C. Trả bài kiểm tra Vaên
II. Đọc – hiểu văn bản
3. Tìm hiểu văn bản . a. Cảnh vỡ đê và
của tác phẩm .
4. Em tóm tắt truyện
“Sống chết mặc bay” ? 5. Có thể chia truyện ngắn làm mấy phần ? Nội dung chính từng phần ?
Truyện ngắn này tác giả sử dụng khéo léo hai biện pháp nghệ thuật tương phản và tăng cấp .
- Tương phản : còn gọi là đối lập trong nghệ thuật tạo ra những hành động cảnh tượng trái ngược hay để làm nổi bật một ý tưởng bộ phận trong tác phẩm hoặc tư tưởng chính của tác phẩm .
- Tăng cấp : bằng cách lần lượt đưa thêm chi tiết qua đó càng làm rõ thêm bản chất sự việc một hiện tượng muốn nói .
6. Hãy chỉ ra hai mặt tương phản trong truyện .
7. Câu chuyện bắt đầu thời gian nào ?
8. Thời gian này người dân đang ở đâu ?
9. Trong khi đó bọn quan lại đang ở đâu ?
10. So với cảnh con đê ủang nuựng theỏ thỡ ngoõi đình được miêu tả như thế nào ?
11. Người dân đang làm
với sự việc cốt truyện phức tạp hướng vào khắc hoạ bản chất quan hệ nhân sinh và đời sống con người.
- Coỏt chuyeọn dieón ra trong thời gian hạn chế.
* Truyện Trung đại : - Viết bằng chữ Hán.
- Thieõn veà hử caỏu, coỏt truyện đơn giản.
- Thêm vài mục đích giáo huấn.
* Tieồu thuyeỏt :
- Chiếm lĩnh được trong sự toàn vẹn đầy đặn của nó.
- Nhân vật trong tiểu thuyết thường phức tạp phản ánh nhiều mối quan hệ xã hội …
- Cốt truyện và thời gian ủa chieàu, ủa tuyeỏn.
Trình bày . Tóm tắt .
Truyện xảy ra ở Bắc Bộ vào lúc 1 giờ đêm, nước sông Nhị Hà lên to quá , khúc đê X, thuộc phủõ X sắp bị vỡ. Dân phu hàng trăm người kéo đến lo sợ đê hỏng. Nhưng trong đình vẫn đèn thắp sáng trưng, kẻ hầu người hạ tấp nập cho quan phụ mẫu đánh tổ tôm. Trước tin nguy cấp của đê vỡ , nha lại và quan phụ mẫu vẫn thản nhiên tiếp tục
cảnh trong đình .
a. Cảnh hộ đê -Thời gian : Gaàn 1 giờ ủeõm . - ẹũa ủieồm :
+ Ngoài ủeõ , raỏt nguy hieồm .
+ Con daân hộ đê . - Khoâng khí , quang cảnh :
+ Daân phu : Vaát vả chống chịu với thieân tai .
+ Hoát hoảng ,
b. Cảnh trong ủỡnh
+ Trong đình , vững chãi, đê vỡ cuõng khoâng sao .
+ Quan đánh tổ toâm .
+ Quan : Nhàn nhã , ung dung cheóm cheọn ngồi đánh bạc .
+ Tónh mòch , nghieâm trang ,
gì ?
12. Còn quan lại như thế nào ?
13. Cảnh hộ đê được miêu tả như thế nào ? Người dân làm việc ra sao ? Chi tiết nào nói lên điều đó ?
14. Trong khi người dân vất vả như thế thì bọn quan lại như thế nào ?
15. Em có nhận xét gì trước những đồ dùng sinh hoạt cho tên quan phủ trong khi đi hộ đê ?
16. Không khí cảnh tượng hộ đê như thế nào ?
17. Trái ngược với không khí đó , trong đình được miêu tả như thế nào
?
18. Người dân như thế nào khi độ nước ngày càng cao ?
19. Sự đam mê tổ tôm của quan lại như thế nào ?
20. Sự đam mê của tên quan phủ lúc hộ đê cho ta suy nghú ủieàu gỡ ?
21. Đê vỡ , người dân như thế nào ?
22. Khi có người dân vào bẩm báo quan như thế nào ?
đánh tổ tôm , thờ ơ trước cảnh tượng nhốn nháo lo sợ của dân chúng trong khi họ đi hộ đê . Cuối cùng quan thắng bài, đê vỡ dẫn đến cảnh thảm saàu .
Xác định .
+ Phần 1 : “ Gần một giờ đêm ... hỏng mất” ->
Nguy cơ để vỡ và sự chống đỡ của người dân.
+Phaàn 2 : “ AÁy luõ con dân ... điếu mày !” ->
Cảnh quan phủ và nha lại đánh tổ tôm trong khi đi hộ đê .
+ Phần 3 : Còn lại ->
Cảnh đê vỡ , nhân dân lâm vào tình trạng thảm saàu .
Nghe . Trình bày .
Những chi tiết thuộc về cảnh dân hộ đê trong trạng thái nguy kịch và các chi tiết thuộc về cảnh teõn quan ủang cuứng nha lại chơi bài trong đình với không khí tĩnh mịch , trang nghieâm .
Trình bày . Xác định .
Xác định .
nhốn nháo : tieáng troáng , tieáng oác , tieáng người gọi nhau . + Họ sợ vỡ đê , người daân baát lực .
+ Lâm vào tình cảnh nguy khoán -> chạy vào bẩm quan . + Tình cảnh thảm saàu , keû sống người cheát .
⇒ Thieân nhieõn ủang đe dọa cuộc sống người dân trông thật thảm sầu.
đường bệ .
+ Sự đam meõ toồ toõm ngày càng taêng ->
mặc kệ con daân .
+ Quan tức giận , đuổi coồ ra ngoài .
+ Quan lại vui sướng vỡ uứ to .
⇒ Toân nghiêm trật tự, quan uy nghi, đường bệ, nhàn nhã với nieàm vui phi nhaân tính
⇒ Cảnh tương phản đã làm nổi bật hiện thực , lên án gay gắt cuộc sống xa
23. Khi đê vỡ tình cảnh người dân như thế nào ?
24. Trong lúc đó bọn quan lại như thế nào ?
25. Thái độ của bọn quan lại nói lên điều gì ?
26. Tạo ra hai cảnh tượng đối lập như thế tác giả có dụng ý gì ?
Bình : Hai cảnh tượng cũng diễn ra một thời ủieồm nguy caỏp “ saộp sinh ra một cảnh nghìn sầu muôn thảm ở cùng trên một mặt đê chỉ cách nhau vài trăm thước với những con người có chung một nhiệm vụ bảo vệ khúc đê . Vậy mà hai cảnh đó hoàn toàn trái ngược nhau, trái ngược đến khó tin . Ngòi bút tả thực của tác giả tô đậm sự tương phản với từng chi tiết cụ thể , sinh động và gợi cảm nhằm dụng ý để cho người đọc cảm nhận được hết sự vô trách nhiệm của các quan phụ mẫu đối với dân và thấy rõ nỗi thống khổ của những người dân vô tội.
Hắn không hề mảy may động lòng trước nỗi khổ của dân.Hắn thờ ơ, dửng dưng, vô trách nhiệm trước sau như một vẫn là thái độ “ sống chết mặc
Xác định . Trình bày .
Nhận xét . Nhận xét .
Chứng tỏ cuộc sống quý phái , rất cách bức với cuộc sống lầm than cơ khoồ cuỷa nhaõn daõn .
Nhận xét . Xác định . Nhận xét . Trình bày .
Thờ ơ , vô trách nhiệm trước số phận người dân -> Quan phuù maóu cuứng nha lại đánh tổ tôm ->
nieàm vui phi nhaân tính . Trình bày .
Trình bày .
Trình bày . Trình bày . Nhận xét .
Thờ ơ trước sự việc vỡ đê , vô trách nhiệm -> thờ ơ trước số phận bi thảm của người dân -> niềm vui voâ nhaân tính .
hoa hưởng lạc, thái độ mặc bay của những kẻ cầm quyền. Sự thông cảm sâu sắc trước nổi thông khổ của người dân.
- Cảnh trời mưa mỗi lúc một tăng
- Mức nước sông mỗi lúc một dâng cao .
