3. Mục tiêu học phần3.1. Mục tiêu chungHọc xong học phần này, sinh viênhọc viên có được:•Kiến thức:Phát biểu được các khái niệm quản lý (QL); Người QL; Môi trường QL; Trình bày được đối tượng, bản chất, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu của khoa học QL (KHQL); Phân tích được một số tư tưởng học thuyết QL của các trường phái QL qua các thời kỳ; Phát biểu đúng khái niệm quyết định QL; đặc điểm, các chức năng của QĐQL, các phương pháp ra QĐQL; trình bày đúng qui trình ra và tổ chức thực hiện QĐQL; Trình bày được khái niệm nguyên tắc QL, phương pháp QL; Phân tích được một số nguyên tắc QL và PPQL cơ bản.•Kỹ năng:Phân biệt được quản lý và lãnh đạo; Biết phân loại người quản lý theo cấp quản lý; Xác định được các yếu tố ảnh hưởng của môi trường quản lý đối với sự tồn tại và thành công của tổ chức; Có khả năng lựa chọn và vận dụng các tư tưởng, học thuyết quản lý vào công tác QL tổ chức; Biết thực hành quy trình của việc ra quyết định quản lý và tổ chức thực hiện theo đúng quy trình; Biết thực hiện các nguyên tắc QL cơ bản đúng yêu cầu; Biết lựa chọn và áp dụng phương pháp quản lý phù hợp với thực tiễn quản lý. Biết vận dụng vào lý thuyết và thực tiễn quản lý.•Thái độ:Ý thức được vai trò của quản lý và người quản lý trong tổ chức để thực hiện đúng; Có ý thức tuân thủ các nguyên tắc QL và thái độ mềm dẻo, linh hoạt trong QL•Mục tiêu khác Định hướng và cung cấp kiến thức cơ sở ngành là nền tảng để giúp cho người học tiếp cận và hiểu được môn quản lý nhà nước về giáo dục, quản lý giáo dục. Từ đó tiếp cận được kiến chính sách, Luật GD, các loại Chuẩn trong Giáo dục và phát triển các năng lực nghề nghiệp, năng lực xã hội,.. khi tham gia vào các loại hình tổ chức giáo dục sau này.
Trang 1HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC
KHOA QUẢN LÝ
BỘ MÔN: KHOA HỌC QUẢN LÝ
ĐỀ CƯƠNG HỌC PHẦN
KHOA HỌC QUẢN LÝ ĐẠI CƯƠNG
Đề cương học phần: Khoa học Quản lý Đại cương thuộc chương trình đào tạođược phê duyệt theo Quyết định số 580 /QĐ-HVQLGD ngày 28 tháng 12 năm 2014
của Giám đốc Học viện Quản lý Giáo dục
Hà Nội - 2014
Trang 2HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC
2 Thông tin chung về học phần
- Tên học phần: Khoa học quản lý đại cương
- Mã học phần: QL 422 Số tín chỉ: 03
- Loại học phần: Bắt buộc
- Học phần tiên quyết: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mac- Lenin,logic học
- Học phần kế tiếp: Cơ sở pháp lý trong giáo dục và Quản lý Giáo dục, Quản
lý hành chính nhà nước, Khoa học dự báo, Lý luận dạy học
- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:
+ Nghe giảng lý thuyết: 30
Trang 3Phát biểu được các khái niệm quản lý (QL); Người QL; Môi trường QL; Trình
bày được đối tượng, bản chất, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu của khoa
học QL (KHQL); Phân tích được một số tư tưởng/ học thuyết QL của các
trường phái QL qua các thời kỳ; Phát biểu đúng khái niệm quyết định QL; đặc
điểm, các chức năng của QĐQL, các phương pháp ra QĐQL; trình bày đúng
qui trình ra và tổ chức thực hiện QĐQL; Trình bày được khái niệm nguyên tắc
QL, phương pháp QL; Phân tích được một số nguyên tắc QL và PPQL cơ bản
Kỹ năng:
Phân biệt được quản lý và lãnh đạo; Biết phân loại người quản lý theo cấp quản
lý; Xác định được các yếu tố ảnh hưởng của môi trường quản lý đối với sự tồn
tại và thành công của tổ chức; Có khả năng lựa chọn và vận dụng các tư tưởng,
học thuyết quản lý vào công tác QL tổ chức; Biết thực hành quy trình của việc
ra quyết định quản lý và tổ chức thực hiện theo đúng quy trình; Biết thực hiện
các nguyên tắc QL cơ bản đúng yêu cầu; Biết lựa chọn và áp dụng phương pháp
quản lý phù hợp với thực tiễn quản lý Biết vận dụng vào lý thuyết và thực tiễn
quản lý
Thái độ:
Ý thức được vai trò của quản lý và người quản lý trong tổ chức để thực hiện
đúng; Có ý thức tuân thủ các nguyên tắc QL và thái độ mềm dẻo, linh hoạt
trong QL
Mục tiêu khác
- Định hướng và cung cấp kiến thức cơ sở ngành là nền tảng để giúp cho người
học tiếp cận và hiểu được môn quản lý nhà nước về giáo dục, quản lý giáo dục
Từ đó tiếp cận được kiến chính sách, Luật GD, các loại Chuẩn trong Giáo dục
và phát triển các năng lực nghề nghiệp, năng lực xã hội, khi tham gia vào các
loại hình tổ chức giáo dục sau này
3.2 Mục tiêu chi tiết học phần
3.2.1 Mục tiêu chi tiết
I.B2 Hiểu đựợc
I.C.1.Phân tích đượcquản lý là gì
I.C.2.Phân tích đựợcvai trò của quản lý
Trang 4sống xã hộiI.A3 Nhận biết về ngườiquản lý
I.A.4 Nhận biết đượcKhái niệm và phân loạimôi trường quản lý; Ảnhhưởng của môi trườngđến sự phát triển của tổchức; Môi trường vĩmô;Môi trường vi mô
I.A.5 Nhận biết đượcĐối tượng, nhiệm vụ,phương pháp nghiên cứukhoa học quản lý
I.A.6 Nhận biết đượcĐặc điểm của khoa họcquản lý
vai trò của quản
lý trong đời sống
xã hộiI.B3 Hiểu đượckhái niệm, vaitrò, kỹ năng vàyêu cầu củangười quản lýI.B.4 Hiểu đượcKhái niệm vàphân loại môitrường quản lý;
Ảnh hưởng củamôi trường đến
trong đời sống xã hộiI.C3.Phân tích đượckhái niệm, vai trò, kỹnăng và yêu cầu củangười quản lý
I.C.4 Phân tích đượcKhái niệm và phânloại môi trường quảnlý; Ảnh hưởng củamôi trường đến sựphát triển của tổchức; Môi trường vĩmô;Môi trường vimô
I.C.5 Phân tích đượcĐối tượng, nhiệm vụ,phương pháp nghiêncứu khoa học quản lýI.C.6 Phân tích đượcĐặc điểm của khoahọc quản lý
II.A2 Biết về Các thuyết
quản lý thời kỳ tư bảnII.A3 Tư tưởng quản lýcủa các nhà kinh điển
II.B1 Hiểu vềcác tư tưởngquản lý thời kì cổđại;
II.B2 Hiểu vềcác thuyết quản
lý thời kỳ tư bản
II.C1.Phân tích đựợccác tư tưởng quản lýthời kì cổ đại;
II.C2 Phân tích được
các các thuyết quản lýthời kỳ tư bản
II.C3 Phân tích được
Trang 5của chủ nghĩa Mác-Lênin
II.B3 Hiểu về Tưtưởng quản lýcủa các nhà kinhđiển của chủnghĩa Mác-Lênin
các tư tưởng quản lýcủa các nhà kinh điểncủa chủ nghĩa Mác-
lý và chu trình quản lý;
III.A2.Nhận biết đượccác chức năng quản lý
III.B.1.Nhận biếtđược khái niệmchức năng quản
lý, quá trình quản
lý và chu trìnhquản lý;
III.B.2.Nhận biếtđược các chứcnăng quản lý
III.C1.Phân tích đượckhái niệm chức năngquản lý, quá trìnhquản lý và chu trìnhquản lý;
III.C2 Phân tíchđược các chức năngquản lý
Nội dung 4
Quyết định quản lý
IV.A.1 Nhận biết đượcKhái niệm Quyết địnhQuản lý; Phân loại quyếtđịnh quản lý; Đặc trưngcủa quyết định quản lý;
Chức năng của quyếtđịnh quản lý;
IV.A2 Nhận biết cácbước của quy trình raquyết định quản lý; Cácphương pháp ra quyếtđịnh quản lý; Tổ chứcthực hiện quyết địnhquản lý
IV.B.1 Hiểuđược khái niệmQuyết định Quảnlý; Phân loạiquyết định quảnlý; Đặc trưng củaquyết định quảnlý; Chức năngcủa quyết địnhquản lý;
IV.B.2 Hiểuđược các bướccủa quy trình raquyết định quảnlý; các phươngpháp ra quyếtđịnh quản lý; Tổchức thực hiệnquyết định quảnlý
IV.C.1 Phân tíchđược khái niệmQuyết định Quản lý;Phân loại quyết địnhquản lý; Đặc trưngcủa quyết định quảnlý; Chức năng củaquyết định quản lý;IV.C.2 Phân tíchđược các bước củaquy trình ra quyếtđịnh quản lý; cácphương pháp ra quyếtđịnh quản lý; Tổ chứcthực hiện quyết địnhquản lý
Nội dung 5 V.A.1.Nhận biết được V.B.1.Hiểu V.C.1.Phân tích
Trang 6được kháiniệm, yêu cầucủa nguyên tắcquản lý cơ bản;
V.B.2 Hiểu
phương phápquản lý
được khái niệm,yêu cầu của nguyêntắc quản lý cơ bản;V.C.2 Phân tíchđược các phươngpháp quản lý
3.2.2 Bảng tổng hợp mục tiêu chi tiết
Mục tiêu
Nội dung
Nội dung 1 I.A.1.Nhận biết
khái niệm quản lýI.A.2 Nhận biếtvai trò của quản lýtrong đời sống xãhội
I.A3 Nhận biết vềngười quản lý
I.A.4 Nhận biếtđược Khái niệm vàphân loại môitrường quản lý;
Ảnh hưởng củamôi trường đến sựphát triển của tổchức; Môi trường
vĩ mô;Môi trường
vi mô
I.A.5 Nhận biếtđược Đối tượng,nhiệm vụ, phươngpháp nghiên cứukhoa học quản lý
I.B.1.Hiểu vềKhái niệm quảnlý
I.B2 Hiểu đựợcvai trò của quản
lý trong đời sống
xã hộiI.B3 Hiểu đượckhái niệm, vaitrò, kỹ năng vàyêu cầu củangười quản lýI.B.4 Hiểu đượcKhái niệm vàphân loại môitrường quản lý;
Ảnh hưởng củamôi trường đến
sự phát triển của
tổ chức; Môitrường vĩ mô;Môitrường vi mô
I.B.5 Hiểu đượcĐối tượng, nhiệm
I.C.1.Phân tíchđược quản lý là gì
I.C.2.Phân tíchđựợc vai trò củaquản lý trong đờisống xã hội
I.C3.Phân tíchđược khái niệm,vai trò, kỹ năng vàyêu cầu của ngườiquản lý
I.C.4 Phân tíchđược Khái niệm vàphân loại môitrường quản lý;
Ảnh hưởng củamôi trường đến sựphát triển của tổchức; Môi trường
vĩ mô;Môi trường
vi mô
I.C.5 Phân tíchđược Đối tượng,nhiệm vụ, phương
Trang 7I.A.6 Nhận biếtđược Đặc điểm củakhoa học quản lý
vụ, phương phápnghiên cứu khoahọc quản lýI.B.6 Hiểu đượcĐặc điểm củakhoa học quản lý
pháp nghiên cứukhoa học quản lýI.C.6 Phân tíchđược Đặc điểm củakhoa học quản lý
Nội dung 2 II.A1.Biết về các
tư tưởng quản lýthời kì cổ đại;
II.A2 Biết về Các
thuyết quản lý thời
kỳ tư bảnII.A3 Tư tưởngquản lý của cácnhà kinh điển củachủ nghĩa Mác-Lênin
II.B1 Hiểu vềcác tư tưởng quản
lý thời kì cổ đại;
II.B2 Hiểu vềcác thuyết quản
lý thời kỳ tư bảnII.B3 Hiểu về Tưtưởng quản lýcủa các nhà kinhđiển của chủnghĩa Mác-Lê nin
II.C1.Phân tíchđựợc các tư tưởngquản lý thời kì cổđại;
II.C2 Phân tích
được các cácthuyết quản lý thời
kỳ tư bảnII.C3 Phân tíchđược các tư tưởngquản lý của cácnhà kinh điển củachủ nghĩa Mác-Lênin
Nội dung 3 III.A1.Nhận biết
được khái niệmchức năng quản lý,quá trình quản lý
và chu trình quảnlý;
III.A2.Nhận biếtđược các chứcnăng quản lý
III.B.1.Nhận biếtđược khái niệmchức năng quản
lý, quá trình quản
lý và chu trìnhquản lý;
III.B.2.Nhận biếtđược các chứcnăng quản lý
III.C1.Phân tíchđược khái niệmchức năng quản lý,quá trình quản lý
và chu trình quảnlý;
III.C2 Phân tíchđược các chứcnăng quản lý
Nội dung 4 IV.A.1 Nhận biết
được Khái niệmQuyết định Quảnlý; Phân loại quyếtđịnh quản lý; Đặc
IV.B.1 Hiểuđược khái niệmQuyết định Quảnlý; Phân loạiquyết định quản
IV.C.1 Phân tíchđược khái niệmQuyết định Quảnlý; Phân loại quyếtđịnh quản lý; Đặc
Trang 8trưng của quyếtđịnh quản lý; Chứcnăng của quyếtđịnh quản lý;
IV.A2 Nhận biếtcác bước của quytrình ra quyết địnhquản lý; Cácphương pháp raquyết định quản lý;
Tổ chức thực hiệnquyết định quản lý
lý; Đặc trưng củaquyết định quảnlý; Chức năngcủa quyết địnhquản lý;
IV.B.2 Hiểuđược các bướccủa quy trình raquyết định quảnlý; các phươngpháp ra quyếtđịnh quản lý; Tổchức thực hiệnquyết định quảnlý
trưng của quyếtđịnh quản lý; Chứcnăng của quyếtđịnh quản lý;IV.C.2 Phân tíchđược các bước củaquy trình ra quyếtđịnh quản lý; cácphương pháp raquyết định quản lý;
Tổ chức thực hiệnquyết định quản lý
Nội dung 5 V.A.1.Nhận biết
được khái niệm,yêu cầu củanguyên tắc quản
lý cơ bản;
V.A.2 Nhận biếtđược các phươngpháp quản lý
V.B.1.Hiểuđược khái niệm,yêu cầu củanguyên tắcquản lý cơ bản;
V.B.2 Hiểu
phương phápquản lý
V.C.1.Phân tíchđược khái niệm,yêu cầu củanguyên tắc quản
lý cơ bản;
V.C.2 Phân tíchđược các phươngpháp quản lý
4 Tóm tắt nội dung học phần
Học phần đề cập đến các vấn đề chung nhất của quản lý: Vai trò của quản lý trong tổ
chức, khái niệm QL, người QL, môi trường QL, đặc điểm, đối tượng, nhiệm vụ,phương pháp nghiên cứu của khoa học quản lý; Sự phát triển của các tư tưởng và họcthuyết quản lý; quyết định quản lý, các nguyên tắc và phương pháp quản lý
5 Nội dung chi tiết học phần
Chương 1: Nhập môn khoa học quản lý
1.1 Khái niệm quản lý
1.2 Vai trò của quản lý trong đời sống xã hội
1.3 Người quản lý
1.3.1.Khái niệm người QL
Trang 91.3.2.Phân loại người QL
1.3.3 Các vai trò của người quản lý
1.4 Môi trường QL
1.4.1 Khái niệm và phân loại môi trường quản lý
1.4.2 Ảnh hưởng của môi trường đến sự phát triển của tổ chức
1.5 Đối tượng, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứu khoa học quản lý
1.5.1.Đối tượng của Khoa học Quản lý
1.5.2 Nhiệm vụ của Khoa học Quản lý
1.5.3 Phương pháp nghiên cứu Khoa học Quản lý
1.6 Đặc điểm của khoa học quản lý
1.6.1 Khoa học quản lý là một khoa học có tính ứng dụng
1.6.2 Khoa học quản lý là môn khoa học có tính liên ngành, liên bộ môn, có sựgiao thoa của nhiều môn khoa học khác
Chương 2: Sự phát triển của tư tưởng và học thuyết QL
2.1 Tư tưởng quản lý thời kì cổ đại
2.1.1.Tư tưởng quản lý thời cổ đại Hy Lạp
2.1.2 Tư tưởng quản lý thời cổ Trung Hoa
2.1.3 Tư tưởng quản lý thời phong kiến Việt Nam
2.2 Các thuyết quản lý thời kỳ tư bản
2.2.1.Thuyết quản lý khoa học: Thuyết QL của Frededric W.Taylor
2.2.2 Các thuyết quản lí hành chính của Henry Fayol
2.2.3.Thuyết QL Bàn giấy (quan liêu) của Max Weber
2.2.4 Thuyết X và thuyết Y của Douglas Mc Gregor
2.2.5 Lý thuyết nhóm lao động và quan hệ xã hội trong quản lý của Mary PakerFollet
2.2.6 Lý thuyết tâm lý xã hội và năng xuất lao động trong tổ chức của EltonMayo
2.2.7 Lý thuyết định lượng (lý thuyết hệ thống )về quản lý
2.2.8 Lý thuyết Z của William Ouchi
2.2.9 Thuyết Kaizen của Masaaki Imai
2.2.10 Thuyết quản lý tổng hợp của Peter Druker
2.3 Tư tưởng quản lý của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lê nin
2.3.1.Tư tưởng quản lý trong chủ nghĩa Mác-Lê nin
2.3.2.Tư tưởng quản lý của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Chương 3: Chức năng quản lý
3.1 Khái niệm chức năng quản lý, quá trình quản lý và chu trình quản lý
3.1.1 Chức năng quản lý
Trang 103.2.4 Chức năng kiểm tra
3.2.5 Mối quan hệ giữa các chức năng quản lí
Chương 4: Quyết định quản lý
4.1 Một số vấn đề chung về Quyết định quản lý
4.1.1.Khái niệm
4.2.2 Phân loại quyết định quản lý
4.1.3 Đặc trưng của quyết định quản lý
4.2.4.Chức năng của quyết định quản lý
4.2 Quy trình ra và tổ chức thực hiện quyết định quản lý
4.2.1 Các bước của quy trình ra quyết định quản lý
4.2.2 Các phương pháp ra quyết định quản lý
4.2.3 Tổ chức thực hiện quyết định quản lí
Chương 5: Nguyên tắc và phương pháp quản lý
5.1.Các nguyên tắc cơ bản trong quản lý
5.1.1 Khái niệm, yêu cầu của nguyên tắc QL
5.1.3 Các nguyên tắc quản lý cơ bản
5.2 Các phương pháp quản lý
5.2.1.Khái niệm
5.2.2.Vai trò của phương pháp quản lý
5.2.3.Phân loại các phương pháp quản lý
5.2.4 Một số phương pháp quản lý thường dùng
6 Tài liệu học tập
6.1 Tài liệu chính
1 Nguyễn Thành Vinh (2012).Khoa học quản lý Đại cương NXBGD Việt Nam
6.2 Tài liệu tham khảo
(1) Đoàn Thị Thu Hà (chủ biên), (Trường Đại học Kinh tế quốc dân), Giáo trình(2) Nguyễn Cảnh Chất (2002), Tinh hoa quản lý, NXB Lao động
(3) Peter Drucker (1997), Những thách thức của quản lý trong thế kỷ XXI, NXB trẻThành phố Hồ Chí Minh, 2003
7 Hình thức tổ chức dạy học
Trang 11Tự học/tự nghiên cứu
7.2 Lịch trình cụ thể cho từng nội dung
Tuần 1: Nhập môn khoa học quản lý
Hình thức tổ chức
dạy học
Số giờ TC
Nội dung chính Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi chú
Lí thuyết 03 1.1.Khái niệm quản lý
1.2 Vai trò của quản lýtrong đời sống XHl.3 Người quản lý1.4 Môi trường quản lý
- Nhận biết đượcnhững lĩnh vựccủa tổ chức màchủ thể quản lýtác động tới? (GVcung cấp thông tin)
- Phân tích kháiniệm quản lý?
Trang 12(Đọc Chương 1)
6.1.1 Vai trò của Quản
lý trong đời sống
xã hội? (Đọc sách6.1.1- Chương 1.)
- Xác định được 3cấp độ của môi
trường vĩ mô, vi
mô và môi trườngnội bộ trong tổchức?
Thực hành/Xêmina 01 GV giao bài tập thảo
luận
- Cho SV chuẩn bị
và thảo luận nhóm
Tự học/Tự NC 02 Môi trường quản lý 1.Khái niệm và
phân loại môitrường quản lý
2 Ảnh hưởng củamôi trường đến sựphát triển của tổ
Tư vấn Liên hệ bối cảnh thực
tiễn giữa sự ảnh hưởngcủa môi trường với hiệuquả quản lý của chủ thểquản lý
Đọc một số cáccuốn sách viết về
kỹ năng quản lý,lãnh đạo củaHenry Mingbert,Cacnegie,
Bilgate…
Tuần 2: Nhập môn khoa học quản lý
Trang 13Hình thức tổ chức
dạy học
Số giờ TC
Nội dung chính Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi chú
Lí thuyết 3 1.5.Đối tượng, nhiệm vụ,
phương pháp nghiên cứukhoa học quản lý
1.6 Đặc điểm của khoahọc quản lý
- Xác định đối tượng,phương pháp củaKHQL
- Nêu các đặc điểmcủa KHQL
Đọc 6.1.1- Chương 2
Thực
hành/Xêmina/Thí
nghiệm …
1 Lập bảng phân biệt giữa
đối tượng của Quản lý vàKhoa học quản lý
Đọc 6.1.1- Chương 2
Tự học/Tự NC 1
KT – ĐG Kiểm tra 15phút bài cũ Yêu cầu kiểm tra bài
theo danh sách gọiSV
Nội dung chính Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi chú
Lí thuyết 3 2.1.Giới thiệu lịch sử các
tư tưởng quản lý thời kì
cổ đại2.2 Tổng kết lại các nộidung chính của các tưtưởng, học thuyết quản lýtrên 2 phương diện:
+ Tiến trình phát triểncác tư tưởng quản lý;
+ Mỗi một tư tưởng quản
lý thời kỳ cổ đại đều có
ưu và nhược điểm củanó
- SV đọc Chương 3, 6.2.3
6.11 Sau khi SV đã thựchành phần bài tập thì
GV sẽ tổng kết hếtchương 2
