LỄ HỘI CHỌI TRÂU Ở ĐỒ SƠN

Việt Nam rất đa dạng về lễ hội và phong tục tập quán, đó là nét đặc sắc riêng của dân tộc ta. Lễ hội là hình thức sinh hoạt văn hóa tổng hợp mang tính cộng đồng sâu sắc, là đỉnh cao của sự hòa hợp, đoàn kết vì một sự nghiệp chung cho sự phồn vinh của quê hương đất nước. Lễ hội ngày nay đang cần hội nhập, bảo tồn và phát huy các giá trị của dân tộc mà ông cha ta đã để lại. Gần tới ngày lễ hội là mọi người lại náo nức chờ đợi để được vui chơi, giải trí sau một năm làm lụm vất vả và cũng mong cầu cho một năm suôn sẻ, cuộc sống tốt đẹp hơn. Hiện nay, cả nước có tổng 7.966 lễ hội thì trong đó có 7.039 (khoảng 88,36%) lễ hội về dân gian. Và lễ hội dân gian có tỷ lệ lớn nhất bao trùm hầu hết các làng xã Việt Nam. Lễ hội Chọi Trâu đã để lại cho em nhiều cảm xúc cung bật riêng. Trâu gắn liền với nước Việt Nam qua nền nông nghiêp lúa nước, hình ảnh những con trâu sẽ dễ thấy ở trên các đồng ruộng với những người nông dân, và trâu như là người bạn gắn bó lâu đời với người dân. Cơ nghiệp của nhà nông gắn liền với con trâu. Vì là vật chủ lực trong công việc đồng áng nên kinh nghiệm chọn trâu của ông cha ta đã để lại: Con trâu là đầu cơ nghiệp Tận trâu, lấy vợ, làm nhà Trong ba việc ấy thực là khó thay. Có thể thấy rõ được vị trí của trâu trong lòng con người chúng ta thời bấy giờ. Trâu Việt Nam là trâu rừng thuần hóa được phân bố rộng khắp đất nước và trâu đã gắn bó với người cùng với sự ra đời của nền văn minh lúa nước. Do đó, lễ hội Chọi Trâu là đề tài được rất nhiều tác giả lựa chọn nghiên cứu. Lễ hội truyền thống nói chung và lễ hội chọi trâu của một số địa phương như Hải Phòng, Phú Thọ là sự quan tâm, tìm hiểu, nghiên cứu của em. Là cơ hội quý báu để em có thể bổ sung thêm nhiều kiến thức cho bản thân mình. Trong bài tiểu luận của mình em đã được sự giúp đỡ rất nhiều từ thầy, các anh chị khóa trước cũng như bạn bè người đã nghiên cức về Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn đã nhiệt tình chỉ bảo và giúp đỡ em hoàn thành bài báo cáo này. Do những hiểu biết của em còn hạn chế nên bài tiểu luận không thể tránh những sai sót. Và em sẽ cố gắng để hoàn thiện thật tốt về bài làm của mình. Em xin cảm ơn và mong thầy góp ý thêm ý kiến để em có thể hoàn thành tốt những bài tiểu luận sau.

ĐỀ TÀI: LỄ HỘI CHỌI TRÂU Ở ĐỒ SƠN

MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 4

1.Lí do chọn đề tài 4

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài: 5

3 Đối tượng nghiên cứu 5

4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài Error! Bookmark not defined 5 Dự kiến những kết quả sau khi nghiên cứu 5

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ LỄ HỘI 6

1 Khái quát chung về lễ hội 6

1.1 Khái niệm về lễ hội 6

2 Phân loại lễ hội 8

2.1 Lễ hội truyền thống 8

2.2 Lễ hội hiện đại 9

CHƯƠNG II: LỄ HỘI CHỌI TRÂU ĐỒ SƠN 9

1 Khái quát Quận Đồ Sơn- Tp Hải Phòng 9

1.1 Đặc điểm vùng đất Đồ Sơn hiện nay 10

2 Lịch sử hình thành lễ hội 10

2.1 Lễ hội chọi trâu xưa và nay 11

2.1.1 Lễ hội chọi trâu ngày xưa 11

2.1.2 Chọi trâu ngày nay 12

3 Tác động của du lịch đối với lễ hội chọi trâu 17

3.1 Ảnh hưởng của lễ hội đối với hoạt động du lịch ở Đồ Sơn và mục đích tổ chức 18

