triết học bài 6 C. trình mới

Nhưng do hạn chế bởi tính siêu hình, máy móc nên chủ nghĩa duy vật siêu hình chưa thấy được vai trò của thực tiễn đối với nhận thức.. Thứ nhất, chủ nghĩa duy vật biện chứng thừa nhận thế

Câu hỏi: Quy luật phủ định của phủ định có mấy loại phủ đinh, gồm những loại phủ định nào?

Trả lời: Có hai loại phủ định Phủ định siêu hình là sự phủ

định sạch trơn, sự phủ định không tạo tiền đề cho sự vật phát triển tiếp theo, không tạo cho cái mới ra đời

Phủ định biện chứng là phạm trù triết học dùng để chỉ sự tự

phủ định, sự phủ định tạo tiền đề cho phát triển tiếp theo của sự vật, sự phủ định tạo tiền đề cho cái mới ra đời thay thế cái cũ.

Bài 6

G.V:

Khoa: Lý luận cơ sở c

3 CON ĐƯỜNG BIỆN CHỨNG CỦA SỰ NHẬN THỨC CHÂN LÝ

4 THỰC TIỄN VÀ VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI NHẬN THỨC

5 Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN

1 Bản chất của nhận thức

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan cho rằng: Nhận thức chỉ

là sự phản ánh trạng thái chủ quan của con người mà thôi, là sự nhận thức bản thân các cảm giác.

Chủ nghĩa duy tâm khách quan khẳng định: Sở dĩ con người có thể biết được điều gì đó về sự vật hiện tượng khách quan là do có sự trợ giúp của Chúa trời, của thượng đế hay một lực lượng siêu nhiên.

1.1 Quan niệm ngoài triết học Mác về nhận thức

Quan niệm ngoài triết học Mác về nhận thức

Quan niệm của chủ nghĩa duy vật siêu hình về nhận thức.Thừa nhận con người có khả năng nhận thức thế giới Nhưng

do hạn chế bởi tính siêu hình, máy móc nên chủ nghĩa duy vật siêu hình chưa thấy được vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

Những người theo trường phái hoài nghi…

Những người theo thuyết không thể biết…

1.2 Quan niệm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về nhận thức

Thứ hai, chủ nghĩa duy vật biện chứng công nhận khả năng

nhận thức thế giới của con người

Thứ nhất, chủ nghĩa duy vật biện chứng thừa nhận thế giới vật

chất tồn tại khách quan, độc lập với ý thức của con người và loài

người.

Thứ ba, nhận thức là quá trình biện chứng, đi từ trực quan sinh

động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn

Nhận thức là quá trình đi từ chưa biết đến biết, từ biết ít đến biết nhiều hơn, từ chưa đầy đủ đến đầy đủ hơn nhưng không có giới hạn cuối cùng.

1.2 Quan niệm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về nhận thức

Tóm lại, theo triết học duy vật biện chứng, nhận thức là quá trình phản ánh tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc người trên cơ sở thực tiễn mang tính lịch sử - xã hội.

Thứ tư, nhận thức phải dựa trên cơ sở thực tiễn, lấy thực tiễn làm mục đích, tiêu chuẩn kiểm tra chân lý.

2 CHỦ THỂ VÀ KHÁCH THẾ NHẬN THỨC

Khách thể nhận thức

Khách thể nhận thức trả lời câu hỏi cái gì được nhận

thức? Khách thể nhận thức là một bộ phận nào đó của hiện thực khách quan mà con người hướng tới nhận thức

Chủ thể nhận thức

Theo triết học duy vật biện chứng, chủ thể nhận thức trả

lời câu hỏi: ai nhận thức? Chủ thể nhận thức là con người,

nhóm người, giai cấp, tập đoàn, cả loài người…

2 CHỦ THỂ VÀ KHÁCH THẾ NHẬN THỨC

Khách thể nhận thức đóng vai trò quy định với chủ thể

nhận thức

Mặc dù bị khách thể nhận thức quy định nhưng chủ thể nhận thức cũng có tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong nhận thức

Sự thống nhất giữa chủ thể và khách thể nhận thức

Chủ thể nhận thức và khách thể nhận thức có mối quan hệ biện chứng với nhau Không có khách thể nhận thức thì cũng không có chủ thể nhận thức và ngược lại

Câu hỏi thảo luận

Từ kiến thức về bản chất của nhận thức và thực tế hãy giải thích tại sao lại bỏ sổ hộ khẩu, số tạm trú từ ngày 01/01/2023 theo luật cơ trú?

