Giáo án Ngữ văn 8 tiết 9-12

- Nhiệm vụ của từng phần: mở bài nêu chủ đề của văn bản, thân bài có 1 số đoạn trình bày các khía cạnh của chủ đề, phần kết bài tổng kết chủ đề của văn bản - Cách sắp xếp: có thể theo tr[r]

Ngày soạn: 28/08/2019 Tiết 9

Tập làm văn: BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Bố cục của văn bản, tác dụng của việc xây dựng bố cục

2 Kĩ năng

- Kĩ năng bài dạy:

+ Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định

+ Vận dụng kiến thức về bố cục trong đọc – hiểu văn bản

*Kĩ năng sống

-Trình bày chủ đề và tính thống nhất chủ đề văn bản.

-Trình bày bố cục, chức năng, nhiệm vụ, cách sắp xếp về bố cục

3 Thái độ

- Rèn thói quen xây dựng bố cục văn bản

*GD đạo đức: học sinh có trách nhiệm trong việc xác định được chủ đề, bố cục, cách liên

kết, cách trình bày đoạn văn trong các văn bản được học.

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực làm chủ và phát triển bản thân: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn

đề, năng lực sáng tạo

- Năng lực xã hội: Năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác

- Năng lực công cụ: Năng lực sử dụng ngôn ngữ

II.CHUẨN BỊ

- GV: nghiên cứu soạn giảng, SGK, SGV, thiết kế, đọc tư liệu, bảng phụ

- Hs: chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi trong sách giáo khoa

III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT

- Nêu vấn đề, quy nạp, thực hành

- Kt: động não

IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định lớp (1’)

8A 8B

2 Kiểm tra bài cũ: (3’)

? Chủ đề của văn bản là gì? Tính thống nhất của chủ đề văn bản là gì? Tính thống nhất của chủ đề văn bản được thống nhất ở những phương diện nào? TL: chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt.

- Tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định, khó xa rời hay lạc sang chủ đề khác

- Phương diện: để viết hoặc hiểu 1 văn bản, cần xác định chủ thể được thể hiện ở nhan đề, đề mục, trong quan hệ giữa các phần của văn bản và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại

3 Bài mới: (1’) Giới thiệu bài…:

Bất cứ một văn bản nào cũng phải có bố cục, vì bố cục làm rõ chủ đề mà văn bản đã hướng tới Vậy, bố cục của văn bản là gì? Cách sắp xếp các ý trong văn bản thế nào

để có bố cục hợp lí? Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu được vấn đề này.

* Hoạt động 1 : Tìm hiểu bố cục của văn bản

-Thời gian : 15 phút.

- Mục tiêu : HDHS tìm hiểu bố cục của văn bản

- Phương pháp : thuyết trình, vấn đáp, gợi mở, thảo luận

- Kĩ thuật : động não, đặt câu hỏi

GV yêu cầu Hs đọc văn bản “Người thầy đạo cao

đức trọng”

HDHS chia làm 4 nhóm thảo luận

Thảo luận theo 3 câu hỏi trong SGK

? Văn bản trên có mấy phần? Chỉ rõ ranh giới

giữa các phần đó? ( HS TB)

- Văn bản chia làm 3 phần:

P1: từ đầu => danh lợi

P2: tiếp => vào thăm

P3: còn lại

? Xác định nhiệm vụ của từng phần trong văn

bản? ( HS TB)

P1: giới thiệu thầy Chu Văn An

P2: CVA là người tài cao, có đạo đức, được học

trò kính trọng,

P3: tình cảm của mọi người đối với CVA

GV: từ việc phân tích ví dụ trên, hãy cho biết

một cách khái quát:

- Bố cục của văn bản là gì? Gồm mấy phần?

nhiệm vụ của từng phần? Mối quan hệ giữa các

phần? ( HS KHÁ)

HS Đọc ghi nhớ

I Bố cục của văn bản

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

-Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn văn thể hiện chủ đề

- Bố cục có 3 phần:

+ Mở bài: nêu chủ đề + Thân bài: trình bày các khía cạnh của chủ đề

+ Kết bài: tổng kết chủ đề của văn bản

 Quan hệ chặt chẽ

 Thể hiện chủ đề của văn bản

2 Ghi nhớ: SGK.

Điều chỉnh, bổ sung

* Hoạt động 2: Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản

-Thời gian : 10 phút.

- Mục tiêu : HDHS tìm hiểu cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của VB

-Phương pháp : vấn đáp,động não,thực hành.

- Kĩ thuật : động não, đặt câu hỏi

Gv yêu cầu HS nhớ lại văn bản “tôi đi học” và

“Trong lòng mẹ”

II Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản

1.Khảo sát phân tích ngữ liệu

Ví dụ: SGK - 25

? Phần thân bài của văn bản “Tôi đi học” kể về

những sự kiện nào? Các sự kiện ấy được sắp

xếp theo thứ tự nào? ( HS TB)

- Kể về những kỉ niệm của buổi tựu trường

đầu tiên của nhân vật tôi

- Sắp xếp theo sự hồi tưởng: không gian và

thời gian:

+ Cảm xúc trên đường đến trường

+ Cảm xúc khi đứng trước sân trường

+Cảm xúc khi bước vào lớp học

- Sắp xếp theo liên tưởng đối lập: cảm xúc

về cũng một đối tượng nhưng có sự so

sánh đối chiếu trong hồi ức và hiện tại

? Văn bản “Trong lòng mẹ” chủ yếu trình bày

theo diễn biến tâm trạng của chú bé Hồng, chỉ

ra thứ tự của diễn biến ấy trong phần thân bài?

( HS TB)

- Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực

độ tập tục của xã hội TDPK

- Niềm vui sướng của chú bé Hồng khi

được ở trong lòng mẹ

GV: Vậy khi tả người, vật, phong cảnh em sẽ

lần lượt miêu tả theo trình tự nào? Hãy chỉ ra

một số trình tự mà em biết? ( HS TB)

- Có thể miêu tả theo trình tự không gian:

xa -> gần, gần -> xa, trong -> ngoài, trên

-> dưới

- Theo thời gian: quá khứ -> hiện tại, hiện

tại -> quá khứ, quá khứ hiện tại đan xen

- Chỉnh thể -> bộ phận (người, vật, )

? Hãy cho biết cách sắp xếp các sự việc trong

văn bản “Người thầy đạo cao đức trọng”? ( HS

TB)

- Sự việc nói về thầy CVA là người tài cao,

có đạo đức, được học trò kính trọng

? Việc sắp xếp nội dung phần thân bài tùy thuộc

vào những yếu tố nào? Các ý trong phần thân

bài được sắp xếp theo những trình tự nào? ( HS

KHÁ)

GV chốt ý, hs đọc ghi nhớ.

- Trình bày theo một thứ tự

tùy thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề,

ý đồ giao tiếp của người viết

- Được sắp xếp thep trình tự

không gian, thời gian, theo sự phát triển của sự việc hay theo mạch suy luận sao cho phù hợp với sự triển khai của chủ đề và sự tiếp nhận của người đọc

2 Ghi nhớ: SGK/25 Điều chỉnh, bổ sung

*Hoạt động 3: HDHS luyện tập

-Thời gian : 10 phút.

- Mục tiêu : HDHS luyện tập

- Kĩ thuật : động não, trình bày miệng

-PP: vấn đáp, động não, thực hành.

GV yêu cầu HS đọc yêu cầu của bài tập 1 trong

SGK Mỗi nhóm thảo luận làm 1 ý, sau đó cử

đại diện lên bảng trình bày

Các nhóm khác nhận xét, bổ sung

GV chốt kiến thức

III Luyện tập Bài tập 1

a, Trình bày theo thứ tự không gian: nhìn xa – đến gần, đến tận nơi, đi xa dần

b, Trình bày theo thứ tự thờigian;

về chiều, lúc hoàng hôn

c, Luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần chứng minh

Điều chỉnh, bổ sung

4 Củng cố: (2’)

Nhấn mạnh nội dung bài học:

- Bố cục của văn bản là gì? Mối quan hệ giữa các phần trong văn bản?

- Các ý trong phần thân bài thường được sắp xếp theo trình tự nào?

5 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài (3’)

- Học thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện các bài tập 2, 3 trong SGK

- Chuẩn bị bài: “Xây dựng đoạn trong văn bản”:

PHIẾU HỌC TẬP

GV yêu cầu Hs đọc văn bản “Ngô Tất Tố và tác phẩm Tắt đèn” và trả lời các câu hỏi trong SGK

? Văn bản trên có mấy ý? Mỗi ý được triển khai làm mấy đoạn?

? Xét về mặt hình thức, nội dung, dấu hiệu nào để ta xác định được đoạn văn?

? Đoạn văn thường có mấy câu tạo thành? Quan hệ giữa các câu ntn?

Gv yêu cầu HS đọc và chú ý lại 2 đoạn văn trong SGK

? Xác định từ ngữ có tính chất duy trì đối tượng trong đoạn văn?

? Xét về ý nghĩa, những từ ngữ duy trì đối tượng trong mỗi đoạn thuộc từ gì? Xét về

từ loại nào? Và thuộc trường từ vựng nào?

- Là từ đồng nghĩa, xét về từ loại thì đều là danh từ Thuộc trường từ vựng:

người, văn học

? Từ ngữ chủ đề là gì? Nó thường xuất hiện ở đâu?

? Xác địnhyý bào trùm, khái quát của đoạn văn?

- Hiện thực xã hội VN và phẩm chất người PNVN trong tác phẩm Tắt đèn.

? Câu nào chứa ý khái quát ấy? Nó cấu tạo thành phần chính ntn?

- Câu: tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố.

 Câu chủ đề là câu chứa ý khái quát toàn đoạn

? Nhận xét về nội dung, hình thức, vị trí câu chủ đề?

Thảo luận nhóm: 3’

Phân tích cách trình bày ở từng đoạn văn theo gợi ý trong SGK -Chỉ ra sự khác nhau ở 3 cách trình bày ở 3 đoạn văn này?

Ngày soạn:28/08/2019 Tiết 10

TLV: XÂY DỰNG ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn và cách trình bày nội dung đoạn văn

2 Kĩ năng

- Kĩ năng bài dạy:

+ Nhận biết được từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong một văn bản

đã cho

+ Hình thành chủ đề, viết các từ ngữ chủ đề, viết câu liền mạch theo chủ đề và quan

hệ nhất định

+ Trình bày một đoạn văn theo kiểu quy nạp, diễn dịch, song song, tổng hợp

*Kĩ năng sống

- Trình bày chủ đề và tính thống nhất chủ đề văn bản

- Trình bày bố cục, chức năng, nhiệm vụ, cách sắp xếp về bố cục

- Trình bày đoạn văn diễn dịch, song hành, quy nạp

3 Thái độ

- Có ý thức xay dựng đoạn văn có nội dung và hình thức đạt yêu cầu chuẩn

*GD đạo đức: học sinh có trách nhiệm trong việc xác định được chủ đề, bố cục, cách liên

kết, cách trình bày đoạn văn trong các văn bản được học.

4 Định hướng phát triển năng lực:

- Năng lực làm chủ và phát triển bản thân: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn

đề, năng lực sáng tạo

- Năng lực xã hội: Năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác

- Năng lực công cụ: Năng lực sử dụng ngôn ngữ

II.CHUẨN BỊ

- GV: nghiên cứu soạn giảng, SGK, SGV, thiết kế, đọc tư liệu,

- Hs: chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi trong sách giáo khoa

III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT

- Nêu vấn đề, quy nạp, thực hành

- Kt: động não

IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định lớp (1’)

8A 8B

2 Kiểm tra bài cũ: (3’)

? Bố cục của văn bản là gì? Nêu nhiệm vụ của từng phần trong bố cục của văn bản? Nêu cách sắp xếp, tổ chức nội dung phần thân bài trong văn bản?

TL: Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn văn thể hiện chủ đề.

- Nhiệm vụ của từng phần: mở bài nêu chủ đề của văn bản, thân bài có 1 số đoạn trình bày các khía cạnh của chủ đề, phần kết bài tổng kết chủ đề của văn bản

- Cách sắp xếp: có thể theo trình tự không gian, thời gian

3 Bài mới: (1’) Giới thiệu bài

Đoạn văn chính là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản Vậy viết văn bản như thế nào để đảm bảo về hình thức và nội dung Điều đó chúng ta sẽ được tìm hiểu trong bài học hôm nay

* Hoạt động 1 : tìm hiểu thế nào là đoạn văn?

-Thời gian : 15 phút.

- Mục tiêu : HDHS tìm hiểu thế nào là đoạn văn?

- Phương pháp : thuyết trình, vấn đáp, gợi mở, thảo luận

- Kĩ thuật : động não, đặt câu hỏi

GV yêu cầu Hs đọc văn bản “Ngô Tất Tố và tác

phẩm Tắt đèn” và trả lời các câu hỏi trong

SGK

? Văn bản trên có mấy ý? Mỗi ý được triển

khai làm mấy đoạn? ( HS TB)

– Có 2 ý Mỗi ý triển khai làm 1 đoạn

? Xét về mặt hình thức, nội dung, dấu hiệu nào

để ta xác định được đoạn văn? ( HS TB)

? Đoạn văn thường có mấy câu tạo thành?

Quan hệ giữa các câu như thế nào? ( HS TB)

HS trả lời, GV chốt kiến thức

GV nhấn mạnh: có nhiều đoạn văn chỉ có một

câu

GV chốt: đoạn văn là đơn vị lớn hơn câu, có vai

trò quan trọng trong việc tạo lập văn bản

HS Đọc ghi nhớ

I Thế nào là đoạn văn?

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu:

- Là phần văn bản biểu đạt từ chỗ viết hoa lùi đầu dòng kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng và biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh

- Do nhiều câu tạo thành

 Là đơn vị tực tiếp tạo nên văn bản

2 Ghi nhớ: SGK.

Điều chỉnh, bổ sung

* Hoạt động 2: tìm hiểu từ ngữ và câu trong đoạn văn.

-Thời gian : 10 phút.

- Mục tiêu : HDHS tìm hiểu tìm hiểu từ ngữ và câu trong đoạn văn.

- Phương pháp : vấn đáp, động não, thực hành

- Kĩ thuật : động não, đặt câu hỏi

Gv yêu cầu HS đọc và chú ý lại 2 đoạn văn

trong SGK

? Xác định từ ngữ có tính chất duy trì đối

II Từ ngữ và câu trong đoạn văn 1.Khảo sát phân tích ngữ liệu

a, Từ ngữ chủ đề

tượng trong đoạn văn? ( HS TB)

- Nhà văn, ông, Ngô Tất Tố

- Tắt đèn, tác phẩm

? Xét về ý nghĩa, những từ ngữ duy trì đối

tượng trong mỗi đoạn thuộc từ gì? Xét về từ

loại nào? Và thuộc trường từ vựng nào? ( HS

TB)

- Là từ đồng nghĩa, xét về từ loại thì đều

là danh từ Thuộc trường từ vựng:

người, văn học

GV chốt ý: các câu trong đoạn đều nói về

đối tượng này, những từ ngữ được dùng để

duy trì đối tượng nói đến trong câu Đó là

những từ ngữ chủ đề.

? Từ ngữ chủ đề là gì? Nó thường xuất hiện ở

đâu? ( HS TB)

HS trả lời GV nhận xét

GV yêu cầu HS chú ý đoạn 2

? Xác định ý bào trùm, khái quát của đoạn

văn? ( HS TB)

- Hiện thực xã hội VN và phẩm chất

người PNVN trong tác phẩm Tắt đèn

? Câu nào chứa ý khái quát ấy? Nó cấu tạo

thành phần chính như thế nào? ( HS TB)

- Câu: tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất

của Ngô Tất Tố

 Câu chủ đề là câu chứa ý khái quát toàn

đoạn

? Nhận xét về nội dung, hình thức, vị trí câu

chủ đề? ( HS KHÁ)

HS trả lời, nhận xét Gv chốt ý

Thảo luận nhóm: 3’

Phân tích cách trình bày ở từng đoạn văn theo

gợi ý trong SGK

- Chỉ ra sự khác nhau ở 3 cách trình bày ở

3 đoạn văn này?

HS đại diện trình bày, các nhóm nhận xét bổ

sung GV hoàn thiện

Đoạn 1: trình bày theo kiểu song hành

Đoạn 2: trình bày ý theo kiểu diễn dịch

Đoạn 3: trình bày theo kiểu quy nạp

GV yêu cầu HS thử vẽ sơ đồ minh họa các

cách trình bày nội dung đoạn văn:

Sơ đồ trình bày theo cách diễn dịch:

1

Là từ được dùng làm đề mục hoặc lặp lại nhiều lần nhằm duy trì đối tượng biểu đạt

b Câu chủ đề:

-Nội dung khái quát

-Lời lẽ ngắn gọn, thường đủ 2 thành phần chính

-Đứng đầu hoặc cuối đoạn văn

c, Cách trình bày nội dung trong đoạn văn

- Đoạn 1: không có câu chủ

đề Các câu bình đẳng, ngang hàng nhau về nghĩa

 Kiểu song hành

- Đoạn 2: câu chủ đề đứng đầu

đoạn, chứa ý khái quát Các câu sau

cụ thể hóa và làm sáng tỏ ý nghĩa cho câu chủ đề

 Kiểu diễn dịch.

- Đoạn 3: câu chủ đề đứng

cuối đoạn, nêu ý khái quát Các câu mang ý nghĩa chi tiết, cụ thể đứng trước

2 3 4

Sơ đồ trình bày theo cách quy nạp:

1 2 3

4

Sơ đồ trình bày theo cách song song;

1 2 3 4

hs đọc ghi nhớ.

 Kiểu quy nạp

2 Ghi nhớ: SGK/36

Điều chỉnh, bổ sung

*Hoạt động 3: HDHS luyện tập

-Thời gian : 10 phút.

- Mục tiêu : HDHS luyện tập

- Kĩ thuật : động não, chia nhóm

-PP: động não, thực hành, thảo luận nhóm

GV yêu cầu HS đọc yêu cầu của bài tập 1

trong SGK Gọi 1 HS lên bảng làm BT

Các nhóm khác nhận xét, bổ sung

GV chốt kiến thức

Bài 2 tổ chức thảo luận nhó, đại diện trình bày

Bài 3 gọi HS đọc và xác định yêu cầu của bài

tập, thực hiện bài tập và trình bày trước lớp

III Luyện tập Bài tập 1

2 ý triển khai thành 2 đoạn

Bài tập 2:

A, diễn dịch

B, song hành

C, quy nạp

Bài tập 3: viết đoạn văn

Điều chỉnh, bổ sung

4 Củng cố: (2’)

Nhấn mạnh nội dung bài học:

5 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài (3’)

- Học thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện các bài tập con lại trong SGK

- Chuẩn bị bài: bài viết số 1: Học sinh ôn tập lại các kiến thức về văn tự sự đã học và luyện tập kĩ năng viết bài ở nhà

Ngày soạn: 28/08/2019 Tiết 11, 12

TLV : VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1 – VĂN TỰ SỰ

VIẾT Ở LỚP

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Ôn tập về cách làm bài văn tự sự, cũng như về các kiến thức văn và tiếng Việt có

liên quan đến bài làm, để có thể vận dụng kiến thức đó vào việc làm 1 bài văn tự sự

cụ thể

2 Kĩ năng

- Có thể tự đánh giá chính xác hơn trình độ TLV của bản thân để có phương hướng

phấn đấu phát huy ưu điểm và sửa chữa nhược điểm

- Kĩ năng sống: ra quyết định cách viết một bài văn tự sự

3 Thái độ

- HS có thái độ làm bài nghiêm túc, tự giác, tích cực

Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực làm chủ và phát triển bản thân: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn

đề, năng lực sáng tạo

- Năng lực xã hội: Năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác

- Năng lực công cụ: Năng lực sử dụng ngôn ngữ

II.CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: chuẩn bị đề, đáp án.

- Những điều cần lưu ý: Gv cần thông báo sớm với học sinh về các yêu cầu chính của bài văn: phạm vi, nội dung của đề tài, kiểu văn bản phải tạo lập, những điều học sinh cần đạt được và những điều cần tránh trong bài làm

2 Học sinh: ôn bài ở nhà.

III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT

- Phương pháp thực hành làm bài

IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định lớp (1’)

8A 8B

2 Kiểm tra bài cũ: không

3 Bài mới:

Thiết lập ma trận

Cấp độ

Chủ đề

Nhận biết Thông hiểu

Vận dụng

Tổng Cấp độ

thấp

Cấp độ cao

Văn tự sự Câu 1: biết

được phần thân bài có thể trình bày theo trình

tự nào?

Câu 2: Biết