3.1.1 Ảnh hưởng của lễ hội với hoạt động du lịch 18

3.1.2 Mục đích tổ chức 19

4 Kết quả đã đạt được của lễ hội chọi trâu 19

5 Những tồn tại của lễ hội chọi trâu và nguyên nhân 20

5.1 Tồn tại của lễ hội chọi trâu 20

5.2 Nguyên nhân của những tồn tại 21

6 Đánh giá về lễ hội 22

CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO GIÁ TRỊ LỄ HỘI 22

1 Giải pháp của nhà nước 22

2 Giải pháp của chính quyền địa phương Chính quyền và địa phương 23

3 Giải pháp của ban tổ chức lễ hội 24

KẾT LUẬN 26

LỜI CẢM ƠN 27

Tài liệu tham khảo……… 24

LỜI MỞ ĐẦU 1.Lí do chọn đề tài

Việt Nam rất đa dạng về lễ hội và phong tục tập quán, đó là nét đặc sắc riêng của dân tộc ta Lễ hội là hình thức sinh hoạt văn hóa tổng hợp mang tính cộng đồng sâu sắc, là đỉnh cao của sự hòa hợp, đoàn kết vì một sự nghiệp chung cho

sự phồn vinh của quê hương đất nước Lễ hội ngày nay đang cần hội nhập, bảo tồn và phát huy các giá trị của dân tộc mà ông cha ta đã để lại Gần tới ngày lễ hội là mọi người lại náo nức chờ đợi để được vui chơi, giải trí sau một năm làm lụm vất vả và cũng mong cầu cho một năm suôn sẻ, cuộc sống tốt đẹp hơn Hiện nay, cả nước có tổng 7.966 lễ hội thì trong đó có 7.039 (khoảng 88,36%)

lễ hội về dân gian Và lễ hội dân gian có tỷ lệ lớn nhất bao trùm hầu hết các làng xã Việt Nam Lễ hội Chọi Trâu đã để lại cho em nhiều cảm xúc cung bật riêng Trâu gắn liền với nước Việt Nam qua nền nông nghiêp lúa nước, hình ảnh những con trâu sẽ dễ thấy ở trên các đồng ruộng với những người nông dân,

và trâu như là người bạn gắn bó lâu đời với người dân Cơ nghiệp của nhà nông gắn liền với con trâu Vì là vật chủ lực trong công việc đồng áng nên kinh nghiệm chọn trâu của ông cha ta đã để lại:

Con trâu là đầu cơ nghiệp Tận trâu, lấy vợ, làm nhà Trong ba việc ấy thực là khó thay

Có thể thấy rõ được vị trí của trâu trong lòng con người chúng ta thời bấy giờ Trâu Việt Nam là trâu rừng thuần hóa được phân bố rộng khắp đất nước

và trâu đã gắn bó với người cùng với sự ra đời của nền văn minh lúa nước Do

đó, lễ hội Chọi Trâu là đề tài được rất nhiều tác giả lựa chọn nghiên cứu Lễ hội truyền thống nói chung và lễ hội chọi trâu của một số địa phương như Hải Phòng, Phú Thọ là sự quan tâm, tìm hiểu, nghiên cứu của em Là cơ hội quý báu để em có thể bổ sung thêm nhiều kiến thức cho bản thân mình Trong bài tiểu luận của mình em đã được sự giúp đỡ rất nhiều từ thầy, các anh chị khóa trước cũng như bạn bè người đã nghiên cức về Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn đã nhiệt tình chỉ bảo và giúp đỡ em hoàn thành bài báo cáo này

Do những hiểu biết của em còn hạn chế nên bài tiểu luận không thể tránh những sai sót Và em sẽ cố gắng để hoàn thiện thật tốt về bài làm của mình Em xin cảm ơn và mong thầy góp ý thêm ý kiến để em có thể hoàn thành tốt những bài tiểu luận sau

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài:

- Tìm hiểu lễ hội Chọi Trâu, phong tục lễ hội từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao tinh thần lễ hội, bảo tồn bản sắc du lịch lễ hội

- Trên cơ sở tìm hiểu các lễ hội truyền thống dân tộc báo cáo có mục đích nghiên cứu của lễ hội truyền thống tác động qua thị trường Qua đó nâng cao

và phát triển giá trị của các lễ hội trong thời đại mới

3 Đối tượng nghiên cứu

Lễ hội Chọi Trâu – Đồ Sơn – Hải Phòng

4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Tìm hiểu qua các tài liệu như sách báo, internet, vivi, tạp chí, để làm rõ các điều kiện hình thành của lễ chọi trâu, chọn lọc để có cái nhìn khái quát về vấn đề cần nghiên cứu từ đó định hướng, giải pháp phát triển du lịch mang hiệu quả cao, mang tính khoa học và thực tiễn nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của các lẽ hội ở Hải Phòng

5 Dự kiến những kết quả sau khi nghiên cứu

- Tìm hiểu lễ hội truyền thống để báo cáo những nghiên cứu về khái niệm đó

- Mô tả được truyền thống của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn

- Phân tích được những sự biến đổi trong các lễ hội truyền thống này

- Đặt ra những vấn đề cần thiết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa ở các lễ hội của người Đồ Sơn

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Khái quát chung về lễ hội

Mùa xuân là mùa của sự nảy nở sinh sôi của vạn vật, lễ hội mùa xuân có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa của người dân Việt Nam Xuân về thì mọi người lại cùng nhau họp mặt vui chơi, là thời điểm thích hợp nhất để người Việt trở về với cuội nguồn qua những lễ hội và cầu mong năm mới có cuộc sống ấm no bình an, hạnh phúc

Lễ hội nước ta thật đa dạng và phong phú Không có nơi nào ở Việt Nam là không có lễ hội Có khoảng 500 lễ hội lớn nhỏ trải dài khắp đất nước Mỗi lễ hội là một nét giá trị đặc trưng riêng, nhưng bao giờ cũng hướng về một đối tượng linh thiêng và những người có công với đất nước như cácvị anh hùng chống giặc ngoại xâm, hay những vị thần thánh phù hộ, chống thiên tai, cứu nhân độ thế đem lại lòng tin cho người dân Qua đó truyền lại cho thế hệ trẻ hiểu được công lao tổ tiên, thêm tự hào về truyền thống quê hương, đất nước của mình Trong lễ hội, mỗi người tự cảm nhận được những giá trị của tâm hồn Việt Có thể nói, lễ hội là môi trường đóng góp phần giáo dục con người nhận thức về truyền thống văn hóa dân tộc để từ đó xây dựng môi trường sinh thái văn hóa ngày càng khởi sắc, trong su thế của thế kỷ XXI- kỷ nguyên của thế kỷ toàn cầu hóa

1.1 Khái niệm về lễ hội

Lễ hội là một hiện tượng văn hóa tổng hợp được hình thành và phát triển trong điều kiện địa lý, lịch sử, văn hóa và kinh tế nhất định, gắn với những đặc điểm văn hóa cộng đồng Cũng giống như khái niệm “văn hóa” khái niệm “lễ hội” cũng được nhà nghiên cứu định nghĩa khác nhau

Tác giả Alassandro Falassi đã nhận định rằng: “Lễ hội là hoạt động kỉ niệm định kỳ biểu thị thế giới quan của một nền văn hóa hay nhóm xã hội thông qua hành lễ, diễn xướng nghi lễ và trò chơi truyền thống”.[2]

Theo tác giả M.Bakhtin đã định nghĩa lễ hội: “Thực chất lễ hội là cuộc sống được tái hiện dưới hình thức tế lễ và trò diễn, đó là cuộc sống lao động, chiến đấu của cộng đồng cư dân Tuy nhiên, bản thân cuộc sống không thể trở thành

lễ hội được nếu như chính nó không được thăng hoa, liên kết là quy tụ lại thành

thế giới của tâm linh, tư tưởng của các biểu tượng vượt lên trên thế giới của phương tiện và điều kiện tất yếu; đó là thế giới, là cuộc sống thứ hai thoát ly tạm thời thực tại, đạt tới hiện thực lí tưởng mà ở đó mọi thứ đều trở nên đẹp

