Đoạn 3: Bức tranh tứ bình (20p)
I. Ôn tập VB “Quê hương”
1. Nhan đề bài thơ
- Tác giả như nhớ về người cha thân yêu qua lời thơ về một kinh nghiệm đi biển của người dân làng chài.
Bạn nào ần thì kết bạn zalo nhé. Nguyễn Anh Văn 0833703100 phải am hiểu lắm về cái làng chài, phải xúc
động nghẹn ngào lắm nên mới mở đầu bài thơ bằng một câu thơ của phụ thân như một sự “ tưởng nhớ”.
- Cùng với bài Nhớ Rừng của Thế Lữ, bài thơ được sáng tác theo thể 8 tiếng mới xuất hiện trong thơ mới. Trước đó trong hát nói đã có nhưng hát nói có quy tắc chặt chẽ.
Còn bài thơ này có hình thức tự do hơn, độ dài ngắn không hạn định, có thể liền mạch hoặc nhiều khổ, nhiều câu, số khổ thơ không bắt buộc, cách gieo vần linh hoạt mà vẫn nhịp nhàng đều đặn, mở ra khả năng diễn tả phong phú.
Điều thú vị là 20 năm sau, khi viết Nhớ con sông quê hương(1956) Tế Hanh lại vận dụng rất thành công thể thơ, lối gieo vần này.
?Theo em, phần đặc sắc nhất của bài thơ nằm ở những khổ nào? Vì sao?
GV: Định hướng: Khổ2,3 vì tác giả tái hiện hình ảnh con người và cuộc sống làng chài ven biển bằng những hình ảnh thơ sinh động, hấp dẫn
- Nghệ thuật :Sử dụng nhiều tính từ nhiều mầu sắc, hình ảnh thơ gợi cảm
- Cách ngắt nhịp dứt khoát 3/2/3
Tác giả miêu tả h/a con thuyền bằng phép so sánh độc đáo : Con thuyền- Con tuấn mã( ngựa đẹp, khoẻ và phi nhanh)
- Động từ mạnh gây ấn tượng: Phăng, vượt - Tính từ: Nhẹ, hăng, mạnh mẽ
- Nhịp điệu khoẻ khoắn bằng cách gieo vần lưng
-> Con thuyền: đầy sức sống mạnh mẽ dũng mãnh
Câu thơ hiện lên thật ấn tượng bởi những hình ảnh, nhịp điệu, cách so sánh mới mẻ, tất cả đều làm toát lên cái khí thế băng tới dũng mãnh con thuyền như một vị tướng ra trận đầy hấp dẫn dù cho trước mắt là biển cả bao la, nguy hiểm rình rập.
- Hình ảnh cánh buồm : Cánh buồm giương to- mảnh hồn làng , rướn- thâu góp gió Nhà thơ có cách so sánh đặc biệt : hình
- Bài thơ Quê hương có hình thức tự do, độ dài ngắn không hạn định, có thể liền mạch hoặc nhiều câu, số khổ thơ không bắt buộc, cách gieo vần linh hoạt mà vẫn nhịp nhàng đều đặn, mở ra khả năng diễn tả phong phú.
2. Nội dung
a. Khổ thơ thứ 2: Hỡnh ảnh người dân chài ra khơi đánh cá
- Một buổi sáng đẹp tinh khôi trong trẻo, không gian nhuốm nắng hồng bình minh. Câu thơ gợi ra một cảnh tượng ấm áp thanh bình nên thơ. Trên cái phông của một “buổi sớm mai hồng”, nổi bật lên những hình ảnh: dân trai tráng, chiếc thuyền, cánh buồm
- Hình ảnh cánh buồm căng gió biển khơi rất quen thuộc đã được tác giả thổi vào đó một vẻ đẹp lãng mạn và bay
Bạn nào ần thì kết bạn zalo nhé. Nguyễn Anh Văn 0833703100 ảnh cụ thể, hữu hình( cánh buồm) với hình
ảnh trừu tượng, vô hình( mảnh hồn làng) - Biện pháp nhân hoá con thuyền và dùng các động từ giàu sức gợi: giương, rướn, thâu góp gió. Đây thật sự là một niềm vui, là điều kiện thuận lợi cho một chuyến ra khơi .- > Cánh buồm chính là linh hồn, là sự sống của làng chài
Cánh buồm mang trong mình khí thế vươn xa mạnh mẽ
Tiết 44
HS: Đọc khổ 3
? Phân tích khổ thơ thứ 3 ? Hs trình bày miệng tại chỗ . Hs , gv nhận xét
Trong khung cảnh trở về tươi vui đó, nỗi bật là những người dân chài và con thuyền :
- Người dân chài-> rám nắng-> nồng thở vị xa xăm
- Con thuyền -> im bến mỏi -> nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
- Bút pháp tả thực bằng hình ảnh độc đáo gợi cảm-> con người hiện nên với dáng vẻ vạm vỡ, từng trải-> nhuộm nắng, nhuộm gió, nhuộm vị mặn mòi của biển.
- Bút pháp nhân hoá, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác( nghe) -> con thuyền như một sinh thể có hồn đang nghỉ ngơi để cảm nhận sự vất vả sau một ngày lao động cũng giống như người dân chài
Có nhận định rằng, nhà thơ đã căng mọi giác quan để cảm nhận hình ảnh người dân chài và con thuyền khi trở về :
+ Thị giác để ngắm( làn da đen rám nắng) ( thuyền nằm)
+ Khứu giác để lắng nghe dân chài ( nồng thở)
+ Dùng vị giác để nếm được chất mặn mòi
bổng, cánh buồm gần gũi bỗng trở nên lớn lao, thiêng liêng. Và đó chính là một biểu tượng của làng chài- một linh hồn quê hương thân thuộc đến bâng khuâng Nhà thơ vừa vẽ được cái “ hình”, vừa cảm nhận được cái “ hồn” của sự vật để biến cái vô hình là mảnh hồn làng thành cái hữu hình là cánh buồm. Cách sử dụng hình ảnh so sánh trên là một biểu hiện của bút pháp lãng mạn. Qua đó, ta nhận thấy cảm xúc phấn chấn, tin yêu, tự hào với quê hương mình.
* Khổ thơ thứ 3 :
- Ngày hôm sau, cũng là lúc bình minh lên, sau một ngày lênh đênh sóng gió con thuyền trở về trước sự đón chờ của những người thân.
- Khổ thơ diễn tả không khí đón thuyền trở về thật ồn ào, tấp nập .
- Họ trở về trên những con thuyền đầy những con cá, tươi ngon thân bạc trắng - Trong khung cảnh trở về tươi vui đó, nỗi bật là những người dân chài với những “làn da ngăm rám nắng” và con thuyềnthì nằm im “nghe chất muối them dần trong thớ vỏ”
- Có thể nói, Tế Hanh thật tài và thật tinh khi sống trong lòng sự vật, âm thầm đặt hồn mình vào sự vật để lắng nghe, thấu cả những cảm giác và tiếng lòng, làm sống dậy những vật vô tri
Điều này, ta từng bắt gặp trong bài “Vu vơ” khi xem cảnh tiễn biệt trên ga. Ông từng cảm thương cho nỗi vướng víu của những toa tàu:
Tôi thấy tôi thương những chiếc tàu Ngàn đời không đủ sức đi mau Có chi vướng víu trong hơi máy
Mấy chiếc toa đầy nặng khổ đau
Tế Hanh là một tâm hồn đa cảm khi nhớ nhung tất chẳng thể nhàn nhạt, bình thường .
Bạn nào ần thì kết bạn zalo nhé. Nguyễn Anh Văn 0833703100 thấm vào trong mỗi con người
Tiết 45
? Đọc thuộc lòng bài thơ ? Hs đọc lại bài.
? Trình bày tên tác giả và hoàn cảnh sáng tác bài thơ ?
Mùa hè được gợi tả qua những dấu hiệu điển hình của không gian :
Bắp rây vàng hạt……
Đầy sân nắng đào .
Trời xanh càng rộng càng cao . Những sản vật này đều đang ở trạng thái sinh sôi, nảy nở.
- Bức tranh mùa hè không chỉ có âm thanh, màu sắc mà còn có hương vị: Lúa chín , trái cây ngọt dần Nổi bật trong không gian mùa hè, giữa trời xanh còn có:
Đôi con diều sáo lộn nhào tầng không.
- Tác giả sử dụng động từ diễn tả sự vận động, trạng thái căng đầy nhựa sống, hết sức sống động?
Một HS đọc thuộc lòng khổ 2 .
? Trình bày cảm nhận của em về khổ thơ bằng một đoạn văn ?
Gv để cho hs làm bài .
Gv gọi hs đọc bài và sữa chữa (nếu có sai sót).
Khổ thơ trên đã diễn tả tâm trạng của người tù khi nghe tiếng tu hú kêu báo hiệu hè về . - Trong khổ thơ này, nhà thơ thay đổi nhịp thơ: nhịp thơ ở khổ này trở nên thất thờng:
2/2/2-> 3/3 , 4/4-> 6/2 .
Sử dụng những động từ, tính từ, các từ cảm thán .
Đoạn thơ là lời thổ lộ cho khát vọng tự do cháy bỏng. Người chiến sĩ trẻ khao khát ra bầu trời tự do để rở về với Đảng. Vì thế khát vọng càng cháy bỏng .
Với cách biểu cảm trực tiếp, đoạn thơ như truyền đến ngời đọc cảm giác ngột ngạt đến cao độ, niềm khao khát tự do muốn thoát ra khỏi cuộc sống tù ngục, trở về cuộc sống tự do, về với CM