Tuan 6 Ngu van 9

* Ý nghĩa văn bản: Cảnh ngày xuân là đoạn GV hướng dẫn HS làm bài Luyện tập và chốt ý trích miêu tả bức tranh mùa xuân tươi đẹp qua ngôn ngữ và bút pháp nghệ thuật giàu GV: So sánh cảnh [r]

Trang 1

Tuần: 6 Ngày soạn: 25/09/2016 Tiết PPCT: 26 Ngày dạy: 28/09/2016

TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Bước đầu làm quen với thể loại truyện thơ Nôm trong văn học trung đại

- Hiểu và lí giải được vị trí của tác phẩm Truyện Kiều và đóng góp của Nguyễn Du cho kho tàng văn học dân tộc

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ

1 Kiến thức:

- Cuộc đời và sự nghiệp của tác giả Nguyễn Du

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện của Truyện Kiều

- Thể thơ lục bát truyền thống của dân tộc trong một tác phẩm văn học trung đại

- Những giá trị nội dung, nghệ thuật chủ yếu của tác phẩm Truyện Kiều

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu một tác phẩm truyện thơ Nôm trong văn học trung đại

- Nhận ra những đặc điểm nổi bật về cuộc đời và sáng tác của một tác giả văn học trung đại

3 Thái độ:

- Giáo dục lòng tự hào về nền văn hoá dân tộc, tự hào về đại thi hào Nguyễn Du, về di sản văn hoá

quý giá của ông, đặc biệt là “Truyện Kiều”

C PHƯƠNG PHÁP

Vấn đáp, tích hợp lịch sử, giảng bình, thảo luận nhóm

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp (1’): Kiểm diện HS 9A1 :

2 Kiểm tra bài cũ (5’): - Tóm tắt ngắn gọn nội dung hồi 14 tác phẩm “Hoàng Lê nhất thống chí”?

Phân tích hình tượng người anh hùng Nguyễn Huệ? Từ đó, rút ra ý nghĩa của văn bản

3 Bài mới (39’):

* Vào bài (2’): Đỉnh cao nhất của văn học Trung đại Việt Nam thế kỉ X- hết thế kỉ XIX là đại

thi hào – danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Du với kiệt tác Truyện Kiều Có thể nói không có người dân Việt Nam nào mà không thuộc vài câu trong “ Truyện Kiều”, mà không yêu Nguyễn Du:

“Tiếng thơ ai động đất trời Nghe như non nước vọng lời ngàn thu

Ngàn năm sau nhớ Nguyễn Du

Tiếng thơ như tiếng mẹ ru những ngày” (Tố Hữu)

TÁC GIẢ (17’):

HS đọc phần giới thiệu tác giả Nguyễn Du

HS thảo luân nhóm: tóm tắt ngắn gọn cuộc đời

Nguyễn Du? (4 nhóm- 5 phút)

GV: nhấn mạnh những điểm quan trọng

- Cuối thế kỉ XVIII nửa đâu thế kỉ XIX, xã hội

phong kiến Việt Nam khủng hoảng trầm trọng và

biến đổi sâu sắc: triều đại nhà Lê suy vong, năm

1782 chúa Trịnh Sâm mất Các quan lại tranh

giành quyền lợi Đời sống nhân dân khổ cực Nổ ra

các cuộc đấu tranh và đỉnh cao là phong trào Tây

Sơn diệt Nguyễn, Trịnh, Xiêm và đại phá 29 vạn

quân Thanh, nhưng tất cả rồi nhanh chóng thất bại

Khi 1802, Gia Long Nguyễn Ánh đánh bại Tây

Sơn và lập ra triều Nguyễn – vương triều phong

kiến cuối cùng

I TÁC GIẢ:

Nguyễn Du ( 1765-1820)

- Tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên, quê ở Tiên Điền, Nghi Xuân, Hà Tĩnh

1 Cuộc đời:

- Sinh trưởng trong một thời đại có nhiều biến động dữ dội: Hiểu sâu sắc nhiều vấn đề về đời sống, xã hội  tác động tới tình cảm, nhận thức của Nguyễn Du, ông hướng ngòi bút vào hiện thực

- Sinh ra và lớn lên trong một gia đình đại quí tộc và có truyền thống về văn học:

+ Nhỏ sống và học tập ở Thăng Long, học giỏi nhưng chỉ đỗ tam trường

+ Năm chín tuổi mồ côi cha; mười hai tuổi

Trang 2

“Một phen thay đổi sơn hà

Mảnh thân chiếc lá biết là về đâu?”

