuật nhảy xa kiểu “ngồi” nhiều lần để học sinh định hình được kĩ thuật động tác

- Giáo viên nhấn mạnh những yêu cầu quan trọng trong từng giai đoạn

kĩ thuật và phân tích chi tiết từng giai đoạn cho học sinh Để các em nắm được rõ mức độ quan trọng của từng gia đoạn

Bước 2: Dạy kĩ thuật chạy đà

Ở lứa tuổi các em với học sinh đại trà cự ly chạy đà khoảng từ 12-16 bước bằng khoảng 15-20m Nhưng ở đây với học sinh giỏi TDTT cự ly chạy đà khoảng 15 – 20 bước bằng khoảng 19 – 23 m

- Tư thế xuất phát hướng dẫn các em đứng chân trước chân sau Chân giậm nhảy để ở phía sau và thực hiện ở bước đà lẻ, vai và thân người hơi ngả

về trước, sau đó chạy nhẹ nhàng từ 3-4 bước rồi tăng dần tốc độ Đặc biệt ở 4 bước cuối cùng phải đạt tốc độ tối đa

- Tập chạy tăng tốc độ 30 – 50m lập lại nhiều lần

- Hướng dẫn các em khi chạy đà, chỉ tiếp xúc nửa trên bàn chân

- Thực hiện chạy đà lập đi lập lại nhiều lần, GV hướng dẫn điều chỉnh đà Khi nào chân giậm nhảy đặt đúng vào ván giậm

- Hoàn thiện kĩ thuật chạy đà tăng tốc độ đều trên toàn bộ cự ly đà và đạt tốc độ tối đa ở những bước cuối cùng chân giậm đặt đúng vào ván giậm

Kĩ thuật chạy đà của học sinh Nguyễn Thị Kim Chi lớp 9B