- Nêu câu hỏi: Ta vừa thấy Khi dòng điện xoay chiều khi đổi chiều của dòng điện chạy qua ống dây thì cực N thì lực từ tác dụng lên một của thanh nam châm lần lượt cực của nam châm cũng đ[r]
Trang 1Tuần : 21 Ngày soạn : 04/01/2018
Tiết : 41 Ngày dạy : 09/01/2018
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nêu được các tác dụng của dòng điện xoay chiều
- Nhận biết được ampe kế và vôn kế dùng cho dòng điện một chiều và xoay chiều qua các kí hiệu ghi trên dụng cụ
- Nêu được các số chỉ của ampe kế và vôn kế xoay chiều cho biết giá trị hiệu dụng của
cường độ dòng điện và của điện áp xoay chiều
2 Kĩ năng:
- Phát hiện dòng điện là dòng điện xoay chiều hay dòng điện một chiều dựa trên tác dụng từ của chúng
3 Thái độ:
- Biết làm việc tự lực để tiến hành có kết quả công việc
II Chuẩn bị:
1 Giao viên:
- 1 Ampekế xoay chiều; 1vôn kế xoay chiều; 1 bóng đèn 3V có đui; 1 công tắc; 8 sợi dây
nối; 1 nguồn điện một chiều 3-6V;1 nguồn điện xoay chiều 3-6V
2 Học sinh:
- Cho từng nhóm hs: 1nam châm điện; 1 nam châm vĩnh cữu; 1 nguồn điện một chiều 3-6V;
1 nguồn điện xoay chiều 3-6V
III Tổ chức hoạt động dạy và học:
1.
Ổn định lớp: - Kiểm tra sĩ số vệ sinh lớp
9A1
9A2
9A3
9A4
2 Kiểm tra bài cũ:
- Trong máy phát điện xoay chiều rôtô là bộ phận nào, stato là bộ phận nào?
- Vì sao bắt buộc một trong hai bộ phận đó phải quay thì máy mới tạo ra dòng điện?
3 Tiến trình:
GV tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt
Bài 35: TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY
CHIỀU ĐO CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀ
HIỆU ĐIỆN THẾ XOAY CHIỀU
Trang 2Hoạt động 1: Phát hiện dòng điện xoay chiều có tác dụng giống và có tác dụng khác
so với dòng điện một chiều
- Nêu câu hỏi đặt vấn đề:
Trong các bài trước đã biết
một số tính chất của dòng
điện một chiều và dòng
điện xoay chiều hãy nêu lên
những tác dụng giống nhau
và khác nhau của hai dòng
điện đó?
- Gợi ý: Dòng điện xoay
chiều luôn đổi chiều Vậy
liệu có tác dụng nào phụ
thuộc vào chiều của dòng
điện không? Khi dòng điện
đổi chiều thì các tác dụng
đó có gì thay đổi? Trong
bài này ta sẽ xét kĩ
- Cá nhân suy nghĩ trả lời câu hỏi của GV Nhắc lại những tác dụng của dòng điện một chiều và nêu những tác dụng của dòng điện xoay chiều như đã biết
Không thảo luận
Hoạt động 2: Tìm hiểu những tác dụng của dòng điện xoay chiều
- Lần lượt biểu diễn ba TN
ở hình 35.1 SGK
- Cho hs quan sát những
TN đó và nêu rõ mỗi TN
dòng điện xoay chiều có tác
dụng gì?
GV nêu thêm: Ngoài ba tác
dụng trên ta đã biết dòng
điện một chiều có tác dụng
sinh lí Vậy dòng điện xoay
chiều có tác dụng sinh lý
không? Tại sao em biết?
