Mot so nguyen nhan Sd dT LB Nga dat dugc nhiing thanh tyu nay la do da ke thira, phat huy dugc nhirng yeu td tich cyc, ddng thdi diic rut kinh nghiem va sira chira nhirng that bai dau d
Trang 1LICH SI/ - VAN HOA - XA HOI CHAU AU
TlAfl HI€U NGUV€N NHRN PHUC HOI Vfi PHflT TRI€N KINH TC' LICN BANG NOn DlTdl THdl TONG THONG V.PUTIN (2000 - 2008)
PGS.TS Nguyen Cong Khanh Ths H o a n g Manh Hung
Dai hoc Vinh
V.Putin len nam quyen dieu hanh dat nudc, Ngugc ddng lich sir nudc Nga, vao nvra
sau the ky XX khi dat nudc nay tut hau kha
xa so vdi cac nudc phuang Tay, ngudi dimg
dau nudc Nga Sa hoang da keu ggi "Hdy cho
nudc Nga 20 ndm hoa binh trong noi bp lanh
thd vd linh vuc ngogi gigo, luc do se xudt
hien mot nudc Nga hoan todn mai" Va
trong thdi gian 20 nam dd Pie Dai de da pha
vd sy phong toa ciia Thuy Dien, gianh dugc
con dudng ra vao chau Au tren bien Tiep
dd, nudc Nga da pha bd sy phong toa ciia cac
cudng qudc chau Au tren bien Hac Hai ddi
vdi minh Cdn bay gid, vao thap ky dau the
ky XXI, den lugt V.Putin, chi cd 8 nam thdi
ciing da dit lam nen mdt nudc Nga mdi - mot
nudc Nga giau co vd thinh vuang V.Putin la
lieu thuoc chira tri ca the Nga khdi nhirng
can benh ma cac thay thude nhu
M.Gorbachev va B.Yeltsin deu khong the
doi phd dugc
Dung nhu ldi ciia Dmitri Koyrev, mdt
chuyen gia ve van de chau A: "'Chung ta
khong the Id xdc chet trong mpi dam tang
vd la CO ddu trong mpi darn cuai duac "
Tren ddng dd nat hoang tan ma cdng
cupc cai each kinh te thi trudng d thap ky
1990 dudi thdi Tdng thdng B.Yeltsin de lai
sau 2 nhiem ky ciia minh, da \yc day nen kinh te, giai quyet ve co ban cac van de xa hdi va dua nudc Nga gianh lai vi the cudng qudc tren the gidi Bai viet nay chi de cap den nguyen nhan ciia sy phuc hdi va phat trien trong ITnh vuc kinh te cita LB Nga dudi thdi Tdng thdng V.Putin (2000 -2008)
1 Nhirng thanh tyu ky dieu ve kinh te Mdt trong nhirng thanh tyu ndi bat cua
LB Nga dugc ca the gidi biet den trong nhiing nam dau the ky XXI la tir nam 2002,
LB Nga da vugt qua Arap Xeut, vdi tu each
la mpt nudc xuat khau dau lira Idn nhat the gidi, va tiep dd den nam 2004 da dudi kip
My, vdi tu each la mdt trong nhirng nudc san xuat vu khi Idn nhat the gidi Chinh nguon thu ngoai te tir hai nganh nay la ngudn thu chil yeu cho sy tang trudng GDP ciia LB Nga Tinh binh quan sau 8 nam cam quyen ciia Tdng thdng V.Putin, GDP tang trudng
hang nam la 6 - 1 % , trong khi dd, d thap nien
90, GDP ludn ludn nam d chi sd am Nhd vay, ty trpng ciia LB Nga trong cdng nghiep the gidi tang nhanh chdng, tir cho chiem I,8%o cdng nghiep the gidi vao nam 1997, thi
Trang 2v7?fM hieu nquifen nhdn 47
den nam 2003, con sd nay da Ien din 4,9%
Trong ndng nghiep, tinh chung trong vong
10 nam qua, tir mdt nudc nhap khau (nam
1998, LB Nga phai mua 20 trieu tan ngii
coc), den dau 2008, LB Nga trd thanh ngudn
cung cap dn dinh cho thi trudng the gidi, vdi
lugng xuat khau ngu cdc la 14 trieu tan
Theo so lieu cua Hdi Ngii cdc LB Nga, nudc
nay dimg thii ba ve xuat khau lua mi, sau My
va Canada, vugt qua cac td chirc va quoc gia
xua nay lam mua lam gid tren thi trudng
luong thyc nhu EU, Achentina va Oxtraylia
Thanh tyu nay khien cho cd ngudi binh luan
la "Nga CO the cim ddi cho cd hdnh tinh "
Tinh den 2007, tdng gia tri dy trir vang
va ngoai te ciia Nga da dat 246 ty USD Vdi
lugng dy trii nay, Nga da vuon len dimg thii
tu the gidi sau My, Trung Qudc va Nhat
Ban Nhd tdc do tang trudng kinh te d mirc
