Nền kinh tế liên bang nga

Nền kinh tế Nga, cần thiết cho những ai làm luận văn, tiểu luận, bài báo cáo, bài tập nhóm, đồ án môn học dự án môn học, các môn học liên quan đến nghiên cứu về đất nước Ngađất nước có nền văn hoá phong phú đậm đà bản sắc dân tộc, đất nước có nền chính trị ổn định

Nền kinh tế Liên bang Nga

1 Vài nét về Liên bang Nga:

 Vị trí địa lý: Nằm trải dài trên phần phía Bắc của lục địa Á - Âu, tiếp giáp với 2

đại dương là Bắc Băng Dương và Thái Bình Dương.

 Diện tích: 17.075.200 km2 (lVới con số này, Nga trở thành Quốc gia lớn nhất

thế giới)

 Dân số: 142.893.540 người (số liệu tháng 7-2006) Hiện nay ở Nga đang có

hiện tượng giảm tỷ lệ sinh Tỷ lệ tăng dân số năm 2006 là - 0,37%.

 Ngôn ngữ chính thức: Tiếng Nga

 Đơn vị tiền tệ: Đồng rúp (ruble) (RUR)

 Nhà lãnh đạo Kinh tế hiện nay (Tính đến ngày 7/5/2008) : Tổng thống Vladimir

Vladimirovich Putin Ngày 7-5, ông Dmitry Medvedev đã nhậm chức tổng thống Liên bang Nga, trở thành vị nguyên thủ trẻ nhất trong lịch sử 100 năm qua của nước Nga (Ông mới 43 tuổi) “một trong những nhân vật có tư tưởng thoáng nhất trong êkíp của Putin”1

Có thể nói rằng nền kinh tế Nga là một nền kinh tế phát triển độc nhất, từng là trung tâm của một siêu cường trước đây Nền kinh tế nước này một mặt chủ yếu dựa

vào nguồn tài nguyên, mặt khác nó có các tổ hợp “công nghệ chuyên sâu về các lĩnh

vực như vũ trụ, điện hạt nhân, các khoa học cơ bản… dựa vào các lĩnh vực này mà hiện nay Nga vẫn là nước đứng thứ 2 trên thế giới sau Hoa Kỳ”2 Nga là nước có tốc

độ tăng trưởng GDP nhanh, đặc biệt là về thu nhập bình quân đầu người ”Từ năm

1999 đến năm 2006, GDP bình quân đầu người danh nghĩa của Nga đã tăng từ 1.334 USD lên 6.879 USD, tăng tới 515% trong vòng 7 năm”3 Chính vì sự tăng trưởng

không ngừng này mà “năm 2007 chính phủ Nga đã tăng 30% chi tiêu cho giáo dục và

nông thôn, tăng 60% chi tiêu choc ho chăm sóc sức khoẻ và chi tiêu cho xây dựng nhà mới tăng gấp 4 lần”4 Đặc biệt là từ khi ông Vladimir Putin lên nắm quyền vào năm 2000, kinh tế Nga đã có bước tiến lớn Lạm phát đã được kiểm soát, tình trạng

1 Duy Văn - Nguyễn Thanh, http://www.tuoitre.com.vn/tianyon, Dmitry Medvedev – tổng thống trẻ

nhất nước Nga, 08/05/2008.

2 “ http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t ế _Nga ”- Bách khoa toàn thư Wikipedia, Giấy phép tài liệu tự do GNU, 29.01.2008.

3 “ http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t ế _Nga ”- Bách khoa toàn thư Wikipedia, Giấy phép tài liệu tự do GNU, 29.01.2008.