đẽ, lung linh, siêu việt và cao cả”.[17]

Đó là hai định nghĩa khác nhau của học giả nước ngoài, còn tại Việt Nam

trong cuốn “Địa lý du lịch” tác giả Nguyễn Minh Tuệ cho rằng: “Lễ hội là một loại sinh hoạt văn hóa tổng hợp hết sức đa dạng và phong phú, là một kiểu sinh hoạt tập thể của nhân dân sau thời gian lao động mệt nhọc hoặc một dịp để con người hướng về một sự kiện lịch sử trọng đại: ngưỡng mộ tổ tiên, ôn lại truyền thống hoặc là để giải quyết những nỗi âu lo, những khao khát, ước mơ

mà cuộc sống thực tại chưa giải quyết được”[12, 67]

Tác giả Hoàng Phê thì nhận định về lễ hội: “Lễ hội là cuộc vui chung có tổ chức, có các hoạt động lẽ nghi mang tính văn hóa truyền thống”.[2]

Tuy cách diễn đạt có khác nhau nhưng các ý kiến trên đều thống nhất ở mặt nội dung: lễ hội là cuộc đời thứ hai bên cạnh cuộc đời thực; là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật của một cộng đồng người; là lí tưởng khác vọng cuộc đời Lễ hội bao gồm cả mặt vật chất và tinh thần, là dịp để mọi người tụ hộp sau một năm lao động vất vả , là thời gian để mọi người vui chơi, cùng nhau hướng về cuội nguồn, ông bà tổ tiên theo truyền thống “uống nước nhớ nguồn”

Lễ hội có phần lễ và phần hội

Phần lễ mang ý nghĩa tạ ơn, cầu xin thần linh một năm mùa màng tốt tươi, mong những đều tốt lành trong cuộc sống Căn cứ vào cấu trúc của hệ thống văn hóa, có ba loại lễ hội: lễ hội liên quan đến tự nhiên, lễ hội tưởng nhớ công

ơn những người có công với Tổ quốc, lễ hội tôn giáo và văn hóa

Phần hội gồm các trò chơi phong phú với sự tụ họp đông đảo người dân của một làng, xã đem lại lợi ích tinh thần cho các thành viên trong cộng đồng và còn thu hút khách tham quan để góp thêm thu nhập cho người dân trong tỉnh Phần hội có đa dạng trò chơi giải trí như thi bắt vịt, đua thuyền, kéo co, chọi gà, chọi trâu…

Trong cuốn “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam” tác giả Trần Ngọc Thêm nhận xét về lễ hội như sau:

- “Phần lễ mang ý nghĩa cẫu xin và tạ ơn: Tạ ơn và cầu xin thần linh bảo trợ cho cuộc sống của mình…”[8,303]

- “Phần hội gồm các trò chơi giải trí hết sức phong phú, phần lớn được xuất phát từ những ước vọng thiêng liêng của con người nông nghiệp”.[8,303] Như

vậy, lễ và hội là một thể thống nhất, không thể chia tách; Lễ là nội dung, Hội

là hình thức; Lễ là phần Đạo, Hội là phần Đời; Lễ là công mệnh, Hội là công cảm; Hội gắn liền với Lễ và chịu sự quy định nhất định