kha cao ma LB Nga da timg budc giai quyet
dugc ng nudc ngoai Budc vao nam 2000,
cac nha kinh te trong va ngoai nudc deu de
cap den mdt khd khan, trd ngai Idn ddi vdi
nen kinh te LB Nga la van de phai thanh toan
mpt khoan ng khdng Id len tdi 158,4 ty USD,
chilm gan 90% GDP Thi nhung, LB Nga
da thanh toan ng mdt each khdng may kh6
khan va lam giam dugc ap lyc cita cac khoan
tra ng nudc ngoai ddi vdi nen kinh te qudc
gia Tinh din cudi 2003, ng nudc ngoai ciia
LB Nga la 119,1 ty USD, chilm 26% GDP
[4] Cdn trong nam 2006, LB Nga da tra
dugc ng cho IMF 3,3 ty USD va chi trong
vong 6 ngay tir 15 din 21 thang 8, LB Nga
da thanh toan ng cdn lai 21,6 ty USD doi vdi
cau lac bd Pari, giam dugc 1/3 tdng so ng nudc ngoai cita hp Va tinh din thang 10/2007, khoan ng ciia nha nudc chi con 46,95 ty USD N I U thap nien 90 la thdi ky
cita "ttf do" lam phat vdi toe dp phi ma
2.510% (1992) va 63,5% (1999), thi d nhirng nam dau the ky XXI, chinh phii LB Nga thyc hien tot chinh sach kiem che nen nan lam phat da dugc kiem soat, lien tuc giam tir mirc 18,6%) (nam 2001) xudng chi cdn mdt con so
la 9% (nam 2006)
Mac dil van cdn nhirng ban che, song nhiing thanh tyu kinh te ma LB Nga dat dugc trong thap ky dau tien ciia the ky XXI
la budc phat trien nhay vgt so vdi thap nien
90 cita thi ky XX
2 Mot so nguyen nhan
Sd dT LB Nga dat dugc nhiing thanh tyu nay la do da ke thira, phat huy dugc nhirng yeu td tich cyc, ddng thdi diic rut kinh nghiem va sira chira nhirng that bai dau ddn trong dudng ldi cai each thi trudng ciia ngudi tien nhiem ciing vdi nhirng dien bien thuan Igi ciia tinh hinh kinh te the gidi
Khi ly giai nguyen nhan phuc hoi, phat trien kinh te LB Nga dudi thdi Tong thdng V.Putin, van cdn nhieu y kien khac nhau Nhung theo chitng toi, nhiing nguyen nhan lam cho nen kinh te LB Nga phuc hoi va phat trien nhanh chdng nhu vay vira mang tinh chu quan vira mang tinh khach quan, gop phan tao nen hinh anh ve mot nudc Nga mdi
Trang 348 NGHIEN Ciru CHAU AU - EUROPEAN STUDIES REVIEW N°3 (114).2010
Truac het, LB Nga da xdy dung duac
dudng loi phdt trien kinh te mang tinh chien
luac, lu'a chpn bien phdp phu hap vai hoan
cdnh thifc lien cua ddt nudc
Trong thap nien 90, vi Tdng thdng dau
tien ciia LB Nga - B.Yeltsin, vdi chuang
trinh cai each thi trudng da sir dung "lieu
phdp sdc", mdt chuang trinh kinh te do
ngudi My soan thao vdi hy vpng ap dung
md hinh phuang Tay lam thay ddi nudc
Nga Tuy nhien, md hinh kinh te ma LB
Nga dang xay dyng da khdng dem lai ket
qua nhu mong mudn, cudc khiing hoang tai
chinh tien te 1998 da day nudc Nga den ben
bd vyc tham, LB Nga lam vao cudc khung
hoang toan dien ve mgi mat Tren ca sd
nghien ciru, tim tdi ciia Trung tam Nghien
ciiu chien luge LB Nga, noi tap hgp cac nha
khoa bpc hang dau cua dat nudc, Tdng
thdng V.Putin da yeu cau Chinh phu cua
Thit tudng M.Kasyanov xay dyng mdt chien
luge kinh te - xa hdi dai ban trong giai doan
1 0 - 1 5 nam vdi muc tieu bien phap rd
rang Theo do, chien luge phat trien kinh te
LB Nga giai doan 2000 - 2010 da ra ddi, vdi
3 giai doan cu thi: 2000 - 2002, 2003 - 2005
va 2006 - 2010 De thyc hien muc tieu ciia
tirng giai doan trong chien luge phat trien
kinh te dai ban, Chinh phu LB Nga deu xay
dyng myc tieu, ndi dung, bien phap, chuang
trinh hanh ddng trong tirng nam tren ca sd
tong ket, due rut kinh nghiem Chien luge
phat trien dd van tiep tyc day manh cai each