3 CON ĐƯỜNG BIỆN CHỨNG CỦA SỰ NHẬN THỨC

tượng trong thế giới khách quan và được biểu đạt bằng một

từ hay một cụm từ như khái niệm

Nhận thức lý tính

Phán đoán là một trong những hình thức của tư duy trừu tượng bằng cách liên kết các khái niệm đã biết để khẳng định

hoặc phủ định một thuộc tính nào đó của sự vật

Suy luận (suy lý) là từ những phán đoán đã biết làm tiền

đề suy ra một phán đoán mới làm kết luận

3.3 Mối quan hệ biện chứng giữa nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính

Trong hoạt động nhận thức và thực tiễn cần tránh rơi vào chủ nghĩa duy cảm (tuyệt đối hóa nhận thức cảm tính) cũng như chủ nghĩa duy lý (tuyệt đối hóa nhận thức lý tính)

Mối quan hệ biện chứng với nhau, nhận thức cảm tính là

cơ sở của nhận thức lý tính Tuy nhiên, nhận thức cảm tính

mà không có nhận thức lý tính thì không thể nắm bắt được bản chất và quy luật của sự vật

3.3 Mối quan hệ biện chứng giữa nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính

Quá trình từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng,

và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn - tạo nên một vòng khâu của quá trình nhận thức; quá trình nhận thức diễn ra liên tục, vòng khâu sau khái quát hơn, đầy đủ hơn vòng khâu trước - đó là con đường biện chứng của sự nhận thức chân

lý, của sự nhận thức thực tại khách quan

Câu hỏi thảo luận

Trong hoạt động nhận thức và thực tiễn cần tránh rơi vào chủ nghĩa duy cảm (tuyệt đối hóa nhận thức cảm tính) cũng như chủ nghĩa duy lý (tuyệt đối hóa nhận thức lý tính) Liên

hệ thực tiễn trong công việc đối với bản thân?

4 THỰC TIỄN VÀ VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI NHẬN THỨC

4.1 Phạm trù thực tiễn

4.1.1 Khái niệm thực tiễn

Quan niệm của các nhà triết học trước Mác về thực tiễn

Hêghen - nhà triết học duy tâm khách quan người Đức - cho rằng “hoạt động có ý chí của ý niệm”, hoạt động của

tinh thần thế giới tha hoá thành giới tự nhiên, xã hội, lịch sử, con người là thực tiễn - tức hoạt động tinh thần là hoạt động thực tiễn

Như vậy, có thể hiểu thực tiễn như sau: Thực tiễn là toàn bộ

hoạt động vật chất - cảm tính, mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm mục đích cải tạo tự nhiên và xã hội phục vụ nhân loại tiến bộ.

Khái niệm thực tiễn

Các nhà triết học duy vật trước Mác đã có nhiều quan điểm duy vật về nhận thức Tuy nhiên, các đại biểu duy vật này chưa hiểu được bản chất của thực tiễn cũng như vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

Thứ ba, thực tiễn là hoạt động có tính mục đích nhằm cải tạo tự

nhiên và xã hội phục vụ con người, phục vụ nhân loại tiến bộ Như

vậy, nói tới thực tiễn là nói tới hoạt động có tính tự giác cao của con người

4.1.2 Đặc trưng của thực tiễn

Thứ hai, hoạt động thực tiễn là những hoạt động mang tính lịch sử - xã hội của con người

Thứ nhất, thực tiễn không phải toàn bộ hoạt động của con người mà chỉ là những hoạt động vật chất - cảm tính, đó là

những hoạt động vật chất cảm giác được

4.1.3 Các hình thức cơ bản của thực tiễn

Trong đó, hoạt động sản xuất vật chất là hình thức thực tiễn có sớm nhất, cơ bản nhất, quan trọng nhất

Thực tiễn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, ở những lĩnh vực khác nhau, nhưng gồm những hình thức cơ bản: Hoạt động sản xuất vật chất; hoạt động chính trị - xã hội

và hoạt động thực nghiệm khoa học

- Hoạt động chính trị - xã hội

- Hoạt động thực nghiệm khoa học

4.2 Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

Trong quá trình hoạt động thực tiễn, cải tạo tự nhiên - xã hội, con người phát hiện ra nhiều vấn đề của tự nhiên, xã hội mình chưa biết…

Một là, thực tiễn là cơ sở, động lực của nhận thức.

Hoạt động thực tiễn của con người ngay từ đầu đã bị quy định bởi nhu cầu sống, nhu cầu tồn tại của con người.

Thông qua hoạt động thực tiễn, con người tác động vào sự vật làm cho chúng bộc lộ đặc điểm, tính chất, quy luật của mình Trên cơ sở đó, con người mới có hiểu biết (tri thức) về sự vật

Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

Hoạt động thực tiễn còn là cơ sở chế tạo ra các công cụ,

phương tiện, máy móc hỗ trợ con người nhận thức hiệu quả hơn và khái quát lý luận đúng đắn hơn

Như vậy, thực tiễn là cơ sở, động lực chủ yếu, trực tiếp của nhận thức, của lý luận

Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

Hai là, thực tiễn là mục đích của nhận thức.

Hoạt động nhận thức của con người ngay từ khi con người mới xuất hiện trên trái đất với tư cách là người đã bị quy định bởi nhu cầu tồn tại, nhu cầu sống, nhu cầu hoạt động thực tiễn của mình

Những tri thức - kết quả của nhận thức, những lý luận - kết quả của khái quát hoá kinh nghiệm thực tiễn chỉ có giá trị, có ý nghĩa đích thực khi được vận dụng vào thực tiễn

Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

Ba là, thực tiễn là tiêu chuẩn kiểm tra sự đúng sai của nhận thức.

Tri thức của con người là kết quả của quá trình nhận thức Tri thức ấy có thể phản ánh đúng hoặc không đúng hiện thực khách quan Muốn biết tri thức của con người có đúng hay không phải được kiểm nghiệm trong thực tiễn

Với tư cách là tiêu chuẩn chân lý, thực tiễn vừa có tính tuyệt đối, vừa có tính tương đối

5 Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN

Quan điểm thực tiễn yêu cầu:

Một là, nhận thức sự vật phải gắn với nhu cầu thực tiễn của con người, xuất phát từ thực tiễn địa phương, ngành, đất nước

Hai là, nghiên cứu lý luận phải liên hệ với thực tiễn, học tập

lý luận phải gắn với thực hành.

Ba là, phải chú trọng công tác tổng kết thực tiễn để bổ sung, hoàn thiện phát triển lý luận cũng như chủ trương, đường lối,

chính sách

5 Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN

Lý luận cũng có vai trò to lớn đối với thực tiễn, do vậy cần phải thấy được vai trò của lý luận đối với thực tiễn để trên cơ sở đó, mỗi cán bộ, đảng viên không ngừng học tập, nâng cao trình độ lý luận cho bản thân

Đại hội XIII của Đảng đề ra nhiệm vụ “Đổi mới căn bản chương

trình, nội dung, phương pháp giáo dục lý luận chính trị theo phương châm khoa học, thực tiễn, sáng tạo và hiện đại; đưa việc bồi dưỡng

lý luận, cập nhật kiến thức mới cho cán bộ, đảng viên, cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là cấp chiến lược đi vào nền nếp, nhất quán từ trung ương đến cơ sở ”

Câu hỏi thảo luận

Cơ sở lý luận, nội dung, ý nghĩa quan điểm thực tiễn?

Liên hệ với thực tế công tác của bản thân?

Câu hỏi ôn tập

Trình bày quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về bản chất của nhận thức?

Trình bày quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về thực tiễn, các hình thức của thực tiễn ?

Trình bày quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng vềvai trò của thực tiễn đối với nhận thức?

Trình bày biện chứng của quá trình nhận thức chân lý?

XIN CẢM ƠN