- Qua dòng tâm tư với những bồn chồn thao thức, những hồi ức bâng khuâng, những nhắn nhủ trìu mến...trong đêm trước ngày khai trường lớp 1 của con trai, người mẹ đã thể hiện không chỉ tì[r]
Trang 1NGỮ VĂN LỚP 7- 2015
Tuần1
TIẾT1: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
I Đọc- tỡm hiểu chung
1 Đọc kể
2
Tỡm hểu chỳ thớch và thể loại
a Chú thích.
b Thể loại.
Thuộc kiểu VB nhật dụng
Thể loại bỳt kớ
3
Bố cục: 2 đoạn
- Đoạn 1: Từ đầu … đến ngày đầu năm học
ND: Tõm trạng của 2 mẹ con trong buổi tối trước ngày khai giảng
- Đoạn 2: Thực sự mẹ k0 lo lắng … đến hết
ND: ấn tượng tuổi thơ và liờn tưởng của mẹ
II Đọc- tỡm hiểu nội dung
1.Diễn biến tõm trạng của người mẹ trong đờm trước ngày khai trường của con.
- Cảm nhận được sõu sắc diễn biến tõm trạng của con: Hỏo hức, thanh thản
-> Trạng thỏi t/cảm vui, phấn khởi khi nghĩ đến 1 điều hay và núng lũng muốn làm ngay
- Từ đồng nghĩa : nỏo nức , khấp khởi …
Người mẹ thao thức, suy nghĩ , không ngủ đợc
-> Mẹ vừa trăn trở suy nghĩ về tương lai của con, vừa bõng khuõng nhớ về ngày khai trường năm xưa của mỡnh
2) Ấn tượng tuổi thơ và liờn tưởng của người mẹ.
* HS tỡm chi tiết - trả lời:đọc bài trầm bổng
- Bà ngoại dắt mẹ tới trường
HS khỏ giỏi phỏt biểu:
- Vỡ trong tõm trạng dạt dào cảm xỳc, người mẹ như thấy mỡnh trẻ lại, thấy tuổi thơ của mỡnh sống dậy … Hơn thế nữa, người mẹ cũn mong muốn cỏi ấn tượng đẹp đẽ ấy cũng sẽ khắc sõu vào tõm hồn con, truyền cho con những cảm xỳc xao xuyến khi nhớ
về ngày đầu tiờn đến trường của mỡnh, một ngày vụ cựng quan trọng đối với cuộc đời mỗi con người
* Những từ: ‘’ hỏo hức, trằn trọc, xao xuyến, hồi hộp, hốt hoảng, nụn nao: động từ
chỉ trạng thỏi-> Nhằm miờu tả diễn biến tõm trạng n/vật
* HS tỡm và đọc đoạn văn:
“ Mẹ nghe sau này”
.- Bà mẹ suy nghĩ về vai trũ to lớn của sự nghiệp giỏo dục, của nhà trường với thế hệ trẻ
* Thế giới này … sẽ mở ra
Trang 2=> Đó là thế giới của những điều hay lẽ phải, ở tình thương và đạo lí làm người Đó
là thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu biết lí thú, kì diệu Đó là thế giới của tình bạn, tình thầy trò cao đẹp thuỷ chung Đó là thế giới của những ước mơ và khát vọng bay bæng
- Người mẹ nói thầm với con nhưng cũng là đang nói thầm với mình, với mọi người như là 1 thông điệp: ‘‘Hãy dành tất cả những gì tốt đẹp nhất cho tuổi thơ, cho sự nghiệp giáo dục, bởi : Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai.”
* Xuyên suốt bài văn, n/vật người mẹ là n/vật tâm trạng, ng2 độc thoại nội tâm là chủ đạo Cho nên người mẹ nói thầm với con cũng là đang nói thầm với mình, với mọi người như 1 thông điệp : Hãy dành tất cả những gì tốt đẹp nhất cho tuổi thơ, cho sự nghiệp giáo dục, bởi : Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai
=> Người mẹ rất yêu thương, quan tâm với con, biết nâng niu những kỉ niệm đẹp đẽ
- PTBĐ : Tự sự, miêu tả, nghị luận, biểu cảm
III Tổng kết: ( ghi nhớ - SGK )
IV Luyện tập:
Bài tập 2: GV yêu cầu HS viết đoạn văn khoảng 5 - 6 câu …
Soạn bài: VB “ Mẹ tôi “ Chú ý so sánh và tìm ra những nét tương đồng trong h/ả người mẹ ở cả 2 VB “ Cổng trường mở ra ” và “ mẹ tôi ”Chú ý đọc và tìm hiểu phần chú thích
TIẾT 2: MẸ TÔI
I Đọc, tìm hiểu chung văn bản:
1 Đọc- kể.
2 Tìm hiểu chú thích và thể loại
a Chú thích( SGK)
b ThÓ lo¹i:
- Thuộc kiểu VB : thư từ - biểu cảm
II Đọc, tìm hiểu nội dung văn bản:
* HS thảo luận - phát biểu:
- Nhan đề do t/giả đặt
- Đọc kĩ ta sẽ thấy tuy bà mẹ k0 xuất hiện trực tiếp nhưng đó lại là tiêu điểm mà các n/vật và chi tiết đều hướng tới để làm sáng tỏ Qua bức thư người bố gửi con, người đọc thấy hiện lên rất rõ h/ả người mẹ
1 Hình ảnh người mẹ:
* HS phát hiện các chi tiết qua SGK:
- Mẹ thức suốt đêm, quằn quại khóc nức nở, người mẹ sẵn sàng … cứu sống con -> là người mẹ rất yêu thương con, sẵn sàng hi sinh vì con
2) Thái độ của người bố với En-Ri Cô:
- Biện pháp so sánh
- Buồn bã, tức giận đau đớn ( như nhát dao đâm vào tim bố )
Diến tả sự tức giận, đau đớn đến tột cùng
- Đó là 1 lời thiếu lễ độ
- Người bố phân tích, giảng giải, yêu cầu kiên quyết, nghiêm khắc trong viÖc gi¸o dôc con
Dạy cách ứng xử, giao tiếp với mọi người phải lễ phép
Trang 3 Qua đó ta thấy t/cảm yêu thương, kính trọng cha mẹ là t/cảm thiêng liêng hơn cả.
* HS thảo luận và phát biểu:
- Phải biết kính trọng và ghi nhớ công lao to lớn của cha mẹ
- Phải biết nhận ra lỗi lầm và sửa chữa
- Với người mẹ: yêu quý trân trọng những phẩm chất cao đẹp của mẹ
- Với En-Ri-Cô: yêu thương quan tâm nhưng cũng rất kiên quyết, nghiêm khắc
* HS đọc và lựa chọn đáp án : ( a,c,d )
Vì viết thư vừa giữ được sự kín đáo tế nhị vừa k0 làm người mắc lỗi mất lòng tự trọng
( xấu hổ khi nghe nói trực tiếp )
- Biểu cảm
- Biện pháp so sánh
* HS thảo luận và nêu nhận xét:
- Lời văn nhẹ nhàng, tha thiết
- Từ ngữ biểu cảm được dùng nhiều lần:
“ En-Ri-Cô của bố ạ ! …” thể hiện t/cảm yêu mến gần gũi, chân thành
- Phương thức biểu cảm, viết thư - nghị luận
III Tổng kết:
* HS dựa vào phần ( ghi nhớ ) để khái quát:
- Lời văn nhẹ nhàng
- Từ ngữ biểu cảm
Tình yêu thương của cha mẹ đối với con cái
Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là t/cảm thiêng liêng
* HS đọc ( ghi nhớ )
IV Luyện tập:
Bài tập 2
TIẾT 3: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
I.Đọc, tìm hiểu chung văn bản:
1 §äc kÓ:
* HS đọc, kể tóm tắt
* HS đọc 1 vài đoạn văn theo y/cầu
2 T×m hiÓu chó thÝch
a Tác giả, tác phẩm
Tác giả: Khánh Hoài
- Tác phẩm: Đạt giải nhì trong cuộc thi viết về quyền trẻ em năm 1992
b Từ khó: SGK
3 Thể loại, bố cục
Trang 4- Ngôi kể thứ nhất: Người kể truyện là Thành (người anh ) -> Cách lựa chọn ngôi kể giúp t/giả thể hiện được sâu sắc những suy nghĩ , t/cảm , tâm trạng của n/vật, làm tăng thêm tính chân thực của truyện, tăng thêm sức thuyết phục
- Thể loại:
- PTBĐ:Tự sự (chính) + m/tả, biểu cảm
- Bố cục: (Có thể chia làm 3 phần theo bố cục: MB - TB - KB)
+ Phần đầu : từ đầu … như 1 giấc mơ
+ Phần 2 : Tiếp … chào các bạn, tôi đi
+ Phần 3 : phần còn lại
II Đọc, tìm hiểu nội dung văn bản:
1) Trước cuộc chia tay của những con búp bê.
