Mở đầu Damir Sagolj là một nhà báo ảnh kỳ cựu làm việc cho Reuters từ năm 1997 cho tới nay và hiện đang là Trưởng đại diện của hãng tin này tại Bangkok. Bamir Sagolj từng hoạt động ở nhiều vùng sự kiện nóng như Balkans, Trung Đông, Triều Tiên, Iraq, Pakistan, Bangkok… và đạt được nhiều giải thưởng ảnh báo chí quốc tế. Dưới đây là những bí quyết đã giúp Bamir Sagolj thành công trong sự nghiệp của mình. 1. Dự đoán khoảnh khắc và chụp càng nhiều càng tốt Khi tác nghiệp, hãy lường trước khi sự kiện có thể xảy ra và mở máy trước đó, chụp càng nhiều càng tốt. Cho dù là các nhà báo lão luyện cũng không ai biết chắc được khi nào thì “khoảnh khắc quý giá” sẽ đến. Nếu bạn cứ ngập ngừng chờ đợi, đến khi khoảnh khắc ấy xảy ra và bạn vẫn đang loay hoay với chiếc máy ảnh, dây rợ, túi xách hay các thông số, bạn sẽ phải bất lực chứng kiến khoảnh khắc ấy trôi qua mắt bạn mà không kịp làm gì. Lời khuyên ở đây là hãy ước lượng và cố gắng chụp càng nhiều càng tốt trong suốt khoảng thời gian từ trước, trong và sau sự kiện diễn ra, có nhiều lựa chọn bao giờ cũng tốt hơn. 2. Nghiên cứu trước đối tượng hay sự kiện mà bạn định chụp Đừng đợi đến khi bạn đặt chân đến nơi mình tác nghiệp mới bắt đầu định hình về câu chuyện mà bạn định kể qua những bức ảnh của mình. Bạn cần biết nhiều thứ từ trước chuyến đi như đâu là nơi bạn đến, con người ở đó ra sao, văn hóa của họ như thế nào, môi trường tự nhiên, xã hội có gì khác… Và quan trọng nhất, bạn hãy ước chừng trước xem đâu là câu chuyện bạn muốn ghi lại trong các bức ảnh của mình. 3. Có càng nhiều người hỗ trợ càng tốt Phải luôn nhớ không bao giờ đi một mình ra quá xa khỏi khu vực bạn đang ở, nhất là khi bạn đang ở các nước có bạo động, chiến tranh, biểu tình, hỗn loạn hay một nơi mà bạn mới chỉ đến một hoặc hai lần như Syria, Triều Tiên, Pakistan, Iraq… Đó thật sự là những “miền đất dữ đối với các nhà báo”. Khi ở các vùng nhạy cảm như trên, bạn cần phải có bạn đồng hành hoặc người trợ giúp như thông dịch, lái xe và cả những người có thể giúp đỡ, bảo bọc cho bạn trong trường hợp không may gặp rắc rối. Hãy tạo dựng càng nhiều mối quan hệ càng tốt, vì bạn không bao giờ có thể lường trước được khi nào bạn sẽ phải cần đến sự trợ giúp của một ai đó. 4. Ưu tiên làm nổi bật chủ thể ấn tượng Hãy nghĩ về câu chuyện mà bạn muốn kể và hãy chọn lựa một khía cạnh độc đáo nhất để tiếp cận. Đừng quá tham lam và đừng cố gắng để “truyền tải tất cả”, chụp những bức ảnh “có tính bao quát” nhưng hời hợt. Cái chết im lặng trên sa mạc trong một cuộc tấn công ở Iraq (Ảnh: Damir) Khi tác nghiệp, các nhà báo hãy chọn lấy những chủ thể với chi tiết rõ ràng và ấn tượng để lan truyền thông điệp của mình.
Trang 1sự nghiệp của mình.
1 Dự đoán khoảnh khắc và chụp càng nhiều càng tốt
Khi tác nghiệp, hãy lường trước khi sự kiện có thể xảy ra và mở máy trước
đó, chụp càng nhiều càng tốt Cho dù là các nhà báo lão luyện cũng không ai biếtchắc được khi nào thì “khoảnh khắc quý giá” sẽ đến
Nếu bạn cứ ngập ngừng chờ đợi, đến khi khoảnh khắc ấy xảy ra và bạn vẫnđang loay hoay với chiếc máy ảnh, dây rợ, túi xách hay các thông số, bạn sẽ phảibất lực chứng kiến khoảnh khắc ấy trôi qua mắt bạn mà không kịp làm gì
Lời khuyên ở đây là hãy ước lượng và cố gắng chụp càng nhiều càng tốttrong suốt khoảng thời gian từ trước, trong và sau sự kiện diễn ra, có nhiều lựachọn bao giờ cũng tốt hơn
2 Nghiên cứu trước đối tượng hay sự kiện mà bạn định chụp
Đừng đợi đến khi bạn đặt chân đến nơi mình tác nghiệp mới bắt đầu địnhhình về câu chuyện mà bạn định kể qua những bức ảnh của mình
Trang 2Bạn cần biết nhiều thứ từ trước chuyến đi như đâu là nơi bạn đến, con người
ở đó ra sao, văn hóa của họ như thế nào, môi trường tự nhiên, xã hội có gì khác…
Và quan trọng nhất, bạn hãy ước chừng trước xem đâu là câu chuyện bạnmuốn ghi lại trong các bức ảnh của mình
3 Có càng nhiều người hỗ trợ càng tốt
Phải luôn nhớ không bao giờ đi một mình ra quá xa khỏi khu vực bạn đang
ở, nhất là khi bạn đang ở các nước có bạo động, chiến tranh, biểu tình, hỗn loạnhay một nơi mà bạn mới chỉ đến một hoặc hai lần như Syria, Triều Tiên, Pakistan,Iraq… Đó thật sự là những “miền đất dữ đối với các nhà báo”
Khi ở các vùng nhạy cảm như trên, bạn cần phải có bạn đồng hành hoặcngười trợ giúp như thông dịch, lái xe và cả những người có thể giúp đỡ, bảo bọccho bạn trong trường hợp không may gặp rắc rối Hãy tạo dựng càng nhiều mốiquan hệ càng tốt, vì bạn không bao giờ có thể lường trước được khi nào bạn sẽ phảicần đến sự trợ giúp của một ai đó
4 Ưu tiên làm nổi bật chủ thể ấn tượng
Hãy nghĩ về câu chuyện mà bạn muốn kể và hãy chọn lựa một khía cạnh độcđáo nhất để tiếp cận Đừng quá tham lam và đừng cố gắng để “truyền tải tất cả”,chụp những bức ảnh “có tính bao quát” nhưng hời hợt
"Cái chết im lặng" trên sa mạc trong một cuộc tấn công ở Iraq (Ảnh:Damir)
Trang 3Khi tác nghiệp, các nhà báo hãy chọn lấy những chủ thể với chi tiết rõ ràng
và ấn tượng để lan truyền thông điệp của mình
Đồng thời, hơn ai hết, bạn hiểu rõ mong muốn, khát vọng cũng như những
kỹ năng ưu việt của chính mình, nên nếu đang làm việc trong cùng một nhóm, hãytrao đổi, phân công công việc để tận dụng những điểm mạnh của mỗi người
5 Hiểu rõ thiết bị và ý tưởng của mình
Một trong những điều quan trọng đó là bạn phải nắm rõ những chức năngcủa chiếc máy ảnh bạn đang sử dụng và thực sự làm chủ được thiết bị để nó phục
vụ cho ý tưởng, mục đích của bạn
Hãy nhớ, ý tưởng và khoảng khắc sẽ chỉ đến trong một thời điểm rất ngắnngủi, nếu bạn không biết sử dụng thiết bị của mình đúng cách và đúng lúc, bạn sẽvĩnh viễn bị bỏ lỡ
6 Học hỏi từ đồng nghiệp
Hãy nâng cao hiểu biết của mình từ các đồng nghiệp, nhất là những ngườihoạt động trong cùng một lĩnh vực như mình Thế giới có rất nhiều các nhà báoảnh kỳ cựu, nhiều tác phẩm ảnh báo chí kinh điển, chúng ta sẽ học được nhiều điều
từ họ
Muốn trở thành một nhà báo thực thụ, đừng ngồi cả buổi tối để tự “ngắmnghía” và tự thỏa mãn với những tác phẩm vừa được xuất bản của mình Hãy dànhthời gian đó để xem ảnh của những nhà báo khác và rút ra bài học cho bản thân
7 Hãy là “người tàng hình” khi tác nghiệp
Trang 4Nên nhớ chúng ta là những nhà báo ảnh chứ không phải là “thợ ảnh”, độcgiả muốn được xem những câu chuyện càng thực càng tốt, không ai muốn thấynhững “không thật”, cho dù điều đó có đẹp đẽ hay mang nhiều ý nghĩa.