2 Phân loại lễ hội

Lễ hội được phân thành nhiều loại khác nhau Có thể phân loại lễ hội theo niên đại, gần gũi với phân kỳ lịch sử dân tộc Việt Nam, hoặc phân loại lễ hội theo từng thành tố riêng biệt, hay theo cấu tạo các thành tố khác nhau Tuy nhiên, dù phân loại theo tiêu chí lựa chọn nào, cũng đều có những yếu tố hợp

lý và hạn chế nhất định Thống kê các loại lễ hội trên địa bàn cả nước và chia thành các loại như sau: Lễ hội dân gian; lễ hội tôn giáo; lễ hội lịch sử cách mạng; lễ hội du nhập từ nước ngoài và một số lễ hội khác.Lễ hội dân gian gồm

có 7.039 lễ hội, chiếm 88, 36%

Lễ hội tôn giáo gồm có 5.449 lễ hội, chiếm 6,82%

Lễ hội lịch sử cách mạng gồm có 332 lễ hội, chiếm 4,16%

Lễ hội du nhập từ nước ngoài gồm có 10 lễ hội, chiếm 0,12%

Lễ hội khác có 40 lễ hội, chiếm 0,50%

Tổng cộng cả nước có 327 lễ hội do cấp tỉnh quản lý Cấp bộ quản lý 8 lễ hội

Theo cách gọi đã nêu trên, có thể hiểu lễ hội dân gian đồng nhất với khái niệm lễ hội truyền thống vì đây là những lễ hội gắn bó mật thiết nhất đối với đời sống văn hóa tinh thần của đại đa số người dân ở khắp các vùng miền Việt Nam

2.1 Lễ hội truyền thống

Lễ hội truyền thống là loại hình sinh hoạt văn hoá, sản phẩm tinh thần của người dân được hình thành và phát triển trong quá trình lịch sử Lễ hội là sự kiện tưởng nhớ, tỏ lòng tri ân công đức của các vị thần đối với cộng đồng dân tộc Lễ hội là dịp con người được trở về nguồn cội tự nhiên hay nguồn cội của dân tộc đều có ý nghĩa thiêng liêng trong tâm trí mỗi người Lễ hội thể hiện sức mạnh cộng đồng làng xã, địa phương hay rộng hơn là quốc gia dân tộc Họ thờ chung vị thần, có chung mục tiêu đoàn kết để vượt qua gian khó, giành cuộc sống ấm no, hạnh phúc.Lễ hội cũng là nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ những giá trị văn hoá vật chất và tinh thần của mọi tầng lớp dân cư; là hình thức giáo dục, chuyển giao cho các thế hệ sau biết giữ gìn, kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống quý báu của dân tộc theo cách riêng, kết hợp giữa yếu

tố tâm linh và các trò chơi đua tài, giải trí Lễ hội là dịp con người được giải toả, dãi bày phiền muộn, lo âu với thần linh, mong được thần giúp đở để có thể vượt qua những thử thách đến với ngày mai tươi sáng hơn

2.2 Lễ hội hiện đại

Lễ hội hiện đại được hình thành trong năm 1945 Chủ yếu gắn liền với nhân vật và sự kiện lịch sử liên quan đến cách mạng: Ngày quốc khánh 2-9, ngày 30-

4 ngày giải phóng miền nam Lễ hội văn hoá thể thao, liên hoan du lịch, hội chợ, Festival, Canaval là những hình thức của lễ hội hiện đại Ví dụ: Festival Huế, Festival Hoa, Canaval Hạ Long, Lễ hội pháo hoa Đà Nẵng Đây là những hoạt động mang tính quảng bá hình ảnh du lịch gắn với việc phát triển kinh tế của vùng miền hay ngành nghề mục đích chủ yếu là khuếch trương quảng bá sản phẩm, hình ảnh, thương hiện và tôn vinh những giá trị của địa phương, những lễ hội này phản ánh nhu cầu và xu thế phát triển của thời đại mới

CHƯƠNG II: LỄ HỘI CHỌI TRÂU ĐỒ SƠN

1 Khái quát Quận Đồ Sơn- Tp Hải Phòng

Hải Phòng là một thành phố lớn có diện tích đất liền: 1.561,8 km2 Là thành phố đông dân thứ 3 ở Việt Nam sau Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh Hải Phòng được gọi là đất cảng hay thành phố Cảng Đây là 1 trong 5 thành phố trực thuộc trung ương tại Việt Nam Không chỉ là một thành phố cảng công nghiệp, Hải Phòng còn là một trong những nơi có tiềm năng du lịch rất lớn Hải Phòng hiện lưu giữ nhiều nét hấp dẫn về kiến trúc truyền thống với các chùa, đình, miếu cổ và kiến trúc tân cổ điển Pháp tọa lạc trên các khu phố cũ Đồng thời Hải Phòng còn có nhiều lễ hội trong đó nổi tiếng là lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn

H 1: Bản đồ Hải Phòng Nguồn: GALAXYLANDS.COM.VN

1.1 Đặc điểm vùng đất Đồ Sơn hiện nay

Quận Đồ Sơn thành phố Cảng Hải Phòng thành lập theo Nghị định số 145 NĐ/CP ngày 19/2/2/2002 của Chính phủ gồm 7 phường: Ngọc Xuyên, Ngọc Hải, Vạn Hương, Vạn Sơn, Bàng La, Hợp Đức, Minh Đức Dân số 46.024 tính đến ngày 31/8/2012 Quận Đồ Sơn biển Đồ Sơn với bãi cát khá mịn, với nhiều loại cây như phi lao, bàng, dừa trồng ven bờ và hệ thống nhà hàng – khách sạn tương đối hoàn chỉnh Quận Đồ Sơn cách thành phố Hải Phòng 22km về hướng Đông Nam và là một bán đảo nhỏ nối dài ra biển tới 5km Về phía Tây và Tây Bắc quận Đồ Sơn giáp với huyện Kiến Thụy, các hướng còn lại giáp với biển Đông và ở khu vực này rất thu hút khách Hằng năm Đồ Sơn còn nổi tiếng lễ hội chọi trâu độc đáo vào ngày 9 tháng 8 âm lịch Là người Việt Nam, dù chưa một lần được đến Đồ Sơn, nhưng ai cũng biết Đồ Sơn qua câu ca dao:

“Dù ai buôn đâu, bán đâu Mồng chín tháng tám chọi trâu thì về

Dù ai bận rộn trăm nghề Mồng chín tháng tám thì về chọi trâu”

Đến với lễ hội người dân được hòa mình trong không gian linh thiêng và mọi người đều sống tích cực hơn, thoải mái hơn sau những ngày làm việc căng thẳng không có thời gian vui chơi

2 Lịch sử hình thành lễ hội

Lễ hội chọi trâu đã có từ lâu đời Không ai biết lễ hội được hình thành từ lúc nào chỉ biết ông bà từ nhỏ đã được truyền lại lễ hồi từ lâu đời Ảnh hưởng, sức lôi cuốn của lễ hội này đã thu hút nhân dân thành phố Hải Phòng và nhân dân nhiều nơi trong nước, ngoài nước Tháng 3 năm Giáp Ngọ(2014) thành phố Hà

Nội mở hội chọi trâu sân vận động Phúc Thọ với quy mô lớn nhưng do quá mới nên không nhận được sự tán đồng của người dân.Lễ hội chọi trâu truyền thống của Đồ Sơn được tổ chức từ trước năm 1945 Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2013

H 2: Lễ hội chọi trâu xưa Nguồn: Cẩm nan Hải Phòng (Gin)

2.1 Lễ hội chọi trâu xưa và nay

2.1.1 Lễ hội chọi trâu ngày xưa

Lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn có phần lễ, phần hội rất đa dạng nhưng hấp dẫn nhất là phần hội Chọi trâu Lễ hội bắt đầu từ 1 tháng 6 đến hết ngày rằm tháng Tám âm lịch hằng năm Nhưng trên thực tế, từ chiều ngày 29 tháng 7 cho đến hết ngày 30 tháng 7 Âm lịch, nhân dân hàng tổng đã làm lễ cáo yết, cung nghinh duệ hiệu cùng bát hương đá từ nghề Nghè ở Vạn Hương, là chính từ thờ Điểm Tước thần vương, chủ thần của cả tổng Đồ Sơn về đình Công phụng thờ suốt

cả thời gian lễ hội Đến ngày rã đám mới rước về đền Nghè lễ tạ Hội chọi trâu

là một mắc xích trong lễ hội và là khâu chủ yếu, là tâm điểm của lễ hội Có những người dân không ngại đường xá xa xôi chỉ đến để được chiêm ngưỡng phần hội đầy kich tính đáng nhớ

H 3: Lễ hội chọi trâu xưa Nguồn: ASEAN Traveller (Mai Kim Thành)

Thuở ban đầu chỉ có 2 trâu chọi Sau này dân cư đông đúc nên xã Đồ Sơn

đã có 3 thôn: Đoài, Đông, Nam chia làm 6 giáp với tên: Mạnh, Trọng, Phú, Quý, Khang, Ninh Xã Đồ Hải có 4 giáp mang tên Đông, Tây, Nam, Bắc Xã Ngọc Xuyên có 2 giáp mang tên Nam, Bắc Tổng cộng có 12 giáp, mỗi giáp có một trâu dự hội để sau khi thi đấu, hàng giáp phải có trâu để thịt chia cho người trong giáp Thịt trâu tế thần gọi là thần hệ, được con người rất quý vì nó có ý nghĩa linh thiêng Bây giờ cũng thế, mỗi kg thịt trâu đoạt giải nhất có giá hàng chục triệu đồng Sới chọi trâu ban đầu rất nhỏ và sơ sài cho đến thế kỷ XIX, dân số Đồ Sơn phát triển nên đã được xây dựng rất khang trang, rộng rãi có rất nhiều chỗ đễ mọi người dự và còn có hàng rào sắt xung quanh bảo vệ Số ghế ngồi lên đến 2 vạn nhưng vẫn không đủ chỗ mỗi khi tới dịp lễ hội Có nhiều người có vé nhưng dành ngồi xem qua truyền hình trực tiếp Và sau khi kết thúc phần hội các cụ thôn Đông bàn kín mua một con trâu khác để lấy thịt tế thần, chia cho dân, còn trâu thắng nuôi dấu để sang năm dự hội

2.1.2 Chọi trâu ngày nay

Phần lễ được tổ chức với nhiều nghi lễ rất quan trọng, một trong số đó là lễ dâng hương dượng cờ thể hiện niềm văn hóa tâm linh mở đầu cho các hoạt động truyền thống của lễ hội được người dân lưu truyền và chân trọng từ bao đời nay Nghi lễ tiêp tục được thực hiện tại đền thờ Nam Hải Đại Thần Vương ở Đảo Dấu đây là ngôi đền rất linh thiêng với người dân Đồ Sơn và ngư dân Duyên Hải Bắc Bộ bởi trong tâm thức của người dân nơi đây Đức Nam Hải Đại Thần Vương là vị thần bảo hộ, phù hộ các ngư dân ra khơi được thuận buồm xuôi gió vì vậy lễ dâng hương được tổ chức tại dây để xin phép thời tiết thuận hòa, lễ hội chọi trâu được diễn ra suôn sẻ Với ý nghĩa là để tưởng nhớ

những công ơn của vị thần, góp phần bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống của người Hải Phòng

Lễ hội ngày nay không có gì khác nhiều so với ngày xưa Từ việc chọn trâu, chăm sóc trâu đến khi thi đấu vẫn giống so với cha ông ngày xưa Nhưng cũng

có những cải biến phù hợp với xu hướng xã hội bấy giờ Lễ được tổ chức vào mùa thu mùng 9 tháng 8 (âm lịch) hằng năm Nhờ sự cuống hút, hấp dẫn mà lễ hội đã lọt vào top 15 lễ hội cấp quốc gia Thi rước khi vào lễ hội sẽ có nghi thức múa trống chiên và múa cờ bắt buộc chào mừng lễ hội chọi trâu Thể hiện ý chí, nghị lực phi thường của người dân nơi đây chinh phục biển khơi đem về hoang nặng cá đầy cho cuộc sống ấm no hạnh phúc Tham dự lễ chọi trâu năm 2019

có 16 trâu đến từ 7 phường trên địa bàn quận Kiểm tra thì 16 trâu đều khỏe mạnh, trước khi kiểm tra lễ hội thì ban tổ chức đã kiểm tra nước tiểu của trâu