- Thuỷ: Người em ngoan, khéo tay rất thương anh
- Thành: yêu thương em
- Hai anh em gần gũi thương yêu , quan tâm đến nhau
- Chia tay nhau: Điều đó ta thấy được qua lời ra lệnh chia đồ chơi của mẹ
-> Làm người đọc ngạc nhiên muốn theo dõi cả câu chuyện để biết nguyên nhân
- Cả 2 đều cảm thấy đau đớn
+ Thuỷ : run lên … nức nở …
+ Thành : Cắn chặt môi, nước mắt tuôn ra
- Đối lập cảnh vui của đời với nỗi đau của 2 anh em làm tăng thêm nỗi đau trong lòng Thành
* Hoàn cảnh của 2 anh em Thuỷ và Thành
- Tình cảm của 2 anh em luôn gần gũi,
thương yêu quan tâm đến nhau
- Tên truyện gợi ra 1 tình huống buộc người đọc phải theo dõi và góp phần thể hiện ý
đồ, tư tưởng của t/giả
2) Diễn biến cuộc chia tay:
a Trong cảnh chia tay của những con búp bê
- Thành nhường em
- Thuỷ nhường anh
- Thuỷ giận dữ (vì do mâu thuẫn trong lòng của Thuỷ.)
- Thuỷ muốn có búp bê > < nhưng thương búp bê phải xa nhau
- Thuỷ nhận cả 2 con búp bê > < nhưng lại thương anh không ngủ được
(Chỉ có cách gia đình Thuỷ phải đoàn tụ, 2 anh em không phải chia tay.)
- Thuỷ để búp bê vệ sĩ ở lại với anh vì thương anh
(Thuỷ giải quyết được >< trong lòng mình, đó là thương anh
- Điều Thuỷ chưa giải quyết được: đó là thương búp bê phải xa nhau.)
- Cuối cùng Thuỷ quyết định không chia búp bê-> Thuỷ là 1 cô bé giàu lòng vị tha , đức hi sinh)
b Trong cuộc chia tay với cô giáo, bạn bè
- Thuỷ cắn chặt môi … bật khóc nức nở …: Xót xa, bàng hoàng, không muốn xa trường lớp, ao ước được đi học
Trang 5- Cô giáo, bạn bè dành cho Thuỷ t/cảm yêu quý, đau xót
(Chi tiết : “ em sẽ không được đi học nữa ”,
“Cô thốt lên trời ơi! nước mắt giàn giụa”-> thể hiện sự bàng hoàng, đau xót của cô giáo)
3 Kết thúc truyện:
- Vì mình thì hết sức đau khổ khi sắp phải chia tay với đứa em gái bé nhỏ thân thiết Thế mà bên ngoài mọi vật vẫn bình thường
-> Nhờ nghệ thuật m/tả cảnh vật để nói lên tâm trạng của n/vật
III Tổng kết: (ghi nhớ : SGK - 27 )
* HS khái quát qua phần (ghi nhớ )
* HS đọc 2 bài đọc thêm:
- Trách nhiệm của bố mẹ (SGK - 27 )
- Thế giới rộng vô cùng ( SGK - 28 )
IV Luyện tập
? Em có n/xét ghì về cách kể chuyện của t/giả ? Qua câu chuyện t/giả muốn nhắn gửi đến mọi người điều gì ?
(GV gọi 1 HS đọc ghi nhớ )
(GV cho HS đọc 2 bài đọc thêm (SGK
TIẾT 4 : VĂN BẢN NHẬT DỤNG
I.Kiến thức chung
A.Văn bản nhật dụng có hai đặc điểm nổi bật:
- Nội dung gần gũi với đời sống, thường đề cập đến những vấn đề cấp thiết, liên quan đến cuộc sống con người trong xã hội hiện đại
-Cách viết khá tự do, có thể sử dụng nhiều kiểu văn bản, nhiều thể loại khác nhau miến là nêu được những vấn đề cấp thiết khiến mọi người chú ý quan tâm
B.Đề tài phản ánh:
Trẻ em, gia đình và nhà trường là những chủ đề quan trọng của chương trình Ngữ văn phổ thông Nhân vật chính trong các tác phẩm thuộc chủ đề này bao giờ cũng là trẻ em; các vấn đề đặt ra trong tác phẩm cũng là những vấn đề cơ bản nhất trong cuộc sống hàng ngày của trẻ xung quanh các mối quan hệ với gia đình, nhà trường, xã hội Các tác phẩm thường được viết giản dị , dễ hiểu và nhất là phù hợp với tâm lí trẻ thơ,
ví dụ những lá tư , những lời tâm sự, những câu chuyện xúc động về tình người
II.Các bài cụ thể
1.Cổng trường mở ra( Lí Lan)
- Qua dòng tâm tư với những bồn chồn thao thức, những hồi ức bâng khuâng, những nhắn nhủ trìu mến trong đêm trước ngày khai trường lớp 1 của con trai, người mẹ đã thể hiện không chỉ tình yêu, niềm tự hào với con mà còn bộc lộ sự cảm kích với cuộc đời Đó là nhà trường , xã hội nơi có những con người cùng cha mẹ yêu thương, dạy
dỗ , dìu dắt con từ bước đi đầu tiên, dành cho con những điều tốt đẹp nhất, giúp con trở thành người công dân hữu ích cho tương lai
Trang 6- Cảm nhận được sức mạnh thể loại tuỳ bút với phương thức biểu cảm – giúp người
mẹ trực tiếp bày tỏ được tâm tư, tình cảm của mình một cách chân thực và xúc động 2.Mẹ tôi ( Trích Những tấm lòng cao cả- Ét môn đô đơ A mi xi)
- Từ những bức thư với lời nhắc nhở thiết tha mà nghiêm khắc của người cha, từ sự tiếp nhận thấm thía ân hận của con, văn bản “Mẹ tôi ” đã ca ngợi những tình cảm lớn lao, sâu nặng của người mẹ dành cho con, khẳng định : ”Tình yêu thương, lòng kíng trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho
kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đó.”
- Lồng trong câu chuyện kể của người con, nội dung chính của văn bản “Mẹ tôi ” là bức thư của người cha gửi cho con trai khi chứng kiến sự thiếu lễ độ của con với mẹ
Cũng như văn bản Cổng trường mở ra, phương thức biểu cảm của bức thư khiến
người cha có thể bày tỏ tình cảm, suy nghĩ, có thể khuyên nhủ, tâm tình với con trai một cách thấu tình đạt lí khiến con xúc động sâu xa, ân hận, chân thành, thấm thía 3.Cuộc chia tay của những con búp bê
- Cuộc chia tay của những con búp bê thực chất là cuộc chia tay đau đớn của hai anh
em Thành Thuỷ khi gia đình tan vỡ Từ bi kịch gia đình và sự chia lìa của hai anh em, truyện ngắn đã gửi đến người đọc một thông điệp: hãy biết trân trọng tổ ấm gia đình, đừng bao giờ để con cái phải đau khổ vì những lỗi lầm hoặc sự ích kỉ của cha mẹ!
- Nghệ thuật kể chuyện giản dị, chân thật, là cách tạo lập tình huống truyện với
những mâu thuẫn không thể giải quyết Để một đứa trẻ phải đối mặt với tình huống”
Chia rẽ con vệ sĩ với con em nhỏ” phải day dứt, giằng xé và chọn một cách giải quyết
miễn cưỡng, truyện ngẵn đem đến cho người đọc cảm giác nhức nhối, đau đớn trước
sự bế tắc của những tấn bi kịch gia đình
C.Luyện tập.
1.Dựa vào văn bản “ Cổng trường mở ra”, hãy kể lại những ấn tuợng sâu sắc nhất trong ngày khai trường đầu tiên vào lớp 1 của em
2.Kể lại một kỉ niệm trong gia đình khiến em xúc động nhất
3.Hãy thuật lại câu chuyên Cuộc chia tay của những con búp bê theo ngôi kể và
tâm trạng của bé Thuỷ