Bài 24. Hoán dụ

Bài 24. Hoán dụ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế, kin...

VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Câu 1 : Ẩn dụ là gì ? Có mấy kiểu ẩn dụ, đó là những

kiểu nào ?

Câu 2 : Câu nào sau đây có sử dụng ẩn dụ và cho biết

nó thuộc kiểu ẩn dụ nào ?

a Quê hương là chùm khế ngọt.

b Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.

c Tre xung phong vào xe tăng, đại bác.

d Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên

Ẩn dụ phẩm chất

Trả lời : - Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng

tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó

nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

- Có 4 kiểu ẩn dụ là :

+ Ẩn dụ hình thức ;

+ Ẩn dụ cách thức ;

+ Ẩn dụ phẩm chất ;

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Tiết 101

TIẾNG VIỆT

I Hoán dụ là gì ?

1/Ví dụ

- Áo nâu – Nông dân

-

- Áo xanhÁo xanh – Công nhân

-

- Nông thônNông thôn – Những người

sống ở quê

-

- Thị thànhThị thành - Những người

sống ở thành phố

Các từ : áo nâu , áo xanh , nông thôn, thị thành dùng để

chỉ ai?

Các từ : áo nâu , áo xanh , nông thôn, thị thành dùng để

chỉ ai?

Chúng có quan hệ như thế nào với sự vật được nói đến?

Chúng có quan hệ như thế nào với sự vật được nói đến?

=>Quan hệ gần gũi

I Hoán dụ là gì ?

1/Ví dụ

+ Áo nâu – Nông dân

+

+ Áo xanhÁo xanh – Công nhân

+

+ Nông thônNông thôn – Những người

sống ở quê

+

+ Thị thànhThị thành - Những người

sống ở thành phố

-> có mối quan hệ gần

gũi với nhau.

Hãy nêu tác dụng của cách diễn đạt

này ?

Hãy nêu tác dụng của cách diễn đạt

này ?

- Tác dụng:

-> Làm tăng sức gợi hình

gợi cảm cho sự diễn đạt

I.Hoán dụ là gì ?

1.Ví dụ (sgk/82)

• Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

(Tố Hữu)

Vậy gọi tên sự vật này bằng tên sự vật khác

có quan hệ gần gũi thì được gọi là

gì ?

Hoán dụ

Vậy thế nào hoán

dụ ?

Vậy thế nào hoán

dụ ?

2 Kết luận: Ghi nhớ: (GSK)

Hoán dụ là gọi tên sự vật hiện tượng ,khái niệm

bằng tên của sự vật , hiện tượng ,khái niệm khác

Có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.

Bài tập nhanh : Chỉ ra phép hoán dụ trong hai câu ca dao? và cho biết

dùng hoán dụ để chỉ điều gì dưới đây?

“ Mồ hôi mà đổ xuống đồng Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương”.

A Chỉ người lao động

B Chỉ công việc lao động.

C Chỉ quá trình lao động nặng nhọc,vất vả của nông dân.

D Chỉ kết quả lao động

=> Phép Hoán dụ là : “Mồ hôi”

=> Chỉ quá trình lao động nặng nhọc, vất vả của người

nông dân

II.C ác kiểu hoán dụ :

a

Một Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

Các từ in màu

đỏ ở 3 ví dụ a,b,c chỉ gì ?

Các từ in màu

đỏ ở 3 ví dụ a,b,c chỉ gì ?

1 Ví dụ:

b

Ngày Huế đổ máu Chú Hà Nội về Tình cờ chú cháu Gặp nhau Hàng Bè

(Tố Hữu)

Ngày Ngày Huế đổ máuHuế đổ máu Chú Hà Nội về Tình cờ chú cháu Gặp nhau Hàng Bè

(Tố Hữu)

c

Bàn tay - Người lao động

Bàn tay - Người lao động

- Một : số lượng ít

- Ba : số lượng nhiều.

- Một : số lượng ít

- Ba : số lượng nhiều.

- Huế - Người dân ở Huế

- Huế - Người dân ở Huế

- Đổ máu - Chiến tranh

-

- Đổ máu - Chiến tranhĐổ máu - Chiến tranh

Bàn tay - Người lao động

->Bộ phận – Toàn thể

a

Em thấy giữa sự vật được biểu thị trong 3ví dụ a,b,c,và hiện tượng mà nó biểu thị

có quan hệ gì ?

Em thấy giữa sự vật được biểu thị trong 3ví dụ a,b,c,và hiện tượng mà nó biểu thị

có quan hệ gì ?

II.Các kiểu hoán dụ :

II.C ác kiểu hoán dụ :

1 Ví dụ

b

c

- Một : số lượng ít

- Ba : số lượng nhiều.

->Cái cụ thể - cái trừu tượng

-

- M M ột : số lượng ít

-

- Ba Ba : số lượng nhiều.

->Cái cụ thể - cái trừu tượng

- Huế - Người dân ở Huế ->Vật chứa đựng - Vật bị chứa đựng

- Đổ máu - Chiến tranh ->Dấu hiệu - Sự vật

- Huế - Người dân ở Huế ->Vật chứa đựng - Vật bị chứa đựng

-

- Đổ máuĐổ máu - Chiến tranh ->Dấu hiệu - Sự vật

2 Kết luận:

Ghi nhớ: Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp là:

2 Kết luận:

Ghi nhớ: Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp là:

Từ những ví dụ đã phân tích ở bài phần I và phần II,

có mấy kiểu hoán

dụ ?

Từ những ví dụ đã phân tích ở bài phần I và phần II,

có mấy kiểu hoán

dụ ?

Lấy bộ phận để gọi toàn thể

L ấy bộ phận để gọi toàn thể

Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

L ấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

L ấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

L ấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Bài tập thảo luận- Theo bàn /BT2:

Hoán dụ có gì giống và có gì khác ẩn dụ?

Cho ví vụ minh họa?

Giống

nhau

Khác

nhau

Gọi tên sự vật này, bằng tên sự vật hiện tượng khác

Dựa vào quan hệ tương đồng ( Giống nhau )

Cụ thể

- bộ phận – toàn thể

- Vật chứa đựng-Vật bị chứa đựng

- Dấu hiệu của sự vật-Sự vật

- Cụ thể - Trừu tượng

Dựa vào quan hệ tương cận ( Gần gũi)

Cụ thể:

- Hình thức

- Cách thức thực hiện

- Phẩm chất

- Chuyển đổi cảm giác

III.Luyện tập:

Bài 1: Chỉ ra phép hoán dụ và xác định kiểu của

chúng trong các ví dụ sau?

a)Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách.Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể

(Hồ Chí Minh )

b) Vì lợi ích mười năm phải trồng cây,

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người

(Hồ Chí Minh )

c) Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay (Tố Hữu )

d) Vì sao? trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Người Hồ Chí Minh ( Tố Hữu )

BÀI 1

BÀI 1

III LUYỆN TẬP

III LUYỆN TẬP

phép hoán dụ và kiểu trong câu thơ, a,b,c,d

a

a

b

b

c

c

-Làng xóm – Người nông dân -> Vật chứa đựng- vật bị chứa đựng

-Làng xóm – Người nông dân – Người nông dân

-> Vật chứa đựng- vật bị chứa đựng

-> Vật chứa đựng- vật bị chứa đựng .

- Mười năm : Thời gian trước mắt

- Trăm năm : Thời gian lâu dài ->Cái cụ thể- Cái trừu tượng

- Mười năm : Thời gian trước mắt Thời gian trước mắt

- Trăm năm : Thời gian lâu dài : Thời gian lâu dài

->Cái cụ thể- Cái trừu tượng.

- Áo chàm - Đồng bào Việt Bắc

->Dấu hiệu - Sự vật

- Áo chàm - - Đồng bào Việt Bắc.Đồng bào Việt Bắc

->Dấu hiệu - Sự vật

d

d - Trái Đất – Đông đảo những người sống trên trái đất.

->Vật chứa đựng- Vật bị chứa đựng

- Trái Đất – – Đông đảo những người sống trên trái đất.Đông đảo những người sống trên trái đất

->Vật chứa đựng- Vật bị chứa đựng

Hoán dụ

Gọi tên sự vật,hiện tượng

này bằng tên sự vật hiện

tượng khác có quan hệ gần

gũi.

Tăng sức gợi hình ,gợi cảm cho

sự diễn đạt

Bộ

phận-toàn

thể

Vật chứa đựng-vật bị chứa đựng

Dấu hiếu

sự vật –

sự vật

Cái cụ thể

- cái trừu tượng

Sơ đồ kiến thức bài học

Bài tập củng cố:

1.Dòng nào sau đây không nêu đúng tên gọi của những

kiểu hoán dụ thường gặp?

A Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng.

B Lấy bộ phận để gọi toàn thể.

C Chuyển đổi tên gọi của vật trên quan hệ tương đồng.

D Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

E Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

2 Trong những trường hợp sau trường hợp nào không

dùng phép hoán dụ?

A Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác (Viễn Phương)

B Miền Nam đi trước về sau (Tố Hữu)

C Gửi miền Bắc lòng miền Nam chung thuỷ (Tố Hữu)

D Hình ảnh miền Nam luôn ở trong trái tim tôi (Hồ Chí

Minh)

A

A

C

C

14

Điền từ còn thiếu vào dấu …… để hoàn chỉnh đoạn

Hoán dụ là gì sau đây ?

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiên tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác

có quan hệ ………với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

gần gũi

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?

Em đã sống bởi vì em đã thắng

Cả nước bên em, quanh giường niệm trắng

(Tố Hữu)

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?

Em đã sống bởi vì em đã thắng

Cả nước bên em, quanh giường niệm trắng

(Tố Hữu)

Cả nước: Những người sống trên đất nước ta

=> Vật chứa đựng – vật bị chứa đựng

Hướng dẫn tự học

• Bài cũ: Học thuộc ghi nhớ SGK SGK Trang 82; 83

- Viết đoạn văn : Tả cảnh trường em trong giờ ra chơi cĩ sử dụng hốn dụ

- Tìm hiểu các kiểu hốn dụ đã học trong thơ ca

* SOẠN BÀI MỚI:

• - Tập làm thơ bốn chữ p làm th b n ch ơ bốn chữ ốn chữ ữ

• -Tìm đ c nh ng bài th b n ch ọc những bài thơ bốn chữ ữ ơ bốn chữ ốn chữ ữ