Khi đi tác nghiệp, hãy ẩn mình càng kín càng tốt, đừng để sự xuất hiện củamình ảnh hưởng đến thái độ, sự tự nhiên của nhân vật Hãy tác nghiệp một cáchkín đáo, dùng thiết bị ít gây tiếng động, ít gây chú ý
Thêm nữa, các nhà báo cần phải nhớ, điều cấm kỵ trong đạo đức báo chí làdàn cảnh hay chỉnh sửa quá đà nhằm thay đổi hoặc cường điệu nội dung, sắc tháicủa bức ảnh
Chụp ảnh báo chí nhưng không hiểu ảnh báo chí là gì?
TTO - Điểm khác biệt của ảnh báo chí là ở tính trung thực Tuy nhiên, cácchuyên gia nhiếp ảnh cho biết hiện nay, nhiều người tự xưng là nhiếp ảnh gia vẫnchưa nhận thức được điều đó
Những tranh cãi gần đây xung quanh bức ảnh “Bộ đội Trường Sơn đu dâyvượt thác” của cựu phóng viên chiến trường Đoàn Công Tính làm nhiều người đặtcâu hỏi các ảnh trên báo chí hiện nay có đúng là ảnh báo chí?
Bạn đọc Phạm Văn Hùng nêu ý kiến: “Thực tế ảnh báo chí Việt Nam chắcphải là 98% có sắp đặt, có sự tác động đến chủ thể không phản ánh đúng bản chấtvốn có chứ chưa cần nói đến có photoshop hay không”
Trong khi đó chị Thu Thủy (Q.Bình Thạnh, TP.HCM) băn khoăn: “Nhiềungười bây giờ làm báo cũng lạ Ảnh báo chí mà lại đem chỉnh sửa thì làm báo dễquá”
Trang 5Anh T.H - nhiếp ảnh gia nghệ thuật (Q.5, TP.HCM) nhận định: “Chức năngcủa báo chí là phản ánh sự thật khách quan nên ảnh báo chí cũng phải khách quanmới cung cấp thông tin chính xác cho bạn đọc Chụp ảnh báo chí không phải nhưảnh nghệ thuật, muốn chỉnh sao thì chỉnh”.
Người trẻ đua nhau chụp, không phân biệt được thể loại ảnh
Nhà lý luận phê bình nhiếp ảnh Vũ Huyến - nguyên phó chủ tịch Hội Nghệ
sĩ nhiếp ảnh VN - lo lắng: “Nhiếp ảnh VN đang gặp vấn đề lẫn lộn giữa ảnh báochí và ảnh nghệ thuật Người làm báo cứ thích chỉnh sửa cho ảnh mình trở nênđẹp hơn”
Trong ảnh nghệ thuật, người chụp lấy yếu tố nghệ thuật là chính nên có thểchỉnh sửa và không cần quan tâm đến việc diễn tả những thông tin như cháy nhà,
lũ lụt… Còn ảnh báo chí phải có thông tin nên phải trung thực
Theo ông Huyến, hiện rất nhiều nhiếp ảnh trẻ cứ thích đóng giả, dựng cảnh,photoshop làm người xem không biết nên tin hay không Nhiều trường hợp ảnhnghệ thuật, ảnh kỷ niệm được đăng báo thì gọi ngay là ảnh báo chí, nhưng ít aixem kỹ đó chỉ là hình ảnh minh họa cho một bài văn, bài thơ… Không phải cứ ảnhnào đăng báo là ảnh báo chí
Ông Huyến bức xúc không đâu nhiều nhiếp ảnh gia, nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnhnhư VN Nhiều người chụp được ảnh thì thích danh nhiếp ảnh gia, phóng viên ảnh,nhưng họ không biết điều đáng trân trọng của những danh xưng đó là sự hi sinh,gian khổ của người cầm máy
“Sở dĩ xảy ra tình trạng này vì thực tế những môi trường đào tạo về tư duybáo chí, về bố cục hình ảnh không có mấy cơ sở: ĐH KHXH&NV, Học viện Báo
Trang 6chí tuyên truyền, ĐH Sân khấu điện ảnh Trong khi đó, bên ngoài có hàngtrăm nơi dạy chỉnh sửa ảnh, photoshop và giới trẻ đua nhau vào học rồi mua máyảnh, “tự nhận” mình thành nhà nhiếp ảnh” - ông Huyến cho biết.
