VÀ CÂU CẢM THÁN Ngày soạn: 2/2/2020
Ngày dạy: 8ê1 / / 2 /2020; 8ê2/ / 2 /2019; 8ê4 / / 2 /2020;
A. Mức độ cần đạt
- Kiến thức: Học sinh cảm nhận được tình cảm thiên nhiên đặc biệt sâu sắc của Bác Hồ. Dù trong hoàn cảnh ngục tù Người vẫn mở rộng tâm hồn thưởng thức cảnh đẹp đêm trăng, giao hoà với vầng trăng như người bạn hiền tri kỉ. Nghệ thuật thơ tứ tuyệt Đường luật đặc sắc, giọng điệu tự nhiên thanh thoát, nhân hoá, phép đối.Từ việc đi đường gian khổ để nói lên bài học đường đời, đường CM.
- Kỹ năng: Rèn kỹ năng cảm nhận thơ thất ngôn tứ tuyệt của Bác Hồ.
- Thái độ: HS thờm kớnh yờu Bỏc Hồ
- Năng lực: Tiếp nhận, tri giỏc ngụn ngữ, cảm thụ, thẩm mĩ...
B. Chuẩn bị
- Giáo viên: soạn giáo án.
- Học sinh: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới.
C. Tiến trỡnh dạy học 1. Ổn định tổ chức: (2p)
2. Kiểm tra bài cũ: Lồng vào bài mới, ụn tập 3. Bài mới :
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt Tiết 49
? Hồ Chí Minh đã ngắm trăng trong hoàn cảnh nào ?
? Sự thật nào được nói tới trong câu thơ
? E m có những suy nghĩ gì về hoàn cảnh này ?
I. ễn tập VB “Ngắm trăng” (43p)
1. Trình bày cảm nhận của em về bài thơ Ngắm trăng
Câu 1:
- Hoàn cảnh khó khăn thiếu thốn mọi thứ, giam cầm, mất tự do.
Bạn nào ần thì kết bạn zalo nhé. Nguyễn Anh Văn 0833703100
? Sự thiếu thốn đó được biểu hiện qua những từ ngữ nào ?
? Nghệ thuật gì được sử dụng? Tác dụng?
? Tại sao nói đến sự thiếu thốn ấy tác giả lại chỉ nói đến rượu và hoa?
? Từ câu thơ trên, em cảm nhận gì về tâm trạng của Bác lúc này?
Từ tâm trạng đó của Bác, em cảm nhận thêm được điều gì ở Người ?
Giải thích nghĩa các từ “nại nhược hà”?
(biết làm thế nào? )
? Trong hoàn cảnh lao tù với biết bao gian khổ sau một ngày chuyển nhà lao , mà Bác vẫn có cảm xúc bối rối, xốn xang. Qua đó, em có cảm nhận thêm gì về Bác ?
Hs đọc 2 câu thơ? Diễn đạt lại hai câu bằng ngôn ngữ của em .
? Qua phép đối và phép nhân hóa , em có cảm nhận gì về mối quan hệ giữa trăng và người ?
? Hình ảnh song sắt nhà tù ngăn cách người tù ,người chiến sĩ trong cuộc giao hòa này có ý nghĩa gì ?
? Từ sự phân tích trên , em cảm nhận gì về h/a Bác ?
Tiết 50
? Câu thơ mở đầu nói về điều gì ?
?Ngoài nghĩa trên, câu thơ còn gợi cho em suy nghĩ đến điều gì?
- Đây là những thứ mà thi nhân xưa thường có bên mình để gặp mặt trăng – người bạn tri kỉ, tri âm. Có rượu để có thể “cất chén mời trăng sáng”. Như Nguyễn Trãi đã từng uống rượu dưới trăng “đêm trăng hớp nguyệt nâng chén” và Nguyễn Du cũng đã miêu tả trong Truyện Kiều: “Khi chén rượu khi cuộc cờ, Khi xem hoa nở khi chờ trăng lên”.
- Trong lao tù với biết bao gian khổ mà Người vẫn muốn thưởng thức cái đẹp trọn vẹn. Bác không vướng bận những ách nặng về vật chất, tâm hồn vẫn tự do, vẫn thèm được hưởng cái đẹp
Câu 2
- Bác đang rung động mãnh liệt trước cảnh trăng đẹp dù đang là thân tù
- Tâm hồn nhạy cảm với cái đẹp.
Câu 3 - 4
- Trăng và người có quan hệ gắn bó , giao hòa cùng nhau . Trăng và người chủ động tìm đến với nhau , ngắm nhau say đắm . - Hai câu thơ cho thấy sức mạnh tinh thần kì diệu của người chến sĩ - thi sĩ. Đồng thời cũng thể hiện tình yêu thiên nhiên say đắm của Bác
II. ễn tập văn bản ”Đi đường” (42p) 1.Câu thơ mở đầu
- Chuyện đi đường khó khăn gian khổ.
Nhấn mạnh sự trải nghiệm thực tế. Đó là những suy ngẫm, thấm thía được Hồ Chí Minh đúc rút từ bao cuộc chuyển lao, đi đường. Nỗi gian lao của người đi bộ trên đường núi là điều nhiều người cũng biết,
Bạn nào ần thì kết bạn zalo nhé. Nguyễn Anh Văn 0833703100
? Câu thơ thứ hai có ý nghĩa như thế nào với câu đầu ?
