Mạch lạc trong văn bản - Tổng số tiết : 9 tiết - Dự kiến các tiết dạy : Tiết 1: Khởi động Hình thành kiến thức:Cổng trường mở ra – Lí Lan Tiết 2: Hình thành kiến thức: Mẹ tôi – A- mi - x[r]
Trang 1Ngày soạn:4/9/2021
Ngày giảng :
Từ tiết 1 đến hết tiết 9
CHỦ ĐỀ : VĂN BẢN NHẬT DỤNG VÀ CÁCH TẠO LẬP VĂN BẢN
Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học:
- Chủ đề góp phần giúp học sinh học thấy được mối quan hệ giữa học văn bản và
làm văn trong nhà trường
- Hình thành sự liên kết,mạch lạc trong văn bản, xác định được bố cục của bài.
- Tích hợp kiến thức đọc hiểu văn bản và kĩ năng thực hành nghe- nói- viết trongmỗi bài học tạo hứng thú học tập cho học sinh Các em có cái nhìn hoàn chỉnh vàthấy được mối liên hệ giữa các môn học Từ đó có ý thức tìm tòi, học hỏi và vậndụng kiến thức đã học vào đòi sống sinh động
Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề bài học:
- Gồm các bài: 1 Cổng trường mở ra
2 Mẹ tôi
3 Cuộc chia tay của những con búp bê
4 Liên kết trong văn bản
Hình thành kiến thức:Cổng trường mở ra – Lí Lan
Tiết 2: Hình thành kiến thức: Mẹ tôi – A- mi - xi
Tiết 3,4:Hình thành kiến thức: Cuộc chia tay của những con búp bê – Khánh Hoài Tiết 5 : Hình thành kiến thức: Liên kết trong văn bản
Tiết 6 :Hình thành kiến thức :Bố cục trong văn bản
Tiết 7: Mạch lạc trong văn bản
Tiết 8: Luyện tập - Vận dụng, mở rộng sáng tạo
Tiết 9 : Tổng kết chủ đề - Hoạt động trải nghiệm “ Thảo luận về vai trò của gia đình và nhà trường đối với trẻ em”
Bước 3: Xác định mục tiêu bài học
Bước 3: Xác định mục tiêu bài học
1 Kiến thức/ kỹ năng/ thái độ
Trang 21.1.Đọc- hiểu
1.1.1 Đọc hiểu nội dung: Hiểu được tính thời sự, tính thiết thực về nội dung của
nhóm bài văn bản nhật dụng Hiểu được nội dung của ba văn bản nhật dụng trongchủ đề: vai trò của gia đình, nhà trường và xã hội trong sự phát triển của trẻ thơ
1.1.2 Đọc hiểu hình thức: Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện, một số chi tiết
nghệ thuật tiêu biểu của mỗi văn bản Nhận biết nghệ thuật sử dụng các phươngthức biểu đạt linh hoạt trong văn bản để đạt mục đích giao tiếp
1.1.3 Liên hệ, so sánh, kết nối: Từ hiểu về nội dung - hình thức văn bản, liên hệ tới
các tác phẩm cùng chủ đề, các tình huống có ý nghĩa giáo dục ngoài cuộc sống.(Đọc vượt dòng)
1.1.4 Đọc mở rộng: tìm đọc một số truyện hiện đại có cùng đề tài, chủ đề Tìm
hiểu trách nhiệm mỗi bản thân với việc thể hiện tình cảm trân quí với những bậcphụ huynh, thầy cô và xã hội
1.2.Viết:
-Thực hành viết: Viết được bài văn tự sự có bộ cục hợp lí, mạch lạc, có liên kết và
thể hiện thái đọ, tình cảm của bản thân
1.3 Nghe - Nói
- Nói: kể lại truyện theo tình huống, sự việc, theo bố cục Nêu nhận xét về nội
dung và nghệ thuật những văn bản được học
- Nghe: Tóm tắt kết hợp ghi chép được nội dung trình bày của thầy và bạn.
- Nói nghe tương tác: Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ về một vấn đề cần
có giải pháp thống nhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài đề xuất dựa trên các ý tưởng được trình bày trong quá trình thảo luận
2 Phát triển phẩm chất, năng lực
2.1.Phẩm chất chủ yếu:
- Nhân ái: Qua tìm hiểu văn bản, HS biết tôn trọng, yêu thương mọi người xung
quanh, trân trọng và bảo vệ tình gia đình, tình thầy trò, biết sống hiếu thảo, ânnghĩa,
- Chăm học, chăm làm: HS có ý thức vươn lên trong học tập để bày tỏ tình cảm với
thầy cô, bố mẹ một cách cụ thể và thiết thực Biết vận dụng bài học vào các tìnhhuống, hoàn cảnh thực tế đời sống của bản thân Chủ động trong mọi hoàn cảnh,biến thách thức thành cơ hội để vươn lên Luôn có ý thức học hỏi không ngừng đểđáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, trở thành công dân toàn cầu
-Trách nhiệm: hành động có trách nhiệm với chính mình, có trách nhiệm với đất
nước, dân tộc để sống hòa hợp với môi trường
Trang 32.2 Năng lực
2.2.1.Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: sự tự tin và tinh thần lạc quan trong học tập và đời
sống, khả năng suy ngẫm về bản thân, tự nhận thức, tự học và tự điều chỉnh để hoàn thiện bản thân
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận, lập luận, phản hồi, đánh giá về các vấn
đề trong học tập và đời sống; phát triển khả năng làm việc nhóm, làm tăng hiệu quả hợp tác
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết đánh giá vấn đề, tình huống dưới những góc nhìn khác nhau
2.2.2 Năng lực đặc thù:
- Năng lực đọc hiểu văn bản: Cảm nhận vẻ đẹp của hình ảnh, chi tiết nghệ thuật.
Có phương pháp tìm hiểu vẻ đẹp tư tưởng của các nhân vật trong văn học Hiểubức thông điệp mà nhà văn gợi ra từ cuộc sống
- Năng lực tạo lập văn bản: Biết vận dụng kiến thức tiếng Việt cùng với những trải
nghiệm và khả năng suy luận của bản thân để hiểu văn bản; trình bày dễ hiểu các ýtưởng; có thái độ tự tin khi nói; kể lại mạch lạc câu chuyện; biết chia sẻ ý tưởngkhi thảo luận ý kiến về bài học
- Năng lực thẩm mỹ: nhận ra những giá trị thẩm mĩ.Trình bày được cảm nhận vàtác động của tác phẩm đối với bản thân Vận dụng suy nghĩ và hành động hướngthiện Biết sống tốt đẹp hơn
3 Chuẩn bị
- Giáo viên:Sưu tầm tài liệu, lập kế hoạch dạy học
+ Thiết kể bài giảng điện tử.
+ Chuẩn bị phiếu học tập và dự kiến các nhóm học tập.
+Các phương tiện : Máy vi tính, máy chiếu đa năng
+Học liệu:Video clips , tranh ảnh, bài thơ, câu nói nổi tiếng liên quan đến chủ đề.
- Học sinh : - Đọc trước và chuẩn bị các văn bản SGK.
+ Sưu tầm tài liệu liên quan đến chủ đề.
+ Thực hiện hướng dẫn chuẩn bị học tập chủ đề của GV.
4 Phương pháp, kĩ thuật
- Kĩ thuật: động não, thảo luận, trình bày một phút, viết tích cực: Hs viết các đoạn văn
- Phương pháp: Gợi mở, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, giảng bình, thuyết trình
Bước 4: Xác định và mô tả các loại câu hỏi theo mức độ nấc thang năng lực
Trang 4- Qua bức thư của
một người cha gửi
cho đứa con mắc lỗi
với mẹ, hiểu tình
yêu thương, kính
trọng cha mẹ là tình
cảm thiêng liêng đối
với mỗi người
- Hiểu được nhữngtình cảm cao quý, ýthức trách nhiệm củagia đình đối với trẻ
em – tương lai nhânloại
- Hiểu được giá trịcủa nhứng hình thứcbiểu cảm chủ yếutrong một văn bảnnhật dụng
- Hiểu được hoàncảnh éo le và tìnhcảm, tâm trạng củacác nhân vật trongtruyện để thấy tráchnhiệm của mỗi thànhviên trong giữ gìnhạnh phúc gia đình
- Có kĩ năng Đọc– hiểu một văn bảnviết dưới hình thứcmột bức thư
- Phân tích một sốchi tiết nghệ thuậtđặc sắc Vận dụng
so sánh một số đặcđiểm của văn bản
- Vận dụng hiểu biết những tình huống liên môn cơbản như: vai trò của nhà trường, trách nhiệm của học sinh
- Đọc – hiểu vănbản truyện, đọcdiễn cảm lời đốithoại phù hợp vớitâm trạng của cácnhân vật
- Kể truyện theo bốcục hoặc ngôi kể mới
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm về đề tài gia đình, nhà trường
- Năng lực bày
tỏ quan điểm
về vấn đề cuộcsống đặt ratrong tác phẩm
- Vận dụngkiến thức bàihọc giải quyếtvấn đề trongđời sống Thểhiện tráchnhiệm của bảnthân với đấtnước
- Thấy đượcmối quan hệ vàsức sống bền
những giá trịvăn hoá truyềnthống
- Hiểu về khái niệm
liên kết trong văn
bản.Yêu cầu về liên
- Có những hiểu biếtbước đầu về mạch lạctrong văn bản và sự
- Biết vận dụngnhững hiểu biết vềliên kết vào việcđọc – hiểu và tạolập văn bản
- Viết các đoạn văn, bài văn có
- Viết đượcđoạn văn tự sự
về một sự việcmang tình thời
sự
-Viết được bàivăn tự sự theo
Trang 5- Bước đầu xây
- Hiểu tầm quantrọng và yêu cầu của
bố cục trong văn bản;
trên cơ sở đó, có ýthức xây dựng bố cụckhi tạo lập văn bản
tính liên kết
- Kể miệng đượcmột sự việc hoặcbài văn ngắn giớithiệu về bản thân,gia đình, bạn bè
- Vận dụng kiến thức về mạch lạc trong văn bản vào đọc – hiểu văn bản
và thực tiến tạo lậpvăn bản viết, nói
hệ thống sựviệc hợp lý
- Vận dụngkiến thức về bốcục trong việcđọc – hiểu vănbản, xây dựng
bố cục cho mộtvăn bản nói(viết) cụ thể
Bước 5: Biên soạn câu hỏi/ bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả
-Từ văn “ Cổngtrường mở ra”, emthấy vai trò củanhà trường vớicuộc đời của mỗicon người như thếnào?
a -Xác định nộidung chính và đặtnhan đề cho mỗiđoạn văn trên
-Nội dung haiđoạn văn có gì
- Em hiểu thế nào vềhình ảnh “thế giới kìdiệu” trong câu nói củangười mẹ “Đi đi con,hãy can đảm lên, thếgiới này là của con,bước qua cánh cổngtrường là một thế giới
kì diệu sẽ mở ra”?
- Viết đoạn văn có câu chủ
đề: Con phải hiểu việc học
có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi người và
sự phát triển của nhân loại.
1 -Tìm đọc và chép lạimột bài thơ/ đoạn thơhoặc một đoặn văn hayviết về ngày khaitrường? Cùng trao đổi
1 - Viết một đoạnvăn ngắn (từ 3-5câu) đảm bảotính liên kết vớichủ đề “Mẹ tôi”
- Qua câu chuyện này, tác giả đã đề cập đến những nội dung nào về quyền của trẻ em?
- Tìm đọc nhữngthông tin nói vềquyền trẻ em.Cùng bình luậnvới người thân/bạn bè về quyềnthực hiện quyềntrẻ em
- Hãy sưu tầm vàphân tích một ví
Trang 6Điều em mongmuốn về gia đìnhcủa mình? Chỉ rõ:
đoạn văn đã đảmbảo tính liên kết
về nội dung vàhình thức như thếnào?
- Hãy sắp xếp các câu văn sau theo thứ tự hợp lí để tạo thành một đoạn văn hoàn chỉnh
Sự sắp đặt nội dung các phần trong văn bản theo một trình tự, một hệ thống rành mạch và hợp lí được gọi là bố cục Theo
em, vì sao khi xây dựng văn bản, cần phải quan tâm tới bố cục?
- Xác định được và biết tìm hiểu các thông tin liên quan đến tình huống trong bài học.
với bạn bè về cái haycủa bài thơ/ đoạn thơ/
đoạn văn đó
- Theo em, khi tạo lậpvăn bản để đảm bảotính mạch lạc cần lưu ýnhững gì?
-Rút ra những bài học
và liên hệ, vận dụngvào thực tiễn cuộc sốngcủa bản thân
- Câu chuyện Cuộc
chia tay của những con búp bê đã cho chúng ta
thấy tình cảm anh emchân thành, thắm thiết
Em hãy tìm hiểu và kểlại một câu chuyệntrong thực tế cuộc sống
về tình cảm sâu nặngnày
- Kết nối: Nêu suy nghĩ của bản thân khi nhận được sự quan tâm, chăm sóc của gia đình và được sự học tập, vui chơi dưới mái trường.
- Xây dựng được nhânvật trong văn tự sự
- Xây dựng được hệthống sự việc cho bàivăn tự sự
- Phân tích được tình
huống; phát hiện được vấn đề đặt ra của tình huống liên quan.
dụ thực tế đểthấy rằng nếutrong khi nói vàviết, chúng takhông chú ý đếntính mạch lạc củavăn bản thì ngườinghe, người đọc
sẽ không thuậnlợi trong việctheo dõi, tiếpnhận nội dungcủa văn bản
- Các nhóm chuẩn
bị bài nói: Nêu cảm nhận của nhóm em khi đọc xong
truyện Cuộc chia tay của những con búp bê.
- Vẽ tranh, sáng tác thơ,… theo chủ đề của truyện
- Nhập vai En -ni-cô viết thư cho bố
- Đề xuất được
giải pháp giải quyết tình huống
đề ra.
- Thực hiện giải
pháp giải quyết tình huống và nhận ra sự phù hợp hay không phù hợp của giải pháp thực hiện.
Trang 7- Câu hỏi định tính và định lượng: Câu tự luận trả lời ngắn, phiếu làm việc nhóm
- Các bài tập thực hành: Hồ sơ (tập hợp các sản phẩm thực hành) Bài trình bày
(thuyết trình, đóng vai, đọc diễn cảm, …)
Bước 6: Thiết kế tiến trình dạy học
Tiến trình giờ dạy – giáo dục
Tiết 1 Hình thành kiến thức : Văn bản
- Phương pháp : thuyết trình, nêu và giải quyết vấn đề, trực quan, thuyết trình, nhóm
- Kĩ thuật :động não, chia nhóm, giao nhiệm vụ.
- Cách tiến hành:
Giáo viên nêu vấn đề, sử dụng câu hỏi gợi mở
Học sinh làm việc cá nhân, sử dụng kĩ thuật động não và trình bày một
Gv dẫn vào bài : Cứ mỗi độ thu sang, ngày khai trường lại đến và các em lại xao
xuyến, bồi hồi, háo hức vì được gặp bạn, gặp thầy vì biết bao điều mới lạ Nhưng
Trang 8có lẽ ngày khai trường để lại ấn tượng sâu sắc nhất chính là ngày khai trường đầu tiên Vậy trước ngày khai trường đáng nhớ ấy, người mẹ yêu quý của các em đã làm gì? Nghĩ gì? Có tâm trạng như thế nào?Hay tâm trạng của một bạn nhỏ khi mắc lỗi đã nhận ramẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và cao cảtrong cuộc đời của bản thân.Cho đến những cảnh ngộ của những đứa trẻ bị rơi vào hoàn cảnh éo le, gia đình tan vỡ, anh em chia lìa Tất cả những điều đó đã được thể hiện rõ trong các văn bản : Cổng trường mở ra – Lí Lan, Mẹ tôi – Amixi, Cuộc chia tay của những con búp bê – Khánh Hoài.Từ ba văn bản trên các em sẽ được hiểu rõ về bố cục của một văn bản, sự liên kết mạch lạc trong văn bản là gì.
Giới thiệu vào chủ đề.
Chủ đề tích hợp gồm các bài sau :
Văn bản : Cổng trường mở ra, Mẹ tôi, Cuộc chia tay của những con búp bê
Tập làm văn: Liên kết trong văn bản, Bố cục trong văn bản, Mạch lạc trong văn bản
+ Số tiết dạy: 10 tiết
+ HS đọc – hiểu văn bản, từ đó nắm vững giá trị đặc sắc của văn bản đó, hiểu được
ý nghĩa và bài học giáo dục rút ra
+ Hiểu được các yêu cầu để có một văn bản thống nhất về chủ đề , bố cục – sự liên kết mạch lạc trong văn bản
+ Biết vận dụng kiến thức đã học để thực hành luyện tập, biết lắng nghe ý kiến của bạn, biết viết các đoạn văn tích hợp chủ đề, biết sử dụng năng khiếu của bản thân trải nghiệm cùng chủ đề
+ Hôm nay cô sẽ hướng dẫn các em tìm hiểu Tiết 1 của chủ đề – Hình thành kiếnthức bài Cổng trường mở ra – Lí Lan
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
- Mục tiêu : HS hiểu về tác phẩm, cảm nhận bước đầu về văn bản qua việc đọc
HS hiểu ý nghĩa của các tình tiết tiêu biểu; rèn kĩ năng tự học theo hướng dẫn.
- Phương pháp : giới thiệu,đọc mẫu, đọc diễn cảm,đọc sáng tạo, vấn đáp, thuyết trình, nêu và giải quyết vấn đề, trực quan, thuyết trình, nhóm
-Kĩ thuật: chia nhóm, giao nhiệm vụ, tóm tắt nội dung tài liệu theo nhóm, SĐTD,trình bày 1 phút
Hoạt động 2.1 : Hướng dẫn HS tìm hiểu tác giả, tác
- Kĩ thuật: chia nhóm, giao nhiệm vụ, tóm tắt nội dung tài
I Giới thiệu chung.
