- Đọc-hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của người mẹ - Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị ngày khai trường đầu[r]
Trang 1Tuần 1 Ngày dạy:
Tiết 1
Văn bản:
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
Theo Lí Lan
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Tình cảm sâu nặng của cha mẹ,gia đình đối với con cái, ý nghĩa lớn lao của nhà
trường đối với mỗi con người, nhất là với tuổi thiếu niên, nhi đồng
- Lời văn biểu hiện tâm trạng của người mẹ với con trong văn bản
2 Kĩ năng
- Đọc-hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của người mẹ
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị ngày khai trường đầu tiên của con
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm
3 Thái độ:
Yêu gđ, cảm nhận về sự quan tâm săn sóc của mẹ, về tình mẹ con sâu nặng…
II CHUẨN BỊ
- GV: Giáo án, hình ảnh
- HS: Soạn bài
III PHƯƠNG PHÁP
Nêu vấn đề, gợi tìm, phân tích – tổng hợp, học theo nhóm( thảo luận, trao đổi, phân
tích gtrị nội dung và nghệ thuật của VB)
IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC
1 Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra dụng cụ, đồ dùng học tập, bài soạn của học sinh…
2 Bài mới
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới
Tất cả chúng ta , đều trải qua cái buổi tối trước ngày khai giảng trọng đại chuyển từ mẫu giáo lên lớp 1 bậc tiểu học Còn vương vấn trong nổi nhớ của chúng ta xiết bao bồi hồi , xao xuyến … cả lo lắng và sợ hãi.Bây giờ nhớ lại ta thấy thật ngây thơ
và ngọt ngào Mẹ đã làm gì và tâm trạng của mẹ ntn khi cổng trường sắp mở ra đón đứa con yêu quí của mẹ Tiết học hôm nay sẽ giúp chúng ta làm rõ điều đó
Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học
Hoạt động 2
GV HDHS tìm hiểu vai trò to lớn của giáo
dục; tìm hiểu thể loại, kiểu văn bản
? GD có vai trò ntn đối với xã hội ngày nay?
GD có vai trò to lớn đối với sự phát triển của
xã hội Ở VN ngày nay, GD đã trở thành sự
nghiệp của toàn xã hội
I Tìm hiểu chung
- Giáo dục có vai trò to lớn đối với sự phát triển của xã hội Ở Việt Nam ngày nay, giáo dục đã trở thành sự nghiệp của toàn xã hội
- Cổng trường mở ra là văn bản nhật dụng
đề cập tới những mối quan hệ giữa gia
Trang 2? Các em hãy cho biết văn bản này thuộc kiểu
văn bản gì?
Văn bản nhật dụng
GV: Đây là 1 VBND đầu tiên trong chương
trình NV7 đề cập đến mối quan hệ giữa gia
đình, nhà trường và sự quan tâm của họ đối
với trẻ em
? Hãy nhắc lại thế nào là VBND?
Là loại văn bản đề cập nội dung có tính cập
nhật, đề tài có tính thời sự, đề cập đến những
vấn đề xã hội có ý nghĩa lâu dài.(Đó là những
bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với
cuộc sống trước mắt của con người và cộng
đồng hiện đại như: thiên nhiên, môi trường,
năng lượng, dân số, quyền trẻ em, ma túy,…)
Đây là bài kí ghi lại tâm trạng của người mẹ
trong đên trước ngày khai trường vào lớp Một
của con
Hoạt động 3
GV HD HS cách đọc văn bản: giọng chậm,
nhẹ nhàng, biểu cảm
GV: Đọc sau đó mời lần luợt khoảng 3 HS đọc
? VB có thể chia bố cục làm mấy phần? Nội
dung của từng phần?
Chia làm 2 phần
- Phần1: Từ đầu->" Ngày đầu năm học." Tâm
trạng của hai mẹ con buổi tối trước ngày khai
giảng
- Phần 2: Còn lại: Ấn tượng tuổi thơ và liên
tửơng cuả mẹ
? Hãy cho biết văn bản thể hiện nội dung gì?
Tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ
được trước ngày khai trường của con
- GV HD HS quan sát đoạn từ đầu -> dọn dẹp
đồ chơi
? Tìm những chi tiết thể hiện tình cảm dịu
ngọt của người mẹ dành cho con?
- Gọi HS đọc đoạn tiếp theo
? Diễn biến tâm trạng của người mẹ vào đêm
trước ngày khai trường của con?
- HS đọc: TT -> bước vào
? Theo em, tại sao người mẹ không ngủ được?
GV: Mẹ không ngủ được phần vì lo chuẩn bị
cho con, phần vì kỉ niệm một thời “tuổi thơ áo
trắng” sống dậy làm xốn xang tâm hồn
? Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường đã để
lại dấu ấn trong tâm hồn người mẹ ?
đình, nhà trường và trẻ em
II Đọc – hiểu văn bản
1 Diễn biến tâm trạng của người mẹ
a Những tình cảm dịu ngọt người mẹ dành cho con
- Trìu mến quan sát những việc làm của cậu học trò ngày mai vào lớp Một (giúp mẹ thu dọn đồ chơi, háo hức về việc ngày mai thức dậy cho kịp giờ, …)
- Vỗ về để con ngủ, xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con ngày đầu tiên đến trường
Trang 3+ Hôm nay mẹ không … việc gì cả.
+ Mẹ lên giường … không ngủ được
+ Mẹ nhớ sự nôn nao , … hốt hoảng
? Từ những trăn trở suy nghĩ đến những mong
muốn của mẹ trong cái đêm trước ngày khai
trường của con , em thấy người mẹ là người
ntn?
Yêu thương con, tình cảm sâu nặng đối với
con
? Cùng với tâm trạng của người mẹ thì tâm
trạng của con như thế nào?
Hoàn toàn trái ngược với mẹ: con ngây thơ,
hồn nhiên, thanh thản, vô tư
? Tâm trạng của mẹ và con có gì khác nhau ?
Ở đây tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật
gì ?
- Mẹ: không ngủ, suy nghĩ
- Con : thanh thản, vô tư
-> tương phản
-> GV liên hệ: “trẻ em như búp trên cành, biết
ăn ngủ biết học hành là ngoan” (HCM)
? Theo em, có phải người mẹ trực tiếp nói với
con không? Vậy người mẹ đang tâm sự với ai?
Cách nói này có tác dụng gì?
Người mẹ không trực tiếp nói với con vì con
đã ngủ
Người mẹ vừa tâm sự với con vừa ôn lại
những kí ức của mình (đang nói với chình
mình) -> độc thoại nội tâm => làm nổi bật tâm
trạng, khắc họa được tâm tư tình cảm, những
điều sâu thẳm khó nói bằng lời trực tiếp -> làm
tăng tính biểu cảm
? Nêu những suy nghĩ của em về ngày khai
trường đầu tiên ở Nhật Bản?
? Em nhận thấy ở nước ta , ngày khai trường
có diễn ra như ngày lễ của toàn xh không ?
( có)
? Câu văn nào thể hiện tầm quan trọng của nhà
trường đối với thế hệ trẻ?
“Đi đi con ….sẽ mở ra”
? Em hiểu như thế nào về câu văn đó?
Niềm tin vào vai trò to lớn của nhà trường; tin
vào con đường đi lên bằng học vấn; tin vào
một tương lai tươi sáng đang chờ Cổng
trường mở ra cũng đồng nghĩa với việc cánh
cửa tâm hồn trí tuệ của con người cũng được
mở ra
b Tâm trạng người mẹ trong đêm không ngủ được
- Trằn trọc, thao thức, suy nghĩ về việc làm cho ngày đầu tiên con đi học thực sự có ý nghĩa
- Hồi tưởng lại kỉ niệm sâu đậm không thể nào quên của bản thân về ngày đầu tiên đi học
2 Vai trò của giáo dục đối với thế hệ trẻ
- Ngày khai trường ở Nhật:
+ Ngày lễ của toàn xã hội + Sự quan tâm của các quan chức nhà nước + Ưu tiên giáo dục đặt lên hàng đầu
- Vai trò của giáo dục đối với thế hệ tương lai: “đi đi con…mở ra”
Trang 4? Trong đoạn cuối vb xuất hiện câu tục ngữ
“sai một li đi một dặm” Em hiểu câu tục ngữ
này có ý nghĩa gì khi gắn với sự nghiệp giáo
dục ?
? Học qua vb này ,có những kỉ niệm sâu sắc
nào thức dậy trong em ?
Hs : Bộc lộ.
*Tích hợp với giáo dục: Em sẽ làm gì để đền
đáp lại tình cảm của mẹ dành cho em?
? Nét nghệ thuật độc đáo của văn bản trên là
gì?
- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dòng
nhật kí của người mẹ đối với con
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm
? Em hãy rút ra ý nghĩa của vb?
Hoạt động 4: HD HS tổng kết
? Văn bản viết về tâm trạng người mẹ không
ngủ trước ngày khai trường của con Qua tâm
trạng của mẹ, em hiểu được gì về thông điệp
mà tác giả đề cập ở đây?
3 Ý nghĩa văn bản
Văn bản thể hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối với đời sống của mỗi con người
III Tổng kết
Ghi nhớ SGK/9
Luyện tập:
1 Một bạn cho rằng, có rất nhiều ngày khai trường, nhưng ngày khai trường để vào
học lớp Một là ngày có dấu ấn sâu đậm nhất trong tâm hồn mỗi con người Em có tán thành ý kiến đó không? Vì sao?
Ngày khai trường để vào lớp Một là ngày có dấu ấn sâu đậm nhất trong tâm hồn của mỗi con người Ý kiến này đúng, vì mỗi khi nhớ lại, lòng ta rạo rực những cảm xúc bng khuâng, xao xuyến không bao giờ quên
2 Hãy nhớ lại và viết thành đoạn văn về một kỉ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai
trường đầu tiên của mình
Hoạt động 5: Hướng dẫn HS học bài ở nhà & chuẩn bị bài mới
Hướng dẫn tự học
- Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của bản thân về ngày khai trường đầu tiên
- Sưu tầm một số văn bản về ngày khai trường
Chuẩn bị bài mới: “Mẹ tôi”
- Đọc văn bản -> tóm tắt nội dung
- Tìm hiểu chú thích từ khó
- Mẹ Enrico là người như thế nào? Thái độ của bố khi Enrico phạm lỗi? Vì sao bố không nói trực tiếp mà phải viết thư? Kết quả? Ý nghĩa?
Trang 5Tuần 1 Ngày dạy:
Tiết 2
Văn bản:
MẸ TÔI (Trích Những tấm lòng cao cả)
Ét-môn-đô-đơ A-mi-xi
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Sơ giản về tác giả Ét-môn-đô-đơ A-mi-xi
- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị, có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư
2 Kĩ năng
- Đọc-hiểu văn bản viết dưới hình thức một bức thư
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha (tác giả bức thư) và người
mẹ nhắc đến trong bức thư
Kĩ năng sống:
- Tự nhận thức và xác định được giá trị của lòng nhân ái, tình thương và trách nhiệmcủa cá nhân với hạnh phúc gia đình
- Giao tiếp phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng, cảm nhận của bản thân về cách ứng xử thể hiện tình cảm của các nhân vật,giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
3 Thái độ: Yêu gia đình, cảm nhận về sự quan tâm săn sóc của mẹ, về tình mẹ con
thiêng liêng sâu nặng…
II CHUẨN BỊ
- GV: Giáo án, hình ảnh
- HS: Soạn bài
III PHƯƠNG PHÁP
Nêu vấn đề, gợi tìm, phân tích – tổng hợp, học theo nhóm( thảo luận, trao đổi, phân
tích gtrị nội dung và nghệ thuật của VB)
IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
? So sánh tâm trạng của người mẹ và con trước ngày khai trường? Văn bản có ý nghĩa
như thế nào đối với em?
2 Bài mới
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới
Từ xưa đến nay người VN luôn có truyền thống “ Thờ cha, kính mẹ” Dù xh có văn
minh tiến bộ ntn nữa thì sự hiếu thảo , thờ kính cha mẹ vẫn là biểu hiện hàng đầu của thế hệ con cháu Tuy nhiên không phải lúc nào ta cũng ý thức được điều đó , có lúc vì vô tình hay tự ta phạm phải những lỗi lầm đối với cha mẹ Chính những lúc
đó cha mẹ mới giúp ta nhận ra được những lỗi lầm mà ta đã làm VB “ Mẹ tôi” mà
Trang 6chúng ta tìm hiểu ngày hôm nay sẽ giúp ta thấy được tình cảm của các bậc cha mẹ đối với con cái mình
Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học
Hoạt động 2
Gọi HS đọc trong chú thích SGK
? Em hãy giới thiệu sơ lược về tác giả?
? Văn bản được trích từ tác phẩm nào ?
Hoạt động 3
Hướng dẫn HS đọc văn bản: giọng buồn thể
hiện nỗi lòng của người cha trước lỗi lầm của người
con
? Văn bản có thể chia làm mấy phần? Nội dung
chính của từng phần?
Chia 3 phần :
- Từ đầu đến "sẽ ngày mất con" : Tình yêu
thương của người mẹ đối với En- ri- cô
- Tiếp theo đến "yêu thương đó" : Thái độ của
người cha
- Còn lại : Lời nhắn nhủ của người cha
? VB kể lại chuyện gì?
Kể chuyện Enrico phạm lỗi nhỡ thốt ra lời thiếu
lễ độ với mẹ trước mặt cô giáo, người cha bộc lộ
thái độ buồn bã tức giận của mình thông qua bức
thư gửi con trai
? VB được kể lại dưới hình thức gì?
Kể chuyện dưới hình thức một lá thư
? Văn bản là một bức thư của người bố gởi cho
con trai, nhưng tại sao tác giả lại lấy nhan đề là
“Mẹ tôi”?
+ Hình thức là lá thư của bố gửi cho con nhưng
nội dung mà bức thư đề cập đến lại là người mẹ
Người mẹ là nhân vật chính của câu chuyện
+ Người bố viết thư vì thái độ vô lễ của con đối
với mẹ, mục đích giáo dục con lễ độ và kính yêu
mẹ
? Bố viết thư cho Enrico trong hoàn cảnh nào?
Enrico nhỡ thốt lời thiếu lễ độ với mẹ trước mặt
cô giáo
? Thái độ của bố đối với Enrico qua bức thư như
thế nào? Dựa vào đâu mà em biết? Lí do gì khiến
ông có thái độ ấy? (gợi ý: những chi tiết thể hiện
thái độ của người bố)
+ Thái độ buồn bã, tức giận, kiên quyết và rất
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
Ét-môn-đô đơ A-mi-xi (1846-1908) là nhà văn I-ta-li-a
2 Tác phẩm
“Những tấm lòng cao cả” là tác phẩm nổi tiếng của ông, gồm nhiều mẩu chuyện có
ý nghĩa giáo dục sâu sắc
II Đọc – hiểu văn bản
1 Hoàn cảnh bố viết thư
- Enrico nhỡ thốt ra lời thiếu lễ độ với mẹ trước mặt cô giáo
- Giúp con trai nhận ra và sửa chữa lỗi lầm
2 Nội dung bức thư của bố khiến Enrico xúc động vô cùng
Trang 7nghiêm khắc
“Nhớ lại…không nén được cơn tức giận”
“Con mà lại xúc phạm đến mẹ con ư” -> thất
vọng
“Con đừng hôn bố…thà rằng bố đừng có
con…”-> kiên quyết, nghiêm khắc
+ Lí do: con đã xúc phạm mẹ và điều đó như một
nhát dao đâm vào tim bố Là sự xấu hổ, nhục
nhã, dấu vết của sự vong ơn bội nghĩa -> ông
thấy bất ngờ, hụt hẫng
? Tìm những hình ảnh chi tiết nói về người mẹ
của Enrico qua bức thư của bố?
+ “Mẹ thức suốt đêm…có thể mất con”
+ Người mẹ sẵn…một giờ đau
+ Người mẹ có thể đi ăn xin…
? Qua đó em hiểu mẹ Enrico là người như thế
nào?
là người có tình yêu con vô cùng mãnh liệt, hết
lòng vì con, hi sinh tất cả cho con-> đó là hình
ảnh một người mẹ thiêng liêng, biểu tượng đẹp
của tình mẫu tử
? Người bố gợi nhắc lại hình ảnh, kỉ niệm về mẹ
nhằm mục đích gì?
=> GV: Khi gợi nhắc lại hình ảnh người mẹ, ông
muốn vẽ ra cho đứa con hư hại thấy nỗi buồn
thảm của con người nhất là khi mất mẹ Ông chỉ
cho con thấy rằng tình yêu thương kính trọng
người mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất (GV liên
hệ những câu ca dao, câu thơ thể hiện điều đó)
? Cuối thư bố đã khuyên nhủ Enrico như thế
nào?
? Theo em, điều gì khiến Enrico xúc động khi
đọc thư bố?
+ Vì bố đã gợi nhắc lại những kỉ niệm thiêng
liêng giữa mẹ và Enrico
+ Thái độ kiên quyết, nghiêm khắc nhưng chân
thành, sâu sắc của người bố
? Tại sao người bố không nói trực tiếp với Enrico
mà lại viết thư?
Vì đó là những vấn đề tế nhị, kín đáo, nhiều khi
không thể nói trực tiếp được hơn nữa viết thư chỉ
là nói riêng cho người mắc lỗi, vừa kín đáo vừa
không làm mất lòng tự trọng đây chính là cách
ứng xử trong gia đình, nhà trường và xã hội
? Thông qua bức thư người bố gởi cho con trai,
Enrico rút ra được bài học gì ch bản thân?
- Thái độ buồn bã, tức giận, đau khổ nhưng kiên quyết và nghiêm khắc của bố
- Gợi lại hình ảnh lớn lao cao cả của người mẹ và làm nổi bật vai trò của người
mẹ trong gia đình -> Biểu cảm trực tiếp có ý nghĩa giáo dục cao
- Yêu cầu con sửa chữa lỗi lầm:
+ Không được nói lời nào xúc phạm mẹ + Xin lỗi mẹ
+ Cầu xin mẹ hôn con
3 Ý nghĩa văn bản
Trang 8 Đáng xấu hổ và nhục nhã cho những kẻ chà đạp
lên tình cảm thiêng liêng đó
Hoạt động 4:
? Đặc sắc nội dung và nghệ thuật của văn bản?
- Người mẹ có vai trò vô cùng quan trọng trong gia đình
- Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con người
III Tổng kết
Ghi nhớ: SGK/12
Hoạt động 5: Hướng dẫn HS học bài ở nhà & chuẩn bị bài mới
Hướng dẫn tự học
Sưu tầm những bài ca dao, bài thơ nói về tình cảm của cha mẹ dành cho con và tình cảm của con đối với cha mẹ
Chuẩn bị bài mới: “Từ ghép”
- Phân tích ví dụ -> có mấy loại từ ghép
- Thế nào là từ ghép chính phụ, từ ghép đẳng lập?
- Nghĩa của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập như thế nào?
ĐIỆN THOẠI LIÊN HỆ 0985 144 194