thi trudng, song khdng phai la bien phap cai
each thi trudng ty do nhu nhirng nam 1992
-1994 ma dugc thyc hien gan lien vdi su tang cudng dieu tiet ciia Nha nudc Bien phap nay dugc Tdng thdng V.Putin giai
thich trong tac pham "Nuac Nga trong buoi
giao thdi giita hai thien nien ky" rang:
khdng cd nghTa la quay trd lai thyc hien he thdng ke hoach va quan ly theo menh lenh, nha nudc quan ly tat ca, tir tren xudng dudi,
ra ke hoach chi tiet cho mdi xi nghiep Dieu nay cd nghTa la he thdng chinh quyen nha nudc LB Nga trd thanh ngudi dieu phoi co hieu qua siic manh kinh te cua Nha nudc
khien Igi ich dugc duy tri, xac lap co che phat trien xa hdi vdi muc tieu va quy mo hgp
ly Trong sudt hai nhiem ky cam quyen, Tdng thdng chi dao Chinh phit LB Nga tap trung vao cai each cac ITnh vyc tang cudng
sy dieu tiet vT md cita nha nudc nhu: cai each thue, ngan sach, tai chinh ngan hang,
dn dinh tien te, hoan thien dk trinh Duma
Qudc gia hang loat cac dy luat mdi: Luat Thue Luat Dat dai Cac chinh sach tren
da khac phuc tinh trang vd chinh phii trong phat trien va su budng Idng quan ly trong mgi boat ddng kinh te, cai thien mdi trudng dau tu, tang tinh hap dan cua thi trudng LB Nga Day la nguyen nhan quan trgng lam cho nen kinh te LB Nga tang trudng on djnh ' Trong dudng Idi phat triln kinh tl ciia
chinh phit LB Nga nhirng nam dau thi ky XXI, mot diem dugc chu trgng dd la chinh sach kinh te mang dinh hudng xa hdi rd net, ddng thdi vdi viec thyc hien cac chinh sach
Trang 4Q^ni hieu nejMi/en nhdn 49
kinh te, cac chuang trinh xa hdi ciing dugc
triln khai Ngay 13/8/2001, chinh phu LB
Nga da thdng qua chuong trinh Lien bang
phat trien mien Nam nudc Nga giai doan
2002 - 2006 vdi kinh phi dy kiln la 150 ty
rup Muc tieu chinh cua chuang trinh la tao
dieu kien de phat trien viing chac kinh te
cita 12 tinh mien Nam LB Nga nham giam
bdt kh6 khan xa hdi d day va khac phuc sy
chenh lech ve trinh do phat trien vdi cac
vitng khac tren toan Lien bang Ngoai ra
Chinh phil cdn tap trung giai quyet hang
loat cac van de dam bao ddi sdng ngudi dan
nhu: cai each che do tien luong, nang cao
thu nhap thyc te ciia ngudi lao ddng, dam
bao tra luong cho ngudi ve huu diing ban,
tang ngan sach cho giao due, y te Dieu
nay da dugc Tdng thdng V.Putin khang
dinh: Chinh sach tang trudng kinh te khong
the mau thuan vdi chinh sach xa hdi Tang
trudng kinh te de nang cao ddi sdng nhan
dan va gan lien vdi viec giai quyet nhieu
van de xa hdi birc xiic
Nhu vay, nhan td quan trpng tao nen sy
thay ddi thuc trang kinh te LB Nga theo
hudng tich cyc trudc het dd la do LB Nga
da xay dyng dugc mdt dudng ldi phat trien
kinh tl mang tinh chien luge, vdi muc tieu,
bien phap rd rang dya tren nhiing nghien
cim cua cac nha khoa hgc hang dau cua dat
nudc va chu trgng den dac thii rieng biet ciia
LB Nga
Thu hai, LB Nga da nhanh chong on
dinh duac tinh hinh chinh tri - xd hpi, tgo
nen moi truang thuan lai vd du sue mgnh de tiep tiic thuc hien cdi cdch kinh te
Lich sir LB Nga giai doan (1992 -1999) cho thay thdi ky cam quyen cita Tong thdng B.Yeltsin la nhirng khoang thdi gian day song gid chinh trudng Diem ndi bat ve chinh tri do la mau thuan va dau tranh giira Tdng thdng, Chinh phii va Quoc hdi Budc sang the ky XXI, dudi sy lanh dao ciia Tdng thdng V.Putin, van de nay da dugc khac phuc kha thanh cong Cac quyet dinh bo nhiem thii tudng, dy toan ngan sach, dy thao cac dieu luat da dugc Duma Quoc gia Nga thdng qua mot each thuan Igi Trudc bet, quyet dinh bd nhiem Bd trudng Tai chinh, Phd thit tudng Thir nhat M.Kasyanov vao giir chirc vu Thii tudng cua Tdng thong V.Putin da dugc Quoc hdi thdng qua (17/5/2000) vdi 325 phieu thuan,
55 phieu chong va 15 phieu trang Day la sy iing hg Idn nhat cita Duma Quoc gia Nga doi vdi de cir Thit tudng cita Tong thong ke tir sau khi Lien Xd tan ra Trong khi dd, dudi thdi ky cita Tong thdng B.Yeltsin, E.Primacov, chinh tri gia lao thanh va day
uy tin Cling chi nhan dugc su iing hp ciia Duma Qudc gia vdi 317 phieu thuan Con ddi vdi cac quyet dinh ve cac dy luat nhu: Nhiing nguyen tac mdi xay dyng Hdi ddng Lien bang, Luat ve Cac co quan ty quan dia phuang va dy luat tudng chimg kh6 khan nhat - Nhiing nguyen tac chung ve viec Td chiic cac co quan lap phap va hanh phap ciia chinh quyen nha nudc d cac chit the Lien bang, theo dd se dijng cham tryc tiep den
Trang 550 NGHIEN CCfU CHAU AU - EUROPEAN STUDIES REVIEW N°3 (114).2010
nhirng ngudi nam quyen lyc d cac chii the
Lien bang (cd the bi truat quyen thugng
nghi sy duong nhien) van dugc Duma Qudc
gia thdng qua vdi sd phieu ap dao Ngay ca
viec quyet djnh ciia Tdng thdng ve Qudc ca
Lien bang Nga ma phan nhac la Qudc ca
Lien Xd trudc day va phan ldi dugc chinh
tac gia cua ban Qudc ca nay soan lai, mac
dil luc lugng canh hiru tim mgi each chdng
ddi, nhung Duma Qudc gia va Hdi ddng
Lien bang da thdng qua vdi tuyet dai da sd
Sau khi Ien nam chinh quyen LB Nga,
Tdng thdng V.Putin da tien hanh cdng cudc
cai each hanh chinh nham tao lap mdi quan
he thdng nhat giira chinh quyen Lien bang
va cac chil the Lien bang theo hudng tang
cudng siic manh ciia chinh quyen Lien bang
nham khac phuc tinh trang chia re giira
trung uong va dia phuang va sy bat tuan
lenh ciia cac chinh quyen dja phuang Ngay
13/5/2000, Tdng thdng ra sac lenh so 849,
yeu cau cac nudc cdng hoa, cac viing, cac
lanh thd phai chap hanh nghiem tuc quy
dinh ciia Lien bang Theo sac lenh nay,
Tdng thdng da thiet lap he thdng quyen lyc
Lien bang theo chieu dgc, lanh dao tryc
tuyln Lanh thd LB Nga dugc md rdng ban
17 trieu km^ vdi 89 chu the, bao gdm 21
nudc cdng hoa, 49 tinh, 6 viing, 1 tinh ty tri,
10 khu tu trj va 2 thanh phd tryc thude trung
uong Tdng thdng chia Lien bang thanh 7
viing Idn: Trung tam, mien Nam, Tay Bac,
Volga, Ural, Siberi va Vien Ddng Theo dd,
dung dau mdi khu vyc la mot dai dien do
Tdng thdng bd nhiem, try sd lam viec dugc
dat tai thil phu cua khu vyc Cac dai dien toan quyen tai cac khu Lien bang tryc thupc Tdng thdng cd 4 nhiem vu chinh va 13 chiic nang
Trudc khi Tdng thdng V.Putin cam quyen, he thdng chinh tri da dang ciia Nga trong tinh trang ddng ve sd lugng nhung chat lugng khdng cao Nam 1998, nudc Nga
cd ban 3.000 td chiic chinh trj - xa hpi dang
ky boat ddng, trong dd cd 95 dang va 154 phong trao chinh trj, nhung nhieu dang mang tinh tu phat, sd lugng dang vien it, mdt sd dang chi phuc vu cho viec tranh cir ciia quan chirc Trudc tinh hinh dd, nham
dn dinh tinh hinh chinh trj trong nudc, Tong thdng V.Putin da chu truang giam bdt so lugng cac dang phai tren lanh thd Nga, tien tdi chi cd vai dang cd nen tang quan chitng
cd djnh, tang cudng quan ly nha nudc ve cac chinh dang, xay dyng mdt he thong chinh tri da dang, vdi mdt, hai hoac ba dang lam ndng cdt Thang 7/2001, Tong
thdng V.Putin da phe chuan Luat "Chinh
ddng Lien bang Nga" Mdt sd ndi dung
quan trgng cua Luat nay la: Chinh dang phai
cd it nhat 10 ngan thanh vien va xay dyng to chiic khu vyc khdng dudi 100 ngudi; Thanh vien cua cac td chiic khu vyc d cac chii the lien bang khac khdng dudi 50 ngudi Chinh dang can phai gidi thieu iing cir vien tham gia bau cii tai cac ca quan lap phap, co quan quyln lyc va ca quan dai bilu ty trj cac cap; Khdng dugc phep thanh lap chinh dang theo thude tinh nghi nghiep, chiing tpc hay ton
giao Sau khi Luat "Chinh ddng" dugc ban
Trang 6CTJfw hieu nqjiifen nitdn 51
hanh, cac chinh dang trung dung thyc hien
hgp nhat, trd thanh dang Idn nhat trong
Duma, td chiic thanh mdt phe iing hd Chinh
phit Ngay 12/7/2001, Dang "Dodn ket" va
Phong trao "To qudc" hgp nhat thanh "Lien
minh Dodn ket - Td qudc " va tien hanh xay
dung thanh mdt dang thdng nhat Thang
4/2002, Dang "Dodn kit vd Td qudc" td
chirc Dai hdi dai bieu toan Nga lan thii nhat
va doi ten thanh Dang "Nuac Nga thdng
nhdt" Theo ket qua bau cir Duma qudc gia
Nga nam 2003, Dang "Nuac Nga thdng
nhdt" chiem 226 ghe tren tdng sd 450 ghe
trong Duma, trd thanh lyc lugng chinh trj
Idn nhat trong Lien bang Nga Thdng qua
mpt loat cupc cai each nay, Tdng thdng
V.Putin da cd mdt sy hau thuan manh me,
chiem da sd trong Duma Chinh vi the, bat
chap sy phan ddi cita cac dang phai doi lap,
Duma van thdng qua hang loat dy an luat
quan trpng Ddng thdi, day ciing la nhan td
quan trpng giiip cho V.Putin tiep tuc triing
cir nhiem ky thii hai vdi so phieu 71,2%) (so
vdi ngudi dirng thir hai ciia Dang Cdng san
LB Nga la Nhicolai Kharitonov chi dat
13,6%) trong cudc bau cir Tdng thdng LB
Nga nam 2004 Sy dn dinh chinh trj - xa hdi
va sire manh ciia Nha nudc LB Nga dugc
tang cudng trong nhirng nam 2000 - 2008
con do tac ddng ciia chinh sach cirng ran
ciia T6ng thdng va Chinh phit doi vdi cac
thi lyc tai phiet d LB Nga Sy xuat hien cac
thi lyc tai phiet gSn liln vdi cdng cudc cai
each thj trudng ty do d LB Nga trong thap
nien 90 thi ky XX vdi hang loat ten tu6i
dirge bao chi Nga va phuang Tay nhac tdi
nhu: B.Berezovsky, V.Gusinsky, hay M.Khodorkovsky la nhirng the lyc tai phiet nam giir tai san ciia cac cdng ty Idn trong cac nganh cdng nghiep luyen kim, khai khdang, truyen thdng, dau md Nhdm ngudi nay tim mgi each boat dpng ngoai viing kiem soat cita phap luat va tham gia chi phdi chinh trudng Tieu bieu nhu B Berezovsky, tirng giir chirc Thu ky Hpi dong LB Nga, cd mat trong danh sach cac trieu phil qudc te do tap chi My Forbes binh chpn (1997) vdi tai san trj gia 3 ty USD V.Gusinsky la ngudi dirng dau tap doan truyen thong Idn nhat ciia Nga Media -Most va la chii sd hiru kenh truyen hinh NTV, da sir dyng cac phuong tien truyen thong chi trich cac dudng loi, chinh sach cai each cua Tdng thong V.Putin va Chinh phii
Vi vay, chinh quyen LB Nga da cirng ran tan cdng vao boat dpng bat hgp phap ciia cac the lyc tai phiet nay ma trudc bet la B.Berezovsky, V.Gusinsky rdi den M.Khodorkovsky Ket qua ciia cupc tan cong nay la B.Berezovsky, V.Gusinsky phai trin ra nudc ngoai sdng luu vong con M Khodorkovsky - Chii tjch tap doan dau lira Idn nhat nudc Nga 'iuki :\ bj bat vdi 7 tdi danh trong do cd trdn thue va lira dao Doi mat bdi tinh hinh can thiep chinh trj, xam pham Igi ich quoc gia ciia cac ong tritm kinh
tl, T6ng thing V.Putin nhieu lan da to thai
do kien quyet: "Nhd nudc se khong bi khdng che, quyet khdng chiu khuat phuc nhung thi luc ndy" V.Putin to ra rat cirng
ran trudc cac triim tai phiet va khi dng
Trang 752 NGHIEN COU CHAU AU - EUROPEAN STUDIES REVIEW N°3 (114).2010
'"vung guam" thi cac dng triim lan lugt deu
'"ngd ngicd"
Thic ba, chinh sdch ngogi giao thuc
ditng cua LB Nga md Tong thong V.Putin
khixi xudng dd phdt huy ngudn noi luc vd
sice mgnh ben ngodi phuc vii cho qud trinh
phdt trien kinh te va phiic hung LB Nga
Tir nhirng ban che va yeu td tich cyc
trong chinh sach ddi ngoai ciia LB Nga
trong thap nien 90, Tdng thdng V.Putin da
ke thira va dieu chinh de dua ra dudng ldi
ddi ngoai mdi mang tinh thuc diing, nham
phuc vu cho cdng cudc cai each trong nudc
Cac hoat ddng ngoai giao deu nham vao
muc tieu phuc hdi sy phat trien kinh te va
dam bao Igi ich qudc gia
Tong thdng V.Putin la ngudi kien
quyet phan ddi ap dung md hinh ciia cac
nudc phuang Tay vao nudc Nga mot each
rap khudn, may mdc Dd la con dudng sai
lam va phai kien tri tim ra con dudng rieng
phil hgp vdi nudc Nga Dudng Idi ddi ngoai
ciia Tdng thdng V.Putin, xet ve thyc chat, la
sy tiep tuc dudng ldi cua E Primakov,
khdng thay ddi ve co ban nhung dugc nhan
manh hai diem quan trgng:
- Thay khai niem da cyc bang da
phuang, theo hudng thyc dyng, nhan manh
Nga phai tang cudng tham gia cac van de
qudc te chii khdng thach thirc ba quyen cua
My;
- Coi viec nudc Nga hdi nhap nen kinh
te the gidi la mdt uu tien tuyet ddi ciia chinh sach kinh te ddi ngoai
Dieu nay da dugc cyu Ngoai trudng
Ivanov tuyen bd trong van kien "Nen ngogi
giao mai cua Nga": Myc dich trung tam
cua chinh sach ddi ngoai Nga la tao ra nhiing dieu kien ben ngoai tdi uu de tiep tuc bien ddi trong nudc, cd the lam chinh phii manh hon, cai thien kinh te va tang phuc Igi cho dan Nga Trong giai doan trudc 11/9/2001, LB Nga thyc hien dudng ldi doi ngoai da phuang hda ket hgp tdi uu cac no lyc theo tat ca cac hudng, xay dyng nhieu mdi quan he ddng thdi vdi My chau Au, Trung Qudc, Nhat Ban, ben canh im tien
md rdng quan he vdi cac nudc SNG vdi trgng tam dac biet la phat trien mdi quan he kinh te Tat ca cac chuyen tham ciia V.Putin den cac nudc sau khi dac cir Tdng thdng (4/2000) deu chi de tang cudng cac moi quan he kinh te ciia LB Nga Chang ban, trong hau het 7 lan gap go cap cao vdi Trung Qudc thdi gian nay, van de uu tien co ban ciia LB Nga la lam gia tang kim ngach thuang mai LB Nga - Trung Qudc, dac biet
la md rdng cac mat hang xuat khau vao Trung Qudc Cdn ddi vdi cac nudc Tay Au, viec md rdng quan he the hien tinh thyc dyng ciia Lien bang Nga khi nhan manh cac myc tieu kinh tl hon bdt cir khu vyc nao khac Cac cudc gap gd cap cao va tham du Hdi nghi Thugng dinh cua EU, Tdng thdng V.Putin ludn xoay quanh chii dl trung tam
Trang 8''^m hieu ngjiij.eu nhdn 53
la van de nang lupng va ng chii khong phai
la he thing phdng thii ten lira qu6c gia
Tir sau su kien 11/9/2001, chii nghTa
khitng bo xuat hien va trd thanh nguy co
loan cau Tir chd dang cang thang vdi My
do chinh sach cirng ran cita chinh quyen
G.Bush vdi LB Nga, Tong thdng V.Putin da
c6 dieu chinh vdi thai do iing hd va tham
gia Lien minh qudc te Chdng khitng bd do
My dirng dau LB Nga dong tinh vdi viec
My tan cong vao Afghanistan (2002), noi
ma My cho rang triim khiing bd Osama Bin
Laden dang an nau va chap nhan sy hien
dien cita quan dpi My d Trung A va khu vyc
Kavkaz Sy dieu chinh chinh sach ddi ngoai
cua LB Nga vdi My tham gia Lien minh
Chong khiing bd ciing nham tao ra Igi thi dl
LB Nga giai quyet cac van de xa hpi, kinh
t l
Trudc bet, sy dieu chinh nay tao dieu
kien cho LB Nga cd kha nang tieu diet tan
goc lyc lugng ddi ly khai d Chesnia - mdt
van de xa hdi nong bdng nguy co bat on
djnh an ninh, chinh trj - xa hdi Cac nudc
phuang Tay trong dd cd My khdng thira
nhan each giai quyet bang bao lyc ddi vdi
van de Chesnia cita chinh quyen LB Nga,
tham chi nhieu the lyc cdn tim each dung
titng, cung cap tai chinh, vii khi va dao tao
lyc lugng dua vao Chesnia Vi vay, van de
ly khai Chesnia tdn tai dai dang va khong
dugc giai quyet hon mdt thap ky qua Sy
thay ddi thai do ciia My va cac nudc
phuang Tay ve van de Chesnia la co hpi de
LB Nga giai quyet van de nay Ddng thdi,
tham gia Lien minh qudc te Chdng khiing
bo, LB Nga cd dieu kien cai thien ve chat
quan he vdi My va phuang Tay nbSm tan dung tdi da Igi the nay cho cong cupc khdi phiac, cai each kinh te trong nudc va nang cao vi the LB Nga tren trudng quic tl Hdi nghi thugng dinh cac nudc G7 va Nga tai Canada (6/2000) da ra quylt djnh danh cho
LB Nga quy che thanh vien day dii cua nhdm Nam 2006, Hpi nghj Thugng dinh G8 da dugc td chirc tai Matxcova Trudc
do thang 5/2002 EU da chinh thirc cdng nhan nen kinh te thj trudng ciia LB Nga; va sau do 1 thang den lugt My cdng nhan LB Nga c6 nen kinh te thj trudng Dilu nay da
md ra nhieu ca hpi dl LB Nga hgp tac, lien ket sau rdng vao khoi kinh te Idn cita nhung nudc cd nen kinh te phat trien Sy thira nhan cita My va EU khdng chi tao dieu kien cho
LB Nga md rdng quan he kinh te thuang mai vdi hai ddi tac nay ma con dat co sd cho quy trinh dam phan gia nhap WTO -mdt muc tieu kinh te quan trgng cita LB Nga
Cd the noi, dudng loi doi ngoai thyc dung cita LB Nga trong nhirng nam dau the
ky XXI chit trgng tinh hieu qua nham vao myc tieu phat trien kinh te, on djnh xa hpi, nang cao vj the qudc te cita LB Nga thyc sy
CO vai trd quan trpng trong viec thitc day kinh te ddi ngoai ciia LB Nga - mpt ITnh vyc c6 dong gop quan trpng cho sy tang trudng nen kinh te quoc dan dong thdi tao moi trudng thuan Igi dua nen kinh te LB Nga hdi nhap vao xu the phat trien chung cita nen kinh te the gidi
Thic tu; gid ddu the gidi Idng cao ket hap vai viec phd gid ddng Rup dd tgo dieu
Trang 954 NGHIEN COU CHAU AU - EUROPEAN STUDIES REVIEW N°3 (114).2010
kien khdch quan thuan lai cho sic tdng
truang on dinh cug nen kinh le LB Nga
trong nhung ndm ddu the ky XXI
LB Nga dang trd thanh nudc san xuat
dau lira vao loai hang dau the gidi So vdi
cac nudc Idn khac Nga cd uu the la sd huu
mpt trir lugng tai nguyen phong phit cd the
ndi la nhat the gidi Cac sd lieu cho thay, trir
lugng tai nguyen da dugc phat hien ciia Nga
chiem khoang 21%) tdng lugng tai nguyen
da dugc phat hien ciia the gidi dat tdng gia
trj 30.000 ty USD Chi tinh trong vdng 4
nam dau thi ky XXI (2000 - 2004), gia ddu
tang gap 4 lan, lap ky lyc 147 USD/thiing
vao giiia nam 2008 Viec gia dau tang cao
lam tang Igi nhuan tir xuat khau dau: nam
2000 la 20 ty USD, 2001 la 30 ty USD,
2002 la 48 ty USD, 2003 la 73 ty va ddu
nam 2004 la 60 ty USD Tinh din thang
9/2006, rieng Gazprom da tang lai rdng
76,5%, dat 235,8 ty USD Do vay, ngudn
thu tir dau khi la nhan td cd y nghTa quyet
djnh giiip cho ngan sach nha nudc dugc
dam bao Theo sd lieu thdng ke, trir lugng
ddu md cua Nga chiem 4,7%o trir lugng dau
md the gidi, san lugng dau md hang nam
chilm khoang 10%) san lugng dau md the
gidi Ben canh dd, Nga cdn cd khi ddt vdi
trir lugng chiem 35%o san lugng the gidi Vi
thi, LB Nga dang sir dung phyc hung nang
