VÀ THỊ TRƯỜNG OTC
IV- THỊ TRƯỜNG PHI TẬP TRUNG (OTC)
Việc mua bán trên thị trường OTC được thực hiện thông qua thương lượng, mặc cả giữa bên mua và bên bán. Thị trường OTC không có sàn giao dịch cũng như quầy giao dịch cho từng loại chứng khoán. Tuy nhiên, trên thị trường có những công ty chuyên kinh doanh những loại chứng khoán nhất định gọi là nhà tạo thị trường (market matker).
Những công ty này sẵn sàng mua hoặc bán một loại chứng khoán nhất định theo giá của công ty niêm yết. Khách hàng là nhà đầu tư trực tiếp mua hoặc bán chứng khoán theo giá niêm yết tại công ty chứng khoán.
Diễn biến của một giao dịch trên thị trường OTC Ta xem xét một ví dụ sau:
Một khách hàng muốn mua 100 cổ phiếu thường công ty GG đang được buôn bán trên thị trường OTC. Khách hàng gọi điện cho công ty giao dịch môi giới J&C và đưa ra lệnh cho người đại diện có giấy phép đang giữ tài khoản cho khách hàng đó. Nhưng công ty J&C không tạo thị trường cho cổ phiếu thường
của công ty GG. Chính vì lẽ đó người đại diện có giấy phép của công ty J&C không thể thực hiện ngay lệnh mua 100 cổ phiếu GG cho khách hàng đó được.
Do đó anh ta nói với khách hàng rằng anh ta sẽ kiểm tra trên thị trường và gọi điện thoại lại cho khách hàng. Kiểm tra thị trường có nghĩa là công ty J&C sẽ gọi điện thoại cho một số nhà giao dịch đang tạo ra thị trường cho loại cổ phiếu thị trường GG. Chẳng hạn qua các cuộc điện thoại, công ty J&C có được các thông tin:
- Nhà giao dịch thứ 1, tạm gọi là A, yết giá cổ phiếu GG “35-35 3/8”
tức là nhà giao dịch A sẽ mua vào với giá $35 và bán ra với giá $35,375 mỗi cổ phiếu thường GG.
- Nhà giao dịch thứ 2, tạm gọi là B yết giá “34 7/8 – 35 1/2” tức là B sẵn sàng mua với giá $34,875 và bán với giá $35,50 một cổ phần cổ phiếu thường GG.
- Nhà giao dịch thứ 3, tạm gọi là C yết giá “35 – 35 1/2” tức là C sẵn sàng mua với giá $35 và bán với giá $35,50 một cổ phiếu thường GG. Từ các yết giá đó, công ty J&C thấy rằng họ có thể mua cổ phiếu thường GG với giá thấp nhất là $35,375/1 của phiếu của nhà giao dịch A. Trên cơ sở này, người đại diện có giấy phép của công ty J&C gọi điện cho khách hàng để thông báo cho ông ta biết là sẽ bán 100 cổ phiếu thường của công ty GG với giá $36 chẳn hạn.
Như vậy là công ty J&C đã cộng thêm $0,625 cho mỗi cổ phiếu. Đây là chênh lệch giá công ty trả để mua với giá công ty bán cho khách hàng, là thu nhập của công ty.
Trong trường hợp chứng khoán khách hàng đặt mua có trong danh mục của NASDAQ thì qui trình giao dịch sẽ như sơ đồ sau:
Khách hàng yêu cầu giá cháo đối với một loại chứng khoán của NASDAQ
Người môi giới tìm kiếm giá chào trên cấp 1 của NASDAQ và đưa ra giá nội bộ ABCo 8-8 1/8
Khách hàng đăng ký lệnh mua 500 chứng khoán ABCo
Người môi giới đưa phiếu lệnh đến người buôn bán thẳng của công ty
Người buôn bán sử dụng cấp 2 của hệ thống NASDAQ để xác định người tạo ra thị trường nào có giá hời nhất
ABCo 8 8 1/8 HORO 7 7/8 8 1/4 KIMM 8 8 1/4 WEIS 7 7/8 8 1/4
Người mua bán gọi người tạo thị trường đã được lựa chọn để mua 500 cổ phiếu
* Thị trường phi tập trung ở Việt Nam
TTGDCK Hà Nội khai trương và đi vào hoạt động ngày 8/3/2005 và hoạt động theo mô hình thị trường phi tập trung (OTC) của Việt Nam. Trung tâm giao dịch này sẽ tổ chức đang ký và giao dịch cho các cổ phiếu chưa niêm yết hoặc chưa đủ điều kiện niêm yết, hoặc đủ điều kiện niêm yết nhưng không có nguyện vọng niêm yết tại TTGDCK TP.HCM. TTGDCK Hà Nội cũng sẽ tập trung giao dịch chủ yếu cho những doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 5 tỷ đồng trở lên, hoạt động kinh doanh 1 năm có lãi, có 50 cổ đông bên ngoài.
Như vậy sự ra đời của TTGDCK Hà Nội sẽ thu hút thị trường cổ phiếu tự do và tạo cơ hội cho các doanh nghiệp chưa đủ điều kiện niêm yết có thể tham gia huy động vốn.
Theo Ủy ban chứng khoán Nhà nước, kế hoạch phát triển Trung tâm giao dịch chứng khoán tại Hà Nội sẽ được chia làm 2 giai đoạn.
Giai đoạn 1 (từ nay đến năm 2010) sẽ tập trung xây dựng và phát triển thị trường giao dịch tập trung, thực hiện đấu giá các cổ phiếu của các doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa. Hàng hóa cho thị trường dự kiến là chứng khoán của các doanh nghiệp có vốn 5 - 10 tỷ đồng. Ngoài ra, các chứng khoán khác niêm yết sẽ gồm trái phiếu Chính phủ các loại, chứng chỉ quỹ đầu tư.
Giai đoạn 2 (từ năm 2010) xây dựng và phát triển thị trường OTC Việt Nam. Xây dựng thị trường giao dịch cổ phiếu của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hà Nội, chuẩn bị điều kiện để sau năm 2010 chuyển thành thị trường giao dịch chứng khoán phi tập trung (OTC).
CHƯƠNG VII