4 http://w ww.dddn.com.vn, Kinh tế Nga đang trên đà tăng trưởng, 20/2/2006

thất nghiệp giàm và tiêu dùng cá nhân tăng5 Cùng với nó là sự khác biệt của nền kinh

tế Nga hội nhập vào nền kinh tế thế giới, qua hơn một thập kỷ, đã trở thành một trong các sự kiện quan trọng đối với thế giới ngày nay, tương tự như sự tăng trưởng về kinh tế của Trung Quốc và Ấn Độ, là các động lực góp phần thay đổi diện mạo kinh tế thế giới

2 Nền kinh tế Liên bang Nga:

2.1 Những lợi thế của nền Kinh tế Liên Bang Nga

2.1.1 Tiềm năng kinh tế Liên Bang Nga -

Điều đầu tiên phải nói tới đất nước

Nga đó là có lực lượng lao động rất lớn, lực

lượng quốc phòng hùng mạnh, dân số nước

Nga chiếm 3% dân số toàn thế giới Quốc gia

này còn có nhiều lĩnh vực nổi trội trong quá

trình nghiên cứu và chinh phục vũ trụ Nga có

nguồn năng lượng lớn nhất thế giới, chiếm

tới 13% tổng trữ lượng dầu mỏ và 34% trữ

lượng khí đốt thế giới đã được phát hiện Nga

đứng đầu thế giới về xuất khẩu khí đốt và

xuất khẩu dầu mỏ đứng thứ 2 thế giới Sản

lượng điện của Nga chiếm 12% tổng sản lượng điện toàn cầu Hiện nay Tổ hợp nhiên liệu - năng lượng Nga là một trong những tổ hợp quan trọng nhất và phát triển nhanh nhất trong nền kinh tế Nga, chiếm khoảng 1/4 GDP, 1/3 sản lượng công nghiệp và 1/2 nguồn thu ngoại tệ cho đất nước Ngoài dầu mỏ, khí đốt và vàng, Nga có sản lượng khai thác kim cương đứng đầu thế giới Sản lượng kim cương của Nga đạt 33,019 triệu cara, trị giá 1,676 tỷ USD

2.1.2 GDP

Kinh tế Nga những năm qua liên tiếp tăng trưởng6: GDP năm 2000 - 7,9%,

2001 - 5,1%; 2002- 4,3%, 2003 – 7,3%, 2004 – 6,8%; năm 2005 – 6,4% Sản xuất

công nghiệp, nông nghiệp đều tăng, trong đó một số ngành như khai thác dầu, luyện

kim đen tăng rất cao Năm 2004, GDP của Nga đạt 1.500 tỷ USD, làm cho Nga trở

5 Việt Linh, www.vnexpress.net, Nga sẽ đa dạng nền kinh tế, 11/2005

6 Sở Ngoại vụ TPHCM, http://www.apec.org , http://www.vi.wikipedia.org, Nền kinh tế Liên Bang Nga,

25/9/2006.

Thủ đô Moskav

2

thành nền kinh tế lớn thứ 11 trên thế giới và thứ 5 ở châu Âu – GDP đạt gần 970 tỷ USD Năm 2005 GDP đạt 1.589 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người là 11.100 USD 6 tháng đầu năm 2006, GDP của Nga tăng 6,3%, trong đó công nghiệp tăng 4,4%, nông nghiệp 1,3% GDP 6 tháng đầu năm 2007 của Nga tăng 7,8% so với cùng

kỳ của năm 2006 là 6,6% Trong khoảng tháng 1 đến tháng 8/2007 GDP của Nga tăng trưởng 7,7%, nhưng tháng 9 đã chậm lại Tuy nhiên, tính cả tháng 9 đầu năm, GDP của Nga đạt 7,4%7 Nếu mức tăng trưởng hiện tại là ổn định, dự kiến Nga sẽ trở thành nền kinh tế lớn thứ hai ở châu Âu sau Đức và thứ 8 trên thế giới trong vài năm tới, với GDP khoảng 2.300 tỷ USD.

Dưới đây là biểu đồ xu hướng tăng GDP của Nga theo giá cả thị trường được ước tính bởi Quỹ tiền tệ quốc tế, đơn vị tính là triệu Rúp của Nga8.

Năm Tổng sản phẩm quốc nội Tỉ giá trao đổi USD

1995 1,428,500 4.55 Rubles

2000 7,305,600 28.13 Rubles

2005 21,665,000 28.27 Rubles (Để so sánh sức mua tương đương, 1 USD = 13,63 Rúp)

2.1.3 Lực lượng lao động9

Năm 2004 lực lượng lao động của Nga đạt con số 74,22 triệu người với tỷ lệ thất nghiệp là 7,6% và năm 2005, tỷ lệ thất nghiệp này tăng lên 8,2%.

2.1.4 Lạm phát

Năm 2005, Nền kinh tế Nga có tỷ lệ lạm phát là 10,9%, thấp nhất trong 7 năm qua 6 tháng đầu năm 2006, tỷ lệ lạm phát là 6,6% Thu nhập của người dân đã tăng nhanh hơn tốc độ trượt giá Nếu so với thời điểm 1999 thì Chính phủ Nga đã cơ bản giải quyết nợ lương Lương hưu trung bình của người dân tăng gần 90%, lương thực

tế tăng gần gấp đôi, bước đầu cải thiện được đời sống người dân, thu nhập thực tế của dân tăng gấp 1,5 lần (4 tháng đầu năm 2006 thu nhập bình quân đầu người tăng 7,4% so với cùng kỳ năm 2005), tỷ lệ thất nghiệp giảm gần 1/3.

2.1.5 Cán cân thanh toán

7 Ngô Sinh, http://www,nld.com.vn , Cuộc cách mạng mới ở Nga - Nền kinh tế trên nền tảng tri thức, 04/11/2007.

8 “ http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_tế Nga ” - Bách khoa toàn thư Wikipedia, Giấy phép tài liệu tự do GNU, 29.01.2008.

9 “ http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_tế Nga ” - Bách khoa toàn thư Wikipedia, Giấy phép tài liệu tự do GNU, 29.01.2008

Dự toán ngân sách năm 2006 tăng chi tiêu 40%; thặng dư ngân sách dự kiến

776 tỷ Ruble (27 tỷ USD), chiếm 3,2% GDP Năm nay, Nga sẽ tăng 30% chi tiêu cho giáo dục và nông thôn, tăng 60% chi tiêu cho chăm sóc sức khoẻ và chi tiêu cho xây dựng nhà mới tăng gấp 4 lần Ông Putin cho biết, việc tăng chi tiêu vào những lĩnh vực này có thể thực hiện được nhờ sự ổn định kinh tế vi mô và sự thành công của chính phủ trong việc giảm dần các khoản nợ nước ngoài.

2.1.6 Thương mại

Nga vẫn dựa chủ yếu vào xuất khẩu hàng hóa, cụ thể là: dầu mỏ, khí đốt, gỗ, hóa chất, kim loại, vũ khí cá nhân và vũ khí phục vụ quốc phòng Các mặt hàng này chiếm trên 80% kim ngạch xuất khẩu với các thị trường chính là Hà Lan (10,3%), Đức (8,3%), Italia (7,9%), Trung Quốc (5,5%), Ukraine (5,2%), Thổ Nhĩ Kỳ (4,5%), Thụy Sĩ (4,4%) (2005) Kim ngạch xuất khẩu năm 2005 là 245 tỷ USD Trong những năm gần đây, nền kinh tế Nga đã nhắm nhiều hơn vào nhu cầu về các mặt hàng tiêu dùng trong nước, là lĩnh vực có mức tăng trưởng trên 12% mỗi năm trong giai đoạn

2000-2004, chỉ ra sự lớn mạnh dần lên của thị trường nội địa Sản phẩm nhập khẩu chính

là máy móc thiết bị, hàng tiêu dùng, thịt, đường, kim loại sơ chế Thị trường nhập khẩu chính là Đức (13,6%), Ukraine (8%), Trung Quốc (7,4%), Nhật Bản (6%), Belarus (4,7%), Hoa Kỳ (4,7%), Italia (4,6%), Hàn Quốc (4,1%) (2005) Kim ngạch nhập khẩu năm 2005 là 125 tỷ USD10.

