CHƯƠNG III ĐẶC ĐIỂM NGỮ PHÁP CỦA CHAT
3.2. VAI TRÒ CỦA CHAT ĐỐI VỚI TIẾNG VIỆT
3.2.3. Vai trò tiêu cực
Bên cạnh những tác dụng tích cực như vừa nêu, ngôn ngữ chat đã bộc lộ không ít tác hại, tiêu cực đối với tiếng Việt.
Một điều mà ai cũng dễ dàng nhận thấy là ngôn ngữ chat khó đọc, khó phát âm. Những trường hợp biến thể “sơ đẳng” mà chúng ta thường gặp như aj bjt deo, lum wen hok duok thj po dey ckoa rau, chuoi ji mak chuoi (ai biết đâu, làm quen không được thì bỏ đi cho rồi, chửi gì mà chửi) để đọc được đã rất khó, chưa nói đến
các hiện tượng biến âm vô lối kết hợp với việc viết hoa tùy tiện và sử dụng các dấu có sẵn trên bàn phím thay cho dấu thanh điệu càng vô cùng khó đọc. Ví dụ: chaj`, de thoai mù coá j dâu mà dox hem dc chaj`.hê hê mây CaÍ nEỳ là dỄ
d0x. oY` doA'.vIk' mA^y' kiE^u? kIa lA` dAm? Ba0? kh0?i d0c. lUn a' pA` k0n [30, my.opera.com, Ngày 06/4/2007] (Trời, dễ thôi mà, có gì đâu mà đọc không được trời. Hê hê, mấy cái này là dễ đọc rồi đó, viết mấy kiểu kia là đảm bảo khỏi đọc luôn bà con). Và có lẽ kiểu không thể đọc được là những trường hợp mà các bạn trẻ dùng kí tự, kí hiệu, dấu... để ghép thành chữ như một mật mã: chj? t4y l3^n tr0*j`
h4^n. +)0*j` z0^ +)0^j" (chỉ tay lờn trời hận đời vụ đối)...hay ẹởà xồ ủhồà ởm xùủ
Êơủ ỡàứù hơƠ +)ơt tịủ ịm ỡhứ ỡứủ gớ ỡàơ ơ vơ ơ ứù hơƠ gùơủ ỡhơà rơủg +)àủg Ơịà phớ thơủg Đứ khơủh ủhà òứ [26,vnexpress.net, Ngăy 18/4/2008] (nếu xa nhau em xin lần cuối hãy đặt tên em cho con gái của anh, và anh ơi hãy dặn cháu rằng đừng yêu phải thằng sở khanh như bố). Những tổ hợp kí hiệu như thế này có còn được gọi là câu tiếng Việt nữa hay không?
Từ việc khó đọc, khó phát âm dẫn đến khó hiểu, thường gây hiểu lầm, hiểu sai nội dung. Những người không thuộc thế hệ 8X, 9X hoặc những người không quen chat (dù thuộc thế hệ) sẽ khó mà đọc và hiểu được những bản chat của giới trẻ ngày nay. Trường hợp đơn giản nhất là viết bình thường không dấu đã dễ dẫn đến hiểu lầm. Xung quanh bất cập này của ngôn ngữ chat đã có rất nhiều câu chuyện hài như sau: Anh oi. Ve nhanh di. Muon lam roi. Luc ve nho mua bao nhe. Nha minh het bao roi. Em mat kinh roi, khong nhin dc nua. Ve nhanh nhe. Muon lam roi day [27, Business administration, Ngày 29-11-2009]. Đây là những dòng tin nhắn sử dụng ngôn ngữ chat của một bà vợ gửi cho chồng mình. Vì không dấu nên người đọc có thể dịch và hiểu theo nhiều cách. Có thể người đọc hiểu đúng nghĩa là “Anh ơi. Về nhanh đi. Muộn lắm rồi. Lúc về nhớ mua báo nhé. Nhà mình hết báo rồi. Em mất kính rồi, không nhìn được nữa. Về nhanh nhé. Muộn lắm rồi đấy.” Cũng có thể hiểu nhầm sang một nội dung hoàn toàn khác khiến không ít người phải bật cười!
Và dĩ nhiờn, những trường hợp khụng đọc được như: †|ClƠ ]_Cl` (à "])Cl] \[†|
(àº(" \/º] Đº ]º†|Cl]\[...??? [28, Tuổi trẻ online, Ngày 17/4/2008] (hay là cứ đỏnh
cược với số phận?) sẽ không thể hiểu được. Ngoại trừ những người chat chuyên nghiệp thì mấy ai có thể hiểu những mật mã kiểu đó? Và trong những trường hợp này liệu người viết tin và người nhận tin có tiết kiệm được thời gian hay không?
Các bậc phụ huynh hiện đang than phiền rất nhiều về việc con em mình viết thứ chữ
“quái dị” ấy, thứ chữ mà không thể nào dịch được nội dung, nhưng đó lại là cái mà lứa tuổi mới lớn cần nhằm tránh sự kiểm soát của người lớn.
Như vậy, việc biến âm, viết tắt… trong ngôn ngữ chat đã tạo ra không ít những đơn vị ngữ âm và chữ viết không phù hợp với hệ thống ngữ âm và chữ viết tiếng Việt, từ đó dần dần hình thành thói quen phát âm và viết lệch chuẩn, làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt.