- Cha, anh đỗ tiến sỹ làm chức tể tướng

- Mẹ là Trần Thị Tần, người đẹp nổi tiếng ở Kinh

Bắc (đất quan họ…); 9 tuổi mất cha, 12 tuổi mất

mẹ, ở với anh cùng cha khác mẹ Học giỏi nhưng

chỉ đỗ tam trường

- Khi Tây Sơn tấn công ra Bắc, ông phò Lê chống

lại Tây Sơn nhưng không thành…

- Phiêu bạt đất Bắc 10 năm, ở ẩn quê nội từ

(1796-1802) Đói rét, bệnh tật - làm quan bất đắc dĩ

- Sau khi Nguyễn Ánh lên ngôi, mời ông ra làm

quan (bất đắc dĩ ông phải làm quan cho Triều

Nguyễn)

- 1820 ông chuẩn bị đi sứ sang Trung Quốc lần 2

thì nhiễm dịch ốm mất tại Huế (16/9/1820)

- “ Bao giờ Ngàn Hống hết cây

Sông Lam hết nước họ này hết quan”

- “Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”

- Mộng Liên Đường: “Lời văn tả ra hình như

máu chảy ở đầu ngọn bút, nước mắt thấm trên tờ

giấy khiến ai đọc đến cũng phải thấm thía ngậm

ngùi, đau đớn đến đứt ruột Nếu không phải có con

mắt thông thấu cả sáu cõi, tấm lòng nghĩ suốt cả

nghìn đời thì tài nào có cái bút lực ấy” )

GV: Cuộc đời gặp nhiều gian truân, gắn bó sâu sắc

với những biến cố lịch sử đã tạo lên một Nguyễn

Du như thế nào ?

HS suy nghĩ và trả lời.

GV giảng: Nguyễn Du được đánh giá là đại thi

hào của dân tộc Việt Nam, là danh nhân văn hoá

thế giới…là bậc thầy trong việc sử dụng ngôn ngữ

tiếng Việt, là ngôi sao sáng chói nhất trong nền

văn học cổ Việt Nam.

GV giải thích: Tố Như (sắc trắng), Thanh Hiên

(mái nhà trong sạch)

GV: Sự nghiệp Văn chương của Nguyễn Du có

những điểm gì đáng chú ý?

HS suy nghĩ và trả lời.GV giới thiệu thêm 1 số

sáng tác lớn của Nguyễn Du và chốt ý

TÁC PHẨM TRUYỆN KIỀU (18’):

GV: Thuyết trình cho HS hiểu về nguồn gốc tác

phẩm - khẳng định sự sáng tạo của Nguyễn Du Sự

sáng tạo Nguyễn Du: thêm, bớt: tự sự – kể chuyện

bằng thơ; nghệ thuật xây dựng nhân vật, tính cách

nhân vật, miêu tả thiên nhiên)

HS đọc phần tóm tắt?

+ 3 HS lên tóm tắt 3 phần?

+ 1 HS tóm tắt toàn bộ

( GV có thể đan xen những câu Kiều phù hợp)

mồ côi mẹ

- 1786-1796: sống lưu lạc ở quê vợ (Thái Bình), sau đó về quê nội ở Hà Tĩnh, chịu đói rét, bệnh tật

 Tâm hồn tràn đầy cảm thông, yêu thương

- Sau khi Nguyễn Ánh lên ngôi, ông ra làm quan bất đắc dĩ triều Nguyễn, đi sứ sang Trung Quốc lần 1

- 1820, ông chuẩn bị đi sứ sang Trung Quốc lần 2 thì nhiễm bệnh dịch, ốm và mất tại Huế

* Bản thân:

- Học giỏi nhưng lận đận, bôn ba nhiều nơi, tiếp xúc nhiêù vùng văn hoá, nhiều cảnh đời

số phận khác nhau

 Kiến thức sâu rộng, vốn sống phong phú đã ảnh hưởng đến sáng tác

- Luôn có trái tim nhân đạo, giàu lòng yêu thương

 Là thiên tài văn học, một nhà nhân đạo chủ

nghĩa lớn, một danh nhân văn hoá thế giới

2 Những sáng tác văn học.

- Chữ Hán: 243 bài với 3 tập thơ

+Thanh Hiên Thi tập +Bắc hành tạp lục +Nam trung tạp ngâm (thơ chữ Hán,243 bài)

- Chữ nôm:

- “ Truyện Kiều” ( Đoạn trường tân thanh)

- “ Văn chiêu hồn”; Thác lời trai phường nón; Văn tế sống hai cô gái Trường Lưu

II TÁC PHẨM TRUYỆN KIỀU

1 Nguồn gốc tác phẩm

- Từ 1 tác phẩm văn học Trung Quốc “Kim Vân Kiều truyện” Nguyễn Du đã sáng tạo nên kiệt tác văn học Việt Nam

2 Tóm tắt tác phẩm: 3 phần

- Gặp gỡ và đính ước

- Gia biến và lưu lạc

- Đoàn tụ

3 Giá trị nội dung và nghệ thuật

a Giá trị nội dung

* Giá trị hiện thực

- Truyện Kiều là bức tranh hiện thực về một

Trang 3

GV: Theo em truyện Kiều có những giá trị gì lớn

gì? Qua phần tóm tắt tác phẩm em hình dung xã

hội được phản ánh trong truyện Kiều là xã hội như

thế nào? Giá trị hiện thực phản ánh điều gì của xã

hội đương thời?

HS: suy nghĩ và trả lời câu hỏi

GV: Theo em giá trị nghệ thuật của 1 tác phẩm

thường được thể hiện qua những yếu tố nào?

HS tìm hiểu trả lời

+ Ngôn ngữ: Tiếng Việt đạt tới đỉnh cao của ngôn

ngữ nghệ thuật có chức năng biểu đạt + biểu cảm

+ thẩm mỹ

+ Vẻ đẹp của nghệ thuật ngôn từ: giàu, đẹp)

+ Kể chuyện: trực tiếp (lời nhân vật), gián tiếp (lời

tác giả); Nửa trực tiếp (lời tác giả mang suy nghĩ,

giọng điệu nhân vật)

+ Khắc hoạ nhân vật: Dáng vẻ bên ngoài, đời sống

nội tâm bên trong,

+ Miêu tả thiên nhiên đa dạng: Cảnh chân thực

sinh động tả cảnh ngụ tình

- GV minh hoạ cách sử dụng ngôn ngữ, tả cảnh

Thiên nhiên Đặc trưng thể loại truyện thơ )

HS: Đọc ghi nhớ

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (2’)

GV hướng dẫn HS tóm tắt Truyện Kiều một lần

nữa

xã hội với bộ mặt tàn bạo, bất công của tầng lớp thống trị: (Bọn quan lại, tay chân, buôn thịt bán người tàn ác, bỉ ổi

- Phản ánh số phận những con người bị áp bức đau khổ đặc biệt là số phận bi kịch của người phụ nữ

* Giá trị nhân đạo

- Cảm thương sâu sắc trước những khổ đau của con người

- Lên án, tố cáo những thế lực tàn bạo, xấu xa

- Trân trọng, đề cao con người từ vẻ đẹp hình thức, tài năng, phẩm chất, khát vọng tự do, tình yêu, hạnh phúc, ước mơ chân chính…của con người

b Giá trị hình thức nghệ thuật: là sự kết

tinh nghệ thuật văn học dân tộc trên 2 phương

diện ngôn ngữ và thể loại

+ Ngôn ngữ: Tiếng Việt đạt tới đỉnh cao của

ngôn ngữ văn học dân tộc với thể thơ lục bát

- Vẻ đẹp của nghệ thuật ngôn từ:

+ Lối văn kể chuyện trực tiếp, gián tiếp + Cách khắc họa chân dung, tính cách nhân vật

+ Miêu tả thiên nhiên

+Thể loại: thơ Nôm lục bát.

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

* Bài cũ: - Nắm những nét chính về cuộc đời,

sự nghiệp văn chương của Nguyễn Du (chú ý những ảnh hưởng sâu sắc đến văn nghiệp), giá trị nội dung và nghệ thuật của Truyện Kiều

- Tóm tắt ngắn gọn truyện Kiều

* Bài mới: Chuẩn bị: “ Chị em Thúy Kiều”

E RÚT KINH NGHIỆM

Tuần: 6 Ngày soạn : 25/09/2016 Tiết PPCT: 27-28 Ngày dạy : 29/09/2016

Văn bản: CHỊ EM THÚY KIỀU (Trích Truyện Kiều) Nguyễn Du

- Thấy được tài năng, tấm lòng của thi hào dân tộc Nguyễn Du qua đoạn trích trong Truyện Kiều

- Bút pháp nghệ thuật tượng trưng, ước lệ của Nguyễn Du trong miêu tả nhân vật

- Cảm hứng chủ đạo của Nguyễn Du: ngợi ca vẻ đẹp, tài năng của con người qua một đoạn trích

cụ thể

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu một tác phẩm truyện thơ Nôm trong văn học trung đại

- Theo dõi diễn biến sự việc trong tác phẩm truyện

Trang 4

- Có ý thức liên hệ với văn bản liên quan để tìm hiểu về nhân vật

- Phân tích một số chi tiêt nghệ thuật tiêu biểu cho bút pháp nghệ thuật cổ điển của Nguyễn Du trong văn bản

3 Thái độ: - Giáo dục HS sự trân trọng, đề cao giá trị, vẻ đẹp của những con người tài hoa.

Đọc diễn cảm, phát vấn, phân tích so sánh, giải thích - minh họa, giảng bình

1 Ổn định lớp (1’): Kiểm diện HS 9A1 :

2 Kiểm tra bài cũ (10’): - Nêu vài nét chính về cuộc đời và văn nghịệp của Nguyễn Du?

- Tóm tắt ngắn nội dung đoạn trích Truyện Kiều ?

- Trình bày giá trị nội dung và nghệ thuật của Truyện Kiều?

3 Bài mới (34’): « Truy n Ki uệ ề » k v cu c đ i truân chuyên, trôi n i c a ngể ề ộ ờ ổ ủ ười con gái tài s c.ắ

ó chính là nàng Ki u Ti t h c hôm nay chúng ta s th ng th c v đ p c a ch em Thúy Ki u qua

bút pháp ngh thu t c a Nguy n Du.ệ ậ ủ ễ

GIỚI THIỆU CHUNG (3’)

GV: Đoạn trích nằm ở phần nào của tác phẩm ?

Phương thức biểu đạt?

HS: Trả lời GV giảng về nghệ thuật miêu tả nhân vật

và chốt ý

ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN (31’)

* Đọc – Tìm hiểu từ khó (11’)

GV: đọc mẫu, nêu yêu cầu đọc: Miêu tả 2 nhân vật

bằng thái độ ngợi ca (giọng trân trọng )

GV: gọi HS đọc và giải thích từ khó

* Tìm hiểu văn bản (20’)

GV: Đoạn trích chia làm mấy phần? Trình tự miêu

tả ?