2.1.7 Đầu tư

Mấy năm gần đây, Nga đúc rút bài học kinh nghiệm từ "liệu pháp sốc", tìm

kiếm con đường cải cách phù hợp với kinh tế trong nước và nhanh chóng chuyển đổi

mô hình kinh tế, tích cực tạo ra hệ thống kinh tế thị trường Sau 15 năm cải cách, môi trường kinh tế Nga đã có sự cải thiện rõ rệt, vì thế càng hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài Năm 2005, vốn đầu tư nước ngoài vào Nga đạt 26,1 tỷ USD, tăng gấp đôi so với năm 2004

Hiện nay, theo thống kê11 thì Nga có tổng số 6 đặc khu kinh tế, trong đó 4 đặc khu ứng dụng kỹ thuật tại Saint – Petersburg, Zelenograd, Dubna, Tomsk và đặc khu

sản xuất công nghiệp ở Lipetsk, Elabug “Việc mở ra các đặc khu kinh tế sẽ giúp Nga

bước chân vào nhóm 5 nền kinh tế lớn nhất Thế giới vào năm 2020”12.

10 “ http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_tế Nga ” - Bách khoa toàn thư Wikipedia, Giấy phép tài liệu tự do GNU, 29.01.2008

11 H.L, http://vitinfo.com.vn, Nga sẽ là một trong năm nền kinh tế lớn nhất Thế giới, 28/1/2008.

12 H.L, http://vitinfo.com.vn, Nga sẽ là một trong năm nền kinh tế lớn nhất Thế giới, 28/1/2008.

4

Về lĩnh vực vui chơi giải trí, Nga có 7 đặc khu du lịch vui chơi giải trí.

2.1.8 Nợ nước ngoài

Năm 2005, nợ nước ngoài của Nga là 215,3 tỷ USD Đến ngày 21-8-2006, Nga đã trả hết 21,3 tỷ USD nợ của 18 nước thành viên Câu lạc bộ Paris Nga dự kiến trả hết số nợ thời Liên Xô cũ trong năm 2006.

2.1.9 Dự trữ vàng và ngoại tệ

Dự trữ vàng và ngoại tệ tăng nhanh, tính đến 8-8-2006 đạt mức 265,6 tỷ USD, đứng thứ ba thế giới (sau Trung Quốc và Nhật Bản).

2.1.10 Tỷ giá hối đoái

Ruble Nga/ USD có tỷ giá là 29,169 (2001), 31,349 (2002), 30,692 (2003), 28,814 (2004), 28,284 (2005)

2.1.11 Chính sách tiền tệ

Từ ngày 1-7-2006 Nga đã thực hiện thả nổi tỷ giá trao đổi đồng ruble, hủy bỏ mọi hạn chế về lưu thông vốn.

Theo Bộ Phát triển Kinh tế, kể từ năm 2011, Nga sẽ bắt đầu trả tiền mặt trên các thị trường ngoài nước13 Hơn nữa, sau 10 năm nữa, đồng ruble sẽ gia tăng đáng

kể trong “cặp táp” của các nhà đầu tư nước ngoài và trở thành công cụ phổ biển của

họ, vì đã trở thành loại tiền tệ hoán đổi tự do Và sự phổ biến của khu vực đồng ruble giữa các nhà đầu tư sẽ khiến cho việc dự trữ tiền rúp là điều cần thiết Đó là kết luận của các chuyên gia thuộc Viện Giá Trị Kinh doanh IBM.

