C. Tổ chức các hoạt động
II. Tìm hiểu văn bản
1.Tình cảm của con đối với cha trong cảnh ngộ éole của chiến tranh
a. Tõm trạng bộ Thu tríc khi nhận ra ông Sáu là cha.
- Nghe gọi, con bé giật mình, tròn mắt nhìn. Nó ngơ ngác lạ lùng.
nào?
? Chi tiết đó thể hiện tâm trạng gì?
? Khi ông Sáu gọi “ Ba đây con”, bé Thu có những biểu hiện nào?
? Chi tiết đó thể hiện tâm trạng gì?
? Tìm những chi tiết thể hiện thái
độ của bé Thu những ngày ông Sáu ở nhà?
? Những đặc sác về nghệ thuật?
? Những chi tiết đó thể hiện tính cách của bé Thu nh thế nào?
?Phản ứng tâm lý đó chứng tá gì về cá tính và tình cảm của em?
? Những chi tiết thể hiện tình cảm của bé Thu khi nhận ra ông Sáu là cha?
? Đặc sắc về nghệ thuật?
? Nh÷ng chi tiÕt cho thÊy ®iÒu g×
đã dồn nén ở bé Thu bấy lâu nay bùng ra mạnh mẽ nh vậy?
? Diễn biến tâm lý đó thể hiện tâm lý của bé Thu thể hiện tình cảm víi ba nh thế nào?
?Tâm trạng khi nhìn thấy con?
Sự ngạc nhiên bất ngờ.
- Con bé thấy lạ quá, mặt nó bỗng tái đi rồi vụt chạy và kêu thét lên: Má! Má!
Lo lắng và sợ hãi.
- Bé Thu chẳng bao giờ chịu gọi một tiếng "ba"
- Những ngày ông Sáu ở nhà: nói trống không víi
ông Sáu:
+ Vô ăn cơm + Cơm chín rồi
+ Cơm sôi rồi, chắt níc giùm cái + Cơm sôi rồi, nhão bây giờ!
- Hất trứng cá mà ông gắp cho.
- Bị anh Sáu tức giận đánh một cái thì bá về bà ngoại, mét víi bà ngoại.
- Khi xuống xuồng còn cố ý khua dây cột xuồng kêu rổn rảng thật to.
NT: -Miêu tả tâm lý.
-Tạo tình huống.
-Xây dựng tính cách nhân vật.
Ương bíng, ngang ngạnh, cự tuyệt một cách quết liệt tríc tình cảm của anh Sáu.
Phản ứng của bé Thu càng chứng tá em là đứa bé có cá tính mạnh mẽ và có tình cảm sâu sắc, chân thật, em chỉ yêu ba khi tin chắc ngời đó
đúng là ba của mình.
b. Khi nhËn ra ng êi cha .
- Bỗng nó kêu thét lên: Ba...a...a...ba!
- Vừa kêu vừa chạy. Nhanh nh con sóc, nó chạy thót lên và dang tay ôm chặt lấy cổ ba nó.
- Hôn ba nó cùng khắp: hôn tóc, cổ, vai, cả vết thẹo dài trên má của ba nó nữa.
- ...
NT: Miêu tả tâm lý Tạo tình huống
Tình yêu và nỗi nhí cha bị dồn nén bấy lâu,nay bùng ra một cavhs mạnh mẽ, hối hả, cuèng quýt, xen lÉn sù hèi hËn.
Tình cha con ở bé Thu thật sâu sắc, mạnh mẽ và cũng dứt khoát, rạch ròi, quyết liệt.
Yêu thơng ba sâu nặng.
2 . Tình cảm của cha đối với con trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh
- Khi nh×n thÊy con : ¤ng rÊt vui mõng
- Khi anh gọi, con bá chạy, anh sững sờ, đau
®ín.
- Những ngày ở nhà, con không gọi ba, anh khổ tâm, bực bội: Cuối cùng không nén đợc tức giận anh đánh con.
- Khi con nhận ra cha: Sung síng, cảm động nghẹn ngào đến rơi níc mắt.
- Trở lại chiến khu:
+ Anh ân hận việc mình đánh con khi nóng giËn.
+ Dồn tất cả tình yêu thơng vào việc làm l- ợc để tặng con: tỉ mỉ ca từng chiếc răng, tẩn mẩn khắc từng dòng chữ trên lợc.
+ Cha kịp trao cho con đã bị hy sinh.
?Tâm trạng khi con bá chạy?
? Những ngày ở nhà, bé Thu không gọi ba?
? Khi con nhËn ra cha?
? Khi ở chiến khu?
? Đặc sắc về nghệ thuật?
? Những chi tiết đó thể hiện tình cảm của ông đối víi con nh thế nào?
? Những đặc sắc về nghệ thuật?
+ Lúc sắp qua đời vẫn nhí đến mong íc của con. Ông nhắn gửi đồng đội thay mình thực hiện điều con mong íc. Cây lợc đã kết tinh trong nó tình phụ tử mộc mạc mà đằm thắm sâu xa.
NT: - Tạo tình huống.
- Miêu tả tâm lý.
Yêu thơng con sâu nặng, đó là 1 ngời cha yêu thơng con đến tận hơi thở cuối cùng.
3 . Nghệ thuật - Tạo tình huống
- Miêu tả tâm lý nhân vật - Xây dựng tính cách
-Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm, bình luận.
Bài tập Đề 1:
Phát biểu cảm nghĩ của em về nhân vật bé Thu trong truyện ngắn “Chiếc lược ngà’’ của Nguyễn Quang Sáng.
1. Mở bài:
- Giới thiệu được tác giả, tác phẩm và nhân vật bé Thu với tài năng miêu tả tâm lý nhân vật.
- Cảm nhận chung về nhân vật bé Thu.
2. Thân bài:
Phân tích diễn biến tâm lý của nhân vật bé Thu - nhân vật chính của đoạn trích
“Chiếc lược ngà’’ một cô bé hồn nhiên ngây thơ, có cá tính bướng bỉnh nhưng yêu thương ba sâu sắc.
- Khái quát được cảnh ngộ của gia đình bé Thu, đất nước có chiến tranh, cha đi công tác khi Thu chưa đầy một tuổi, lớn lên em chưa một lần gặp ba được ba chăm sóc yêu thương, tình yêu Thu dành cho ba chỉ gửi trong tấm ảnh ba chụp chung cùng má.
- Diễn biến tâm lý của bé Thu trước khi nhận anh Sáu là cha:
+ Yêu thương ba nhưng khi gặp anh Sáu, trước những hành động vội vã thái độ xúc động, nôn nóng của cha…Thu ngạc nhiên lạ lùng, sợ hãi và bỏ chạy….những hành động chứa đựng sự lảng tránh đó lại hoàn toàn phù hợp với tâm lí trẻ thơ bởi trong suy nghĩ của Thu anh Sáu là người đàn ông lạ lại có vết thẹo trên mặt giần giật dễ sợ.
+ Trong hai ngày sau đó Thu hoàn toàn lạnh lùng trước những cử chỉ đầy yêu thương của cha, nó cự tuyệt tiếng ba một cách quyết liệt trong những cảnh huống mời ba vào ăn cơm, xử lí nồi cơm sôi, và thái độ hất tung cái trứng cá trong bữa cơm…Từ cự tuyệt nó đã phản ứng mạnh mẽ….nó căm ghét cao độ người đàn ông măt thẹo kia, nó tức giận, và khi bị đánh nó đã bỏ đi một cách bất cần…. đó là phản ứng tâm lí hoàn toàn tự nhiên của một đứa trẻ có cá tính mạnh mẽ… Hành động
tưởng như vô lễ đáng trách của Thu lại hoàn toàn không đáng trách mà còn đáng thương, bởi em còn quá nhỏ chưa hiểu được những tình thế khắc nghiệt éo le của đời sống. Đằng sau những hành động ấy ẩn chứa cả tình yêu thương ba,sự kiêu hãnh của trẻ thơ về một tình yêu nguyên vẹn trong sáng mà Thu dành cho ba.
- Diễn biến tâm lý của Thu khi nhận ba:
+ Sự thay đổi thái độ đến khó hiểu của Thu, không ương bướng mà buồn rầu nghĩ ngợi sâu xa, ánh mắt cử chỉ hành động của bé Thu như thể hiện sự ân hận, sự nuối tiếc, muốn nhận ba nhưng e ngại vì đã làm ba giận.
+ Tình yêu thương ba được bộc lộ hối hả ào ạt mãnh liệt khi anh Sáu nói “Thôi ba đi nghe con”. Tình yêu ấy kết đọng trong âm vang tiếng Ba trong những hành động vội vã: Chạy nhanh như con sóc, nhảy thót lên, hôn ba nó cùng khắp, trong lời ước nguyện mua cây lược, tiếng khóc nức nở…Đó là cuộc hội ngộ chia tay đầy xúc động, thiêng liêng đã tác động sâu sắc đến bác Ba, mọi người …
+ Sự lý giải nguyên nhân việc hiểu lầm của bé Thu đựợc tác giả thể hiện thật khéo léo đó là do vết thẹo trên mặt người ba khi hiểu ra sự thực Thu “nằm im lăn lộn thở dài như người lớn”. Vết thẹo không chỉ gây ra nỗi đau về thể xác mà còn hằn nên nỗi đau về tinh thần gây ra sự xa cách hiểu lầm giữa cha con bé Thu. Nhưng chiến tranh dù có tàn khốc bao nhiêu thì tình cảm cha con anh Sáu càng trở lên thiêng liêng sâu lặng.
- Khẳng định lại vấn đề: Ngòi bút miêu tả tâm lý khắc hoạ tính cách nhân vật tinh tế thể hiện được ở bé Thu một cô bé hồn nhiên ngây thơ, mạnh mẽ cứng cỏi yêu ghét rạch ròi. Trong sự đối lập của hành động thái độ trước và sau khi nhân ba lại là sự nhất quán về tính cách về tình yêu thương ba sâu sắc.
- Những năm tháng sống gắn bó với mảnh đất Nam Bộ, trái tim nhạy cảm, nhân hậu, am hiểu tâm lý của trẻ thơ đã giúp tác giả xây dựng thành công nhân vật bé Thu.
- Suy nghĩ về đời sống tình cảm gia đình trong chiến tranh, trân trọng tình cảm gia đình trong cuộc sống hôm nay.
3. Kết bài:
Khẳng định thành công, đồng thời bộc lộ ấn tượng sâu đậm nhất về nhân vật cũng như toàn bộ tác phẩm.
Đề 2:
Cảm nhận của em về truyện ngắn “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng.
1. Mở bài:
- Giới thiệu được tác giả, tác phẩm:
- Nguyễn Quang Sáng 1932, quê ở An Giang. Ông là nhà văn quân đội trưởng thành trong quân ngũ từ hai cuộc kháng chiến của dân tộc, chuyên viết về cuộc sống và con người Nam Bộ.
- Truyện “Chiếc lược ngà” sáng tác năm 1966 tại chiến trường miền Tây Nam bộ, kể về tình cha con vô cùng cảm động của người cán bộ cách mạng.
- Nêu khái quát cảm nhận về truyện.
2. Thân bài:
- Cuộc gặp gỡ của hai cha con sau 8 năm xa cách:
+ Anh Sáu thoát li đi kháng chiến từ lúc đứa con gái chưa đầy một tuổi. Vì hoàn cảnh công tác, 8 năm sau anh có dịp ghé thăm nhà.
+ Anh vui mừng khôn xiết, muốn bày tỏ tình cảm yêu thương, âu yếm đối với con.
+ Ngược lại, bé Thu đối với anh như người xa lạ: sợ hãi, xa lánh, dù má giải thích thế nào đi nữa, bé vẫn dứt khoát không nhận cha.
+ Bữa cơm đoàn tụ, anh Sáu gắp cho con miếng trứng cá, bé Thu vùng vằng hất xuống đất. Anh Sáu nổi giận đánh con một cái vào mông. Bé Thu giận, chèo xuồng sang sông với bà.
- Cảnh chia tay cảm động:
+ Trong phút chia tay, tình yêu thương và nỗi khát khao được gặp cha bùng dậy trong lòng bé Thu khiến bé hối hả, cuống quýt bày tỏ tình cảm của mình.
+ Bé bật kêu lên tiếng gọi “ba”, chạy tới ghì lấy cổ ba không rời, khóc nức nở, không cho ba đi nữa.
+ Chứng kiến cảnh này, ai cũng xúc động, xót xa. Bác Ba (bạn của anh Sáu)
“bỗng thấy khó thở như có bàn tay ai nắm lấy trái tim”.
3. Kết bài:
- Truyện “Chiếc lược ngà” đã diễn tả chân thực tình cha con thắm thiết, sâu nặng trong hoàn cảnh chiến tranh, tình cảm ấy càng thiêng liêng, ngời sáng.
- Ẩn dưới câu chuyện được kể một cách khách quan là tiếng nói lên án chiến tranh xâm lược gây bao đau khổ cho con người.
D. Hướng dẫn về nhà:
- Nắm vững tác giả, tác phẩm.
- Tóm tắt được tác phẩm.
- Nắm được tình huống truyện.
- Tình cảm cha con trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh.
- Đặc sắc nghệ thuật của văn bản.
- Hoàn thành bài tập đã giao.
**************************************
CHỦ ĐỀ:
ÔN TẬP ĐỀ TỔNG HỢP Ngày soạn: 21/12/2021
Ngày dạy :29+31/12/2021 - Lớp 9A2,9A4 A. Mục tiêu cần đạt :
1. Kiến thức:
Giúp học sinh củng cố, nõng cao kiến thức đọc hiểu ngữ liệu ngoài chương trỡnh:
PTBĐ, nội dung chính, phép tu từ và tác dụng thông điệp, lý do chọn thông điệp,
cách viết và viết đoạn văn nghị luận với những vấn đề được gợi ra từ đoạn trích và các bài tập làm văn
2. Năng lực:
- năng lực sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, tự học.
- cảm thụ thẩm mỹ, giao tiếp TV.
3. PhÈm chÊt: yêu nước, trách nhiệm, chăm chỉ.
B. Chuẩn bị :
1. Giáo viên: giáo án, bảng phụ.
2. Học sinh: Xem trước cỏc đề GV đó phụ tụ, dự kiến cỏch làm.
C. Tiến trình tổ chức dạy và học:
Nội dung ôn tập:
ĐỀ 1 Đọc bài thơ sau và trả lời câu hỏi:
Không có gì tự đến đâu Con…!
Quả muốn ngọt phải tháng ngày tích nhựa Hoa sẽ thơm khi trải qua nắng lửa
Mùa bội thu phải một nắng hai sương.
Không có gì tự đến dẫu bình thường Phải bằng cả bàn tay và nghị lực!
Như con chim suốt ngày chọn hạt, Năm tháng bao dung khắc nghiệt lạ kỳ.
Dẫu bây giờ Cha Mẹ đôi khi,
Có nặng nhẹ yêu thương và giận dỗi.
Có roi vọt khi con hư và có lỗi
Thương yêu Con, đâu đồng nghĩa với nuông chiều!
Đường Con đi dài rộng biết bao nhiêu…
Năm tháng nụ xanh giữ cây vươn thẳng, Trời cao đó nhưng chẳng bao giờ lặng, Chỉ có Con mới nâng nổi chính mình…!!!
(Không có gì tự đến đâu con - Nguyễn Đăng Tấn)
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định phương thức biểu đạt chính của bài thơ.
Câu 2 (0,5 điểm). Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của câu thơ:
“Quả muốn ngọt phải tháng ngày tích nhựa”
Câu 3 (1,0 điểm). Nêu giá trị biểu đạt của biện pháp tu từ tiêu biểu được sử dụng trong đoạn thơ:
Không có gì tự đến dẫu bình thường Phải bằng cả bàn tay và nghị lực!
Như con chim suốt ngày chọn hạt, Năm tháng bao dung khắc nghiệt lạ kỳ.
Câu 4 (1,0 điểm). Theo em thông điệp được gửi gắm qua bài thơ là gì?
Câu 5 (2,0 điểm) Từ tình thần của bài thơ trên em hãy viết đoạn văn nêu suy nghĩ của em về ý chí nghị lực trong cuộc sống.
ĐÁP ÁN ĐỀ 1 Câu 1. Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm Câu 2.
- Một loại quả muốn ngọt lành thì phải qua biết bao tháng ngày tích từng chút nhựa sống hấp thu trong đất trời, con người muốn thành công thì phải luôn nỗ lực cố gắng, kiên trì, có ý chí quyết tâm để vượt qua những khó khăn thử thách trong cuộc sống
Câu 3.
- Biện pháp tu từ so sánh: "Như con chim suốt ngày chọn hạt "
- Giá trị biểu đạt:
+ làm cho những câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình, gợi cảm + làm nổi bật hình ảnh so sánh con người với những chú chim chăm chỉ làm việc cả ngày để chọn những hạt mình ưng ý nhất. Qua đó nhấn mạnh con người muốn đạt được thành công phải luôn kiên trì nỗ lực, có ý chí vươn lên trong cuộc sống.
+ Thông qua lời dạy đó thể hiện tình yêu thương con sâu nặng của người cha, muốn con luôn nỗ lực, có ý chí cố gắng để vươn lên từng ngày.
Câu 4. Theo em thông điệp được gửi gắm qua bài thơ là gì?
Qua những lời thơ nhẹ nhàng như một bài hát du dương, gợn chạm vào tâm hồn người đọc để qua đó thông điệp cũng là những lời răn dạy con, nhẹ nhàng và sâu lắng của cha mẹ.
- Hãy nhận thức được muốn có được thành công đều phải cần những sự cố gắng, kiên trì, có ý chí nghị lực.
- Quan tâm, yêu thương sâu sắc mà cha mẹ dành cho con, sự lo lắng cho con trước những thử thách của cuộc đời, mong con hãy luôn có ý chí nghị lực kiên trì để vượt qua khó khăn.
- Từ đó có những hành động cụ thể:
+ Trân trọng lời dạy của cha mẹ, đề cao sự giáo dục trong gia đình; luôn ghi nhớ biết ơn những bài học mà cha mẹ đã dạy ta.
+ rèn đức luyện tài, nỗ lực bằng tất cả khả năng để vững vàng tiến về phía trước.
+ rèn luyện tính tự lập, ý chí, kiên trì để vượt qua khó khăn;
+ Biết cố gắng từng ngày để tích lũy kiến thức, kinh nghiệm làm bài chuẩn bị cho kì thi chuyển cấp.
ĐỀ 2 Phần I: Đọc hiểu (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Sự thiếu trung thực sẽ ảnh hưởng đến bản thân ta rất nhiều: sự thiếu trung thực trong kinh doanh, những mối quan hệ của doanh nhân cũng trở nên hời hợt, dẫn đến thiếu vắng những tình cảm chân thành, những điều giá trị hơn trong cuộc sống; sự thiếu trung thực trong học tập làm người học sinh trở nên coi thường kiến thức, coi thường giá trị của sự khổ công trong học tập, rèn giũa của mình, mà chỉ còn chú ý đến những điểm số, đến những mánh khóe để đạt được điểm cao; sự thiếu sự trung thực trong đời sống gia đình sẽ dẫn đến sự mất niềm tin lẫn nhau của mọi thành viên, là một nguy cơ làm gia đình tan rã… Thói quen thiếu trung thực dần dần khiến con người cũng phải tự lừa dối chính mình, huyễn hoặc mình, và không còn nhìn thấy những nguy cơ, thách thức sắp đến nên không có phản ứng kịp lúc và nhấn chìm mình trong sai lầm triền miên. (…) Chính vì vậy, mỗi khi định làm gì đó thiếu trung thực, trái với lương tâm của mình, bạn hãy nhớ kỹ: những gì mà việc đó đem
lại cho bạn không thể bù đắp được “cái giá” mà bạn và những người xung quanh phải trả.
(Trích Thắp ngọn đuốc xanh - Nhóm tác giả Nguyễn Thành Thân, Nguyễn Hoàng Sơn, Lương Dũng Nhân – NXB Trẻ, 2018, Tr 96,97)
Câu 1 (0,5 điểm).Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.
Câu 2 (0,5 điểm).Nội dung chính của đoạn trích trên là gì?
Câu 3 (1,0 điểm). Hiệu quả nghệ thuật của phép tu từ được sử dụng trong câu văn sau: Thói quen thiếu trung thực dần dần khiến con người cũng phải tự lừa dối chính mình, huyễn hoặc mình, và không còn nhìn thấy những nguy cơ, thách thức sắp đến nên không có phản ứng kịp lúc và nhấn chìm mình trong sai lầm triền miên.
Câu 4 (1,0 điểm). Thông điệp mà em tâm đắc nhất qua đoạn trích trên là gì? Nêu lí do em chọn thông điệp đó.
Câu 5 (2,0 điểm). Từ đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về tính trung thực.
DAPAN Câ
u
Yêu cầu cần đạt 1 - Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
2 - Nội dung chính: Bàn về những tác hại nghiêm trọng của sự thiếu trung thực
3 * Biện pháp tu từ liệt kê: lừa dối chính mình, huyễn hoặc mình; không còn nhìn thấy những nguy cơ, thách thức sắp đến, không có phản ứng kịp lúc và nhấn chìm mình trong sai lầm triền miên.
* Hiệu quả:
- Làm cho cách diễn đạt thêm sinh động, gợi hình, gợi cảm, gây ấn tượng, lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục.
- Diễn tả một cách đầy đủ, cụ thể, sâu sắc những hậu quả, tác hại nghiêm trọng của việc sống thiếu trung thực đối với con người.
- Thể hiện thái độ của tác giả: Phê phán lối sống thiếu trung thực, mong muốn mọi người hãy bỏ lối sống thiếu trung thực...
4 Học sinh có thể chọn một thông điệp dưới đây và có cách lí giải hợp lý, thuyết phục
* Thông điệp: Sống thiếu trung thực là một điều tệ hại và gây ra hậu quả khôn lường. Vì vậy cần rèn luyện cho mình tính trung thực, thật thà, ngay thẳng..
* Lí do em chọn thông điệp:
- Đây là thông điệp rất có ý nghĩa với bản thân em và với mọi người.
- Đây là thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm, lan tỏa tới người đọc - Thông điệp này có ý nghĩa lớn lao vì:
+ Trung thực là một đức tính tốt của con người.
+ Giúp sửa chữa được sai lầm để bản thân thành người tốt, hoàn thiện nhân cách.
+ Trung thực khiến người khác tin tưởng, được giao phó những công việc quan trọng, có ý nghĩa trong cuộc sống.
+ Trung thực sẽ giúp cho xã hội trong sạch, văn minh, phát triển hơn.