Hai bức ảnh “Bộ đội Trường Sơn đu dây vượt thác” với những chi tiết khácnhau được các nhiếp ảnh gia, nhà nghiên cứu so sánh
Một bức ảnh hơn ngàn con chữ
Đó là khẳng định ông Vũ Quốc Khánh - chủ tịch Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh VN
- bởi ảnh báo chí đưa người xem hình dung, trở lại đúng hiện tượng, sự kiện trongảnh
Theo ông Khánh, ảnh báo chí khác với những thông tin bằng lời, bằng chữ ởchỗ hình ảnh tĩnh nhưng cung cấp thông tin chính xác, trung thực Đây cũng làđiều kiện tiên quyết của ảnh báo chí không chỉ trong giai đoạn trước đây hay bâygiờ, mà là ở mọi thời điểm
“Sự khách quan, trung thực là điều kiện tiên quyết, là tiêu chí cao nhất củathông tin nói chung và thông tin trong ảnh báo chí nói riêng Ảnh có những chi tiếtthừa, thiếu mới đúng là ảnh báo chí, còn ảnh hoàn hảo quá, sạch sẽ và trònvẹn quá thì không phải là ảnh báo chí” - ông Khánh nói
Theo nhà phê bình nhiếp ảnh Vũ Huyến, về nguyên tắc, không chỉ ở VN, đã
là ảnh báo chí thì tuyệt đối không được can thiệp Ảnh báo chí phải thông tin càngnhanh càng tốt về những vấn đề càng cập nhật, tác động đến nhiều người
Trang 7Đã nhiều trường hợp các bức ảnh báo chí nổi tiếng trên thế giới bị phát hiện
đã qua chỉnh sửa gây tranh cãi Tựu chung, dù mục đích của người chỉnh sửa là rấttốt, nhưng điều đó đã làm mất tính chất của ảnh báo chí
Theo ông Huyến, nhiếp ảnh sinh ra để “làm chứng”, điều đó được thể hiện
rõ qua vị trí không thể thay thế của hình ảnh trong CMND hay thẻ hộ chiếu Vớihội họa, người xem chưa chắc đã tin những gì nhìn thấy là sự thật; với văn thơ,việc miêu tả chưa chắc đã chính xác; còn âm nhạc thì càng trừu tượng “Tính làmchứng” chỉ nhiếp ảnh mới có và do đó với ảnh báo chí, người ta càng cần sự trungthực
“Mất trung thực là mất bản chất, là mất lòng tin bạn đọc, là mất tất cả” - ôngHuyến nhấn mạnh
Dùng kiến thức, kỹ năng để bắt khoảnh khắc
Ông Vũ Quốc Khánh cho rằng những người làm công tác báo chí nói chung
và bản thân các nhà nhiếp ảnh, phóng viên ảnh phải hiểu cặn kẽ và sâu sắc hơn tínhchất của ảnh báo chí
“Chỉ cần thêm bớt một tí thì bức ảnh có thể mất tính trung thực, sai hiệnthực và không logic” - ông Khánh khẳng định Do vậy, người nghệ sĩ nhiếp ảnhbáo chí tài năng hay không thể hiện ở chỗ quá trình họ chụp ảnh Không phải chụpxong rồi về thêm bớt là thành thể loại ảnh “vừa báo chí vừa nghệ thuật”
Cựu phóng viên chiến trường Chu Chí Thành đồng tình: “Với ảnh báo chí,không thể đùa bằng việc chỉnh sửa, photoshop Có thể điều chỉnh màu sắc một vàichi tiết cho dễ nhìn nhưng phải bảo đảm bố cục như cũ và có chú thích rõ ràng, kể
cả ảnh tài liệu lịch sử cũng thế”
Trang 8Ảnh báo chí và ảnh nghệ thuật có thể có điểm chung ở chỗ một tácphẩm ảnh báo chí vẫn có tính nghệ thuật nếu người chụp tư duy hình ảnh tốt, chọngóc, màu sắc phù hợp… nhưng về nguyên tắc, đó là hai thể loại khác nhau.
Theo nhà phê bình Vũ Huyến, không được “đụng chạm” vào ảnh báochí Tác giả hoàn toàn có thể can thiệp bằng hình thức, trong khoảnh khắc rấtngắn lúc chụp tác giả hãy dồn nén, tập hợp toàn bộ kiến thức, trình độ, ý tứ nộidung của mình vào tư duy hình ảnh
Chia sẻ thêm, ông Huyến cho rằng đầu tư cho nhiếp ảnh khôngphải chỉ đầu tư cho bộ máy mà phải đầu tư cái đầu, tức là tư duy hình ảnh Đây làbài học cho những người cầm máy, đặc biệt là những bạn trẻ thích chụp ảnh
Ảnh báo chí và ảnh nghệ thuật: Hiểu đúng để thẩm định đúng
* Tham luận tại Hội thảo LLPB Nhiếp ảnh:“Sáng tạo tác phẩm ảnh trong thời đại KTS”
Tranh luận về ảnh báo chí và ảnh nghệ thuật ở ta là câu chuyện khó có hồikết Ranh giới giữa ảnh báo chí và ảnh nghệ thuật vừa rõ ràng, nhưng đôi khi lại rấtmong manh
Chỉ lưu ý rằng ảnh báo chí (photojournalism) và ảnh tài liệu (documentary)không hoàn toàn giống nhau Ảnh tài liệu thường để chỉ những dự án ảnh chụphiện thực kéo dài 1 năm trở lên cho đến hàng chục năm Như 1 dự án chụp đờisống, sinh hoạt, văn hóa, xã hội của nước Anh do 1 hãng ảnh thực hiện từ đầu năm
1990 và kéo dài đến 2003 do hơn 70 nhiếp ảnh gia thực hiện Hay các loại dự ánkiểu như “1 ngày trên thế giới”, “1 ngày ở nước Mỹ”, “1 ngày ở Bắc Kinh”…
Trang 9Nói chung ảnh tài liệu được chụp công phu, kỹ lưỡng và trong nhiều trườnghợp trở thành các tác phẩm nghệ thuật.
Một câu hỏi mà có một số người đặt ra là “ảnh báo chí có cần nghệ thuậtkhông?”
Thiết nghĩ câu hỏi này là thừa bởi lẽ nghệ thuật nhiếp ảnh là nghệ thuật củaánh sáng, của con mắt nhìn và nó nằm trong nghệ thuật thị giác Bởi vậy dù là ảnhbáo chí hay nghệ thuật thì ấn tượng đầu tiên đập vào mắt người xem vẫn nằm ở cácyếu tố thị giác: ánh sáng, màu sắc, đường nét, bố cục Vấn đề là tính nghệ thuậttrong ảnh báo chí đóng vai trò như thế nào?
Ở đây phải xác định rõ sức mạnh và đặc trưng của ảnh báo chí chủ yếu làtính thông tin Vì thế một bức ảnh báo chí phải kể một câu chuyện hay nhiều câuchuyện là tốt nhất bằng hình ảnh Nếu đó là 1 sự kiện tức thì xảy ra lập tức đòi hỏiphóng viên phải bấm máy ngay thì các yếu tố thuộc về bố cục và tạo hình ở đây sẽtùy thuộc vào phản xạ đã “ăn” vào máu người chụp Tuy nhiên, một bức ảnh ghi lạiđược 1 sự kiện nổi bật thì có thể chấp nhận phạm lỗi (kể cả sơ đẳng) về tạo hìnhnhư cột điện rơi vào đầu… nếu hành động xảy ra trong tích tắc Trong trường hợpnày có ảnh mới là quan trọng Bức ảnh không cần đẹp mà cần thông tin
Nhưng với sự phát triển kinh hoàng của công nghệ số, với các tính năng tiệních hiện đại đến tận răng, khi mà ai cũng có thể chụp ảnh Và mỗi ngày có khoảng
300 triệu bức ảnh người ta đưa lên Facebook thì các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệpcàng phải nỗ lực để tạo ra sự khác biệt
Khác biệt đó chính là chất lượng hình ảnh Và quan niệm về ảnh báo chíkhông còn cứng và nghiêm cẩn như trước
Trang 10Bức ảnh đoạt Giải ảnh báo chí của năm (2013) do Tập đoàn World PressPhoto (WPP) tổ chức của nhiếp ảnh gia Paul Hansen (Thụy Điển) chụp mấy ngườiđàn ông ướt đẫm nước mắt đang bồng thi thể hai em nhỏ Palestine thiệt mạng dotên lửa Israel phóng vào dải Gaza đã làm xúc động hàng triệu người Tuy nhiên sựtranh cãi đã bùng lên khi chính tác giả ảnh đã thừa nhận có “xử lý” ảnh…
Paul Hansen đã dùng phần mềm máy tính để từ bức ảnh “thô” (file gốc) tạo
ra nhiều bản copy có độ tương phản ánh sáng (thiếu và thừa) khác nhau, sau đótrộn tất cả những bản copy lại thành 1 bức ảnh duy nhất, có độ nét cao và màu sắcmạnh mẽ hơn Việc trộn ảnh này sẽ giải quyết làm rõ chi tiết trong phần tối và gópphần làm không khí ảnh kịch tính hơn Đó là một dạng của ảnh HDR (highdynamic range) Paul cho rằng anh không chắp ghép hay dàn dựng, vì thế không viphạm luậtchơi.Và ban giám khảo WPP cũng chả bình luận gì về việc này, dù tướcđây đã có tác giả đoạt giải WPP người Ba Lan bị thu hồi giải, vì anh đã xóa đi 1 chitiết rất nhỏ, thậm chí là vặt vãnh không ảnh hưởng gì đến bố cục hay câu chuyệnảnh, chẳng qua là làm ảnh sạch sẽ hơn tí tẹo Chuyện Paul Hansen đã can thiệp vàoảnh đã làm giải thưởng lớn của anh bớt “lung linh” đi Xung quanh chuyện này cóhai luồng ý kiến Phe phản đối dẫn ra hàng loạt ví dụ để chứng minh cho sự ngặtnghèo nghiêm khắc của thể loại ảnh báo chí phải tôn trọng tối đa sự thật, khônglàm sai lệch tí gì Nhưng phe ủng hộ cho rằng câu chuyện trong ảnh của Paul là cóthật, anh không thêm bớt chi tiết gì Trước đây, kỹ thuật buồng tối analog, trángphim, phóng ảnh, “đốt” (làm đậm) chi tiết này, mảng sáng kia 1 tí, có khác gì kỹthuật máy ảnh số hiện nay Nhất là khi các máy ảnh số ngày nay tích hợp rất nhiềutính năng, thậm chí cả HDR trong máy, rồi các bộ lọc (filter) có thể giúp các taymáy tha hồ chỉnh sửa màu sắc, sáng tối trước hoặc sau khi chụp
Thực ra ngay việc dùng ống kính góc rộng đã làm thay đổi hiện thực kháchquan đi rất nhiều, làm biến dạng những chi tiết ở cận cảnh và làm nhấn mạnh chủ
Trang 11thể lên rất nhiều Vì thế khái niệm sự thực khách quan trong ảnh cũng là vấn đề chỉmang tính tương đối mà thôi.
Tuy nhiên, dường như lâu nay trong giới ảnh ở ta hay quan niệm: ảnh chụphiện thực, không qua xử lý là ảnh báo chí Còn ảnh xử lý photoshop là ảnh nghệthuật Đó là suy nghĩ giản đơn
Nếu sức mạnh của ảnh báo chí là thông tin, thì ảnh nghệ thuật mạnh ở cảmxúc, ở hình tượng nghệ thuật Không có 1 giới hạn nào cho sáng tác ảnh nghệthuật, chỉ có giới hạn trong khả năng của nghệ sỹ thôi
Hiện thực chỉ là cái cớ để các nghệ sĩ mô phỏng, phóng đại và hư cấu thêmbẳng công cụ thẩn kỳ - photoshop
Ảnh nghệ thuật chấp nhận mọi kỹ xảo, mọi dàn dựng, mọi hình thức từ cổđiển nhất đến tân kỳ nhất miễn sao thể hiện trọn vẹn ý đồ tư tưởng của tác giả
Ảnh nghệ thuật có nhiều dòng, nhiều trường phái mà trong đó lĩnh vực ảnhđương đại (contemporary photography) là nơi mà các nhiếp ảnh gia VN phần lớn ítquan tâm và thực sự nếu quan tâm cũng chưa thành công Với nhiếp ảnh đương đạithì máy ảnh chỉ là công cụ, còn ý tưởng - ý niệm mới là quan trọng Bức ảnh khôngcần đẹp theo kiểu mãn nhãn truyền thống mà chỉ cần gây sốc, gây ấn tượng
Và nhiều bức ảnh đương đại được tạo ra mà tác giả không là nhiếp ảnh gia.Việc tạo ra hình ảnh quan trọng hơn cách thức tạo ra nó
Câu hỏi có vẻ buồn cười đặt ra lại là ảnh nghệ thuật có khi nào là ảnh báochí không?
Trang 121 bức ảnh nghệ thuật nếu mang tính thông tin và kể được 1 câu chuyện (lànghệ thuật vị nhân sinh) thì nhiều khi lại hoàn toàn áp đảo 1 bức ảnh nghệ thuậttheo kiểu nghệ thuật vị nghệ thuật thuần túy.
Và nếu nó chỉ dùng tối thiểu photoshop (cắt cúp, chỉnh màu cho đúng thựctế) và phản ánh 1 hiện thực thì hoàn toàn có thể coi đó là 1 bức ảnh tài liệu - ảnhbáo chí Có ý kiến cho rằng không nên phân biệt ảnh báo chí và ảnh nghệ thuật màchỉ phân ra ảnh đẹp ảnh xấu
Nên phân loại vì dù có lúc ranh giới mong manh thì giữa ảnh báo chí và ảnhnghệ thuật nó vẫn ở hai lĩnh vực đặc thù riêng Một đằng tôn vinh sự thật, giàutính thông tin Một đằng tôn vinh sáng tạo, cảm xúc và trí tưởng tượng bay bổng
Có thực tế là gần đây trong nhiều cuộc thi ảnh nghệ thuật nhưng Ban Giámkhảo lại thích chấm ảnh báo chí thắng giải Gần nhất như Liên hoan ảnh nghệ thuật
HN năm 2013, bức ảnh giải nhất “Tuổi trẻ hôm nay” không thuyết phục ở góc độnghệ thuật, nó chỉ mang tính báo chí và tác giả cũng chỉ chọn được 1 góc độ caochụp nên ảnh có sinh động hơn những ảnh về hoạt động này chút xíu Nó chưaxứng tầm là 1 tác phẩm nghệ thuật
Việc phân định giữa ảnh báo chí và ảnh nghệ thuật là cần thiết bởi đã có hiệntrạng ảnh không ra báo chí cũng chả ra nghệ thuật
Còn nếu đã đạt tới chuẩn mực của thể loại thì chụp ảnh nào cũng khó
Sơ bộ về ảnh báo chí (phần 1)
31 Tháng 3 2010 lúc 22:21
Trang 13Các tài liệu tham khảo:
6 Nghệ thuật thông tin
7 Photo Journalism The Professionals' Approach
Trang 14
1 Khái niệm về ảnh báo chí:
Không kể các hình ảnh minh họa, ảnh báo chí ở Việt Nam hầu như chỉ tồntại ở 2 hình thức: tin ảnh và phóng sự ảnh Tin ảnh là một bức ảnh duy nhất chụpmột sự kiện vừa diễn ra với lời chú thích ảnh nêu rõ ai, việc gì, ở đâu, ra sao và tạisao theo đúng yêu cầu cơ bản của một bản tin vắn -nhưng ở đây hình ảnh lại chính
là thông tin chủ yếu Trong khi đó, phóng sự ảnh lại là một tập hợp nhiều hình ảnhtường thuật lại một sự kiện hay một chủ đề mang tính thời sự
Khái niệm về tin ảnh là một khái niệm tương đồng giữa báo chí Việt Nam vàbáo chí quốc tế nhưng chính khái niệm phóng sự ảnh lại có nhiều điểm dị biệt.Những hình thức mà chúng ta thường gọi chung là "phóng sự ảnh" lại được báo chíquốc tế phân định thành bốn nhóm khác nhau:
1.1 PHOTO STORY: Phóng cách phóng sự ảnh lâu đời nhất và đơn giảnnhất, đặc trưng bằng một loại ảnh thuật lại một sự việc với một chủ đề cụ thể Vídụ: đời sống người dân chài, ô nhiễm môi trường ở khu chung cư mới, ) Mặc dù
sự việc được tường thuật bằng hình ảnh, một bài viết ngắn tổng quát và những chúthích ảnh chi tiết phải đi kèm với hình ảnh Cái này chúng ta tạm gọi là PHÓNG
SỰ ẢNH
Trang 151.2 PHOTO PORTFOLIO: Thuật ngữ này hiện nay được các nhà nhiếp ảnhhay phóng viên ảnh sử dụng để trình bày một tập hợp nhiều bức ảnh riêng lẻ hoặcnhiều loạt ảnh khác nhau Ở phương Tây, photo porfolio chính là cách tự giới thiệutốt nhất của một nhà nhiếp ảnh hay phóng viên ảnh khi đi xin việc làm Trong nghềbáo, thuật ngữ này cũng được dùng để chỉ một tập hợp ảnh báo chí nhưng khôngnhất thiết phải có một chủ đề duy nhất và cụ thể Ví dụ: một bộ photo porfoliogồm 10 bức ảnh về “Thành Phố Hồ Chí Minh hôm nay” hay “Hà Nội đón xuân”,…Chúng ta tạm gọi là Ảnh Bộ.
1.3 PHOTO FEATURE: Thuật ngữ này được hãng thông tấn AsscociatedPress (AP) cùng nhiều hãng tin khác sử dụng để chỉ một bức ảnh duy nhất hay mộttập hợp ảnh nhỏ gồm những hình ảnh không mang tính chất thời sự hay tin tức Đó
là một hay nhiều bức ảnh không có thời gian tính và thường dùng để minh họa nhẹnhàng cho các chuyên mục đặc biệt Ta tạm gọi là ẢNH CHUYÊN MỤC Ảnhchuyên mục – dù là ảnh đơn hay ảnh bộ - cũng có thể là ảnh chụp phong cảnh, thúvật, thời trang trẻ em, những sự kiện khôi hài … nhưng phải đem lại cho độc giảđiều gì đó mới lạ về thế giới chung quanh Mọi nhật báo ngày nay đều cần cảnhững ảnh thời sự nóng bỏng lẫn những ảnh đời thường để cho trang báo có nộidung mở và bớt nặng nề
1.4 PHOTO ESSAY: Đây là hình thức ảnh báo chí được hình thành và pháttriển từ những năm 1920, chủ yếu ở Đức và Pháp Photo Essay có thể đề cập đếnmột chủ đề nghiêm túc (chẳng hạn như các vấn đề xã hội, kinh tế, môi sinh, …)nhưng cũng có thể tập trung vào cuộc sống và công việc của những nhân vật nổitiếng trong thế giới nghệ thuật, chính trị, hay cũng có thể tập trung vào các chủ đềnhư mỹ thuật, sân khấu, văn học, kiến trúc, lịch sử,… Trong các thể loại ảnh báochí, phóng sự và bút ký là hai thể loại tương đương nhưng phóng sự mang đậmchất thông tấn, còn bút ký in rõ dấu ấn văn chương Photo Essay cũng giống như