- Thông báo dòng điện
xoay chiều cũng có tác
dụng sinh lý Dòng điện
xoay chiều thường dùng ở
hiệu điện thế 220V nên tác
dụng sinh lí rất mạnh, gây
ra nguy hiểm chết người
- Quan sát GV làm ba TN ở hình 35.1 SGK Trả lời câu hỏi của GV và C1
C1: Dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt, tác dụng quang, tác dụng từ
- Nêu lên thông tin biết được
về hiện tượng bị điện giật khi dùng điện lấy từ lưới điện quốc gia
- Nghe GV thông báo
I T á c dụng của d ò ng điện xoay chiều:
C1: Dòng điện xoay chiều
có tác dụng nhiệt, tác dụng quang, tác dụng từ
Hoạt động 3: Tìm hiểu tác dụng từ của dòng điện xoay chiều – Phát hiện lực từ đổi
chiều khi có dòng điện dổi chiều
- Nêu câu hỏi: Ở trên ta đã
biết khi có dòng điện xoay
chiều vào nam châm điện
- Trả lời câu hỏi của GV và
dự đoán xem “Việc đổi chiều của dòng điện liệu có ảnh
II Tác dụng từ của dòng điện xoay chiều:
1, Thí nghiệm:
Trang 3H.35.2-thì nam châm điện cũng hút
đinh sắt như khi cho dòng
điện một chiều vào nam
châm điện Vậy có phải tác
dụng từ của dòng điện xoay
chiều giống hệt tác dụng từ
của dòng điện một chiều
không? Việc đổi chiều của
dòng điện liệu có ảnh
hưởng đến lực từ không?
Em hãy dự đoán?
- Cho hs quan sát hình 35.2,
35.3, nhận dụng cụ thí
nghiệm – tiến hành làm thí
nghiệm và trả lời C2?
GV thông baó kết luận?
- Nếu hs không dự đoán
được GV gợi ý: Hãy nhớ lại
TN ở hình 24.4 SGK Khi ta
đổi chiều của dòng điện vào
ống dây kim nam châm sẽ
thế nào? vì sao?
- Hãy bố trí một TN khi đổi
chiều của dòng điện thì lực
từ cũng đỗi chiều
Nếu hs không làm được TN
thì GV gợi ý như hình vẽ
trong SGK và nêu cách làm
- Nêu câu hỏi: Ta vừa thấy
khi đổi chiều của dòng điện
thì lực từ tác dụng lên một
cực của nam châm cũng đổi
chiều Vậy hiện tượng gì
xaỷ ra với nam châm khi ta
cho dòng điện xoay chiều
chạy vào cuộn dây như hình
35.3 SGK hãy dự đoán và
làm TN kiểm tra
hưởng đến lực từ không?”
- Bố trí TN chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tần số lớn, cũng có lực từ luôn thay đổi
- Làm việc theo nhóm
Căn cứ vào hiểu biết đưa ra
dự đoán Khi đổi chiều của dòng điện thì lực từ của dòng điện tác dụng lên lên một cực của nam châm có thay đổi không?
- Tự đề xuất phương án TN hoặc GV gợi ý rút ra kết luận
về sự phụ thuộc của lực từ vào chiều dòng điện
- Làm việc theo nhóm Nêu
dự đoán và làm TN kiểm tra như ở hình 35.3SGK Cần mô
tả rõ đã nghe thấy gì? Nhìn thấy gì? và giải thích hiện tượng đó
C2: Trường hợp sử dụng dòng điện không đổi, nếu lúc đầu cực N của thanh nam châm bị hút thì sau khi đổi chiều dòng điện thì nó sẽ đẩy
và ngược lại
Khi dòng điện xoay chiều chạy qua ống dây thì cực N của thanh nam châm lần lượt
bị hút, đẩy nguyên nhân là do dòng điện đôỉ chiều
Kết luận: Khi dòng điện đổi chiều thì lực từ tác dụng lên nam châm cũng đổi chiều.
H.35.3 C2: Trường hợp sử dụng dòng điện không đổi , nếu lúc đầu cực N của thanh nam châm bị hút thì sau khi đổi chiều dòng điện thì nó sẽ đẩy và ngược lại
Khi dòng điện xoay chiều chạy qua ống dây thì cực N của thanh nam châm lần lượt
bị hút, dẩy nguyên nhân là
do dòng điện đổi chiều
2, Kết luận:
C2: Trường hợp sử dụng dòng điện không đổi, nếu lúc đầu cực N của thanh nam châm bị hút thì sau khi đổi chiều dòng điện thì nó sẽ đẩy và ngược lại
Khi dòng điện xoay chiều chạy qua ống dây thì cực N của thanh nam châm lần lượt
bị hút, đẩy nguyên nhân là
do dòng điện đôỉ chiều Kết luận:
Khi dòng điện đổi chiều thì lực từ tác dụng lên nam châm cũng đổi chiều.
