Đề cương học phần Khoa học dự báo

HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤCKHOA QUẢN LÝ BỘ MÔN KHOA HỌC QUẢN LÝ ĐỀ CƯƠNG HỌC PHẦN KHOA HỌC DỰ BÁO Đề cương học phần Khoa học dự báo thuộc chương trình đào tạo cử nhânngành Quản lý giáo

HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

KHOA QUẢN LÝ

BỘ MÔN KHOA HỌC QUẢN LÝ

ĐỀ CƯƠNG HỌC PHẦN KHOA HỌC DỰ BÁO

Đề cương học phần Khoa học dự báo thuộc chương trình đào tạo cử nhânngành Quản lý giáo dục, được phê duyệt theo Quyết định số 791/QĐ-HVQLGDngày 17 tháng 10 năm 2014 của Giám đốc Học viện Quản lý Giáo dục và theoQuyết định số 982/QĐ-HCQLGD của Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục vềđiều chỉnh học phần tiên quyết và kế hoạch giảng dạy thuộc chương trình đào tạođại học ngành quản lý giáo dục theo hệ thống tín chỉ

Hà Nội - 2015

HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

KHOA QUẢN LÝ GIÁO DỤC

-*** -ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

Tên tiếng Việt: Khoa học dự báo

Tên tiếng Anh: Scientific Prediction

Trình độ đào tạo: Cử nhân Quản lý giáo dục

1.Bộ môn phụ trách giảng dạy: Khoa học quản lý

Giảng viên giảng dạy:

(1) TS Nguyễn Thị Tuyết Hạnh ĐT 0988719787; email hanhbang@gmail.com(2) ThS Đậu Thị Hồng Thắm ĐT 0977921165; email dauthamvt@gmail.com

2 Thông tin chung về học phần

- Tên học phần: Khoa học dự báo

- Mã học phần: QL425 Số tín chỉ: 03

- Loại học phần: Bắt buộc

- Học phần tiên quyết: Theo quy định của chương trình đào tạo

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết: 30+ Thực hành (thảo luận ): 12 x2

- Phân tích và giải thích được các đặc điểm, tính chất, nguyên tắc và yêu cầucủa dự báo

- Xác định được các phương pháp dự báo căn bản, qui trình thực hiện dự báotheo mỗi phương pháp để vận dụng trong dự báo thuộc lĩnh vực Giáo dục

• Kĩ năng:

- Lựa chọn và sử dụng được các phương pháp dự báo trong dự báo các vấn

đề liên quan thuộc lĩnh vực giáo dục như dự báo qui mô người học, ngườidạy, đầu tư cho giáo dục, chi phí

- Đánh giá dự báo và điều chỉnh dự báo trong các trường hợp cụ thể

• Thái độ:

- Chủ động, tự giác, tích cực và nghiêm túc trong thực hiện các nhiệm vụhọc tập

- Có thái độ tích cực trong việc nhìn nhận về môn học: nhận ra được giá trị,

ý nghĩa của kiến thức nội dung học phần khoa học dự báo, tầm quan trọng củamôn khoa học dự báo vận dụng trong thực tế nói chung và nghề nghiệp trongtương lai nói riêng

- Khách quan, khoa học trong điều tra, thu thập số liệu và tiến hành cáchoạt động dự báo;

• Mục tiêu khác

- Có khả năng làm việc nhóm khi tiến hành thu thập dữ liệu phục vụ dự báo;

- Có khả năng sử dụng phần mềm EXCEL, EVIEW trong dự báo;

- Có khả năng làm việc độc lập khi phân tích kết quả dự báo;

- Bước đầu có khả năng đề xuất các định hướng giải quyết vấn đề có liên quantrong lĩnh vực giáo dục từ kết quả dự báo thu được trong quá trình thực hiện

dự báo

3.2 Mục tiêu chi tiết học phần

3.2.1 Mục tiêu chi tiết

cơ bản của khoahọc dự báo

I.A.2 Liệt kê

được các loại dựbáo với cáchphân loại theotừng căn cứ phùhợp với nhu cầuphân tích và cácyêu cầu của dựbáo

I.A.3 Nêu cụ thể

quy trình của dựbáo , các nhân tốtác động trong khithực hiện phântích và kết luận dự

và những vấn đề

I.B.1 Phân tích và lí

giải được tầm quantrọng của khoa học dựbáo trong sự pháttriển kinh tế xã hội vàgiáo dục,

I.B.2 Xác định được

những đối tượngnghiên cứu, căn cứvào những tính chất

và chức năng của dựbáo để quan tâmnhiều hơn đến việcphân tích dữ liệu và

dự báo ở nhiều lĩnhvực khác nhau

I.B.3 Xác định được

mục tiêu đưa ra kếtluận cho dự báo có độtin cậy cao dựa trênnhững yêu cầu đặt racho mỗi tình huốngcủa từng vấn đề dự

I.C.1 Vận dụng

được quy trình dựbáo , xác định đúngđắn về những nhân

tố ảnh hưởng tớimục tiêu đặt ra cho

dự báo, đánh giáđúng bản chất củanhiệm vụ trước vàsau dự báo để ápdụng một hoạt động

dự báo thực hiệntheo quy trình

đặt ra khi đánh giá

dự báo

báo, với căn cứ vàotừng đối tượng cụ thể,trên cơ sở để phântích,

phương pháp dựbáo định tínhthường dùng

II.A.2 Trình bày

được khái niệm vềchuỗi thời gian .Phân loại đượctheo thời kỳ vàthời điểm, tìmhiểu đến nhữngyếu tố cấu thànhnên chuỗi số thờigian (xu thế, chu

kỳ, ngẫu nhiên vàthời vụ)

2.A.3 Nêu được

nội dung của cácphương pháp dựbáo bằng chuỗithời gian vàphương pháp sử

II.B.1 Phân tích

được một vài hiệntượng, nhận địnhchính xác những yêucầu đặt ra trong việclựa chọn phương pháp

dự báo định tính phùhợp cho vấn đề nhằmđạt được mục tiêu tối

ưu nhất trong hoàncảnh sử dụng phươngpháp định tính cónhiều nhược điểm cảntrở đến độ tin cậy củakết quả

II.B.2 Xác định đúng

mô hình dự báo địnhlượng dựa trên số liệuquá khứ, có liên quanđến tương lai và cóthể tìm thấy được

II.B.3 Hiểu rõ rằng:

tất cả các mô hình dựbáo theo định lượng

có thể sử dụng thôngqua chuỗi thời gian vàcác giá trị này được

II.C.1 Vận dụng

được phương pháp

dự báo định tính (cụthể là phương phápchuyên gia) để dựbáo một số hiệntượng kinh tế- xã hộithông thường

II.C.2 Áp dụng giải

quyết một số bàitoán đơn giản thôngqua sự phân biệtđược các yếu tố biếnđộng trong chuỗithời gian

II.C.3 Áp dụng

được các kiến thức

về xu thế biến động,mức độ thay đổi củahiện tượng trongchuỗi thời gian đểgiải quyết một số bàitoán dự báo thôngthường theo 4phương pháp dự báothống kê (dựa vàolượng tăng (giảm)

dụng phần mềmEview để dự báocho một hiệntượng xã hội đặtra.

quan sát đo lường cácgiai đoạn theo từngchuỗi

II.B.4 Xác định được

việc sử dụng CNTT

để dự báo là tiết kiệmthời gian, có độ tincậy cao và dễ thựchiện,

II.B.5 Phân tích được

các bước cho từng thểloại bài toán khi sửdụng phần mềmEview để dự báo

II.B.6 Diễn giải được

công thức và cácbước trong quy trình

so sánh các phươngpháp dự báo địnhlượng để xác địnhphương pháp dự báotốt nhất

tuyệt đối trung bình;tốc độ phát triểntrung bình; phươngtrình hồi quy (dạngđường thẳng và dạngParabol bậc2) trongchuỗi thời gian

II.C.4 Sử dụng

thành thạo phươngpháp Holt Winterestrong phần mềmEview để dự báo chocác mốc thời gian,theo năm, quý,tháng

II.C.5 Vận dụng

các phương pháp dựbáo định lượng đãhọc để giải quyếtmột bài toán cụ thể ,nhằm so sánh độchính xác của cácphương pháp

3 Chương 3

Dự báo giáo

dục

III.A.1 Nêu được

cơ sở lý luận của

dự báo giáo dục ; trình bày được hệ thống dữ liệu cho phân tích và dự báo giáo dục Việt Nam

III.B.1 Nhận thức

được tầm quan trọngcông tác dự báo trongngành giáo dục Xác định được đặcđiểm của hệ thống dữ

liệu phục vụ cho dựbáo thuộc ngành giáo

III.C.1 Sử dụng hệ

thống dữ liệu thực tếcủa một đơn vị giáodục để phân tích và

dự báo cho mộttrạng thái tương lai.Từ đó nhận định hệthống dữ liệu có độ

III.A.2 Liệt kê

được những yêucầu cơ bản trong

dự báo giáo dục

III.A.3 Nêu được

Chiến lược giáodục việt nam dướiánh sáng của khoahọc dự báo

dục, cụ thể là giáodục Việt Nam

III.B.2 Phân tích và

giải thích được đượcmột số yêu cầu cơ bảntrong dự báo giáodục

III.B.3 Xác định

được mục tiêu chiếnlược cụ thể , để dự

báo trạng thái tương

lai của hệ thống Giáo

dục Việt Nam

tin cậy so với thực tếhiện tại của việtNam

III.C.2 Trên cơ sở

yêu cầu của dự báogiáo dục, áp dụng đểxây dựng được quyhoạch và lập kếhoạch chiến lượccho một cơ sở giáodục cụ thể với sốliệu thực tế đã có

3.2.2 Bảng tổng hợp mục tiêu chi tiết

Môn khoa học dự báo trang bị cho người học một nền tảng kiến thức cơ bản,

hệ thống về dự báo: khái niệm, đặc điểm, tính chất, yêu cầu, nguyên tắc dự báo;khái quát các phương pháp dự báo định tính và định lượng, các kỹ thuật phân tíchthống kê, kỹ năng sử dụng phần mềm dự báo thông dụng hiện nay Theo đó ngườihọc có thể xử lý các thông tin đã thu thập được, nhằm lựa chọn phương pháp dựbáo cho phù hợp, trên cơ sở dự đoán được các mức độ của hiện tượng trong tươnglai, hỗ trợ đáng kể cho việc hình thành các chính sách chiến lược và các quyếtđịnh hàng ngày của các cơ quan quản lý nói chung và trong ngành Giáo dục nóiriêng

Bên cạnh đó, môn học giúp người học nhận thức được: Với tình hình có sựbiến động của nhiều chỉ số trong và ngoài nước đã thúc đẩy dự báo trở thành mộthoạt động quan trọng không thể thiếu được trong hầu hết các lĩnh vực

5 Nội dung chi tiết học phần

Chương 1: Tổng quan khoa học dự báo

1.1 Một số vấn đề chung của khoa học dự báo:

1.1.1 Khái niệm dự báo

1.1.2.Vai trò và ý nghĩa của dự báo

1.2.4 Đặc điểm dự báo

1.2.5 Tính chất của dự báo

1.2.6 Các chức năng của dự báo

1.2.7 Phân loại dự báo1.2 Các yêu cầu và nguyên tắc dự báo

1.2.1 Yêu cầu dự báo1.2.2 Các nguyên tắc dự báo1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến dự báo:

1.5.1 Nhân tố khách quan 1.5.2 Nhân tố chủ quan 1.4 Quy trình dự báo:

1.4.1 Xác định mục tiêu

1.4.2 Xác định thể loại

1.4.3 Lựa chọn mô hình

1.5.1 Đánh giá trước dự báo.

1.5.2 Đánh giá sau dự báo

Chương 2: Các phương pháp dự báo

2.1 Phương pháp dự báo định tính:

2.1.1 Khái niệm

2.1.2 Ưu nhược điểm

2.1.3 Một số phương pháp dự báo định tính thông dụng.2.2 Phương pháp dự báo định lượng:

2.2.1.Khái niệm

2.2.2 Ưu nhược điểm

2.2.3 Một số phương pháp dự báo định lượng thông dụng.2.2.4 So sánh các phương pháp dự báo định lượng

Chương 3: Dự báo giáo dục

3.1.Khái quát về dự báo giáo dục

3.1.1 Khái niệm

3.1.2 Đặc điểm

3.1.3 Đối tượng

3.1.4 Những nội dung cơ bản của dự báo Giáo dục

3.2.Hệ thống dữ liệu cho phân tích và dự báo giáo dục Việt Nam:

3.3.3 Cơ cấu.

3.3.4 Quan hệ

3.3.5 Cơ chế

3.4 Chiến lược GD Việt Nam dưới ánh sáng của khoa học dự báo

3.4.1 Mục đích, yêu cầu của qui hoạch phát triển của GD&ĐT

3.4.3 Vị trí và mối quan hệ giữa qui hoạch GD&ĐT với qui hoạchcác ngành khác

3.4.4 Áp dụng dự báo trong ngành giáo dục

[5] Web site: bai-giang-phan-tich-va-du-bao-kinh-te-17660

6.2 Tài liệu tham khảo

[6] Nguyễn Thị Thanh Huyền, Nguyên Văn Huân, Vũ Xuân Nam (2009), Phân tích

và dự báo kinh tế, Bài giảng, ĐH Thái Nguyên

[7] Nguyễn Trọng Hoài,Phùng Thanh Bình, Nguyễn Khánh Duy (2009), Dự Báo

và Phân Tích Dữ Liệu trong Kinh Tế và Tài Chính, NXB Thống Kê

[8] Nguyễn Trọng Hoài (2008), Phân Tích Dữ Liệu Nghiên Cứu với SPSS, NXB Hồng Đức

[9] Nguyễn Trọng Hoài(2003), Mô Hình Hóa Chuỗi Thời Gian trong Kinh Doanh

và Kinh Tế, Ấn bán lần 2, NXB Đại học Quốc Gia TPHCM

7 Hình thức tổ chức dạy học

7.1 Lịch trình chung

TT Nội dung

Hình thức tổ chức dạy học

Tổng(Giờthựchiện)

Lýthuyết

Thựchành/Xemina/thínghiệm

Tựhọc/tựnghiêncứu

1 Chương 1 Tổng quan về khoa

7.2 Dự kiến lịch trình cụ thể cho từng nội dung

Tuần 1: Chương 1 Tổng quan khoa học dự báo;

Phần 1.1 Một số vấn đề chung của dự báo

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên chuẩn

bị

Ghi chú

thuyết

3 Giới thiệu học phần, chínhsách đánh giá HP, hướngdẫn SV tìm tài liệu HT vàphương pháp học tập

====================

Chương 1: Tổng quan khoahọc dự báo

1.1 Một số vấn đề chung

của khoa học dự báo

Sinh viên nghe, đọc đềcương học phần và nhữngyêu cầu của giảng viên khihọc học phần này Trao đổi

để thống nhất việc thựchiện

===================Sinh viên đọc trước ở nhà:

Thảo

luận/

1 (1).Em có suy nghĩ gì về sự

đoán biết trước tương lai?

(3) Dự báo có vai trò nhưthế nào? Lấy ví dụ minhhọa

(3) Tìm một số từ gần nghĩavới “dự báo”

(4) Tìm một số câu tục ngữ,

ca dao của ông cha thể hiện

dự báo theo kinh nghiệm

SV thảo luận với bạn ngồicạnh/ thảo luận theo nhómnhỏ và trả lời

Tự học,

Tự n/c

1 SV tìm hiểu về lịch sửhình thành khoa học dự báo

(Theo nhóm học tập, báocáo vào tuần 3)

1.Đọc thêm tài liệu [5] [6][7]

2 Ôn tập những nội dung đãhọc trong phần 1.1 và trả lờicâu hỏi: Dự báo là gì? Trìnhbày vai trò ý nghĩa, đặcđiểm, tính chất, chức năngcủa dự báo; Lấy ví dụ về dựbáo theo các tiêu chí phânloại dự báo?

2 SV học bài và trả lời cáccâu hỏi tự học vào vở tựhọc

Đọc nội dung 1.2 và chuẩn

bị trả lời các câu hỏi:

- Khi dự báo cần đảm bảocác yêu cầu gì?

- Nguyên tắc là gì? Trìnhbày các nguyên tắc dự báo

-Trao đổi, chia sẻ, thảo luận

-Sinh viên chuẩn bị các ví

dụGiảng viên kết luận các vấn

để phân tích, phân loại dựatrên những yêu cầu, nguyêntắc để dự báo cho hiện tượng

đó (3) Trong quá trình dự báonếu vi phạm nguyên tắc thìkết quả sẽ thế nào? Cho ví dụ

đề sinh viên trao đổi, thảoluận

2 SV đọc trước nội dung 1.3;

1.4 và chuẩn bị trả lời các câuhỏi:

- Hãy nêu những nhân tốkhách quan, chủ quan ảnhhưởng đến kết quả dự báo

- Quy trình dự báo bao gồmnhững bước nào?

Tuần 3: Nội dung: Chương 1: Tổng quan dự báo (tiếp)

SV đọc trước nội dung 1.3;

1.4 và chuẩn bị trả lời cáccâu hỏi:

- Hãy nêu những nhân tốkhách quan, chủ quan ảnhhưởng đến kết quả dự báo

- Quy trình dự báo bao gồmnhững bước nào?

Thảo

luận/

2 1 SV thảo luận, phân tích

những ảnh hưởng của các yếu

tố khách quan đến hoạt động

dự báo Lấy ví dụ minh họa

2 Xác định 1 lĩnh vực cần dựbáo, nêu lý do cần dự báo,xác định vấn đề cụ thể cần dựbáo, mục tiêu dự báo đó?

- SV chia nhóm thảo luận

- SV trình bày câu trả lời của nhóm.

SV nghiên cứu kỹ bài học,tham khảo tài liệu để làmbài tập tự học

- Làm rõ nội dung và ýnghĩa của đánh giá trước,trong và sau dự báo

Thảo

luận/

3 Thảo luận: Đưa ra một số

hiện tượng kinh tế-xã hội, xácđịnh quy trình dự báo Tìmhiểu những nhân tố ảnhhưởng đến việc dự báo chohiện tương; Những vấn đềnào cần thiết khi tiến hànhđánh giá trước dự báo và sau

dự báo

-Sinh viên chuẩn bị các ví

dụ-Trao đổi, chia sẻ, thảo luận-Giảng viên kết luận cácvấn đề sinh viên trao đổi,thảo luận

1 bằng sơ đồ tư duy hoặc sơ

Lí

thuyết

2 Chương 2: Các phương pháp

dự báo 2.1: Phương pháp dự báođịnh tính: (Khái niệm; yêucầu, các phương pháp dự báođịnh tính thông dụng)

Sinh viên đọc trước ở nhànhững phần ở các tài liệusau:

tài liệu [1]

Chương2: phần 1.1 Ngoại suy xu thế và phần 1.2.

Chuỗi thời gian.

-Sinh viên chuẩn bị các vídụ

-Trao đổi, chia sẻ, thảoluận

-Giảng viên kết luận các vấn đề sinh viên trao đổi,

DB) để phân tích, dự báo chohiện tượng đó.

Đọc thêm tài liệu [5] [6] [7]

Sinh viên đọc trước ở nhànhững phần ở các tài liệusau:

tài liệu [1] Chương3: Dự báo bằng phương pháp thời

vụ

Từ Trang 75 – 81.

Tài liệu [4] chương 10 Dự đoán thống kê từ trang 415-420.

1 Sinh viên tra cứu tài liệu, theo

yêu cầu của giảng viên

Sinh viên tự tìm hiểu thông tin liên quan đến chủ đề bài học, phục vụ những vấn đề giảng viên yêu cầu

KT- Báo cáo bài tập thực hành

thuyết

2 2.2.3 Một số PP dự báo định

lượng thông dụng2.2.3.1 Dự báo dựa vàochuỗi thời gian:

a) Dự báo dựa vào lượng tănggiảm tuyệt đối

b) Dự báo dựa vào tốc độphát triển trung bình

Sinh viên đọc trước ở nhànhững phần ở các tài liệusau:

tài liệu [4] Chương 7:

Phân tich hồi quy tương quan từ trang 289 đến 297