Do năm nay không bán vé lại được trùng lễ hội với ngày cuối tuần vì vậy đã có hàng vạn người đã tập trung tại trung tâm quận Đồ Sơn từ sớm Sau khi xong trận đấu trâu thua trận sẽ được đưa ra khu vực giết mổ Thịt trâu được đưa ra bán khoảng 2,5 triệu đồng/kg Xương, tiết, Xương của trâu chọi đều được bán với giá cao Tại khu vực giết mổ còn bán rau muống, khế chua, rau ngổ để phục

vụ chế biến thịt trâu của du khách

Nhờ những trận đấu nảy lửa, những màn biểu diễn đẹp mắt mà lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn đã thu hút được hàng trăm nghìn lượt du khách trong và ngoài tỉnh Thế nhưng ít ai biết biết rằng, để chọn được con trâu chọi chất lượng tham gia thi đấu thì người dân nơi đây phải bỏ ra không ít mồ hôi, công sức và tiền bạc Sau khi lễ hội kết thúc những con trâu tham gia dù thắng hay thua đều bị giết thịt Một con trâu không dược chọi hai lần, sau khi kết thúc lễ hội các trâu đề

bị mổ thịt để tế lễ trời đất, cầu mùa màng thuận hòa Người ta cũng tin rằng, nếu được ăn thịt trâu trong dịp lễ hội, sẽ gặp được nhiều may mắn

Việc xem “tướng trâu” cũng phải thật tinh tường, mà chỉ có dân trong nghề mới nắm được Trâu được chọn phải có tướng hùng dũng, độ gan lì và phải cách li với trâu cái để nhằm khôi phục tính hoang dã, đơn độc và giữ gìn tinh lực của trâu mộng Thời kì huấn luyện, chế độ ăn uống cũng phải nghiêm ngặt Hàm lượng dinh dưỡng trong thức ăn cũng được nâng cao khi gần đến ngày lễ hội Việc bảo vệ trâu chọi hết sức cẩn thận,tỉ mỉ để đến ngày hội trâu sẽ to, khỏe

đủ tiêu chuẩn cầm chắc đoạt giải nhất Trâu trọi là loài động vật hung dữ được con người thuần hóa thì sự hoang dã cũng dần biến mất vì vậy việc huống luyện trâu chọi vô cùng khó khăn.Tính hung tợn của trâu chọi được thể hiện ở đôi tròng mắt, mi mắt và một số đặc điểm khác như là khoan khoáy Trâu chọi tốt thường có cặp mi dày, tròng mắt thì vằng đỏ, da dày, có độ tuổi từ 19-12 năm

và có số đo vòng ngực đạt từ 190-200 cm Qua 30 năm khôi phục và phát triển

thì lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn ngày càng hoàng thiện về quy mô nâng

tầm về chất lượng đồng thời vẫn giữ nguyên những yếu tố dân gian giá trị văn

hóa truyền thống của cha ông để lại đưa lễ hội trở thành ngày hội của nhân dân,

thành điểm hẹn của các nhà nghiên cứu văn hóa, của du khách trong và ngoài

nước, thu hút hàng vạn người dân và du khách về dự vào ngày 9-8 âm lịch hằng

năm

Tình hình lễ chọi trâu 2020

Trước tình hình diễn biến phức tạp của dịch bệnh COVID-19, UBND quận Đồ

Sơn đã quyết định tạm dừng tổ chức Lễ hội chọi trâu truyền thống năm 2020

(gồm phần lễ và phần hội) để đảm bảo công tác phòng, chống dịch bệnh

COVID-19

Lễ hội chọi trâu có sự giao thoa giữa yếu tố văn hóa nông nghiệp với đồng bằng

với văn hóa cư dân ven biển; mang sắc thái riêng, gắn liền với thờ cúng thủy

thần với nghi lễ chọi và hiến sinh trâu; thể hiện bản sắc văn hóa, tinh thần cùng

thể chất đặc biệt của người dân miền biển hằng ngày đối diện với biển khơi và

bão tố và mưu sinh

H 5: Màn khai mạc lễ hội H 4: Cảnh chen nhau để mua vé

Nguồn: Báo Người lao động Nguồn: Cẩm nang Hải Phòng