Nhà tăng trưởng kinh tế Yaroslav Lisovolic cả Deutsche Bank ở Nga nói: “Hiện nay mức độ sử dụng tiền ruble của các nhà đầu tư nước ngoài rất cao Sau một thời gian nữa, mức cầu tiền ruble sẽ phải tăng lên” Chính tính chất có thể hoán đổi của tiền ruble và sự liên kết của nền kinh tế Nga vào quá trình toàn cầu hoá góp phần vào

sự kiện này Cũng chính nhờ vào nhịp độ phát triển kinh tế Nga, các nhà đầu tư sẽ gia tăng nhu cầu sử dụng đồng rúp Để tiến hành công việc ở Nga, cần phải có loại tiền tệ nước này, vì thế tiền ruble chắc chắn sẽ nằm trong cặp táp của các nhà đầu tư nước ngoài Và Viện Giá trị kinh doanh IBM cho rằng nhịp độ phát triển kinh tế ở Nga cao hơn gấp hai lần so với các thị trường phát triển, ví dụ như Mỹ.

2.1.12 Triển vọng trung hạn

13 Ngô Sinh, www.nld.com.vn , Cuộc Cách mạng mới ở Nga - nền kinh tế trên nền tảng tri thức, 04/11/2007.

Chính phủ Nga thông qua Chương trình phát triển kinh tế - xã hội trung hạn 2006-2008, hướng mạnh vào 4 trọng điểm ưu tiên trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, nhà ở và phát triển nông thôn với tổng số vốn đầu tư của Nhà nước 160 tỷ Ruble, cùng với những giải pháp tăng thu nhập cho người lao động Sức mua của người dân tăng, thị trường tiêu dùng sôi động và các nhà phân tích kinh tế đã nói đến sự bùng

nổ tiêu dùng ở Nga.

2.1.13 Cải cách cơ cấu

Nền kinh tế Nga cũng còn những khó khăn phải khắc phục như: cơ cấu kinh tế không cân đối, tăng trưởng kinh tế cũng như thu ngân sách còn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu nguyên nhiên liệu, tỉ lệ thất thoát vốn còn lớn, thu hút đầu tư chưa nhanh, khả năng cạnh tranh của các ngành sản xuất trong nước chưa cao, chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng trong nước, đầu tư thay đổi công nghệ mới và phát triển các ngành kỹ thuật cao còn hạn chế.

Chính phủ Nga đang thực hiện chương trình thúc đẩy kinh tế, trong đó có việc thành lập các đặc khu kinh tế lớn nhằm thực hiện những ý tưởng và quy trình sản xuất mới, nâng cao khả năng cạnh tranh và hiệu quả hoạt động kinh tế Các đặc khu kinh tế sẽ là công cụ để phát triển và sử dụng triệt để mọi tiềm năng khoa học - kỹ thuật, thu hút vốn đầu tư, phát triển kinh tế, nâng cao tính cạnh tranh Nga sẽ thành lập 2 loại đặc khu kinh tế, gồm đặc khu kinh tế về ứng dụng kỹ thuật cao và đặc khu kinh tế về sản xuất công nghiệp, dưới sự quản lý của cơ quan Liên bang Nga.

Ngoài ra, việc Nga gia nhập vào các tổ chức Thế giới như WTO, G8, WB… đã chứng tỏ một quyết định không hề đơn giản và đòi hỏi các chuyên gia đàm phán của Nga phải nắm rõ toàn bộ tình hình xung quanh vấn đề này Cựu Tổng thống nổi tiếng

Nga Vladimir Putin đã khẳng định rằng: “Xét về tốc độ tăng trưởng kinh tế so với các

nước trong khối G8, Nga đã vượt qua Italia – đây là những thông tin khách quan do các tổ chức kinh tế quốc tế cung cấp”14 Ngoài ra, Cựu Tổng thống Nga cũng cho biết

rằng: “Nếu chúng ta duy trì được tốc độ tăng trưởng như hiện nay thì đến năm 2009

Nga có thể vượt qua Pháp”15 Trong cơ cấu kinh tế Nga hiện nay, 2/3 mức tăng trưởng kinh tế là do ngành chế biến đóng góp.

