Bai 24 Hoan du

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng khác có quan hệ gần gũi với nó... Nêu tác dụng của hoán dụ[r]

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Câu 1: Ẩn dụ là gì? Tác dụng của việc sử dụng ẩn dụ? Cho ví dụ?

Câu 2: Xác định ẩn dụ trong ví dụ sau:

Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng

+ Mực: tương đồng về sự tối tăm, xấu xa

+ Đèn: tương đồng về sự sáng sủa, cái hay, cái tốt

Tiết: 105

I BÀI HỌC

1 Khái niệm hoán dụ.

Ví dụ: SGK/ T82

Áo nâu liền với áo xanh

Các từ “áo nâu”, “áo xanh”

chỉ ai?

Áo nâu

Áo xanh Chỉ người công nhân

Chỉ người nông dân

Áo và người có quan hệ gần gũi

1 Khái niệm Hoán dụ

nhân

Nông thôn

Những người sống ở nông thôn

Vật bị chứa đựng Vật chứa đựng

Nơi sống và người sống có quan hệ gần gũi.

Các từ “nông thôn”, “thị thành” chỉ ai?

Ví dụ: SGK/ T82

Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

1 Khái niệm Hoán dụ

+ Áo nâu: chỉ những người nông dân

+ Nông thôn: chỉ những người sống ở nông thôn

+ Thị thành: chỉ những người sống ở thành thị

+ Áo xanh: chỉ những người công nhân

 Quan hệ gần gũi

 Hoán dụ

I BÀI HỌC

1 Khái niệm hoán dụ

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng khác có quan hệ gần gũi với nó.

I BÀI HỌC

2 Tác dụng của hoán dụ.

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

Em hãy so sánh hai cách nói sau đây, cách nói nào

hay hơn? Vì sao?

Cách 1:

Áo nâu liền với áo xanh Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

Cách 2:

Tất cả nông dân và công nhân,

người dân ở nông thôn và thành

phố đều đứng lên

Có giá trị gợi hình và biểu cảm cao.

Có giá trị thông báo sự kiện,

không có giá trị biểu cảm

Hoán dụ Gợi hình ảnh nhân dân cả nước đứng

lên đánh giặc.

Nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

I BÀI HỌC

2 Tác dụng của Hoán dụ

Ví dụ: Đường hoa son phấn đợi

Áo gấm sênh sang về

(Vũ Hoàng Chương )

Bàn tay vàng, cây bút trẻ,

* Các kiểu Hoán dụ

• Có bốn kiểu Hoán dụ thường gặp:

Lấy bộ phận để chỉ toàn thể.

Ví dụ: Đầu xanh có tội tình gì

Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi

Đầu xanh người còn trẻ.

* Các kiểu hoán dụ

Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

 Số lượng ít (ít cây  đơn lẻ)

Cụ thể

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao Ba

Một

 Số lượng nhiều (nhiều cây  Đoàn kết)

Cụ thể

Trừu tượng (nghĩ, liên tưởng)

Trừu tượng (nghĩ, liên tưởng)

 Đoàn kết tạo nên sức mạnh.

HOÁN DỤ

Khái niệm

Gọi tên sự vật, hiện tượng khái niệm này bằng tên sự vật hiện tượng khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó

Vd: Áo nâu liền với áo xanh

Tác dụng Tăng sức gợi hình, gợi

cảm cho sự diễn đạt

Cách sử dụng Khi nói và viết

Phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

III LUYỆN TẬP

câu thơ, câu văn sau mà cho biết mối quan hệ.

THẢO LUẬN NHÓM

Vì lợi ích mười năm phải trồng cây,

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.

a Làng xóm : Người nông dân sống trong làng

II LUYỆN TẬP:

Bài tập 2: Hoán dụ có gì giống và khác ẩn dụ? Cho ví dụ minh họa?

- Chuyển đổi cảm giác.

Ví dụ Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen

(truyện Kiều).

- Trăm năm đành lỗi hẹn hò Cây đa bến cũ con đò khác đưa.

Hoán dụ là gì?

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng khác có quan hệ gần gũi với nó.

Nêu tác dụng của hoán dụ

- Tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm cho

sự diễn đạt.

Một tay gây dựng cơ đồ Bấy lâu bể sở, sông Ngô tung hoành.

(Nguyễn Du)

Xác định biện pháp hoán dụ trong câu sau:

Một tay  chỉ một thân một mình đã xây dựng

được một sự nghiệp lớn lao, to tát

Những trường hợp sau, trường hợp nào không

sử dụng phép hoán dụ?

a Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

b Miền Nam đi trước về sau

c Gửi miền Bắc lòng miền Nam chung thủy

d Hình ảnh miền Nam luôn trong trái tim

Người

a

a

Trường hợp nào sử dụng phép Hoán dụ:

a Phượng những tiếc cao, diều há miệng

Hoa thì hay héo, cỏ thường tươi

b Nhớ chân người bước lên đèo,

Người đi, rừng núi trông theo bóng người

c Người Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm

b Nhớ chân người bước lên đèo,

Người đi, rừng núi trông theo bóng người

b

b

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Vì sao? trái đất nặng ân tình Nhắc mãi tên người Hồ Chí Minh

Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm