Trong văn bản tự sự, sự miêu tả cụ thể chi tiết về cảnh vật, nhân vật và sự việc có tác dụng làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, gợi cảm. Qua đó, giúp học sinh thấy được vai trò của yếu tố miêu tả hành động, sự việc, cảnh vật và con người trong văn bản tự sự.
3 Bài tập
Đề 1: Dựa vào đoạn trích cảnh ngày xuân hãy viết một bài văn kể về việc chị em Thúy Kiều đi chơi xuân trong tiết thanh minh. Trong khi kể chú ý vận dụng miêu tả
GV:
-Dựa vào đoạn trích cảnh ngày xuân hãy viết một bài văn kể về việc chị em Thúy Kiều đi chơi xuân trong tiết thanh minh.
--Trong khi kể chú ý vận dụng miêu tả cảnh ngày xuân
- Hướng dẫn H/s làm BT - Trình bày trước lớp
- H/s khác nhận xét, bổ xung - 1H/s đọc yêu cầu BT
cảnh ngày xuân * Gợi ý:
a. Mở bài
- Giới thiệu sơ lược về gia cảnh Vương viên ngoại.
-Cả ba người con: Thúy Kiều, Thúy Vân, Vương Quan.
- Nhân tiết thanh minh, ba chị em rủ nhau đi chơi xuân.
b. Thân bài:
* Quang cảnh ngày xuân:
- Tiết thanh minh vào đầu tháng ba (âm lịch), khí trời mưa xuân mát mẻ, trong lành, hoa cỏ tốt tươi, chim chao liệng trên bầu trời quang đãng.
- Khung cảnh rộn ràng tấp nập, ngựa xe như nước, tài tử, giai nhân dập dìu chen vai sát cánh...
- Nhà nhà lo tảo mộ cũng bởi ... sự giao hòa giữa người sống và người chết diễn ra trong không khí thiêng liêng.
* Cuộc du xuân của chị em Thúy Kiều.
- Ba chị em vui vẻ hòa vào dòng người đi trẩy hội.
- Lần đầu tiên được đi chơi xa, tâm trạng ai cũng náo nức, hân hoan...
- Chiều tà, người đó vón, cảnh vật gợi buồn.
"Nao nao dòng nước uốn quanh
Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang Chị em thơ thẩn dan tay ra về"
c. Kết bài:
- Tâm trạng Thúy Kiều vui buồn bâng khuâng khó tả.
- Vương Quan giục hai chị em rảo bước bởi đường về còn xa.
Bước 4: Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài ở nhà:
- Học thuộc các đoạn trích, tập cảm nhận vẻ đẹp của các câu thơ.
Tháng 11- Tuần 2 Tiết 1,2
CHỦ ĐỀ: VĂN TỰ SỰ
LUYỆN TẬP VĂN TỰ SỰ: MIÊU TẢ NỘI TÂM Ngày soạn:5/11/2019
Ngày dạy: 11/11/2019- Lớp 9A1, 13/11- Lớp 9A3 I Mục tiêu cần đạt
* Kiến thức: Ôn tập kiến thức về vai trò, vận dụng hiểu biết về miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự để đọc –hiểu văn bản.
* Kĩ năng: Khắc sâu kỹ năng phân tích được tác dụng của miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự. Biết áp dụng khi làm bài văn tự sự.
* Định híng phát triển năng lực: sử dụng ngôn ngữ TV,cảm thụ thẩm mỹ, sáng tạo, hợp tác.
II. Chuẩn bị
- Giáo viên: Giáo án, SGK, SGV - Học sinh: Xem lại kiến thức đã học III. Tiến trình tiết dạy
Bước 1: Ổn định tổ chức
Bước 2: Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sách vở, sự chuẩn bị bài của học sinh.
Bước 3: Tổ chức dạy bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
?Cho biết miêu tả nội tâm có tác dụng ntn đối với việc khắc hoạ nhân vật trong VB tự sự?
?Em hiểu thế nào là miêu tả nội tâm trong VB tự sự?
? Có mấy miêu tả nội tâm
I Lý thuyết
1 Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự -Miêu tả nội tâm có vai trò và tác dụng rất to lớn trong việc khắc hoạ đặc điểm, tính cách nhân vật (nhân vật là yếu tố quan trọng nhất của tác phẩm tự sự. Xây dựng nhân vật nhà văn thường miêu tả ngoại hình và miêu tả nội tâm. Miêu tả nội tâm nhằm tái hiện lại những trăn trở dằn vặt, những rung động tinh vi trong tình cảm, tư tưởng của nhân vật ).
- Miờu tả nội tõm trong văn bản tự sự là tỏi hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật. Đó là biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật, làm cho nhân vật sinh động
- 2 cách: Trực tiếp + gián tiếp.
Người ta có thể miêu tả trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật; cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục của nhân vật.
2 . Nghị luận trong văn bản tự sự
- Nghị luận thực chất là cỏc cuộc đối thoại
? Nờu dấu hiệu và đặc điểm của nghị luận trong 1 văn bản TS?
?Em rỳt ra kết luận gỡ về yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự?
- 1H/s đọc yêu cầu của BT
- Hưỡng dẫn H/s làm bài. Bám sát vào đoạn trích.
- Cần chỉ ra được những câu thơ MT nội tâm của Kiều?
- Trình bày trước lớp.
- H/s khác nhận xét.
-
Hướng dẫn H/s làm bài tập: chuyển toàn bộ lời kể của T/g sang lời của nhân vật Thuý Kiều, chú ý xưng hô
với các nhận xét phán đoán, các lí lẽ nhằm thuyết phục người nghe, người đọc (có khi thuyết phục chính mình) về một vấn đề, một quan điểm, một tư tưởng nào đó
- Trong đoạn văn nghị luận, thường dựng nhiều câu khẳng định, phủ định, các cặp quan hệ từ: nếu...thì; không những...mà còn; càng ...càng...
- Thường dùng nhiều từ ngữ: Tại sao: thật vậy, tuy thế, trước hết, tóm lại, tuy nhiên...
=>Trong văn bản tự sự để người đọc người nghe phải suy nghĩ về một vấn đề nào đú, người viết và nhõn vật cú khi nghị luËn bằng cách nêu lên các ý kiến, nhận xét cùng những lí lẽ, dẫn chứng. Néi dung đó thường được diễn đạt bằng hình thức lập luận, làm cho câu chuyện thêm phần triết lí.
II Luyện tập
Bài tập 1: SGK/117
Thuật lại đoạn trích "Mã Giám Sinh…"
bằng văn xuôi, chú ý miêu tả nội tâm Thuý Kiều.
"Nỗi mình thêm tức nỗi nhà
…Ngừng hoa bong then trông gương mặt dày"
-> Buồn rầu, tủi hổ, đau đớn ê chề khi mình bị coi như một món hang không hơn.
Là người luôn ý thức được nhân phẩm, Kiều đau ức trước cuộc đời ngang trái (đau vì tình duyên trắc trở, uất vì "nỗi nhà"
bị vu oan giá hoạ. Bao trùm tâm trạng Kiều ở đây là sự đau đớn, tái tê)
-Bài tập 2: SGK/117
Đóng vai nàng Kiều viết đoạn văn kể lại việc báo ân báo oán, trong đó bộc lộ trực tiếp tâm trạng của Kiều lúc gặp Hoạn Thư.
- Tâm trạng Kiều lúc gặp Hoạn Thư:
oán giận (lời lẽ mềm mỏng, lễ phép, những thực ra là châm biếm, mỉa mai, chì chiết -> Nghe Hoạn Thư "trình bày" phân vân khó xử -> quyết tha bổng cho Hoạn Thư.
Bài tập 3: SGK/117
Kể lại diễn biến sự việc, chú ý miêu tả tâm trạng sau khi gây ra việc không hay với bạn
cho phù hợp.
- Trình bày trước lớp - H/s khác nghe, nhận xét - GV đánh giá.
- Hướng dẫn H/s làm BT - Trình bày trước lớp
- H/s khác nhận xét, bổ xung - 1H/s đọc yêu cầu BT
(vÝ dô: tâm trạng băn khoăn, hối hận khi việc không hay đó đã xảy ra)
Bài tập 1: SGK/139
- Lời văn trong đoạn trích là lời của ông giáo
- Thuyết phục chính mình
- Thuyết phục điều: vợ mình không ác để mà "chỉ buồn chứ không nỡ giận"
Bước 4: Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài ở nhà:
BT1: Hãy đóng vai nhân vật ông hai để kể lại diễn biến tâm trạng mình khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc?
BT2: Hãy đóng vai nhân vật bé Thu để kể lại cuộc chia tay đầy nước mắt ? - Nắm các yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận trong văn bản tự sự.
- Áp dụng để làm các bài tập.