sáng kiến kinh nghiệm thể dục thpt

ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN Hoạt động Giáo dục thể chất trong nhà trường có vai trò hết sức quan trọng, giúp học sinh phát triển một cách toàn diện về đức, trí, thể, mỹ….Bên cạ

MỤC LỤC

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN 1

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP 2

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến: Thực trạng dạy và học môn đá cầu trường THPT An Phúc 2

2.1 Xu hướng phát triển của môn đá cầu 6

2.2 Ý nghĩa và tác dụng của môn đá cầu đối với người tập 7

2.2.1 Phát triển về thể hình 7

2.2.2 Phát triển sức khỏe và các tố chất thể lực 7

2.2.3 Đá cầu giúp giáo dục phẩm chất đạo đức, ý chí 9

2.2.4 Giao lưu xã hội và giải trí 10

2.3 Các biện pháp thực hiện 10

2.3.1 Biện pháp 1: Tạo hứng thú cho học sinh khi học môn đá cầu 10

2.3.2 Biện pháp 2: Giảng dạy kỹ thuật một cách tỉ mỉ, sử dụng những hình ảnh trực quan sinh động……….12

2.3.3 Biện pháp 3: Phân loại học sinh trong quá trình giảng dạy…… 15

2.3.4 Biện pháp 4: Giáo viên tích cực bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ………16

2.3.5 Biện pháp 5: Thành lập câu lạc bộ đá cầu trường……… 17

2.3.6 Biện pháp 6: Phối hợp giữa nhà trường và gia đình……… 18

2.4.1 Mục đích của thực nghiệm 18

2.4.2 Phương pháp thực nghiệm 19

2.4.3 Thời gian, địa điểm, đối tượng thực nghiệm 19

2.4.4 Kết quả thực nghiệm 19

III/ HIỆU QUẢ DO SÁNG KIẾN ĐEM LẠI 24

1 Hiệu quả về mặt xã hội 24

2 Khả năng áp dụng và nhân rộng 25

IV CAM KẾT KHÔNG SAO CHÉP HOẶC VI PHẠM BẢN QUYỀN 26

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

Hoạt động Giáo dục thể chất trong nhà trường có vai trò hết sức quan trọng, giúp học sinh phát triển một cách toàn diện về đức, trí, thể, mỹ….Bên cạnh đó, còn giúp các em hiểu được một số kiến thức, kỹ năng cơ bản để tập luyện, giữ gìn sức khỏe, nâng cao năng lực, góp phần rèn luyện nếp sống lành mạnh, tác phong nhanh nhẹn, thói quen tự giác tập luyện Thể dục thể thao Giáo dục thể chất là một hình thức giáo dục chuyên biệt cùng với các hoạt động giáo dục khác (đạo đức, thẩm mỹ….) góp phần giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ

Đá cầu là nội dung chính trong chương trình Giáo dục thể chất của các trường Trung học phổ thông Thông qua môn học này giáo dục rèn luyện cho học sinh học sinh sự nhanh nhẹn, khéo léo, dẻo dai, khả năng tư duy sáng tạo, tâm lý vững vàng, tự tin, quyết đoán…, đồng thời làm cho không khí trong nhà trường thêm tươi vui, lành mạnh, sôi nổi Tuy vậy, trong quá trình giảng dạy môn Đá cầu tôi thấy trong các tiết học nhiều emchưa tích cực nên không thực hiện được mục tiêu cơ bản trong chương trình học Vậy làm như thế nào để học sinh yêu thích môn thể thao Đá cầu và đá cầu đúng kỹ thuật là vấn đề vô cùng có ý nghĩa nhằm thực hiện được mục tiêu môn học; rèn luyện sức khỏe, thể lực cũng như phát triển trí tuệ của học sinh

Với lý do trên tôi đã lựa chọn đề tài: ‘‘Một số biện pháp giúp học sinh lớp

10 học tốt môn Đá cầu trường THPT An Phúc’’ mong muốn là giúp học sinh đạt

kết quả cao môn Đá cầu và các tiết học trở nên sôi nổi, hấp dẫn hơn Đặc biệt là trang bị cho các em học sinh lớp 10 trường tôi phương pháp, kỹ năng đá cầu, giúp cho các em hoàn thành mục tiêu môn học; thực sự yêu thích môn Đá cầu nói riêng và môn Thể dục nói chung; đồng thời phát hiện thêm học sinh có năng khiếu tạo nguồn bồi dưỡng để các em tham gia kỳ thi học sinh giỏi Thể dục thể

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến: Thực trạng dạy và học môn

Đá cầu trường THPT An Phúc

Trên cơ sở nghiên cứu đề tài giúp học sinh học tốt môn Đá cầu, hoàn thành tốt nội dung chương trình môn học, tạo nguồn bồi dưỡng đội tuyển nhà trường Tôi đã tiến hành khảo sát để tìm ra nguyên nhân học sinh học chưa tốt môn Đá cầu

Bảng 1.A Kết quả khảo sát về sự hứng thú của học sinh đối với môn

Cầu dễ mua, ở đâu cũng có thể chơi được 48/62 77,42%

Nhận xét: Số học sinh yêu thích môn Đá cầu chiếm 62,0 % (62 phiếu chỉ

chọn trả lời phần A) – đây là con số đáng mừng Trong đó:

- Đa số học sinh cho rằng môn Đá cầu giúp các em rèn luyện sức khỏe, phát triển các tố chất và sự khéo léo (82,26 %) và giúp các em có thêm kiến thức (79,03 %)

- Tuy nhiên, đó là đánh giá về mặt chất lượng kiến thức Về mặt phương pháp: chỉ có 48,39 % học sinh cho rằng hình thức học tập các em được tiếp cận trên lớp là hấp dẫn; 43,55 % học sinh đánh giá môn Đá cầu thú vị Cá nhân tôi cho rằng con số này còn thấp so với yêu cầu bộ môn

Chúng ta cùng xem xét bảng khảo sát dưới đây để thấy còn lí do gì khác khiến học sinh không hứng thú với môn Đá cầu

Bảng 1.B Kết quả khảo sát về sự hứng thú của học sinh đối với

Phụ huynh không thích cho chơi thể thao 11/38 28,95%

Nhận xét: Số phiếu đánh giá không hứng thú với môn Đá cầu là 38,0 %

(38 phiếu chỉ chọn trả lời phần B) Trong đó:

- Đáng lưu tâm là 100 % học sinh (cả 38 phiếu) đều cho rằng là môn phụ, không đánh giá điểm Đây chính là thực trạng chung tại hầu hết các trường phổ thông và là cái khó của giáo viên nên thời gian các em đầu tư cho mônThể dục nói chung và môn Đá cầu nói riêng không nhiều, đòi hỏi giáo viên phải tìm tòi

áp dụng các hình thức học tập tích cực, hấp dẫn mới có thể thu hút được các em

- Nếu như phần trên, chỉ có 30/62 phiếu cho rằng hình thức học tập hấp dẫn – đồng nghĩa với 32/62 phiếu đánh giá ngược lại, thì đến đây, cùng với con

số 25/38, cá nhân tôi kết luận: 57/100 phiếu (57,0 %) không hứng thú với các hình thức hoạt động trên lớp

Bảng khảo sát dưới đây sẽ cho chúng ta biết thái độ, tâm trạng của học sinh trong giờ học Đá cầu như thế nào

Bảng 2 Kết quả khảo sát về thái độ, tâm trạng của học sinh trong giờ

học Đá cầu:

Thái độ, tâm trạng của học sinh

trong giờ học đá cầu

sinh uể oải, mệt mỏi, không muốn tập.Như vậy, qua bảng khảo sát này, chúng ta thấy đa số học sinh còn thụ động trong giờ học

Trong những năm giảng dạy khối 10 khi dạy nội dung Đá cầu tôi nhận thấy:

- Một số học sinh rất thích chơi đá cầu và thường đá cầu trong những giờ giải lao giữa tiết học

- Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học tương đối bảo đảm do quả cầu dễ làm các em có thể tự làm dụng cụ cho bản thân

*Khó khăn

- Trình độ của các em không đồng đều: Học sinh nằm trong đội tuyển Đá cầu của các trường trung học cơ sở đa phần các em cảm giác cầu tốt, biết thực hiện những kĩ thuật đá cầu cơ bản Số học sinh còn lại các em có cảm giác cầu yếu, không biết thực hiện các động tác, thậm trí tâng cầu cũng rất yếu

- Thái độ học môn Đá cầu của các em trong giờ Thể dục chưa tốt: Bên cạnh một số em hăng say tập luyện, thực hiện rất tốt bài tập, còn có nhiều em tập cho có, cho hết giờ

- Hiện nay nhiều bậc phụ huynh muốn con học tốt hoặc theo phong trào cho con học văn hóa rất nhiều, không tạo điều kiện cho các em tham gia các buổi hoạt động ngoại khóa rèn luyện thể dục thể thao vì nghĩ học thể dục khiến cho

các em tham gia luyện tập các môn Thể dục thể thao ở trường cũng như ở nhà nên khả năng vận động của các em nói chung và khả năng thực hiện các kỹ thuật của môn Đá cầu là yếu

Qua các bảng khảo sát và kinh nghiệm thực tế của bản thân tôi nhận thấy nguyên nhân dẫn đến kết quả học môn Đá cầu chưa cao là do:

- Các em chưa thực sự yêu thích môn Đá cầu

- Hình thức học tập trên lớp chưa hấp dẫn

- Học sinh cho là môn phụ, không đánh giá điểm, không phải thi nên không cần học

- Chưa được tập luyện thường xuyên

- Phụ huynh, học sinh nhận thức chưa đúng về tầm quan trọng của tập luyện TDTT nói chung và môn Đá cầu nói riêng

Là giáo viên, đồng thời mới nhận nhiệm vụ phụ trách đội tuyển Đá cầu thi học sinh giỏi Thể dục thể thao, bản thân tôi luôn trăn trở và suy nghĩ làm sao để học sinh học tốt môn Đá cầu?

2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

2.1 Xu hướng phát triển của môn Đá cầu

Môn Đá cầu là một môn thể thao dân tộc nằm trong hệ thống thi đấu các môn thể thao của quốc gia.Trong ngành Giáo dục, Đá cầu là môn học GDTC trong nhà trường nhằm đáp ứng mục tiêu giáo dục, đào tạo con người phát triển toàn diện, đây là phương tiện giáo dục thể chất và giải trí có giá trị

Đá cầu được đưa vào chương trình học chính thức của các cấp học ở Việt Nam

Chính vì vậy mà môn Đá cầu không những được các ngành, các cấp quan tâm mà đặc biệt là được Uỷ ban TDTT đầu tư và định hướng phát triển

cả về bề rộng lẫn chiều sâu

Đặc biệt là môn Đá cầu lần đầu tiên được Ban tổ chức thống nhất đưa vào chương trình thi đấu của SEAGAMES tổ chức tại Việt Nam vào cuối năm 2003

Như vậy, từ chỗ chỉ là một trò chơi trong dân gian rồi trở thành một môn thể thao dân tộc và từ đó cho đến nay môn Đá cầu đã không ngừng phát triển, nó đã không thể thiếu được trong hệ thống thi đấu các môn thể thao của quốc gia cũng như trên thế giới

2.2 Ý nghĩa và tác dụng của môn Đá cầu đối với người tập

2.2.1 Phát triển về thể hình

Nằm trong hệ thống các phương tiện Giáo dục thể chất, cũng như nhiều môn thể thao khác, Đá cầu được coi là môn thể thao có giá trị lớn để phát triển thể chất và sức khỏe con người đặc biệt dành cho lứa tuổi thanh thiếu niên Tập luyện đá cầu một cách khoa học, đúng phương pháp sẽ giúp cho cơ thể phát triển toàn diện, cân đối

2.2.2 Phát triển sức khỏe và các tố chất thể lực

Khi đá cầu đòi hỏi người tập phải vận động toàn thân như : Di chuyển, tâng cầu, đỡ cầu, đá cầu tấn công, chuyền cầu, cứu cầu v.v , hai chân phải nhanh nhẹn, hoạt động tích cực, mắt phải tập trung quan sát, phán đoán đường cầu trên toàn sân để đưa ra quyết định khi tiếp xúc với cầu bằng kĩ thuật nào để có hiệu quả cao nhất

Khi thực hiện các kĩ thuật đá cầu đòi hỏi sự chính xác rất cao, vì đế quả cầu thì nhỏ, tốc độ bay của quả cầu lại rất nhanh.Do đó chỉ cần mắc sai sót là

bị mất điểm Mặt khác khi chơi đá cầu, người chơi không chỉ sử dụng đôi chân mà còn phải sử dụng cả đầu, ngực để phối hợp một cách khéo léo khi xử

lý các đường cầu khác nhau

Trong thi đấu, ngoài thi đấu đơn còn có thi đấu đôi, thi đấu ba người

thuật lúc thi đấu.Đồng thời mọi người chơi đá cầu phải có khả năng bao quát

xử lý các tình huống hết sức nhạy cảm, chính xác và thông minh thì mới đem lại kết quả tốt.Vì vậy, đá cầu đòi hỏi người tập phải có kĩ thuật, chiến thuật hoàn chỉnh và phải có sức khoẻ và thể lực tốt, tức là phải có các tố chất sức nhanh, sức mạnh, sức bền và sự khéo léo.Đặc biệt sức bền chuyên môn phải được phát triển tốt, bởi trong một trận đấu đá cầu khi trình độ của các VĐV tương đương nhau thì VĐV nào có thể lực và có sức bền chuyên môn tốt hơn

sẽ là người quyết định kết quả của trận đấu

Trong quá trình tập luyện và thi đấu đá cầu, người tập không ngừng hình thành và củng cố các kĩ thuật động tác, các phản xạ có điều kiện, nhằm tăng cường khả năng phối hợp giữa hệ thần kinh trung ương với các cơ quan vận động, các cơ quan nội tạng trong cơ thể để xây dựng các kĩ năng, kĩ thuật động tác, tiến tới hình thành kĩ xảo động tác.Để đạt được điều này người chơi

đá cầu phải tiến hành tập luỵên thường xuyên, liên tục có hệ thống, khoa học

và hợp lý Với phương châm: Luyện tập - thích ứng - phát triển

Chính vì vậy, tuỳ từng đối tượng mà sử dụng khối lượng vận động một cách hợp lí, phù hợp với khả năng tiếp thu của họ Đối với người tập đá cầu, khi đã tập luyện tích cực gần tới sức chịu đựng tối đa thì nó sẽ kích thích tác dụng tới các hệ thống cơ quan như: Hệ thần kinh, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ vận động Bởi vì khi thực hiện khối lượng vận động của bài tập đá cầu, cơ quan vận động của người tập phải hoạt động tích cực dẫn đến sự tiêu hao năng lượng lớn trong quá trình hoạt động Đồng thời với sự tiêu hao năng lượng này là nhu cầu cung cấp năng lượng cho cơ thể hoạt động Từ đó dẫn đến hàng loạt các phản ứng hoá học, sinh học xảy ra trong cơ thể người tập Khi vận động với khối lượng càng lớn trong thời gian càng dài thì quá trình ôxi hoá các axit amin, quá trình phân huỷ các ATP nhằm cung cấp năng lượng và thải các chất cặn bã ra ngoài càng phức tạp

Luyện tập đá cầu một cách khoa học sẽ giúp cho hệ hô hấp phát triển, dung tích sống tăng lên, tần số hô hấp giảm, tạo thuận lợi cho cơ thể vận động tốt trong cả thời kỳ ưa khí và yếm khí

Đối với hệ tuần hoàn, thông qua luyện tập có hệ thống và khoa học sẽ làm cho tim thích ứng với khối lượng vận động cao, khả năng giãn nở của các mao mạch tốt hơn, thuận lợi cho việc cung cấp vận chuyển năng lượng cho cơ thể hoạt động trong thời gian dài, đồng thời cũng rút ngắn được thời gian hồi phục sau thời gian vận động

Trong quá trình tập luyện đá cầu còn giúp cho người tập rèn luyện và phát triển cơ quan thị giác, bởi do đặc thù dụng cụ tập là quả cầu nhỏ, tốc độ khi bay nhanh Do đó người tập đá cầu phải tập trung quan sát mới phán đoán chính xác được điểm rơi của quả cầu để thực hiện các kĩ thuật, chiến thuật của mình

Ngoài các tác dụng nêu trên, tập luyện môn Đá cầu thường xuyên còn giúp cho người tập có được thể hình phát triển cấn đối, đặc biệt là hệ thống

cơ quan vận động như : cơ, xương, khớp và dây chằng thường xuyên được tôi luyện, giúp cho người tập bước vào những ngày học tập và làm việc mới một cách thuận lợi hơn

2.2.3.Đá cầu giúp giáo dục phẩm chất đạo đức, ý chí

Tập luyện và thi đấu TDTT nói chung và đặc biệt là môn Đá cầu nói riêng (đặc thù của môn Đá cầu trong thi đấu mang tính đối kháng rất cao, nhất là trong thi đấu đá đơn),đòi hỏi người tập phải có sự nỗ lực khổ luyện,

có ý chí, có nghị lực, có quyết tâm cao thì mới mong có kết quả tốt Muốn dành được thắng lợi trong thi đấu, trước tiên người tập phải thắng được chính bản thân mình bằng sự cần cù chịu khó, linh hoạt sáng tạo, khắc phục khó khăn trong sinh hoạt, với đồng đội phải đoàn kết, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau trong luyện tập cũng như thi đấu

2.2.4.Giao lưu xã hội và giải trí

Con người không ngừng tìm kiếm sự thỏa mãn cho bản thân Trong cuộc sống, đá cầu đem lại sự đam mê, thích thú cho các lứa tuổi khác nhau, ở bất cứ tuổi nào con người cũng có thể tham gia chơi đá cầu

Với tính phổ cập cao và quy mô phát triển rộng khắp, đá cầu đã dần trở thành phương tiện giáo dục thể chất hữu hiệu Ở đá cầu đỉnh cao, hoạt động thi đấu trở thành điểm thu hút được sự quan tâm của nhiều người, nhiều tầng lớp

xã hội Việc quảng bá, giới thiệu làm mới hình ảnh sẽ đạt hiệu quả cao khi biết

sử dụng hoạt động thi đấu đá cầu làm phương tiện giao lưu xã hội Đá cầu trở thành chiếc cầu giao lưu nối gần những cách biệt không chỉ về lĩnh vực địa lý,

mà với cả các lĩnh vực như kinh tế, chính trị, văn hóa…là cơ hội để tìm hiểu, học hỏi, trao đổi mọi vấn đề của xã hội với nhau

2.3 Các biện pháp thực hiện

Trong quá trình công tác, giảng dạy bộ môn, tôi đã áp dụng một số biện pháp sau góp phần nâng cao chất lượng môn Đá cầu:

2.3.1 Biện pháp 1: Tạo hứng thú cho học sinh khi học môn Đá cầu

Muốn học sinh học tốt môn Đá cầu, điều đầu tiên và quan trọng nhất mà người giáo viên phải làm được đó là tạo hứng thú cho học sinh để học sinh yêu thích môn học, lấy đó là động lực cố gắng phấn đấu, luyện tập đạt kết quả tốt.Để tạo hứng thú tôi thực hiện:

- Chỉ ra ý nghĩa, tác dụng của môn Đá cầu

- Chỉ cho học sinh xem những đoạn clip hay về kỹ thuật đá cầu, các trận thi đấu quốc gia, quốc tế hay vào thời gian hợp lí

- Phần khởi động chung, trò chơi và phần thả lỏng cho học sinh tập ghép với nhạc

-Trong quá trình giảng dạy, khi giới thiệu kỹ thuật mới tôi thường kết hợp giữa làm mẫu phân tích động tác kết hợp với dùng tranh ảnh

- Lồng ghép trò chơi vào các tiết học làm tăng sự hứng thú cho học sinh, giúp học sinh tăng cường thể lực, kỹ thuật động tác

- Phát huy tính tích cực của học sinh

Tiết học cuối trước khi diễn ra chủ đề và sau mỗi tiết học của chủ đề, tôi thường giao nhiệm vụ cho học sinh về nhà làm bài tập theo nhóm, chuẩn bị bàitrước với mục đích là phát huy tính tự học, tự nghiên cứu của học sinh, đến lớp giáo viên giảng bài, phân tích kỹ thuật… học sinh sẽ nhanh hiểu bài hơn

Ví dụ 1: Ở tiết học cuối trước khi vào chuyên đềĐá cầu tôi chia lớp thành 4

nhóm về nhà nghiên cứu, có sản phẩm buổi học sau báo cáo

Câu 1:Môn Đá cầu ở Việt Nam được hình thành và phát triển từ đâu? Thời kỳ nào trò chơi đá cầu ở Việt Nam chuyển thành môn thể thao Đá cầu?

Câu 2: Ý nghĩa và tác dụng của môn Đá cầu đối với người tập?

Câu 3: Thành tích nổi bật của đá cầu Việt Nam trong những năm qua? Câu 4: Quy luật bay của quả cầu trong không gian?

Ví dụ 2: Giờ sau học luật Đá cầu thì bài tập về nhà của giờ trước

Nhóm 1: Trình bày kích thước, sân, lưới?

Nhóm 2: Trình bày luật Đá cầu đúng?

Nhóm 3: Trình bày lỗi đá, đỡ cầu?

Nhóm 4: Trình bày lỗi phát cầu?

- Ngoài ra, trong mỗi giờ học tôi thường biểu dương những em học sinh

có kỹ thuật tốt, những em học sinh đã có sự tiến bộ về mặt ý thức cũng như kỹ thuật từ đó khơi lên niềm ham muốn của học sinh là mình cũng được như các bạn

- Cho học sinh thay đổi nhau đấu tập, làm trọng tài:

Trong hoạt động thể thao nói chung và đá cầu nói riêng, thi đấu là một biện pháp không thể thiếu được trong công tác giảng dạy Thông qua thi đấu, học sinh mới thể hiện được đầy đủ nhất những năng lực chuyên môn của bản thân, những kĩ năng kĩ năng kĩ xảo đã tiếp thu được trong quá trình học tập Mặt khác thông qua thi đấu học sinh còn được nâng cao kĩ thuật, chiến thuật, thể lực Đồng thời thi đấu còn bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cho học sinh như: tính kiên trì, nhẫn lại, biết khắc phục khó khăn không ngừng phấn đấu vươn lên

Cho học sinh đấu tập, làm trọng tài đã rèn luyện cho các em bản lĩnh tự tin, tác phong nhanh nhẹn, giúp học sinh nắm chắc hơn phần luật,biết vận dụng linh hoạt các điều luật đã học vào xử lý tình huống trên sân

Tổ chức thi đấu Đá cầu còn được coi là một hình thức giải trí lành mạnh,giải toả sự nhàm chán sau những giờ học kĩ thuật đơn lẻ Qua đó tạo hứng thú cho các em trong quá trình học tập môn học

2.3.2 Biện pháp 2: Giảng dạy kỹ thuật một cách tỉ mỉ, sử dụng những hình ảnh trực quan sinh động

Khi phân tích kỹ thuật động tác tôi thường giải thích sao cho ngắn gọn, chính xác mà dễ hiểu, giúp các em nắm được từng phần kỹ thuật động tác, tạo điều kiện cho các em tiếp nhận bài tập chính xác về mặt kỹ thuật Thường thì khi phân tích động tác tôi kết hợp chỉ dẫn, làm động tác mẫu và cho học sinh xem tranh ảnh, đoạn clip về kỹ thuật để các em dễ hình dung kỹ thuật động tác,

đồng thời nhấn mạnh yếu lĩnh của động tác qua đó nhằm củng cố kỹ năng, kỹ xảo động tác, tránh được những sai sót dễ mắc phải cho các em trong tập luyện

Khi dạy Đá cầu cho các em học sinh lớp 10 tôi nhắc lại một số kỹ thuật cơ bản và phân tích dạy cho các em một số kỹ thuật sau đây:

*Cách cầm cầu:

Tay cầm cầu(cùng với chân đá) cao ngang thắt lưng và cách người khoảng 0,3m, để cầu trên ngón tay 3 và 4, bàn tay ngửa khum lại để đỡ cầu, tay không cầm cầu co tự nhiên

*Điểm tiếp xúc của cầu trên bàn chân

Trong môn Đá cầu, điểm tiếp xúc quả cầu mà người ta thường dùng là mubàn chân, đùi, má trong, má ngoài, ngực,… cách sử dụng thì mỗi người một cách Nhưng cho dù đá theo kiểu nào thì cũng đều bắt đầu từ những kỹ thuật cơ bản Khi kỹ thuật cơ bản đã hình thành, có khả năng khống chế cầu rồi mới phát huy được các kỹ thuật, chiến thuật của mình trong tập luyện, thi đấu

Trước khi bước vào dạy những kỹ thuật cơ bản tôi chỉ cho học sinh những điểm tiếp xúc của cầu trên cơ thể để các em nắm rõ trong quá trình các

em luyện tập

Ví dụ: Chỉ cho học sinh biết đâu là mu bàn chân, má trong bàn chân,

mángoài bàn chân, mũi bàn chân, đùi…

* Các kỹ thuật di chuyển

Di chuyển ngang (thường được dùng trong đá đơn)

Tư thế chuẩn bị:Đứng hai chân rộng bằng vai, gối hơi khuỵu, trọng lượng

cơ thể dồn lên hai chân Lưng hơi cong tự nhiên, mắt dõi theo cầu

Động tác: Di chuyển bằng bước chéo Khi di chuyển sang phải, chân trái

bước lên trước – sang phải 1 bước, tiếp theo bước chân phải sang phải, rồi cứ

như thế đến vị trí cần đến Khi di chuyển sang trái thì thực hiện các bước di

chuyển theo chiều ngược lại

Di chuyển bước trượt: Khi di chuyển sang phải thì chân phải bước sang ngang một bước, chân trái bước tiếp theo sau đến sát chân phải Cứ di chuyển liên tục như vậy đến vị trí cần đến Qúa trình di chuyển mặt vẫn hướng về lưới

để theo dõi cầu.Khi di chuyển sang trái thì ngược lại

Di chuyển chéo(thường được sử dụng trong đá đơn và đá đôi)

Tư thế chuẩn bị: Đứng hai chân rộng bằng vai, gối hơi khuỵu, trọng

lượng cơ thể dồn lên hai chân Lưng hơi cong tự nhiện, mắt dõi theo cầu

Động tác: Khi di chuyển chéo người tập cần sử dụng các bước chạy thường bằng nửa bàn chân trước, hai chân thay đổi nhau bước luân phiên liên tục cho đếnvị trí quy định (cầu rơi)

Di chuyển tiến lùi(thường được sử dụng trong đá đơn và đá đôi)

Tư thế chuẩn bị: Đứng hai chân rộng bằng vai, gối hơi khuỵu, trọng lượng

cơ thể dồn lên hai chân Lưng hơi cong tự nhiện, mắt dõi theo cầu

Động tác:Khi di tiến người tập thực hiện các bước chạy thường đến vị trí cần đến Khi lùi, hai chân cũng thực hiện luôn phiên, liên tục các bước lùi đến vị trí cần đến, thân trên hơi ngửa, trọng tâm cao, bước dài

* Kỹ thuật tâng “búng” cầu

Được sử dụng trong phòng thủ để đỡ những quả cầu rơi xa và thấp sát mặt sân, cách người từ 1 – 2m, do đối phương bỏ nhỏ

Tư thế chuẩn bị: Đứng chân thuận sau, chân kia trước Hai chân trùng gối trọng tâm cơ thể hơi thấp, lưng hơi khom, hai tay buông tự nhiên để giữ thăng bằng

Động tác: Khi xác định được điểm rơi của cầu ở cách xa người, người

tập nhanh chóng chuyển trọng tâm cơ thể sang chân trước, chân sau (chân đá)

lướt nhanh ra trước, hướng về phía cầu rơi Lúc này người ngả về sau, chân đá gần như duỗi thẳng hết, mu bàn chân duỗi để tiếp xúc với cầu Khi cầu rơi cách sân khoảng 20cm đồng thời với việc gập nhanh bàn chân, để mu bàn chân tiếp xúc với cầu Nhờ lực bật như “búng” cầu, mà cầu bay thẳng đứng 2 đến 3m Sau khi mu bàn chân tiếp xúc với cầu, chân đá đưa nhanh về tư thế chuẩn bị để lần

đá tiếp theo sang sân đối phương

* Kỹ thuật chuyền cầu bằng mu bàn chân

Tư thế chuẩn bị:Hai chân đứng rộng bằng vai, mũi chân thuận đặt sau

gótchân trước khoảng 1/2 bàn chân, chạm đất bằng nửa bàn chân, hai đầu gối hơi khuỵu, hai tay tự nhiên, trọng tâm cơ thể dồn vào chân trước

Động tác: Khi chuyền cầu trọng tâm cơ thể chuyển về phía trước, chân

sau (chân chuyền cầu) lăng nhanh về trước, duỗi, lăng cẳng chân và mũi bàn chân theo hướng chuyền cầu để tiếp xúc cầu ở mu bàn chân (tầm cao khoảng từ

40 – 50cmso với mặt đất Sau khi tiếp xúc, cầu bay theo vòng cung về hướng định chuyền Chân đá dừng lại và thu về vị trí chuẩn bị để di chuyển đến vị trí thích hợp

2.3.3 Biện pháp 3: Phân loại học sinh trong quá trình giảng dạy

Trong giờ học, ngoài việc hướng dẫn học sinh học và tập luyện những động tác cơ bản của môn học tôi còn luôn chú ý quan sát để phân loại học sinh: Học sinh có năng khiếu, có khả năng thực hiện tốt các động tác, học sinh không

có năng khiếu và học sinh có vấn đề về sức khoẻ.Sau đó, tôi sẽ phân chia tập luyện theo nhóm khả năng của học sinh Nhóm năng khiếu có yêu cầu về thực hiện động tác cao hơn,sau khithực hiện tốt các động tác, kĩ thuật cơ bản trêntôi giớithiệu thêm cho các em các kĩ thuật trong chương trình dạy học giảm tải để học sinh tự như tập: đá cầu tấn công bằng mu bàn chân, kĩ thuật phát cầu thấp chân nghiêngmình… Nhóm không có năng khiếu sẽ tập theo bài tập riêng làm sao để các em có thể thực hiện được các kỹ thuật cơ bản Đối với nhóm học sinh

không có năng khiếu này tôi quan tâm, theo dõi và sửa sai thường xuyên để các

em có thể thực hiện được các kĩ thuật cơ bản như tâng “ búng” cầu, chuyền cầu bằng mu bàn chân

Ví dụ: Khi học sinh không thực hiện được động tác tâng “búng” cầu tôi

sẽhướng dẫn lại kĩ thuật cho các em, chỉ cho các em điểm cầu sẽ tiếp xúc trên

mu bàn chân, sau đó hướng dẫn các em tâng cầu như sau:

- Chân thuận sẽ tập tâng cầu trước, tung cầu lên mắt theo dõi khi cầu rơi xuống ở mức phù hợp thì đưa chân lên đỡ, ban đầu có thể sẽ thấy mỏi hoặc có thể không đỡ kịp cầu nhưng dần sẽ thấy quen và cảm thấy cầu bay chậm lại Lúc đầu tập tâng cầu bằng chân thuận từng quả một sau đó bắt lại cầu, cứ như vậy khi tăng dần 2 quả, 3 quả liên tiếp, sau đó là nhiều nhất có thể Cuối cùng cho tập tâng hai chân như phương pháp trên

Với cách hướng dẫn như vậy tôi nhận thấy sau 1 tuần các em đã có thể thực hiện được đúng yêu cầu kỹ thuật động tác như mong muốn.Khi học sinh đã

có thể thực hiện được các động tác cơ bản rồi thì mới để các em kết hợp các động tác nhằm giữ cầu tốt hơn để phát triển các kỹ năng khác trong đá cầu

Trong lớp,học sinh có sức khoẻ không tốt thì tôichỉ yêu cầu các em tập tương đối đúng động tác và lượng vận động của các em cũng nhẹ hơn nhiều lượng vận động của các em bình thườngtrong lớp

2.3.4.Biện pháp 4: Giáo viên tích cực bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ

Qua bảng khảo sát ta thấy nhiều em không hứng thú với các hoạt động ở trên lớp Bản thân giáo viên cũng cần phải nhìn nhận lại trách nhiệm của mình

và bồi dưỡng chuyên môn ở mọi mặt

- Mỗi giáo viên cần phải thường xuyên rèn luyện các kỹ thuật động tác thị phạm một cách thật chuẩn, bởi hình mẫu ban đầu bao giờ cũng để lại ấn tượng sâu sắc cho học sinh và học sinh bắt chước theo.Trong quá trình tập luyện của

học sinh, bản thân tôi có tham gia tập luyện cùng, khi đó học sinh rất phấn khởi, hăng hái tập luyện cùng giáo viên

- Nâng cao năng lực chuyên môn, vận dụng phương pháp giáo dục tích cực, lấy học sinh làm trung tâm thực hiện chuyển quá trình giáo dục thành tự giáo dục, vận dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy như: Trực quan, sử dụng lời nói, tập luyện, sửa sai, trò chơi, thi đấu, trình diễn, sử dụng nguyên tắc đối xử cá biệt, phù hợp với sức khỏe của học sinh

Ví dụ: Trong phương pháp cũ, ở mỗi tiết học đều có phần củng cố gọi học sinh nên thực hiện, sau đó học sinh quan sát sửa sai rút kinh nghiệm Sau khi được tập huấn về chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 tôi đã áp dụng phương pháp thi đua, trình diễn rất hiệu quả

- Đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học, cân đối giữa hoạt động tập thể lớp, hoạt động nhóm nhỏ và cá nhân

2.3.5 Biện pháp 5: Thành lập câu lạc bộ Đá cầu trường

- Một trong những nguyên nhân dẫn đến học sinh đá cầu chưa tốt là chưa được tập luyện thường xuyên Việc thành lập câu lạc bộ Đá cầu là việc làm cần thiết tập trung những người yêu thích, đam mê môn Đá cầu thường xuyên tập luyện, giúp cho các em có sân chơi lành mạnh

Câu lạc bộ Đá cầu trường THPT An Phúc được thành lập đầu năm học

2020 – 2021 có nội quy, quy định cụ thể đặt dưới sự quản lý điều hành hoạt động của nhóm Giáo dục thể chất Câu lạc bộ thường xuyên tổ chức giao lưu, thi đấu với các câu lạc bộ khác để nâng cao kĩ chiến thuật cho các thành viên trong câu lạc bộ của mình Đến thời điểm hiện tại câu lạc bộ đã đi vào ổn định, thu hút nhiều học sinh tham gia và ngày càng kết nạp thêm nhiều thành viên từ 16 thành

nhiều nhưng đã thể hiện rõ sự nỗ lực rất lớn của các thành viên trong câu lạc bộ, đặc biệt là nhóm Giáo dục thể chất của nhà trường

2.3.6 Biện pháp 6:Phối hợp giữa nhà trường và gia đình

Để giúp các em học sinh học tốt môn Đá cầu, ngoài các biện pháp trên tôi thấy việc giáo viênhướngdẫn bài tập về nhà cũng như thờigian học sinh tựluyện tập ở nhà cũng góp phần quan trọng nâng cao chất lượngmôn học… Việc tự học ở nhà của học sinh ở nội dung này để đạt kết quả cao ngoài ý thức tự giác của các em thì sự quan tâm, tạo điều kiện của gia đình đóng vai trò rất lớn Nhiều phụ huynh cho rằng học thể dục không quan trọng, khiến các em mệt mỏi không học được các môn văn hoá, không có thời gian để giúp đỡ gia đình việc nhà nên không khuyến khích các em tập luyện

Để gia đình các em tạo điều kiện thì giáo viên cần thông tin với phụ huynh thông qua học sinh về:

- Ý nghĩa, tác dụng của Thể dục thể thao nói chung, môn Đá cầu nói riêng

- Lợi ích của việc luyện tập thể thao thường xuyên

- Đặc biệt Đá cầu là môn thể thao dễ chơi, cầu dễ mua hoặc có thể tự làm được, người chơi có thể thực hiện động tác ở mọi không gian, địa điểm khác nhau giúp các em giải toả căng thẳng khi học tập, giảm stress

Với những trường hợp đặc biệt giáo viên gặp trực tiếp phụ huynh trao đổi

2.4 Tổ chức thực nghiệm

2.4.1 Mục đích của thực nghiệm

Mục đích của việc tiến hành thực nghiệm sư phạm là để kiểm tra hiệu quả của việc vận dụng các biện pháp giúp học sinh học tốt môn Đá cầu 10

- Đối với lớp đối chứng: bài dạy bình thường

2.4.3 Thời gian, địa điểm, đối tượng thực nghiệm

- Thời gian: Tháng 12 /2020

- Địa điểm: Trường THPT An Phúc – Hải Hậu – Nam Định

- Đối tượng thực nghiệm: Học sinh lớp 10

2.4.4 Kết quả thực nghiệm

a Về mức độ hứng thú của học sinh đối với giờ học

Sau khi dạy xong hai lớp, tôi tiến hành điều tra nhanh bằng việc phỏng vấn học sinh Tôi thu được kết quả như sau:

Bảng 3: Bảng tổng kết mức độ hứng thú của học sinh đối với giờ học

thực nghiệm và đối chứng

Lớp

Số học

sinh

Rất hứng thú Hứng thú Bình thường Không hứng

thú

Số học sinh

Tỷ lệ

%

Số học sinh

Tỷ lệ

%

Số học sinh

Tỷ lệ

%

Số học sinh

Qua bảng kết quả điều tra trên cho thấy, việc sử dụng giáo án thực nghiệm ở lớp 10A2 đã đem lại hứng thú học tập cho các em học sinh cao hơn lớp đối chứng 10A4

Số học sinh có trạng thái tâm lí rất hứng thú ở lớp đối chứng chỉ là 26,4%, trong khi đó ở lớp thực nghiệm là 60%

Còn trạng thái tâm lí bình thường, không hứng thú ở lớp đối chứng lại cao hơn lớp thực nghiệm

Với kết quả điều tra như trên cho thấy rõ ràng việc vận dụng các biện pháp đã nghiên cứu tác dụng rất lớn trong việc gây hứng thú học tập cho học sinh Trên cơ sở đó mục tiêu về giáo dục, giáo dưỡng và phát triển kĩ năng cho học sinh sẽ đạt được hiệu quả cao hơn

b Về kết quả kiểm tra mônĐá cầu

Sau khi dạy xong hai lớp thực nghiệm và đối chứng, tôi đã cho học sinh

và phương pháp kiểm tra như sau: 2 em đứng đối diện nhau qua lưới trong sân

đá cầu (mỗi em cách lưới 3m) 1 em cầm cầu để tung qua lưới cho em đối diện

đỡ và tâng cầu nhịp 1 rồi chuyền cầu bằng mu bàn chân trả lại cho người tung Mỗi học sinh thực hiện 3 lần sau đó tung lại cho người đối diện Thành tích kiểm tra được đánh giá theo việc thực hiện kĩ thuật tâng cầu và chuyền cầu trả lại cho người phục vụ có chính xác hay không kết hợp với việc đánh giá của giáo viên trong quá trình tập luyện của từng học sinh theo Thông tư 26/2020/TT-BGDĐT ngày 26/8/2020 của BộGDĐT về việc sửa đổi , bổ sung một số điều của quy chế đánh giá, xếp loại học sinh THCS và THPT ban hành kèm Thông tư 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12/12/2011của Bộ GDĐT

Môn Thể dục được đánh giá bằng nhận xét Nhưng để so sánh rõ hơn kết quả của 2 lớp thực nghiệm và đối chứng tôi đã cho tiến hành kiểm tra đánh giá bằng điểm số, sau đó quy ra đánh giá bằng nhận xét Đối với những học sinh đạt yêu cầu có số điểm là từ 5 điểm trở lên, dưới 5 điểm học sinh chưa đạt yêu cầu môn học