Triết bài 2 chương trình mới

Quan niệm của các nhà duy vật trước mác về vật chất Cuối thời cổ đại một số nhà triết học cho rằng, thực thể của thế giới là nguyên tử.. Định nghĩa vật chất của V.I.LêninĐịnh nghĩa: Vật

Câu hỏi: Triết học có mấy vấn đề cơ bản, gồm những vấn đề cơ bản nào?

Trả lời: “Vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học, đặc biệt là

của triết học hiện đại, là vấn đề quan hệ giữa tư duy với tồn tại”

Bài 2

G.V:

Khoa: Lý luận cơ sở c

Vào thời cổ đại ở Hy Lạp, các nhà triết học duy vật đã đồng nhất vật chất nói chung với những dạng cụ thể của nó

1 QUAN ĐIỂM DUY VẬT MÁC-XÍT VỀ VẬT CHẤT

1.1 Quan niệm của các nhà duy vật trước mác về vật chất

Cuối thời cổ đại một số nhà triết học cho rằng, thực thể của thế giới là nguyên tử Đó là các phần tử cực kỳ nhỏ, cứng, tuyệt đối không thâm nhập được, không quan sát được… và nói chung là không cảm giác được Nguyên tử chỉ có thể được nhận biết nhờ tư duy

Quan niệm của chủ nghĩa duy vật siêu hình thế kỷ XVII - XVIII về vật chất.

  Các nhà duy vật thời cận đại tiếp tục coi nguyên tử là những phần tử vật chất nhỏ nhất, không phân chia được, vẫn tách rời chúng một cách siêu hình với vận động không gian và thời gian

Quan niệm của các nhà duy vật trước mác về vật chất

1.2 Định nghĩa vật chất của V.I.Lênin

Định nghĩa: Vật chất là phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh, và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác.

Phân tích định nghĩa vật chất của V.I.Lênin

Về phương pháp định nghĩa Theo V.I Lênin, không thể định nghĩa vật chất bằng phương pháp định nghĩa các khái niệm thông thường Phương pháp định nghĩa thông thường là quy khái niệm cần định nghĩa vào một khái niệm khác rộng hơn, đồng thời chỉ ra đặc điểm riêng của nó

Hai là, vật chất là phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại

khách quan được đem lại cho con người ta trong cảm giác, ,

và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác

Nội dung định nghĩa vật chất của V.I.Lênin

Một là, vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực

tại khách quan Khi nói vật chất là một phạm trù triết học -

nó là sự trừu tượng hóa Song, sự trừu tượng này lại chỉ rõ cái đặc trưng nhất, bản chất nhất mà bất kỳ mọi sự vật hiện tượng vật chất

Nội dung định nghĩa vật chất của V.I.Lênin

Ba là, thực tại khách quan được cảm giác của chúng ta

chép lại, chụp lại, phản ánh, nghĩa là con người bằng các

giác quan có thể nhận thức được vật chất

Ý nghĩa định nghĩa vật chất của V.I.Lênin

  Định nghĩa về vật chất của V.I Lênin đã khắc phục triệt để sai lầm cơ bản của chủ nghĩa duy vật trước Mác quy vật chất vào một dạng cụ thể và đã đưa học thuyết duy vật tiến lên một bước mới

Giúp cho các nhà khoa học có cơ sở lý luận để giải thích những nguyên nhân cuối cùng của các biến cố xã hội, những nguyên nhân thuộc về sự vận động của phương thức sản xuất

Ý nghĩa định nghĩa vật chất của V.I.Lênin

Cổ vũ động viên các nhà khoa học đi sâu vào nghiên cứu thế giới vật chất, phát hiện ra những kết cấu mới, những thuộc tính mới cũng như những quy luật vận động và phát triển của thế giới để làm giàu thêm kho tàng tri thức của nhân loại

Chống lại mọi luận điệu sai lầm của cả chủ nghĩa duy tâm khách quan và chủ nghĩa duy tâm chủ quan - cố luận giải tinh thần là cái quyết định mọi sự vật hiện tượng trong thế giới xung quanh

2 QUAN ĐIỂM DUY VẬT MÁC-XÍT VỀ Ý THỨC

Nguồn gốc tự nhiên

Nguồn gốc ý thức

Chính bộ óc người và sự tác động của thế giới khách quan lên bộ óc người là nguồn gốc tự nhiên của ý thức Như vậy, không có bộ óc người và không có sự tác động của thế giới khách quan vào bộ óc người thì cũng không thể có ý thức

Như vậy, lao động và ngôn ngữ là hai nguồn gốc xã hội trực tiếp quyết định sự ra đời của ý thức con người.

Nguồn gốc ý thức

Nguồn gốc xã hội

Nguồn gốc xã hội của ý thức thể hiện ở chỗ phải có lao động và cùng với lao động là ngôn ngữ thì mới có ý thức được Chính lao động đã góp phần chuyển biến từ vượn người thành người; giúp bộ óc phát triển, làm nảy sinh ngôn ngữ Trên cơ sở đó thúc đẩy tư duy trừu tượng, phản ánh ý thức phát triển

2.2 Bản chất của ý thức

Về bản chất, ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Phản ánh của ý thức là phản ánh có chọn lọc, phản ánh những cái cơ bản nhất mà con người quan tâm; phản ánh của

ý thức là phản ánh không nguyên xi, mà còn được cải biến ở trong bộ óc người; phản ánh của ý thức có thể là phản ánh vượt trước hiện thực, có thể dự báo được xu hướng biến đổi của hiện thực, thực tiễn

2.2 Bản chất của ý thức

Ý thức không phải là một hiện tượng tự nhiên thuần túy

mà là một hiện tượng xã hội Ý thức bắt nguồn từ thực tiễn - lịch sử xã hội, phản ánh những quan hệ xã hội khách quan

Thứ nhất, vật chất “sinh” ra ý thức vì ý thức là một thuộc tính của một dạng vật chất có tổ chức cao là bộ óc của con

Thứ ba, mọi sự tồn tại, phát triển của ý thức đều gắn liền

với quá trình biến đổi, phát triển của vật chất; vật chất thay

đổi thì sớm hay muộn, ý thức cũng phải thay đổi theo

Vật chất quyết định ý thức

Thứ hai, vật chất quy định nội dung của ý thức, bởi lẽ ý

thức dưới bất kỳ hình thức nào, suy cho cùng đều là sự phản

ánh vật chất

Thứ tư, vai trò của vật chất đối với ý thức trong đời sống

xã hội được biểu hiện ở vai trò của kinh tế đối với chính trị,

vật chất đối với tinh thần, tồn tại xã hội đối với ý thức xã hội

Hai là, ý thức tự nó không có vai trò gì với vật chất,

nhưng thông qua hoạt động thực tiễn của con người, ý thức

có thể góp phần làm biến đổi điều kiện, hoàn cảnh vật chất

3.2 Ý thức có tính độc lập tương đối và tác động trở lại vật chất

Một là, do có tính độc lập tương đối so với vật chất nên ý

thức có thể phản ánh, thay đổi nhanh hơn hoặc chậm hơn so

với sự thay đổi của vật chất

Bốn là, xã hội càng phát triển, vai trò sáng tạo của ý thức

ngày càng lớn Đặc biệt, trong nền kinh tế tri thức

Ý thức có tính độc lập tương đối và tác động trở lại vật chất

Ba là, ý thức chỉ đạo hoạt động, hành động của con người

bằng cách hình thành nên mục tiêu, kế hoạch, biện pháp,

phương thức hoạt động thực tiễn đúng, sai, thành công, thất bại

Năm là, ý thức tác động trở lại vật chất theo hai chiều

hướng cơ bản: tích cực hoặc tiêu cực

Hai là, trong hoạt động thực tiễn luôn luôn phải xuất phát từ

thực tế khách quan, tôn trọng quy luật khách quan và hành động

theo quy luật khách quan.

Bốn là, quan điểm khách quan cũng yêu cầu trong hoạt động

thực tiễn phải biết phát huy tính năng động, sáng tạo của ý thức,

tinh thần trong cải tạo thế giới

3.3 Ý nghĩa của quan điểm duy vật mácxít về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trong nhận thức và cải tạo hiện thực

Một là, trong nhận thức phải nhận thức sự vật vốn như nó có,

không “tô hồng, không bôi đen” sự vật, hiện tượng

Ba là, không được lấy chủ quan áp đặt cho hiện thực khách

quan

Hai là, chống chủ nghĩa duy vật tầm thường, chống chủ

nghĩa khách quan - thường không thấy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của ý thức của từng cá nhân người nói riêng và của loài người nói chung

Đại hội XIII của Đảng đã nhấn mạnh phải “đổi mới sáng tạo gắn với khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, lòng tự hào dân tộc, ý chí tự cường và phát huy giá trị văn hóa, con người Việt Nam”

Ý nghĩa của quan điểm khách quan

Một là, chống bệnh chủ quan duy ý chí

Thế giới quan duy vật biện chứng củng cố cho cán bộ lãnh đạo, quản lý cơ sở niềm tin khoa học vào chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

3.4 Vai trò của thế giới quan duy vật biện chứng đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý

Thế giới quan duy vật biện chứng giúp người cán bộ lãnh đạo, quản lý có tầm nhìn xa, trông rộng, bao quát, thấy được cái lâu dài, tổng thể, chiến lược, cuối cùng, không sa vào những cái vụn vặt, nhỏ nhặt, trước mắt

Thế giới quan duy vật biện chứng giúp người cán bộ lãnh đạo, quản lý có nhân sinh quan tích cực, trên cơ sở đó có căn cứ, niềm tin xây dựng, rèn luyện đạo đức cách mạng của mình.

Vai trò của thế giới quan duy vật biện chứng đối với đội

ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý

Thế giới quan duy vật biện chứng giúp người cán bộ lãnh đạo, quản lý có căn cứ khoa học, có niềm tin sâu sắc, có phương pháp luận khoa học hiện thực hóa được đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào lĩnh vực mà mình phụ trách một cách khách quan và sáng tạo trên cơ sở khoa học, thực tiễn.

Câu hỏi thảo luậnVai trò của thế giới quan duy vật biện chứng đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Việt Nam?

Câu trả lời

Thứ nhất, thế giới quan duy vật biện chứng giúp cho

cán bộ, lãnh đạo nâng cao năng lực nhận thức; vận dụng sáng tạo đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc đề ra chủ trương, chính sách phù hợp với yêu cầu phát triển ở địa phương, đơn vị

Thứ hai, thế giới quan duy vật biện chứng giúp cho cán

bộ, lãnh đạo nâng cao năng lực tổng kết thực tiễn, đúc rút bài học kinh nghiệm, định hướng cho hoạt động nhận thức

và hoạt động thực tiễn tiếp theo

Câu trả lời

Thứ ba, thế giới quan duy vật biện chứng giúp cho cán

bộ có được niềm tin vào sự tất thắng của chủ nghĩa xã hội, tin vào đường lối chính trị của Đảng, tin vào quần chúng nhân dân

XIN CẢM ƠN