lugng de thitc day kinh te va tang cudng
thyc lyc qudc gia cua minh Va Nga dy kien
se tang san lugng khai thac dau md Ien 530
trieu tan/nam, san lugng xuat khau dau md
len 330 trieu tan/nam, san lugng khai thac
khi ddt len 740 ty m^/nam va san lugng xuat khau khi ddt len 290 ty m /nam
Ciing vdi viec tang ngudn thu tir dau khi, ddng Rup bj pha gia cung cd tac dpng tich cyc den ngoai thuong tao thuan Igi cho xuat khau, ddng thdi kich thich cac san pham che tao trong nudc, thay the cho cac san pham nhap khau bj dat len Ddng Rup dang trd thanh mdt ngoai te manh va co kha nang trao ddi
Thu ndm, mpt nguyen nhdn vo citng quan trpng nda khong the khong ndi den, do chinh la "Bdn linh V.Putin"
Vdi ban ITnh chinh trj virng vang dugc tdi luyen trong nhiing thang nam lam viec tai KGB ciing nhu trong chinh trudng d giai doan sdng gid nhat cua LB Nga thap nien
1990 dng da cd nhiing quyet doan dung dan trong nhiing chinh sach quan trgng ciia dat nudc Sau khi B Yeltsin trao het quyen cho V.Putin, mgi ngudi lo ngai rang vj Tong thdng thii Hai ciia LB Nga nay se phai di theo con dudng ma ngudi tien nhiem da vach san, nhung V.Putin la ngudi kin dao,
tham sau, khdng de gi de bj "ddt mdi" nhu
vay V.Putin van the hien sy tdn kinh B.Yeltsin nhung sau dd giii khoang each xa dan Ngay thir ba sau khi nham chirc, V.Putin da bai mien chirc vy ciia 4 Ph6 chit nhiem Van phdng Tdng thdng, chirc via Co van cua con gai Tdng thong B.Yeltsin , tiep dd la cai td Chinh phu va dua nhiing ngudi than can ciia minh, nhiing ngudi
thude ""Nhom St Peterburg", trd thanh trp
thil than tin Ong ban hanh cac luat le nhdm
Trang 10CJini hieu utfjiqen nhdn 55
tang quyen lyc cita Tdng thdng, Hdi ddng
Lien bang; tan cdng quyet liet cac dng triim
tai phiet hay sir dung bien phap quan sy
cirng ran ddi vdi van de chii nghTa khiing
bo, ly khai d Chesnia
Tat ca nhirng chinh sach, bien phap
cirng ran dd ciia Tdng thdng V.Putin da xay
dyng dugc mdt chinh quyen viing manh,
lam cho tinh hinh chinh trj dn djnh, tao dieu
kien de tiep tuc tien hanh cai each kinh te va
giai quyet cac van de xa hdi ciia LB Nga ma
ngudi tien nhiem chua lam dugc
Tdm lai, khac vdi nhiing nam 90 ciia
the ky XX, nhirng nam dau the ky XXI, LB
Nga da dieu chinh va dua ra dudng ldi chien
luge phat trien kinh te phii hgp vdi dieu
kien dat nudc va xu hudng phat trien cita
the gidi trong mdi trudng chinh trj - xa hdi
on djnh cimg vdi hieu qua cita dudng ldi doi
ngoai thyc dyng nham vao myc tieu phat
trien kinh te - xa hdi Nhirng yeu td nay
thyc sy da phat huy dugc vj the dia - kinh
te, dja - chinh trj ciia LB Nga trong bdi canh
quoc te vdi nhirng dien bien phirc tap Mac
dit van con nhirng ban che, song nhd nhiing
yeu td tren ma nen kinh te LB Nga da thyc
sy phuc hdi va khdi sac
TAI LIEU THAM KHAO
1 Dai sir quan Lien bang Nga tai Viet
Nam (2004), Tinh hinh kinh te - xd hpi Lien hang Nga ddu the ky XXI, Ha Ndi
2 Nguyen An Ha (2008), Lien bang Nga tren con dudng phdt trien nhung nam ddu the ky XXI, Nxb Khoa bpc xa hpi Ha
Noi
3 Duong Minh Hao, Trieu Anh Ba
(2008), Bdn linh Putin, Nxb Thanh nien
Ha Ndi
4 Nguyen Thanh Hien (2007), Su vuan len cua nudc Nga thdi Putin", Tap chi
Nghien ciru Chau Au, so 11(86), tr 56 - 67
5 V.Putin (2000), Nudc Nga trong buoi giao thdi giita hai thien nien ky, Dai sii
quan Lien bang Nga tai Viet Nam, Ha Noi
6 Thong tan xa Viet Nam, Cdc thong tin kinh te cua Tai lieu tham khao dac biet,
cac s6 ra tir 2000 - 2008