- Âm thanh mỗi lúc một aàm ó
- Sức người mỗi lúc một ủuoỏi
- Nguy cơ đê vỡ mỗi lúc một đến gần và cuối cùng đã đến .
=> Sự kết hợp hai phép tương phản và tăng cấp có tác dụng vạch trần bản chaát phi nhaân tính cuûa teân quan phủ trước số phận người dân .
III. Toồng keỏt .
bay” .Từ đó khơi dậy người đọc sự cảm thông, phẫn nộ, …
27. Sự tăng cấp trong sự việc miêu tả mức độ của trời mưa , của độ nước soâng daâng cao , cuûa nguy cơ vỡ đê , sự đam mê của tên quan như thế nào ?
28. Sự tăng cấp trong việc miêu tả mức độ đam meõ cuỷa teõn quan nhử theỏ nào ?
29. Hai phép nghệ thuật tương phản và tăng cấp kết hợp với nhau có tác duùng gỡ ?
30. Theo em , hai bức tranh trong sgk được vẽ với dụng ý gì ?
Hoạt động 5 : Hướng dẫn học sinh luyện tập đạt các yêu cầu bài tập .
32. Từ truyện ngắn sống chết mặc bay em hiểu gì về nhà văn Phạm duy Toán ?
Nhận xét .
- Mưa tầm tả vẫn mưa tầm tả trút xuống .
- Nước sông Nhị Hà lên to quá . Dưới sông thì nước cứ cuồn cuộn bốc leân .
- Tieáng troáng , tieáng oác thổi vô hồi , tiếng người xao xác gọi nhau .
Nhận xét .
Minh họa nội dung chính của truyện . Tạo hai cảnh trái ngược , làm nổi bật tư tưởng phê phán bọn quan lại ăn chơi vô trách nhieọm trong khi daõn ủang ra sức cứu đê .
Trình bày .
- Là người am hiểu đời sống hiện thực nước ta thời trước cách mạng tháng Tám .
- Là người có tình cảm yeâu gheùt phaân minh ( thông cảm với người nghèo , căm ghét kẻ có quyền lực )
- Là người dùng văn để bênh vực người nghèo , lột mặt bọn quan lại vô lửụng taõm .
1. Nghệ thuật .
Kết hợp nhuần nhuyễn giữa hai phép tương phản và tăng cấp. Ngôn nhữ sinh động, miêu tả cụ thể , khắc hoạ rõ tính cách nhân vật.
2. Nội dung .
- Giá trị hiện thực :Phản ánh chân thực sự đối lập giữa cuộc sống của nhân dân và cuộc sống của bọn quan lại.
- Giá trị nhân đạo :Thể hiện lòng thương cảm chân thành trước cuộc sống lầm than cơ cực của người dân trước họa “ do tại trời ách nước” .
IV. Luyện tập .
Nghe .
Hoạt động 6 : Hướng dẫn công việc ở nhà .
- Chuẩn bị phần học : “ Cách làm bài văn lập luận giải thích” theo yêu cầu định hướng câu hỏi sgk .
- Xem lại cách làm bài văn nghị luận chứng minh .
Ngày soạn:17/3/2011 Ngày dạy:24/3/2011
Tuaàn 29. Tieát 107.
Cách làm bài văn lập luận giải thích
I. Mục tiêu cần đạt .
Giúp học sinh :
- Nắm được cách thức cụ thể trong việc làm 1 bài văn lập luận giải thích.
- Biết được những điều cần lưu ý và những lỗi cần tránh trong lúc làm bài.
- Ý thức xây dựng bài viết một cách mạch lạc .
II. Chuaồn bũ .
1. Giáo viên : Sgk , sgv , bảng phụ .
2. Học sinh : Đọc , chuẩn bị bài theo định hướng câu hỏi sgk .
III. Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học .
1. Ổn định tổ chức . 2. Kiểm tra bài cũ .
2.1 Trong văn nghị luận, phép lập luận giải thích được hiểu là gì ?
2.2 Phép lập luận giải thích có thể kết hợp với các phép lập luận khác như chứng minh, bình luận, phân tích, ... không ?
a. Khoâng.
b. Có .
3. Giới thiệu bài .
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt Hoạt động 1 : Khởi
động .