HS : Phát hiện và trả lời

*HS đọc 4 câu thơ đầu

GV: Nêu nội dung chính của bốn câu thơ đó?

GV: Vẻ đẹp của hai chị em Thúy Kiều và Thúy Vân

được gợi tả bằng hình ảnh nào? Tác giả sử dụng nghệ

thuật gì khi miêu tả, giới thiệu nhân vật?

HS: Hình ảnh ẩn dụ, ví ngầm vẻ đẹp của hai chị em.

Bút pháp ước lệ : dùng hình tượng đẹp của thiên

nhiên để nói về con người); Dùng thành ngữ “mười

phân vẹn mười”)

GV: Nhận xét câu thơ cuối đoạn ? Câu thơ ngắn gọn

có tác dụng gì?

GV: Nhận xét về cách giới thiệu 2 chị em của tác

giả? (Có ngắn gọn không? Làm nổi bật điều gì)

HS lần lượt trả lời

GV chốt ý: Chỉ với 4 câu thơ kết hợp 3 phương thức

biểu đạt (2 dòng đầu tự sự, dòng 3 miêu tả, dòng 4

biểu cảm) Nguyễn Du viết theo phép tắc có sẵn nhưng

không sao chép và gửi vào đó là tình cảm yêu mến

trân trọng Lời khen chia đều cho hai người, nét bút lại

muốn đậm nhạt “mỗi người một vẻ” Vì thế liền sau

I GIỚI THIỆU CHUNG 1.Tác giả: Nguyễn Du 2.Tác phẩm

a Vị trí: Nằm ở phần thứ nhất của truyện

(từ câu 15 -> câu 38 )

- Nghệ thuật miêu tả nhân vật: ước lệ, tượng trưng

b.Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp với

miêu tả và biểu cảm

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Đọc – Tìm hiểu từ khó:

2 Tìm hiểu văn bản:

a Bố cục: 3 phần:

+ 4 câu đầu: Giới thiệu khái quát chị em Thuý Kiều

+ 4 câu tiếp: Gợi tả vẻ đẹp của Thuý Vân + 12 câu còn lại: Gợi tả vẻ đẹp Thuý Kiều

b Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả

c Phân tích:

c1 Giới thiệu vẻ đẹp 2 chị em

- “ Tố Nga”-> cô gái đẹp

- “ Mai cốt cách, tuyết tinh thần”- hình ảnh

ước lệ: vẻ đẹp thanh cao, duyên dáng, trong

trắng

- “ Mười phân vẹn mười”: khái quát vẻ đẹp chung và vẻ đẹp riêng “mỗi người một vẻ”

đẹp duyên dáng, thanh cao, trong trắng đạt tới độ hoàn mĩ của hai chị em

Trang 5

đó, thi sĩ tập trung rọi sáng từng người.

TIẾT 28 (45’)

* Chuyển ý (2’)

* Vẻ đẹp của Thuý Vân (10’)

HS đọc 4 câu tiếp

GV: Từ “ trang trọng” gợi vẻ đẹp như thế nào?

GV: Những đường nét nào của Thuý Vân được tác

gỉa nhắc tới?

GV: Biệt pháp nghệ thuật nào được sử dụng khi

miêu tảThuý Vân?

HS: Bút pháp nghệ thuật ước lệ, với những hình

tượng thiên nhiên: trăng, hoa, mây, tuyết, ngọc, vẻ

đẹp đoan trang của Thuý Vân Tuy nhiên Nguyễn Du

lại tả Thuý Vân cụ thể hơn lúc tả Thuý Kiều Nghệ

thuật so sánh ẩn dụ, vẻ đẹp trung thực, phúc hậu, quý

phái của Thuý Vân

GV: Vẻ đẹp của Thuý Vân là vẻ đẹp như thế nào?

HS: Mây thua, tuyết nhườngVẻ đẹp phúc hậu)

GV: Theo em chân dung Thuý Vân gợi tính cách, số

phận sẽ như thế nào?

HS suy nghĩ và bộc lộ ý kiến

* Vẻ đẹp Thuý Kiều (25’)

HS đọc 12 câu còn lại:

GV vẫn với nghệ thuật đòn bẩy tả rất kĩ một sắc nước

hương trời như Thúy Vân để rồi “Kiều càng ”

GV: Câu thơ đầu tiên thể hiện ý gì?

GV: Nguyễn Du giới thiệu khái quát vẻ đẹp của Thuý

Kiều khác với Thuý Vân như thế nào?

GV: Hình ảnh ẩn dụ “Làn thu thuỷ”, “nét xuân sơn”

gợi vẻ đẹp gì?

GV: Khi gợi tả nhan sắc của Thuý Kiều tác giả cũng

sử dụng hình tượng nghệ thuật mạng tính ước lệ, theo

em có điểm nào giống và khác so với tả Thuý Vân ?

HS: Khác-> Đặc biệt tác giả đặc tả vẻ đẹp của đôi

mắt Đôi mắt thể hiện phần tinh anh của tâm hồn, trí

tuệ sắc sảo

GV:Sau này Mã Giám Sinh nhận xét: “Một cười này

hẳn nghìn vàng không ngoa” Còn Hồ Tôn Hiến thì:

“Nghe càng đắm ngắm càng say.

Làm cho mặt sắt cũng ngây vì tình”

GV: Giải thích tích của thành ngữ “Nghiêng nước

nghiêng thành”

GV: Bên cạnh vẻ đẹp hình thức, tác giả còn nhấn

mạnh vẻ đẹp nào ở Thuý Kiều? Những tài năng của

Kiều là gì? Mục đích miêu tả tài ? Tài nào được tả sâu,

kỹ?

HS: Tác giả tả sắc một phần, tài năng hai phần Tài

của Kiều đạt tới mức lí tưởng theo quan niệm phong

kiến (đủ cầm, kì, thi, hoạ )

GV: Chân dung của Kiều dự cảm số phận như thế

nào ? Dựa vào câu thơ nào mà em biết?

c2.Vẻ đẹp của Thuý Vân

- “Trang trọng”: cao sang, quí phái

- Miêu tả Thúy Vân với các đường nét: + Khuôn mặt tròn trĩnh, phúc hậu (khuôn trăng đầy đặn)

+Mái tóc mềm mại (mây thua nước tóc) +Làn da trắng, mịn màng (tuyết nhường màu da)

+ Nụ cười như hoa, giọng nói nhỏ nhẹ, nghiêm trang, đứng đắn (hoa cười, ngọc thốt đoan trang)

=> Bút pháp ước lệ, miêu tả chi tiết, liệt

kê, so sánh, ẩn dụ: Vẻ đẹp đoan trang, phúc hậu, quí phái, hài hoà với thiên nhiên, dự cảm cuộc đời hạnh phúc, êm ấm.

c3.Vẻ đẹp Thuý Kiều

- Nhận định: sắc sảo về trí tuệ, mặn mà về tâm hồn -> đòn bẩy

* Nhan sắc:

- “ Làn thu thủy nét xuân sơn

Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh”

+ “Làn thu thuỷ: đôi mắt đẹp trong sáng như nước mùa thu

+ “Nét xuân sơn”: lông mày đẹp, thanh thoát như nét núi mùa xuân

- Nhân hóa “Ghen”, “Hờn”-> Dự cảm số phận éo le

+“ Một hai …thành”: thành ngữ

 Vẻ đẹp của một tuyệt thế giai nhân

=> Nghệ thuật đòn bẩy, bút pháp ước lệ tượng, ẩn dụ, nhân hóa, thành ngữ : Vẻ đẹp trẻ trung, tươi tắn, đầy sức sống khiến thiên nhiên phải ghen hờn.

* Tài năng: (Thông minh….não nhân)

- Vẽ tranh, làm thơ, ca hát, đánh đàn

- Sở trường: Đánh đàn -> Đa tài, tài nào cũng ở mức tuyệt đỉnh theo quan niệm phong kiến

* Tình:

- “Thiên bạc mệnh”: ghi lại tiếng lòng một trái tim đa sầu đa cảm

Trang 6

GV bình: Bức chân dung Thúy Kiều hiện lên có đủ

sắc-tài-tình-mệnh, tác giả dành lượng gấp 3 lần thơ để

tả so với Thúy Vân Trời xanh phú cho nàng nhiều

phẩm hạnh đẹp đẽ thì cũng đày đoạ nàng nhiều nỗi

truân chuyên theo triết lí định mệnh phong kiến “Chữ

tài chữ mệnh khéo là ghét nhau” hay như Nguyễn Du

đã viết mở đầu “Chữ tài đi với chữ tai một vần”

* Tổng kết (5’)

GV: Nghệ thuật thành công trong tác phẩm?

HS: Trả lời

GV: Cảm hứng nhân đạo trong đoạn trích ?

HS:Trân trọng, đề cao giá trị con người; nhân phẩm,

tài năng, khát vọng, ý thức về thân phận cá nhân

GV cho HS đọc đoạn văn tham khảo SGK/84 tương

tứng Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân

=> Kiều đẹp toàn diện cả nhan sắc, tài năng lẫm tâm hồn tình cảm, dự cảm số phận éo le, đau khổ, bất hạnh.

3.Tổng kết:

a Nghệ thuật:

- Sử dụng hình ảnh tượng trưng, ước lệ

- Nghệ thuật đòn bẩy

- Lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ miêu tả tài tình

b Nội dung: Giới thiệu chị em Thúy Kiều.

* Ý nghĩa văn bản: Chị em Thúy Kiều thể

hiện tài năng nghệ thuật và cảm hứng nhân văn, tác giả đã ca ngợi vẻ đẹp và tài năng của con người

* Bài cũ: - Nắm những nét chính về vẻ đẹp

của nhân vật Thúy Vân - Thúy Kiều, dự cảm cuộc đời họ

- Học thuộc lòng đoạn trích

- Tham khảo đoạn văn tương tứng Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân

* Bài mới: “ Cảnh ngày xuân”

Văn bản: CẢNH NGÀY XUÂN ( Trích Truyện Kiều) Nguyễn Du

- Hiểu thêm về nghệ thuật tả cảnh của Nguyễn Du qua một đoạn trích

B.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ

- Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên của thi hào dân tộc Nguyễn Du

- Sự đồng cảm của Nguyễn Du với những tâm hồn trẻ tuổi

2 Kỹ năng:

- Bổ sung kiến thức đọc – hiểu văn bản truyện thơ trung đại, phát hiện, phân tích được các chi tiết miêu tả cảnh thiên nhiên trong đoạn trích

- Cảm nhận được tâm hồn trẻ trung của nhân vật qua cái nhìn cảnh vật trong ngày xuân

- Vận dụng bài học để viết văn miêu tả, biểu cảm

3 Thái độ: Giáo dục HS Giáo dục lòng yêu thiên nhiên, trân trọng trước cảnh đẹp thiên nhiên.

Đọc hiểu, phân tích, giải thích - minh họa, giảng bình.

1 Ổn định lớp (1’): Kiểm diện HS: 9A1:

2 Kiểm tra bài cũ (7’): - Đọc thuộc lòng đoạn trích “Chị em Thúy Kiều”?

- Phân tích hình ảnh nhân vật Thúy Kiều?

Trang 7

3 Bài mới (37’): Nguyễn Du không chỉ là bậc thầy trong nghệ thuật miêu tả chân dung mà còn

trong tả cảnh sắc thiên nhiên Sau bức tranh chân dung hai nàng tố nga diễm lệ là bức trang tả cảnh ngày xuân tháng ba tuy t v i.ệ ờ

GIỚI THIỆU CHUNG (4’)

GV: Đoạn trích nằm ở phần nào của tác phẩm ?

Phương thức biểu đạt?

HS trả lời GV chốt ý: Sau khi giới thiệu gia cảnh

Vương viên ngoại, gợi tả chị em Thuý Kiều, đoạn

này tả cảnh ngày xuân trong tiết Thanh minh, chị

em Thuý Kiều đi chơi xuân

ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN (33’)

* Đọc – Tìm hiểu từ khó (9’)

GV: hướng dẫn cách đọc (nhẹ nhàng, chú ý ngắt

nhịp phù hợp) Đọc mẫu 4 dòng đầu Gọi HS đọc

tiếp Hỏi một số chú thích?

* Tìm hiểu văn bản (24’)

GV Nội dung chính của đoạn trích?

GV Đoạn trích chia làm mấy phần? Nội dung?

HS :xác định

* Bức tranh thiên nhiên mùa xuân (7’)

HS đọc 4 câu đầu

GV: Én thường xuất hiện vào mùa nào? Thiều

quang là gì? Ý cả câu thơ?

HS: tìm hiểu nghĩa của từ, suy nghĩ và trả lời

GV: Én bay đi bay lại như thoi đưa Câu thơ tả

cảnh ngụ ý mùa xuân qua nhanh

GV Chỉ ra các hình ảnh thiên nhiên là tín hiệu

ngày xuân? Những hình ảnh ấy gợi ấn tượng gì về

mùa xuân?

HS : trả lời GV chốt ý

GV: Từ “Điểm” động từ khiến bức tranh tự nhiên

như thế nào?

GV: Nguyễn Du đã vận dụng sáng tạo câu thơ cổ:

“Phương thảo liên thiên bích” (cỏ thơm liền với

trời xanh), “Lê chi sổ điểm hoa” (Trên cành lê mấy

bông hoa) để tạo nên một khung cảnh xuân sống

động, có hồn

* Cảnh lễ hội trong tiết thanh minh (9’)

HS đọc tiếp 8 câu tiếp theo

GV Những hoạt động lễ hội được nhắc tới trong

đoạn thơ?

HS: Lễ tạo mộ , hội Đạp thanh

GV Hệ thống từ ghép sử dụng phong phú hãy phân

chia theo từ loại và nêu ý nghĩa của từng loại?

-HS :Trả lời

GV Từ ý nghĩa các từ ngữ đó đã thể hiện cảnh lễ

I GIỚI THIỆU CHUNG 1.Tác giả: Nguyễn Du 2.Tác phẩm

a Vị trí:

- Sau đoạn “Chị em Thuý Kiều”, câu 39-57

b.Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp với

miêu tả và biểu cảm

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Đọc – Tìm hiểu từ khó:

2 Tìm hiểu văn bản:

a Bố cục: 3 phần

- 4 câu đầu -> Khung cảnh ngày xuân

- 8 câu tiếp theo -> Khung cảnh lễ hội trong tiết Thanh minh

- 6 câu cuối -> Cảnh hai chị em Kiều du xuân trở về

b Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả

c Phân tích:

c1.Bức tranh thiên nhiên mùa xuân

- Hình ảnh, màu sắc, đường nét:

+ Chim én đưa thoi + Thiều quang: ánh sáng ngày xuân + Cỏ non xanh - cành lê trắng điểm

=> Bút pháp miêu tả giàu chất tạo hình: cảnh mùa xuân được khắc họa qua cái nhìn của nhân vật đang đứng trước ngưỡng cửa của tình yêu hiện ra mới mẻ, tinh khôi và tràn đầy sức sống

c2 Cảnh lễ hội trong tiết thanh minh:

- Lễ tảo mộ: dọn dẹp, sửa sang phần mộ của người thân, thắp hương

- Hội đạp thanh: chơi xuân ở chốn đồng quê

- Các từ ghép:

+ Gần xa, nô nức (Tính từ) -> tâm trạng náo nức

+ Yến anh, tài tử, giai nhân (Danh từ): gợi sự đông vui náo nhiệt

+ Sắm sửa, dập dìu (Động từ): không khí rộn

Trang 8

hội như thế nào?

GV: Qua cuộc du xuân, tác giả khắc hoạ 1 truyền

thống văn hoá lễ hội xưa

* Cảnh chị em Kiều du xuân trở về (6’)

GV Cảnh vật, không khí mùa xuân trong 6 câu

cuối có gì khác so với 4 câu đầu ?

GV:không gian, thời gian thay đổi: yên lặng dần,

không còn nhộn nhịp tưng bừng

GV Các từ láy có ý nghĩa biểu đạt như thế nào?

(Linh cảm điều sắp xảy ra: gặp mộ Đạm Tiên thắp

nén nhang “Sè sè nấm đất bên đàng Dầu dầu ngọn

cỏ nửa vàng nửa xanh…Sống làm vợ khắp người

ta Hại thay thác xuống làm ma không chồng

Tổng kết (2’)

GV: Nghệ thuật nổi bật của đoạn trích?

GV: Cảm nhận sâu sắc của em về cảnh trong đoạn

trích?

HS: Trình bày ý nghĩa văn bản

HS: Đọc ghi nhớ

GV hướng dẫn HS làm bài Luyện tập và chốt ý

GV: So sánh cảnh thiên nhiên trong 2 câu thơ cổ

và 2 câu thơ Kiều? Cỏ non xanh rợn chân trời

GV gợi ý: thanh minh-> đi tảo mộ vào đầu tháng

ba, sửa sang phần mộ người thân; thiều quang->

ánh sáng đẹp, tài tử- giai nhân -> trai tài, gái sắc…

ràng, nhộn nhịp

=> Dùng các từ ghép liên tiếp, từ Hán Việt,

từ láy, phép ẩn dụ: cảnh hội mùa xuân rộn ràng, náo nức, vui tươi cùng những nghi thức trang nghiêm tưởng nhớ đến người đã khuất.

c3 Cảnh chị em Kiều du xuân trở về:

- Bóng ngả về tây: Thời gian, không gian thay đổi

- Tà tà, thanh thanh, nao nao, thơ thẩn-> từ láy

=> Tâm trạng người bâng khuâng, lưu luyến về một ngày vui xuân đã hết.

3.Tổng kết:

a Nghệ thuật:

- Ngôn ngữ miêu tả giàu hình ảnh, giàu nhịp điệu, diễn tả tinh tế tâm trạng nhân vật

- Miêu tả theo trình tự thời gian cuộc du xuân của chị em Thúy Kiều

b Nội dung: Miêu tả cảnh ngày xuân.

* Ý nghĩa văn bản: Cảnh ngày xuân là đoạn

trích miêu tả bức tranh mùa xuân tươi đẹp qua ngôn ngữ và bút pháp nghệ thuật giàu chất tạo hình của Nguyễn Du

4 Luyên tập:

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

- Sự tiếp thu thi cổ: Cỏ, chân trời, cành lê

- Sự sáng tạo: “Xanh tận chân trời” -> Không gian bao la “Cành lê trắng điểm” Bút pháp đặc tả, điểm nhấn, gợi sự thanh tao, tinh khiết

* Bài cũ: - Nắm những nét chính về cảnh

thiên nhiên mùa xuân, tâm trạng con người trong lễ hội mùa xuân

- Học thuộc lòng đoạn trích

- Hiểu và dùng một số từ Hán Việt thông dụng sử dụng trong văn bản

* Bài mới: “Thuật ngữ”

*******************************

Tiếng Việt: THUẬT NGỮ

Trang 9

- Nắm được khái niệm và những đặc điểm cơ bản của thuật ngữ

- Nâng cao năng lực sử dụng thuật ngữ, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học, công nghệ

- Khái niệm thuật ngữ

- Những đặc điểm cơ bản của thuật ngữ

2 Kỹ năng:

- Tìm hiểu ý nghĩa của thuật ngữ trong từ điển

- Sử dụng thuật ngữ trong quá trình đọc – hiểu và tạo lập văn bản khoa học, công nghệ

3 Thái độ:

- Hiểu thêm về các từ ngữ, sự phong phú, đa dạng của thuật ngữ.

- Vấn đáp tái hiện, giải thích - minh họa, phân tích, thảo luận theo cặp

1 Ổn định lớp (1’) : Kiểm diện HS

9A1:

2 Kiểm tra bài cũ (5’): Có những cách nào để phát triển nghĩa của từ vựng? Trình bày cụ thể và

cho ví dụ minh hoạ?

- Tạo 2 mô hình có khả năng tạo ra từ ngữ mới kiểu x + trường, x + tập?

3 Bài mới (39’):

* Vào bài (2’): Trong xu thế phát triển của cuộc sống hiện đại, khi khoa học và công nghệ đóng vai

trò ngày càng quan trọng đối với con người thì trong lớp từ vựng bao gồm các từ và ngữ cố định biểu thị các khái niệm khái niệm và cộng nghệ gọi là thuật ngữ - lớp từ vựng đặc biệt của một ngôn ngữ lần đầu tiên được đưa vào chương trình học Bài học hôm nay sẽ giúp các em rõ hơn

TÌM HIỂU CHUNG (18’)

GV gọi 2 HS đọc 2 ví dụ mục 1

So sánh 2 cách giải thích

GV Cách giải thích nào mà người không

có kiến thức chuyên môn về hoá học

không hiểu?

HS:Cách 2 phải qua nghiên cứu khoa

học -> không có kiến thức chuyên môn

-> người tiếp nhận không thể hiểu được

GV gọi HS đọc VD2: Các câu định

nghĩa

GV Những định nghĩa đó ở những bộ

môn nào?

GV Các từ ngữ đó được dùng trong văn

bản nào?

HS : Các văn bản khoa học

GV Vậy thế nào là thuật ngữ?

GV Các thuật ngữ trên có nghĩa khác

không?

GV đọc VD – Nêu câu hỏi

HS trả lời

GV: Các thuật ngữ trên chỉ có một nghĩa

GV Đặc điểm của thuật ngữ là gì?

Đọc ghi nhớ chung

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Thuật ngữ là gì?

*Ví dụ 1:

a Cách giải thích dựa vào đặc tính bên ngoài của sinh

vật => Cảm tính

b Giải thích dựa vào đặc tính bên trong của sự vật =>

Nghiên cứu khoa học -> Môn hoá

*Ví dụ 2:

- Thạch nhũ -> Địa lý

- Bazơ -> Hoá học

- Ẩn dụ -> Tiếng việt

- Phân số thập phân -> Toán

=> KL: Thuật ngữ là những từ ngữ biểu thị khái niệm

khoa học, kỹ thuật, công nghệ

2 Đặc điểm:

*Ví dụ:

a Muối -> 1 thuật ngữ không có sắc thái biểu cảm

chính xác đặc điểm của muối

b.Câu Ca dao có sắc thái biểu cảm

-> những đắng cay, vất vả của con người

=>Kết luận:

+ Mỗi thuật ngữ biểu thị 1 khái niệm và ngược lại + Thuật ngữ không có tính biểu cảm

* Ghi nhớ: SGK / 88, 89

Trang 10

LUYỆN TẬP (17’)

- HS thảo luận theo cặp – 4 phút để tìm

thuật ngữ và trình bày

GV Yêu cầu giải nghĩa từ “phương

trình”, xác định có phải thuật ngữ

không?

HS: Phương trình :về toán học, chỉ

công thức bằng nhau giữa 2 biểu thức

đại số - phương trình bậc nhất, phương

trình hóa học-> từ chỉ thuật ngữ

Bài 3

VD: Chè thập cẩm là 1 món ăn hỗn hợp

nhiều thứ

Bài 4

GV HS dựa vào gợi ý trong SGK để

phát biểu thuật ngữ “Cá”

GV Gọi HS lên bảng viết thuật ngữ và

khái niệm của thuật ngữ

Bài 5: GV hướng dẫn HS làm bài

GV gợi ý: Hệ thực vật -> các loại thực

vật sống trong một vùng đặc biệt hoặc

trong khoảng thời gian nhất định (thuật

ngữ sinh học)

II LUYỆN TẬP Bài 1/50

a Lực (Vật lí) b Xâm lược (Địa lí)

c Hiện tượng hoá học (Hoá học) e Di chỉ (Lịch sử)

d Trường từ vựng (Ngữ văn) g Thụ phấn (Sinh học)

h Lưu lượng (Địa lí) k Trọng lực (Vật lí)

l Khí áp (Địa lí) m Đơn chất (Hoá học)

n Thị tộc phụ hệ (Lịch sử)

Bài 2/50

- Điểm tựa (Vật lí) : Điểm cố định của đòn bẩy, thông qua đó lực tác động được truyền tới lực cản

- Điểm tựa (trong đoạn trích) : nơi làm chỗ dựa chính

Bài 3/50

a Hỗn hợp -> Thuật ngữ

b Nghĩa thường Bài 4/50

Cá: Loại động vật có xương sống, ở dưới nước, bơi bằng vây nhưng không thở bằng mang

Bài 5/50

- Không vi phạm nguyên tắc một thuật ngữ - một khái niệm

-> Hai thuật ngữ này dùng trong hai lĩnh vực riêng biệt

*Bài cũ: - Tìm và sửa lỗi do sử dụng thuật ngữ không

đúng một văn bản cụ thể

- Nắm khái niệm, đặc điểm thuật ngữ

- Đặt câu có sử dụng thuật ngữ

* Bài mới: Chuẩn bị: “ Kiều ở lầu Ngưng Bích”

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	32,14 KB