Biến thể ngôn ngữ Việt quá mức cộng với việc sử dụng những tiếng lóng mang nội dung thô lỗ, tục tằn, những từ thông tục thiếu văn hóa..., giới trẻ vô tình đã làm vẩn đục, ô nhiễm môi trường tiếng Việt, vô tình đánh mất hình tượng của chính mình trong mắt bạn bè thế giới. Đây là một ví dụ cho hiện trạng đau lòng đó:
"3m thi 3m +)3cH tH3^? hI3^u +)uoc" [28, Tuổi trẻ online, Ngày 17/4/2008] (Em thì em đếch thể hiểu được).
Không những thế, tiếng Việt của chúng ta đang bị pha tạp bởi sự trộn lẫn tùy tiện từ tiếng nước ngoài không cần thiết. Việc lạm dụng quá mức từ ngữ tiếng nước ngoài lâu ngày sẽ hình thành thói quen thích nói từ ngoại lai mà quên dần tiếng mẹ đẻ. Và đúng như vậy ! Nếu để ý, trong khẩu ngữ hằng ngày của giới trẻ hiện nay, cứ khoảng mười câu giao tiếp thì xen lẫn vài ba câu tiếng Anh. Những câu nói “Tây-Ta lẫn lộn” Hello, you có busy không, đi ăn buffer với tớ nhé...các bạn cho là “sành điệu” và “ngoại quốc”. Nhưng có “sành điệu” và “thời thượng” hay không khi mà dùng loại ngôn ngữ pha trộn ấy thì cả người ngoại quốc lẫn người Việt lại càng khó hiểu ? Để rồi biết bao bài văn của học sinh bị trừ điểm vì những lỗi sai không đáng có. Biết bao thầy cô phải phàn nàn :“học sinh Việt Nam tiếng Việt còn chưa vững nói chi học tiếng Anh, tiếng Tàu” [29, Yahoo.360plus, Ngày 06/9/2002].
Thêm nữa, ngôn ngữ chat chứa đựng không ít những tổ hợp phi lí ít có giá trị về mặt nội dung ngữ nghĩa, thậm chí nhiều tổ hợp rỗng nội dung, vô nghĩa như: Vì
người ta tỏ ra nguy hiểm, oách xà lách, tụ tập con cá mập, dã man con ngan, chán bắt con gián bỏ vô háng ... song các bạn trẻ vẫn sử dụng ồ ạt chỉ để vui tai, lạ hóa từ ngữ, cách diễn đạt, tạo phong cách, gây ấn tượng...với bạn bè.
Bên cạnh đó, những đặc điểm về ngữ pháp trong chat như: việc tỉnh lược, nói tắt tối đa, sử dụng nhiều câu ngắn gọn (mà đúng hơn là các ngữ đoạn), tách câu thành các ngữ đoạn, bỏ lửng câu... đã làm vụn vỡ cấu trúc câu truyền thống. Những cách viết đó lâu ngày sẽ thành thói quen viết câu sai ngữ pháp, thói quen nói năng
“cộc lốc”, không có chủ ngữ, dẫn đến những hành vi giao tiếp thiếu văn hóa không đáng có trong giới trẻ.
Ngôn ngữ chat làm hạn chế năng lực tư duy, năng lực hành văn, diễn đạt hoặc làm cho tư duy, diễn đạt mất đi sự trong sáng. Bởi lẽ, loại ngôn ngữ này tạo cho người sử dụng một thói quen lười suy nghĩ để tìm lời hay ý đẹp, không nhận biết được giá trị văn hóa của ngôn ngữ, miễn viết sao cho nhanh, cho lạ là được.
Khi sử dụng nó giới trẻ được tự do viết nên không suy nghĩ nhiều cho lời văn, ngôn ngữ của mình, không chú ý trau chuốt câu chữ, nghĩ sao viết vậy, không theo một lối văn phạm nào. Nếu thường xuyên sử dụng phương tiện giao tiếp đơn giản tới mức hời hợt đó thì người dùng sẽ mất đi năng lực cảm thụ vẻ đẹp của ngôn ngữ mẹ đẻ và dần dần sẽ tạo nên những vết trầm tích ảnh hưởng đến tâm lí, hình thành thói quen “qua loa”, “đại khái”, cẩu thả không chỉ trong ngôn ngữ mà trong cả mọi việc làm...
Những hiện tượng xuất hiện trong ngôn ngữ chat đa số lệch khỏi chuẩn mực ngôn ngữ. Một điều đáng lo ngại là sự lệch chuẩn đó không chỉ tồn tại trên “thế giới ảo” nữa mà đã xâm nhập vào mọi khía cạnh của giới trẻ, lan dần vào lời ăn tiếng nói hằng ngày, vào học đường, sách vở, bài thi, bài kiểm tra...thậm chí là vào các tác phẩm văn học do thế hệ 8X, 9X sáng tác. Trong khi đó, các bạn trẻ vẫn luôn tự tin khẳng định rằng, thật ra người lớn đang lo lắng quá mức vì tất cả những ngôn ngữ
“biến dạng” kia “chỉ là chat, chỉ khi chat thôi mà”, trong các bài kiểm tra, đôi khi lỡ tay họ viết nhầm...Nhưng, họ có biết rằng đường trâu đi lâu thành đại lộ ? Nếu cứ
tiếp diễn tình trạng này thì một ngày nào đó, không biết tiếng Việt ta sẽ đi về đâu và sẽ ra sao?
Nói tóm lại, ngôn ngữ chat đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự trong sáng của tiếng Việt. Dù là một hiện tượng ngôn ngữ đáp ứng được phần lớn nhu cầu giao tiếp của giới trẻ nhưng cũng cần tìm mọi cách để hạn chế nó nhằm bảo tồn và giữ gìn tiếng Việt, vốn là “hồn thiêng” của dân tộc Việt Nam !