Hoạt động 4: Tìm hiểu tác dụng đo , cách đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế của
dòng điện xoay chiều
- Nêu câu hỏi: Ta đã biết
cách dùng Ampekế và
Vônkế một chiều, để đo
- Làm việc cá nhân trả lời câu hỏi của GV Nêu dự đoán khi dòng điện đổi chiều thì kim
III Đo cường độ dòng điện
và hiệu điện thế của mạch điện xoay chiều:
Trang 4cường độ dòng điện và hiện
điện thế của dòng điện một
chiều có thể dùng những
dụng cụ này để đo cường
độ dòng điện và hiệu điện
thế của dòng điện xoay
chiều được không? Nếu
dùng thì có hiện tượng gì
xảy ra với kim của các
dụng cụ?
- Biểu diễn TN: Mắc vôn kế
một chiều vào chốt lấy điện
xoay chiều, yêu cầu hs quan
sát hiện tượng có phù hợp
với dự đoán không?
- GV giới thiệu một loại
vôn kế khác có kí hiệu AC
(Giải thích đó là kí hiệu của
dòng điện xoay chiều theo
tiếng Anh là alternating
crurent )vôn kế không có
chốt + và chốt -
- Kim vôn kế chỉ bao nhiêu
khi mắc vôn kế vào chốt lấy
điện 6 V?
- Sau đó đổi chỗ hai chốt
lấy điện thì kim của điện kế
có quay ngược lại không?
số chỉ bao nhiêu vôn?
của điện kế sẽ thế nào?
- Xem GV biểu diễn TN và rút ra nhận xét có phù hợp với dự đoán không?
- Xem GV giới thiệu vôn kế xoay chiều và cách mắc vào mặch điện (không phân biệt hai chốt +, -)
- Rút ra kết luận về cách nhận biết vôn kế ampekế xoay chiều và cách mắc chúng vào mạch điện
Đo hiệu điện và cường độ dòng điện xoay chiều bằng vôn kế và ampekế có kí hiệu
là AC Kết quả đo không thay đổi khi ta đổi chiều của phích cắm vào ổ lấy điện
- Ghi nhận thông báo của
GV về giá trị hiệu dụng
1 Quan sát thí nghiệm:
Mắc mạch điện như sơ đồ H.35.4- H.35.5
2, Kết luận: SGK
Đo hiệu điện và cường độ dòng điện xoay chiều bằng vôn kế và ampekế có kí hiệu
là AC Kết quả đo không thay đổi khi ta đổi chiều của phích cắm vào ổ lấy điện
Hoạt động 5: Vận dụng
- Hướng dẫn C3:
- Cho hs trình bày lập luận,
giải thích câu hỏi tại sao ?
Cần nêu được sự tương tự
như với cường độ hiệu
dụng
- Cho tự làm C4?
- C3: Sáng như nhau vì hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều tương đương với hiệu điện thế của dòng điện một chiều cùng giá trị C4: Có, vì dòng điện xoay chiều chạy vào cuộn dây của nam châm điện và tạo ra một
từ trường biến đổi Các đường sức từ của từ trường trên xuyên qua tiết diện S của cuộn dây B biến đổi Do đó trong cuộn dây B xuất hiện
IV Vận dụng:
- C3: Sáng như nhau vì hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều tương đương với hiệu điện thế của dòng điện một chiều cùng giá trị
C4: Có, vì dòng điện xoay chiều chạy vào cuộn dây của nam châm điện và tạo ra một từ trường biến đổi Các đường sức từ của từ trường trên xuyên qua tiết diện S
Trang 5dòng điện cảm ứng.
- Tự đọc kết luận trong SGK:
của cuộn dây B biến đổi Do
đó trong cuộn dây Bb xuất hiện dòng điện cảm ứng
IV Củng cố:
- Dòng điện xoay chiều có những tác dụng nào? trong các tác dụng đó tác dụng nào phụ thuộc với chiều cùa dòng điện
- Hãy mô tả một TN chứng tỏ dòng điện xoay chiều của tác dụng từ và lực từ khi đó thay đổi chiều của dòng điện
- Vôn kế và ampekế xoay chiều có kí hiệu như thế nào? Mắc vào mạch điện như thế nào?
V Hướng dẫn về nhà:
- Về nhà học thuộc phần ghi nhớ
- Cho hs đọc phần có thể em chưa biết
- Làm bài tập SBT, xem trước bài 36 SGK
VI Rút kinh nghiệm: