Bài tập 1:
• Cảnh tƣợng Qua Đèo Ngang đƣợc tác giả miêu tả vào lúc trời đã về chiều “bóng xế tà”, đây là thời điểm cuối của một ngày. Khi mọi người đều chuẩn bị kết thúc một ngày làm việc vất vả, đó cũng là lúc con người thường có những suy tư, những nỗi buồn man mác
• Thời điểm chiều tà thường gợi lên sự buồn vắng, cô đơn, đặc biệt là đối với những người bộ hành xa quê, thân gái dặm trường như bà lại càng buồn hơn, cô đơn hơn..
Bài tập 2: Cảnh Đèo Ngang đƣợc miêu tả với những chi tiết về thiên nhiên và con người nơi đây trong buổi chiều tà.
• Không gian: của núi rừng heo hút, vắng vẻ, hoang sơ, “cỏ cây chen đá lá chen hoa”. Núi non trùng trùng điệp điệp, biển cả mênh mông tiếp giáp dưới chân núi, khung cảnh hùng vĩ, rộng lớn. Nơi đây có cả trời, non, nước
• Thời gian: chiều tà, thời điểm khi mặt trời xuống núi.
• Âm thanh: quốc quốc, đa đa có tác dụng lớn trong việc gợi hình, gợi cảm và càng gợi lên cảm giác hoang vắng, quạnh hiu.
• Con người: thưa thớt “tiều vài chú”, “chợ mấy nhà”.
=> Nhận xét: Cảnh tƣợng Đèo
Bài tập 3: Tìm hàm nghĩa của cụm từ “ta với ta” trong bài thơ “Qua Đèo Ngang ”.
Bài tập 4: Tâm trạng của bà huyện Thanh Quan khi qua Đèo Ngang đƣợc thể hiện theo cách thức nào?
Bài tập 5: Tại sao trong bài thơ “Qua Đèo Ngang” tác giả lại chọn cách bộc lộ
“mảnh tình riêng” giữa trời đất bao la của Đèo Ngang?
Bài tập 6: Bài thơ “Bạn đến chơi nhà”
đã thể hiện một quan niệm đẹp về tình bạn, theo em đó là quan niệm gì?
Ngang hiện lên qua nét vẽ của bà Huyện Thanh Quan có nét đẹp của núi non, sông nước nhưng thật hoang sơ, buồn, vắng vẻ. Nơi đây thấp thoáng sự sống của con người nhƣng thƣa thớt và ít ỏi.
Bài tập 3: Ta với ta - đó là sự đối diện với chính mình, giữa không gian bao la rộng lớn nơi đất khách quê người, nhân vật trữ tình như tự mình đối diện với nỗi buồn, hiu quạnh, những tâm sự không biết chia sẻ cùng ai. Câu thơ kết thúc nhƣng vẫn gợi ra những âm hưởng buồn man mác của con người trong nỗi cô đơn.
Bài tập 4: Tâm trạng của Bà Huyện Thanh Quan đi qua Đèo Ngang đƣợc thể hiện qua cách thức: Mƣợn cảnh để thể hiện tình cảm (tả cảnh ngụ tình)
• Cảnh: đó là cảnh tƣợng của một vùng non nước bát ngát tuy có thấp thoáng sự sống của con người nhƣng vẫn hoang sơ, hiu hắt, quạnh vắng
• Tình:Nỗi buồn bâng khuâng, man mác, hiu hắt, quạnh vắng
Bài tập 5:
• Cách nói mảnh tình riêng giữa cảnh: trời, non, nước bao la ở Đèo Ngang khiến ta càng cảm thấy sự nhỏ bé của nữ sĩ trong không gian rộng lớn ấy. Nỗi cô đơn, hiu quạnh nhƣ đang xâm chiếm quanh tâm hồn nhà thơ.
