- Khái niệm hoán dụ, các kiểu hoán dụ.. - Tác dụng của phép hoán dụ.. - Bước đầu nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép hoán dụ trong thực tế sử dụng Tiếng việt..
Trang 1Tiết 101 :
HOÁN DỤ
A – Mục tiêu cần đạt.
1 Kiến thức
- Khái niệm hoán dụ, các kiểu hoán dụ
- Tác dụng của phép hoán dụ
2 Kỹ năng
- Bước đầu nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép hoán dụ trong thực tế sử dụng Tiếng việt
- Bước đầu tạo ra một số kiểu hoán dụ đơn giản trong nói, viết
3 Thái độ
- Nhận biết hoán dụ trong đoạn thơ, đoạn văn
B – Chuẩn bị của thầy và trò.
- Giáo viên: Giáo án, sách chuẩn kiến thức kĩ năng
- Học sinh: Vở soạn, sách giao khoa
C – Tiến trình các hoạt động dạy và học.
* Bài cũ :
- Ẩn dụ là gì ? Cho ví dụ ?
- Trình bày rõ các kiểu ẩn dụ ? Cho ví dụ minh hoạ ?
* Bài mới :
Trang 2- Xét ví dụ (SGK) I Hoán dụ là gì :
- Cho 1 học sinh đọc phần (1) “áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên”
? Các từ ngữ in đậm trong câu thơ
dùng để chỉ ai ?
- áo nâu : Chỉ những người nông dân
- áo xanh : Chỉ những người công nhân (Dựa vào quan hệ giữa đặc điểm, tính chất với sự vật có đặc điểm tính chất đó)
- Nông thôn : Chỉ những người sống ở nông thôn
- Thành thị: Chỉ những người sống ở thành thị
(Dựa vào mối quan hệ giữa vật chứa đựng
và vật bị chứa đựng)
? Tác dụng của cách diễn đạt này ?
- Giáo viên : Cách dùng như vậy gọi
là hoán dụ
- Cách diễn đạt này ngắn gọn, tăng tính hình tượng và hàm súc cho câu thơ, nêu bật được đặc điểm của những người được nói đến
? Vậy em hiểu thế nào là hoán dụ ? - Giáo viên dẫn dắt học sinh đến phần ghi
nhớ, khắc sâu khái niệm hoán dụ
Trang 3- Cho 1 HS đọc ví dụ trong SGK
II Các kiểu hoán dụ.
? “Bàn tay ta” trong ví dụ (a) chỉ cái
gì ?
- Chỉ một bộ phận của con người
? Nó dùng thay cho ai ? - Dùng thay cho “người lao động” nói chung
? Giữa “bàn tay” và sự vật mà nó
biểu thị có quan hệ như thế nào ?
- Quan hệ bộ phận - toàn thể
? “Một”, “ba” trong ví dụ (b) chỉ cái
gì ?
- Chỉ số lượng cụ thể
? Nó dùng thay cho cái gì ? - “một” thay cho số ít Nói chung
- “ba” thay cho số nhiều
? Quan hệ giữa “một”, “ba” với số
lượng mà nó biểu thị là quan hệ gì ?
- Quan hệ cụ thể, trìu tượng
? Đổ máu trong ví (c) chỉ cái gì? - Chỉ dấu hiệu chiến tranh
? Nó dùng thay cho cái gì ? - Dùng thay cho “sự hi sinh mất mát” nói
chung Có thể hiểu “ngày Huế đổ máu” là ngày Huế xẩy ra chiến tranh
? “đổ máu” với hiện tượng mà nó
biểu thị có quan hệ như thế nào ?
- Quan hệ dấu hiệu của sự vật – sự vật
Trang 4? Từ cái ví dụ đã phân tích, hãy liệt
kế một số kiểu hoán dụ thường gặp?
- Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp (SGK)
* Ghi nhớ.
- Cho 2 học sinh đọc ghi nhớ
- Giáo viên nhấn mạnh kiến thức, yêu cầu học sinh học thuộc
III Luyện tập.
+ Hướng dẫn học sinh làm bài tập 1, 2, 3 tại lớp
+ Cũng cố bài học :
- Hoán dụ và các kiểu hoán dụ
+ Hướng dẫn học :
- Học sinh về làm bài tập 4, 5 (trang 44 SBT)