triết bài 8 chương trình mới

Nguồn gốc hình thành giai cấp C.Mác và Ph.Ăngghen đã đưa ra quan điểm khoa học về giai cấp: “1 sự tồn tại của các giai cấp chỉ gắn với những giai đoạn phát triển lịch sử nhất định của sả

Câu hỏi  Lực lượng sản xuất là gì?

Trả lời Lực lượng sản xuất là sự thống nhất hữu cơ giữa người lao động với tư liệu sản xuất, trước hết là công cụ lao động nhằm tạo ra một sức sản xuất vật chất nhất định.

Bài 8

G.V:

Khoa: Lý luận cơ sở c

Về kiến thức: Hiểu được quan điểm mácxít về giai cấp, đấu tranh

TÀI LIỆU BẮT BUỘC

1 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Giáo trình

Trung cấp lý luận chính trị: Nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác – lênin, Nxb Lý luận chính trị, H.2021.

2 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia sự thật H2021.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đảng Cộng sản Việt Nam (2016), Văn kiện Đại hội Đại

biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

2 Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội Đại

biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, 2, Nxb Chính trị quốc gia,

1 GIAI CẤP

1.1 Nguồn gốc hình thành giai cấp

C.Mác và Ph.Ăngghen đã đưa ra quan điểm khoa học về giai cấp: “1) sự tồn tại của các giai cấp chỉ gắn với những giai đoạn phát triển lịch sử nhất định của sản xuất, 2) đấu tranh giai cấp tất yếu dẫn đến chuyên chính vô sản, 3) bản thân nền chuyên chính này chỉ

là bước quá độ tiến tới thủ tiêu mọi giai cấp và tiến tới xã hội không có giai cấp”.

Như vậy, giai cấp là một hiện tượng lịch sử, gắn với những giai đoạn phát triển nhất định của sản xuất.

Nguồn gốc hình thành giai cấp

Công cụ lao động phát triển -> phân công lao động

Công cụ lao động phát triển -> phân công lao động

tư hữu

Giai cấp

“Người ta gọi giai cấp, những tập đoàn to lớn gồm những người khác nhau

về địa vị của họ trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử,

khác nhau về quan hệ của họ (thường thường thì những quan hệ này được

pháp luật quy định và thừa nhận) đối với những tư liệu sản xuất, về vai trò của

họ trong tổ chức lao động xã hội và như vậy là khác nhau về cách hưởng thụ

và về phần của cải xã hội ít hoặc nhiều mà họ được hưởng Giai cấp là những

tập đoàn người mà tập đoàn này có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác,

do chỗ các tập đoàn có địa vị khác nhau trong chế độ kinh tế xã hội nhất

định”.

1.2 Định nghĩa giai cấp

2.1.1 khái niệm giai cấp

1.3 Kết cấu giai cấp

Mỗi xã hội có một kết cấu xã hội - giai cấp khác nhau, có thể chia thành các giai cấp, tầng lớp; giai cấp cơ bản và giai cấp không cơ bản

Giai cấp là những tập đoàn người trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất vật chất và có địa vị xác định trong một hệ thống sản xuất nhất định, còn tầng lớp là những tập đoàn người không trực tiếp (hoặc chỉ có một bộ phận) tham gia sản xuất vật chất

Kết cấu giai cấp

Giai cấp cơ bản là những giai cấp gắn với phương thức sản xuất thống trị, giai cấp không cơ bản là giai cấp gắn với phương thức sản xuất đã qua Giai cấp cơ bản và không cơ bản có thể chuyển hóa cho nhau…

Quan hệ giữa các giai cấp có thể thống nhất hoặc đấu tranh với nhau (vì lợi ích) Đến một giai đoạn nhất định, quan hệ giữa các giai cấp có lợi ích cơ bản đối kháng nhau sẽ

là đấu tranh giai cấp

Vai trò của các giai cấp trong lịch sử

Giai cấp cách mạng, tiến bộ thúc đẩy sự phát triển của lịch sử; là đại biểu cho sự phát triển của lựclượng sản xuất Giai cấp lỗi thời, bảo thủ kìm hãm sự phát triển của lịch sử

Giai cấp là một hiện tượng lịch sử Nếu giai cấp do nguyên nhân kinh tế sinh ra thì đến một lúc nào đó, sự phát triển cao của sức sản xuất cũng tạo điều kiện để ‘‘thủ tiêu’’ giai cấp

Vai trò của các giai cấp trong lịch sử

Khi không còn tồn tại chế độ tư hữu, đối kháng về lợi ích giữa những tập đoàn người trong xã hội mất đi thì giai cấp cũng không còn cơ sở để tồn tại Do vậy, cuộc đấu tranh giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản là cuộc đấu tranh giai cấp cuối cùng trong lịch sử

Câu hỏi thảo luận

Các giai cấp, tầng lớp xã hội cơ bản ở Việt Nam hiện nay, vị trí, vai trò?

Nội dung trả lời

Trong điều kiện phát triển kinh tế nhiều thành phần, mở cửa, hội nhập kinh tế thế giới, trong cơ cấu giai cấp - xã hội của nước ta hiện nay, gồm giai cấp công nhân, nông dân, tầng lớp trí thức , tầng lớp tư sản và các tầng lớp nhân dân lao động khác

- Gai cấp nông dân có vị trí chiến lược, (giai cấp nông dân đang

là lực lượng chủ lực của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và nòng cốt trong xây dựng nông thôn mới).

Nội dung trả lời

Vị trí, vai trò

- Giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo

Nội dung trả lời

- Đội ngũ (tầng lớp) trí thức là lực lượng lao động sáng tạo đặc biệt quan trọng trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, xây dựng kinh tế tri thức

- Tầng lớp tư sản (đội ngũ doanh nhân), nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh, phát triển bền vững của nền kinh tế

2 Đấu tranh giai cấp

2.1 Định nghĩa

V.I.Lênin định nghĩa: “Đấu tranh giai cấp là đấu tranh của

một bộ phận nhân dân này chống lại một bộ phận khác, cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước hết quyền, bị áp bức và lao động, chống bọn có đặc quyền đặc lợi, bọn áp bức và bọn ăn bám, cuộc đấu tranh của những người công nhân làm thuê hay những người vô sản chống những người hữu sản hay giai cấp

tư sản”

Đấu tranh giai cấp

Như vậy, cuộc đấu tranh giai cấp thực chất là cuộc đấu tranh giữa các giai cấp, các tập đoàn người có lợi ích cơ bản đối lập nhau không thể điều hòa được

Cuộc đấu tranh giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản là cuộc đấu tranh giai cấp cuối cùng trong lịch sử

2.2 Nội dung của đấu tranh giai cấp

Trong lĩnh vực kinh tế, đấu tranh giai cấp nhằm xóa bỏ

QHSXlỗi thời, kìm hãm giải phóng LLSX phát triển, qua đó

củng cố chế độ kinh tế cho giai cấp đại diện cho LLSX mới

Trong lĩnh vực chính trị, đấu tranh giai cấp nhằm xóa bỏ

nhà nước, pháp luật, hệ tư tưởng cũ, xây dựng bộ máy nhà

nước mới, xác lập hệ tư tưởng chính trị mới, phù hợp với lợi ích của giai cấp mới

Nội dung của đấu tranh giai cấp

Trong lĩnh vực văn hóa, tư tưởng, xã hội, đấu tranh giai cấp

nhằm cải tạo xã hội, văn hóa, tư tưởng của xã hội cũ, xây dựng

đời sống văn hóa, tinh thần mới của xã hội theo hướng tiến bộ

Văn kiện Đại hội lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Những vấn đề toàn cầu, như: bảo vệ hòa bình, an ninh con người, thiên tai, dịch bệnh, an ninh xã hội và an ninh phi truyền thống, nhất là an ninh mạng, biến đổi khí hậu, nước biển dâng, ô nhiễm mỗi trường, tiếp tục diễn biến phức tạp…”

Nội dung của đấu tranh giai cấp

Hiện nay, trong xã hội tư bản, đấu tranh giai cấp không mất

đi, mà trái lại, mâu thuẫn giữa trình độ xã hội hóa ngày càng cao của LLSX với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa ngày càng sâu sắc càng làm đấu tranh giai cấp quyết liệt hơn Nhận thức được điều này sẽ tránh được hữu khuynh về giai cấp

2.3 Vai trò của đấu tranh giai cấp đối sự phát triển xã hội

Đấu tranh giai cấp là động lực trực tiếp của xã hội có đối kháng giai cấp Thông qua đấu tranh giai cấp mà đỉnh cao là cách mạng xã hội, QHSX mới được xác lập phù hợp với sự phát triển của LLSX Trên cơ sở đó giải phóng sức sản xuất xã hội, thúc đẩy sự phát triển của lịch sử (Cách mạng là tất yếu)

Đấu tranh giai cấp góp phần cải tạo xã hội, xoá bỏ cái cũ

cái lạc hậu, bảo thủ, tạo cơ sở cho cái mới cái tiến bộ nảy sinh

và phát triển

Vai trò của đấu tranh giai cấp đối sự phát triển xã hội

Đấu tranh giai cấp cũng góp phần cải tạo giai cấp cách mạng, để trở thành giai cấp có đủ năng lực lãnh đạo đối với toàn xã hội Thông qua đấu tranh giai cấp mà các lĩnh vực văn hoá, tư tưởng, nghệ thuật, đạo đức… được phát triển phù hợp với sự tiến bộ của xã hội

2.4 Đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam

hiện nay

Cuộc đấu tranh giai cấp ở nước ta nằm trong quy luật chung của thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội

Bối cảnh quốc tế có nhiều chuyển biến sâu sắc Các mâu thuẫn cơ bản trên thế giới, biểu hiện dưới những hình thái và mức độ khác nhau…

Sau sự kiện chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô và Đông

Âu sụp đổ cho đến nay, trong lĩnh vực lý luận, tư tưởng nhiều luận điệu phản kích, bác bỏ lý luận giai cấp và đấu tranh giai cấp…

Đấu tranh giai cấp trong thời kì quá độ ở Việt Nam hiện nay

Việt Nam, đấu tranh giai cấp trong giai đoạn quá độ hiện nay cũng là tất yếu Bởi lẽ, ở nước ta đang trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội…

Thực chất đấu tranh giai cấp ở Việt Nam hiện nay là cuộc đấu tranh của toàn thể nhân dân lao động do Đảng Cộng sản Việt Namlãnh đạo, chống lại các thế lực thù địch với chủ nghĩa

xã hội, bảo vệ độc lập dân tộc, bảo vệ chính quyền và lợi ích của nhân dân

Đấu tranh giai cấp trong thời kì quá độ ở Việt Nam hiện nay

Thực hiện đấu tranh giai cấp trong lĩnh vực kinh tế thực chất là để phát triển mạnh mẽ LLSX, phát triển mọi tiềm năng

để chuẩn bị cơ sở vật chất – kinh tế để xây dựng chủ nghĩa xã hội

Hiện nay, đấu tranh giai cấp trong lĩnh vực kinh tế nhằm thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa, khắc phục tình trạng nước nghèo, kém phát triển; phát triển LLSX và xây dựng, hoàn thiện từng bước QHSX xã hội chủ nghĩa

Đấu tranh giai cấp trong thời kì quá độ ở Việt Nam hiện nay

Trong lĩnh vực chính trị, giai cấp công nhân và toàn thể nhân dân lao động đấu tranh với các thế lực thù địch để bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước xã hội chủ nghĩa; xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị,

tư tưởng, tổ chức; thực hiện giành, giữ và sử dụng chính quyền như một công cụ để cải tạo xã hội và chuyên chính với các thế lực đi phá hoại chính quyền, đi ngược lại với lợi ích của nhân dân

Đấu tranh giai cấp trong thời kì quá độ ở Việt Nam hiện nay

Trong lĩnh vực tư tưởng, giai cấp công nhân và đảng cộng sản vạch trần bản chất bóc lột, tính chất phản động của tư tưởng tư sản; vạch trần những biến tướng của chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa xét lại trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế; truyền bá thế giới quan khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin; xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh; phát huy được tính tích cực cách mạng của quần chúng nhân dân…

Đấu tranh giai cấp trong thời kì quá độ ở Việt Nam hiện nay

Cơ sở để thực hiện đấu tranh giai cấp ở Việt Nam là xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân trên cơ sở liên minh giữa công nhân với nông dân và trí thức do Đảng lãnh đạo, kết hợp hài hoà các lợi ích cá nhân, tập thể và xã hội, phát huy mọi tiềm năng và nguồn lực của các thành phần kinh tế của toàn xã hội

Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định thành công cho cuộc đấu tranh giai cấp, bảo vệ lợi ích của nhân dân, bảo vệ chủ nghĩa xã hội

Câu hỏi thảo luậnBiểu hiện đấu tranh giai cấp trên lĩnh vực tư tưởng hiện nay

ở Việt Nam?

Nội dung trả lời

CÂU HỎI ÔN TẬP

Trình bày nguồn gốc, đặc trưng và điều kiện tồn tại của giai cấp? 

Thực chất của đấu tranh giai cấp? Nội dung của cuộc đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay?

XIN CẢM ƠN