• Thông qua biện pháp nghệ thuật tương phản đối lập (trời non nước
>< mảnh tình riêng) cảnh Đèo Ngang càng trở nên bao la, rộng lớn bao nhiêu thì hình ảnh con người lại càng trở nên nhỏ bé, cô độc bấy nhiêu
Bài tập 6: Quan niệm: tình cảm bạn bè là thứ tình cảm chân thành, đáng quý, đáng trân trọng và cũng là thứ tình cảm không màng vật chất.
Bài tập 7: Cách xƣng hô trong bài thơ
“Bạn đến chơi nhà” có gì đặc biệt?
Bài tập 8: So sánh cụm từ “ta với ta”
trong bài “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến với cụm từ “ta với ta” trong bài “Qua Đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan.
Bài tập 9: Nêu nhận xét về giọng điệu của bài thơ “Bạn đến chơi nhà”, từ đó ta thấy tình bạn của Nguyễn Khuyến trong bài thơ nhƣ thế nào?
Bài tập 10: Viết một đoạn văn ngắn nêu suy nghĩ của em về tình bạn ngày nay qua bài thơ “Bạn đến chơi nhà”.
⇒ Tình bạn cao hơn mọi của cải, vật chất.
Bài tập 7: Cách xƣng hô bác- tôi tự nhiên, gần gũi trong niềm vui mừng phấn khởi khi bạn đến thăm nhà.
Bài tập 8:
- Cụm từ “ta với ta” trong bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan là chỉ một mình tác giả với mảnh tình riêng. Là diễn tả nỗi cô đơn khi đối diện với chính mình.
- Trong khi đó, ở bài thơ của Nguyễn Khuyến cụm từ này dùng để chỉ nhà thơ với bạn mình. Diễn tả niềm vui, tuy hai mà một trong ngày gặp lại. Đó là tình bạn tri kỉ, thân thiết gắn bó.
Bài tập 9:
- Giọng điệu bài thơ nhƣ lời giãi bày, thanh minh của tác giả với người bạn về hoàn cảnh của mình.
Giọng điệu pha chút hóm hỉnh, vui vẻ - chỉ có những người bạn thân thiết mới có thể bộc bạch mọi tâm sự của mình nhƣ vậy.
- Nguyễn Khuyến rất quan tâm đến bạn, muốn tiếp bạn thật là chu đáo.
Đồng thời, chúng ta cũng thấy, trong tình bạn, Nguyễn Khuyến rất coi trọng cái tình, coi trọng sự cung kính trong tình bạn.
Bài tập 10: Đoạn văn tham khảo Trong cuộc đời, ngoài tình cảm gia đình thiêng liêng và cao đẹp, chúng ta còn có những tình bạn trong sáng và lâu bền. Đó là những người cùng tâm sự, cùng sẻ chia những nỗi buồn niềm vui trong cuộc sống và học tập. Tình bạn là tình cảm giữa những người bạn đồng trang lứa, đƣợc xây dựng trên cơ sở hiểu và cảm thông cho nhau, cùng nhau xây dựng tình bạn trong sáng và thân thiết, lâu bền. Tình bạn không chỉ là xuất hiện cùng nhau trong những niềm vui mà cần sẵn sàng giúp đỡ, quan tâm lẫn nhau khi
- GV yêu cầu HS thảo luận chia sẻ cặp đôi (theo bàn) để hoàn thành các bài tập (thời gian trao đổi 10 phút):
+ Các cặp đôi ở tổ 1 và tổ 2: Chia sẻ và hoàn thành các bài tập (từ bài tập 1 đến bài tập 5) + Các cặp đôi ở tổ 3 và tổ 4: Chia sẻ và hoàn thành các bài tập (từ bài tập 6 đến bài tập 10) - GV gọi các cặp đôi trình bày đáp án
- HS nhận xét, bổ sung bài làm - GV chốt đáp án
gặp khốn khó. Không vì lợi ích của riêng mình mà “phản bạn”, thay đổi tình cảm với bạn. Trong cuộc sống, có những tình bạn khiến chúng ta thật xúc động và ngƣỡng mộ. Là chàng trai đã tám năm không quản nắng mưa cõng bạn đến trường hay những người bạn giúp đỡ nhau học tập thành tài. Nhƣng có không ít người kết bạn chỉ vì vụ lợi, lợi dụng để đạt đƣợc mục đích của bản thân.