Hs đọc câu thứ 3 .
? ở câu thơ này, nhà thơ sử dụng lại từ
“trùng san”. Đó là kiểu điệp gì ? Tác dụng của nó ?
Đó là lối điệp vòng tròn, bắc cầu làm cho mạch thơ nối liền tạo cảm giác liên miên không dứt, kéo dài của cảnh vật.
Và có khi nó mở ra ý thơ mới, bất ngờ .
? Câu thơ này tác giả khái quát quy luật gì ?
? ở câu thơ này, h/ả người tù mang dáng vẻ gì ?
Đọc câu cuối
? Câu thơ diễn tả điều gì ?
? Câu thơ cho em hình dung gì về tư thế của người tù lúc này ?
? Theo em, ngoài nghĩa trên, em còn cảm nhận thêm ý nghĩa nào nữa ?
Tiết 51
?Thế nào là cõu cảm thỏn? Cho vớ dụ
?Nêu đặc điểm hỡnh thức của cõu cảm thỏn.
nhưng không phải ai cũng cảm nhận thấm thía, sâu sắc nếu như mình không trực tiếp trải qua.
2. Câu 2:
- Làm sáng tỏ hơn ý nghĩa của câu đầu : hết dãy núi này đến dãy núi khác nhiều lớp núi chồng lên nhau .
- Hết khó khăn này đến khó khăn khác, thử thách ý chí nghị lực của người tù.
3. Câu 3.
-> Con đường khó khăn dù có dài triền miên thì cũng đến lúc kết thúc.
- Càng nhiều thắng lợi càng nhiều gian truân, khép lại việc đi đường, mở ra một chặng đường mới, vị thế mới.
4. Câu 4.
- Câu thơ nói lên niềm hạnh phúc lớn lao của người chiến sĩ cách mạng hoàn toàn thắng lợi sau bao gian khổ hi sinh
- Người tù bị đọa đày bỗng biến thành du khách ung dung, say sưa ngắm cảnh đẹp.
- Câu thơ có ý nghĩa lớn lao: con đường núi gian khổ, hiểm trở gợi h/a con đường cách mạng. H/a con người ung dung ngắm cảnh kia là người chiến sĩ đứng trên đỉnh cao chiến thắng sau bao gian khổ hi sinh . III. ễn tập cõu cảm thỏn (43p)
1 . Khỏi niệm :
- Là câu dùng để bộc lộ một cách rừ rệt những cảm xỳc, tỡnh cảm, thỏi độ của người nói đối với sự vật, sự việc được nói tới .
VD: Thiờng liờng thay tiếng gọi của Bỏc Hồ! (Tố Hữu)
ễi, quê mẹ nơi nào cũng đẹp, nơi nào cũng rực rỡ chiến tích kỡ cụng !
2. Đặc diểm hỡnh thức và chức năng : a. Đặc điểm hỡnh thức :
- Cõu cảm thỏn được cấu tạo nhờ những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi, trời
Bạn nào ần thì kết bạn zalo nhé. Nguyễn Anh Văn 0833703100 Lấy VD minh họa
ơi, biết bao, biết chừng nào ....Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than.
- Cõu cảm thán được câu tạo bằng thán từ:
Ôi , ái, ơi ối, eo ơi hỡi ơi, trời ơi ...
VD: ễi, buổi trưa nay tuyệt trần nắng đẹp!
(Tố Hữu)
+ Thán từ đứng tách riêng :
VD: Ôi! trăm hai mươi lá bài đen đỏ có cái ma lực gỡ mà run rủi cho quan mê được như thế?
+ Thán từ kết hợp với thực từ : VD: Mệt ơi là mệt!
Câu cảm thán được cấu tạo bằng từ thay hoặc nhỉ
VD: Thương thay cũng một kiếp người.
(Nguyễn Du) Bố mày khụn nhỉ! (Nguyễn Cụng Hoan) Cỏc từ lạ, thật, ghờ quỏ, dường nào, biết mấy, biết bao ... thường đứng sau vị ngữ để tạo thành câu cảm thỏn .
VD : Con này gớm thật! (Nguyờn Hồng) Thế thỡ tốt quỏ! (Nam Cao)
b . Chức năng chính : biểu thị cảm xúc trực tiếp của người nói.
VD : Hỡi ơi ló hạc! Thỡ ra đến lúc cùng lóo cũng có thể làm liều như ai hết ...
(Nam Cao) D. Hướng dẫn học bài (5p)
- Giáo viên cho HS khái quát nội dung toàn bài - Cú thể cho HS khỏi quỏt bằng sơ đồ tư duy - Về nhà h/s viết thành bài hoàn chỉnh 2 VB - Tập viết bài cảm thụ
- Làm bài tập về cõu cảm thỏn
- Ôn tập VB ”Chiếu dời đô” và câu trần thuật RÚT KINH NGHIỆM
...
...
...
...
Bạn nào ần thì kết bạn zalo nhé. Nguyễn Anh Văn 0833703100