Nhằm tăng vai trò quản lý của Nhà nước đối với nền kinh tế, Chính phủ Nga đang thúc đẩy quá trình tái quốc hữu hóa các doanh nghiệp lớn, trước hết thuộc khu

14 Hoa Trà, http://vtc.vn , Kinh tế Nga đã thoát khỏi phụ thuôc vào năng lượng, 31/10/2007.

15 Hoa Trà, http://vtc.vn , Kinh tế Nga đã thoát khỏi phụ thuôc vào năng lượng, 31/10/2007.

6

vực năng lượng từng mang lại gần một nửa lợi nhuận về thuế và giá trị xuất khẩu Quá trình tái quốc hữu hóa nền kinh tế Nga tuy có gây tâm lý lo ngại cho một số người, nhưng cho tới nay vẫn không gây ra tác động tiêu cực nào đối với tăng trưởng kinh tế Nga cũng như việc các nhà đầu tư phương Tây đang quay trở lại đầu tư vào Nga.

2.1.14 Nhà nước trở lại quản lý nền kinh tế

Nhằm tăng vai trò quản lý của Nhà nước đối với nền kinh tế, Chính phủ Nga đang thúc đẩy quá trình tái quốc hữu hoá các doanh nghiệp lớn, trước hết thuộc khu vực năng lượng từng mang lại gần một nửa lợi nhuận về thuế và giá trị xuất khẩu Nhà nước đang kiểm soát gần 1/3 lĩnh vực năng lượng sau khi quốc hữu hoá công ty dầu lửa Yukos cuối năm 2004 Các doanh nghiệp lớn của Nhà nước đã mua lại tập đoàn dầu mỏ Sibneft lớn thứ ba của Nga

Mới đây, Nhà nước cũng bắt đầu mua lại các doanh nghiệp không thuộc lĩnh vực nhạy cảm về năng lượng, như tập đoàn chế tạo máy công nghiệp OMZ hay tập đoàn sản xuất máy bay Kamov Olga Krychtanovskaia, một chuyên gia hàng đầu của Nga cho rằng để đất nước mạnh và giầu có hơn, chính phủ phải quản lý trực tiếp một

số lượng lớn các tập đoàn thuộc các khu vực kinh tế chủ chốt Quá trình tái quốc hữu hoá nền kinh tế Nga tuy có gây lo ngại cho một số người, nhưng cho tới nay vẫn không gây ra tác động tiêu cực nào đối với tăng trưởng kinh tế Nga cũng như việc các nhà đầu tư phương Tây đang quay trở lại đầu tư vào Nga.

Chính phủ Nga thông qua Chương trình phát triển kinh tế- xã hội trung hạn 2006-2008, hướng mạnh vào 4 trọng điểm ưu tiên trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, nhà ở và phát triển nông thôn với tổng số vốn đầu tư của Nhà nước 160 tỷ Ruble cùng với những giải pháp tăng thu nhập cho người lao động Sức mua của nhân dân tăng, thị trường tiêu dùng sôi động, các nhà phân tích đã nói đến sự bùng nổ tiêu dùng ở Nga.

Vai trò và uy tín của Nga ngày càng được nâng cao và có trọng lượng trên trường quốc tế Năm qua, Nga tham gia cuộc gặp “bộ ba” gồm Nga, Trung Quốc và

Ấn Độ tại Vladivostok, cuộc gặp thượng đỉnh Tổ chức hợp tác Thượng Hải (SCO) tại Astana (Kazastan) Tổng thống Nga V.Putin thăm Nhật Bản và dự hội nghị thượng

đỉnh tại Busan ( Hàn Quốc); tham dự hội nghị thượng đỉnh lần đầu tiên giữa Nga và ASEAN tại Kuala Lumpur và hội nghị thượng đỉnh Đông Á lần thứ nhất tháng 12/2005 Nga tập trung mở rộng quan hệ nhiều mặt với ASEAN được coi là một trong những hướng phát triển quan trọng và đầy triển vọng, vì ASEAN không chỉ là trung tâm chính trị của quá trình hội nhập của châu Á-Thái Bình Dương mà còn là nhân tố quan trọng của mọi hoạt động tương hỗ trong khuôn khổ khu vực.

Tuyên bố chung của các nhà lãnh đạo ASEAN và LB Nga về quan hệ đối tác toàn diện và tiến bộ cũng như Chương trình hành động tổng thể phát triển quan hệ giữa Nga và ASEAN giai đoạn 2005-2015 đã đặt nền móng cho quan hệ đối tác toàn diện giữa Nga và các quốc gia khu vực châu Á-Thái Bình Dương Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh Đông Á, Tổng thống Nga V.Putin tuyên bố Nga sẵn sàng hợp tác đa phương với tất cả các quốc gia trong khu vực, công bằng và cùng có lợi

Một trong những lĩnh vực hợp tác có triển vọng là năng lượng Nga sẵn sàng đóng góp sức mình trong việc đảm bảo an ninh năng lượng cho các nứơc trong khu vực, cung cấp nguyên liệu một cách ổn định và lâu dài, các dự án chung về thăm dò

và khai thác dầu mỏ, lắp đặt đường ống dẫn dầu, dẫn khí đốt

Ông V.Putin nói kinh nghiệm của Nga trong lĩnh vực thủy điện và năng lượng hạt nhân, nghiên cứu các nguồn năng lượng mới và trong việc sử dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng sẽ rất hữu ích đối với nhiều nước trong khu vực.

2.2 Những vấn đề còn tồn tại của nền kinh tế Liên Bang Nga16

Kinh tế Nga đang trỗi dậy, song nhiều nhà phân tích cho rằng nước này đang phải đối mặt với một số vấn đề bất cập.

Trong vài năm gần đây, kinh tế Nga đã phát triển nhanh chóng Từ năm 2000 đến nay, GDP của Nga liên tục tăng trưởng cao, năm 2006 tăng trưởng hơn 6,9% Nga trở lại xuất khẩu lương thực; ngân sách cân bằng, lạm phát giảm dần (năm ngoái chỉ ở mức 6,6%), đầu tư nước ngoài vào Nga tăng 7,4% Tuy nhiên bên cạnh những

16 Quốc Trung, http://vneconomy.vn , (Báo Điện tử - Thời báo Kinh tế Việt Nam), Những mảng sang - tối của nền kinh tế Nga, 23/1/2007

8

thành tựu mà nền kinh tế nước Nga đã đạt được, thì không phải không còn những khiếm khuyết có thể nhắc đến như:

2.2.1 Tăng trưởng cao, nhưng chưa đạt mục tiêu

Đến tháng 8/2006, Nga đã thanh toán trước thời hạn 21,3 tỷ USD tiền nợ của 18 nước thuộc Câu lạc bộ Paris Cũng thời điểm tháng 8/2006, dự trữ vàng và ngoại tệ của Nga đã đạt 265,6 tỷ USD, đứng thứ ba thế giới, sau Trung Quốc và Nhật Bản

Mấy năm gần đây, Nga đã nhanh chóng chuyển đổi mô hình kinh tế, tích cực tạo

ra hệ thống kinh tế thị trường Sau 15 năm cải tổ, môi trường kinh tế Nga đã được cải thiện rõ rệt và ngày càng hấp dẫn đầu tư nước ngoài

Năm 2005, lượng vốn FDI vào Nga đã gấp đôi năm 2004, với hơn 26 tỷ USD So với các nước lớn khác, Nga có ưu thế là trữ lượng tài nguyên phong phú và lớn nhất thế giới (chiếm 21% của thế giới), với tổng trị giá 30.000 tỷ USD, gấp 3 lần của Mỹ

Nga cũng là nước duy nhất trên thế giới có thể tự túc, tự cấp Bên cạnh đó, Nga

đã bắt kịp thế giới trong các lĩnh vực công nghệ mới như thiết kế phần mềm

Với những mảng sáng trong bức tranh kinh tế Nga kể trên, nhiều người lạc quan cho rằng, Nga sẽ không mấy khó khăn để tăng gấp đôi GDP của mình trong vòng 10 năm tới như mục tiêu của Tổng thống V Putin đã đưa ra năm 2003