Vì vậy, “chọn bạn mà chơi” là lời khuyên cho mỗi chúng ta, bởi có những người bạn tin tưởng và chân thành bên cạnh sẽ giúp chúng ta có thêm người đồng hành trong suốt cuộc đời.
III. CỦNG CỐ - DẶN DÒ
- GV tổng kết lại nội dung bài học. Nhấn mạnh các nội dung cần nắm của hai văn bản.
- Hướng dẫn về nhà:
+ Viết bài phát biểu cảm nghĩ về hai bài thơ
+ Đọc và tìm thêm các bài thơ khác của Bà Huyện Thanh Quan; các bài thơ viết về tình bạn hay của Nguyễn Khuyến và của các nhà thơ trung đại cùng thời.
* MẪU PHIẾU HỌC TẬP
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1b (Bài tập trắc nghiệm) Câu 1. Qua Đèo Ngang là tác phẩm viết theo thể thơ gì?
A. Song thất lục bát B. Lục bát
C. Ngũ ngôn
D. Thất ngôn bát cú
Câu 2. Qua Đèo Ngang đƣợc miêu tả trong thời điểm nào trong ngày?
A. Ban mai B. Buổi trƣa
C. Buổi xế chiều D. Đêm khuya
Câu 3. Cảnh Đèo Ngang trong hai câu thơ đầu đƣợc miêu tả nhƣ thế nào?
A. Tươi tắn, sinh động B. Phong phú, đầy sức sống C. Um tùm, rậm rạp
D. Hoang vắng, buồn bã
Câu 4. Nghệ thuật nổi bật trong câu thứ ba và thứ tƣ bài thơ Qua Đèo Ngang là gì?
A. So sánh B. Nhân hóa C. Đảo ngữ D. Điệp ngữ
Câu 5. Tâm trạng của bà Huyện Thanh Quan đƣợc bộc lộ qua bài thơ là tâm trạng gì?
A. Yêu say mê vẻ đẹp thiên nhiên, đất nước
B. Đau xót, ngậm ngùi trước sự đổi thay của quê hương C. Buồn đau da diết khi phải sống trong cảnh cô đơn
D. Cô đơn trước thực tại, da diết nhớ về quá khứ của đất nước
Câu 6. Những từ nào dùng để diễn tả cảnh heo hút, hoang vắng của Đèo Ngang?
A. Lác đác B. Lom khom C. Quốc quốc D. Gia gia
Câu 7. Các từ nào dưới đây là từ tượng thanh diễn tả tâm trạng của tác giả về nỗi nhớ mong nước nhà?
A. Quốc quốc, gia gia B. Lom khom
C. Lác đác
D. Cả 3 đáp án trên
Câu 8. Nội dung chính của bài thơ Qua Đèo Ngang là?
A. Cảnh tượng Đèo Ngang thoáng đãng, heo hút, hoang sơ và nỗi nhớ nước thương nhà tha thiết của tác giả
B. Miêu tả cảnh Đèo Ngang đẹp, heo hút, hoang sơ C. Miêu tả con người ở Đèo Ngang ít ỏi, thưa thớt D. Cả 3 đáp án trên
Câu 9. Tâm trạng người lữ khách thể hiện ở phần luận (câu 3 và câu 4) trong bài thơ qua Đèo Ngang ở những từ ngữ nào?
A. Nhớ nước đau lòng…
B. Thương nhà mỏi miệng…
C. Một mảnh tình riêng…
D. Cả A và B…
Câu 10. Bạn đến chơi nhà thuộc thể thơ gì?
A. Thất ngôn bát cú B. Thất ngôn tứ tuyệt C. Lục bát
D. Song thất lục bát
Câu 11. Thể thơ của bài giống với thể thơ của bài thơ nào sau đây:
A. Bài ca Côn Sơn B. Sông núi nước Nam C. Qua Đèo Ngang D. Sau phút chia ly
Câu 12. Trong các dòng sau, dòng nào là thành ngữ?
A. Ao sâu nước cả B. Cải chửa ra cây C. Bầu vừa rụng rốn D. Đầu trò tiếp khách
Câu 13. Từ nào sau đây đồng nghĩa với từ ―cả‖ trong câu ―Ao sâu nước cả khôn chài cá‖
A. To B. Lớn C. Dồi dào D. Tràn trề
Câu 14. Từ câu thơ thứ hai đến câu sáu trong bài thơ Bạn đến chơi nhà, tác giả nói về sự thiếu thốn về vật chất nhằm mục đích gì?
A. Miêu tả cảnh nghèo của mình
B. Giãi bày hoàn cảnh thực tế của mình C. Không muốn tiếp đãi bạn
D. Diễn đạt một cách dí dỏm tình cảm chân thành, sâu sắc
Câu 15. Nhận xét về tình bạn của Nguyễn Khuyến trong bài thơ Bạn đến chơi nhà?
A. Tình bạn chân thành, thắm thiết, trong sáng, không màng tới vật chất B. Tình bạn nghèo nàn, thiếu thốn đủ đường
C. Cả A và B đều đúng D. Cả A và B sai
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2b (Bài tập tự luận)
Bài tập 1: Cảnh tƣợng Đèo Ngang trong bài thơ “Qua Đèo Ngang” đƣợc miêu tả ở thời điểm nào trong ngày? Thời điểm đó có lợi thế gì trong việc bộc lộ tâm trạng của tác giả?
………
………
………
………
Bài tập 2: Cảnh Đèo Ngang đƣợc miêu tả qua những chi tiết nào? Hãy nhận xét về cảnh tƣợng Đèo Ngang trong bài thơ “Qua Đèo Ngang” qua sự miêu tả của Bà Huyện Thanh Quan.
………
………
………
Bài tập 3: Tìm hàm nghĩa của cụm từ “ta với ta” trong bài thơ “Qua Đèo Ngang”.
………
………
………
………
………
Bài tập 4: Tâm trạng của bà huyện Thanh Quan khi qua Đèo Ngang đƣợc thể hiện theo cách thức nào?
………
………
………
Bài tập 5: Tại sao trong bài thơ “Qua Đèo Ngang” tác giả lại chọn cách bộc lộ
“mảnh tình riêng” giữa trời đất bao la của Đèo Ngang?
………
………
………
………
Bài tập 6: Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” đã thể hiện một quan niệm đẹp về tình bạn, theo em đó là quan niệm gì?
………
………
………
Bài tập 7: Cách xƣng hô trong bài thơ “Bạn đến chơi nhà” có gì đặc biệt?
………
………
………
Bài tập 8: So sánh cụm từ “ta với ta” trong bài “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến với cụm từ “ta với ta” trong bài “Qua Đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan.
………
………
………
………
Bài tập 9: Nêu nhận xét về giọng điệu của bài thơ “Bạn đến chơi nhà”, từ đó ta thấy tình bạn của Nguyễn Khuyến trong bài thơ nhƣ thế nào?
………
………
………
………
Bài tập 10: Viết một đoạn văn ngắn nêu suy nghĩ của em về tình bạn ngày nay qua bài thơ “Bạn đến chơi nhà”.
………
………
………
………
---*****--- Ngày soạn:
Ngày dạy:
BUỔI 9 (TIẾT 25 + 26 + 27)