Điều này đòi hỏi mức tăng trưởng trung bình hàng năm là 7,2% Tuy nhiên, trên thực tế, dù giá dầu tăng cao, Nga cũng chật vật mới đạt mức tăng trưởng xấp xỉ 7% năm sau khi đạt mức 9% năm 2000

Các chuyên gia cho rằng, bức tranh kinh tế sáng của Nga không thể che lấp được thực tế nền kinh tế của nước này đối mặt với những vấn đề về cơ cấu và có

nguy cơ mắc "căn bệnh Hà Lan" (nguy cơ tăng xuất khẩu năng lượng có thể đẩy tỉ

giá lên cao, dẫn đến xuất khẩu trở lên đắt hơn và tác động tiêu cực tới sức cạnh tranh

và đầu tư ở các lĩnh vực khác)

Hơn nữa, giá dầu tăng có thể giúp làm giảm áp lực đối với ngân sách của Nga, nhưng đồng thời cũng làm yếu đi động lực cải tổ và đa dạng hoá nền kinh tế Bên

cạnh đó, việc giá dầu gần đây tụt gần 15 USD/ thùng cũng cho thấy rõ sự nguy hiểm của việc phụ thuộc nhiều vào giá năng lượng cao

2.2.2 Đối mặt nguy cơ tụt hậu

Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế Nga thời gian qua là đáng ghi nhận Tuy nhiên, nếu so sánh với các nền kinh tế mới nổi khác như Trung Quốc, Ấn Độ Nga lại đang thua kém trên nhiều lĩnh vực

Đầu năm nay Tổng thống Putin đã giới thiệu 4 dự án để cải thiện cơ cấu hạ tầng của Nga đã bị xuống cấp nhiều do thiếu đầu tư trong nhiều thập niên qua Ông Putin

hy vọng các dự án trong lĩnh vực nông nghiệp, y tế, nhà ở và giáo dục sẽ giúp vực dậy lĩnh vực này và cũng muốn cải thiện hệ thống giao thông của nước này

Trong khi đó, những vấn đề tương tự, người láng giềng Trung Quốc đã chú trọng

từ lâu và làm khá tốt Nga còn một điểm kém các nước mới nổi là chưa trở thành thành viên WTO, dẫn đến những hạn chế trong phát triển thương mại.

Nga đã thu hút 20 tỷ USD FDI trong 9 tháng đầu năm 2006, nhiều hơn cả Nhật Bản và Canada Tuy nhiên, phần lớn số tiền trên lại đổ vào lĩnh vực năng lượng trong khi Chính phủ lại muốn phát triển cả các lĩnh vực khác

Sự can dự của Chính phủ vào lĩnh vực năng lượng phù hợp với xu thế chung tại một số nước sản xuất dầu khác, nhưng nhiều nhà kinh tế cho rằng đây là cách làm lỗi thời và ít hiệu quả hơn là để cho tư nhân

Một số nhà kinh tế cho rằng Chính phủ Nga chỉ nên tạo khung pháp lý tốt để giúp doanh nghiệp phát triển Các doanh nhân Nga và nước ngoài vẫn than phiền là phải chịu cản trở bởi tình trạng tham nhũng và tệ quan liêu

Tổng thống Putin cũng rất chú trọng tới phát triển công nghệ cao và đưa ra ý tưởng công viên khoa học kể từ đầu năm 2006 Tuy nhiên, đáng ngạc nhiên là trong khi Trung Quốc có 90 công viên như vậy thì Nga lại chưa có cái nào

Mặc dù trong những năm gần đây sự chú ý đổ dồn về Ấn Độ trong lĩnh vực máy tính và thương mại quốc tế, nhưng các chuyên gia máy tính Nga lại cho rằng họ có những nhà lập trình giỏi hơn Ấn Độ

10