1 Tác giả:
Trang 9liệu theo nhóm, SĐTD,trình bày 1 phút
GV yêu cầu HS đại diện nhóm1,2 lên trình bày về tác giả
bằng SĐTD đã chuẩn bị( Thời gian 1 phút)
Nhóm khác nhận xét và bổ sung- GV đánh giá
- Nhà văn Lí Lan quê ở tỉnh Bình Dương, sinh năm 1957,
trước là giáo viên Sự nghiệp văn chương là duyên của nhà
văn -> chuyển hẳn sang viết văn và dịch thuật
- Là nhà văn nổi tiếng của Việt nam hiện đại
- Viết nhiều tác phẩm cho thiếu nhi Tập truyện thiếu nhi
“Ngôi nhà trong cỏ” được giải thưởng văn học nghệ thuật
- Dịch Harry Potter sang tiếng Việt và được nhiều người yêu
thích
* Gv giới thiệu thêm về tác phẩm : Nhà văn Lý Lan tâm sự:
“Đó là một bài văn tôi viết khoảng mười năm trước, lúc
cháu tôi sắp vào lớp một Tôi chứng kiến tất cả sự chuẩn bị
và cảm thông nỗi lòng của em tôi Chị em tôi mồ côi mẹ khi
còn quá nhỏ, các em tôi không hề có niềm hạnh phúc được
mẹ cầm tay dẫn đến trường Hình ảnh đó là nỗi khao khát
mà khi làm mẹ em tôi mới thực hiện được Mãi mãi hình ảnh
mẹ đưa con đến trường là biểu tượng đẹp nhất trong xã hội
loài người.”
“Cổng trường mở ra” chất chứa biết bao xúc cảm Những
câu văn chân thành xúc động như để tâm sự với đứa con bé
bỏng, lại như đang nói với chính mình Nhưng cao hơn nữa,
nhà văn muốn khẳng định giá trị của giáo giục đối với một
con người và với cả xã hội như bà nói: “Một con người
được sinh ra, nuôi dưỡng, thương yêu, và được học hành, là
nền tảng của văn minh con người Cổng trường mở ra trên
nền tảng đó, bảo đảm quyền căn bản của mọi đứa trẻ,
khẳng định trách nhiệm của mọi người lớn”: “Ai cũng biết
rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một
thế hệ mai sau, và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi
chệch cả hàng dặm sau này.
? Nội dung chính của tác phẩm?
- Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm không
ngủ trước ngày khai trường lần đầu tiên của con
Lí Lan(1957) quê ở tỉnhBình Dương
- Là nhà văn nổi tiếng thờihiện đại
- Viết nhiều tác phẩm cho
thiếu nhi
2 Tác phẩm.
- Đăng trên: Báo Yêu trẻ, số
166, Thành phố HCM, ngày1-9-2000
- Bài văn viết về tâm trạngcủa người mẹ trong đêm
Trang 10Hoạt động 2.2 : Hướng dẫn HS đọc – hiểu văn bản (20’)
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu giá trị của
văn bản
- Phương pháp:Giới thiệu, đọc mẫu,vấn đáp, thuyết trình,
đọc diễn cảm, nêu vấn đề,dạy học nhóm.
- Kĩ thuật: chia nhóm, giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi.
GV yêu cầu HS tự thảo luận trao đổi, thống nhất theo nhóm
bàn về cách đọc của văn bản (thời gian : 1’)
* Cách đọc: Giọng trầm tĩnh, tha thiết sâu lắng, chậm rãi,
thể hiện tình cảm sâu sắc của mẹ (văn bản biểu cảm)
- GV đọc mẫu, 1-2 HS đọc tiếp
* Chú thích: HS đọc phần chú thích
? Trong bài xuất hiện một số từ mượn? Đó là những từ nào?
Các từ đó được giải nghĩa ra sao?
- Các từ mượn: 7,8,10
- Chú ý các từ địa phương
?Hãy xác định bố cục của văn bản?
- Phần 1:Từ đầu ….mẹ bước vào”: Tâm trạng của người mẹ
trong đêm không ngủ được trước ngày con đến trường.
- Phần 2: Còn lại: Vai trò to lớn của nhà trường đối với
cuộc đời con người
Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm
* Hình thức: Nhóm bàn
* Thời gian: 2’ phút
* Nội dung: (Gv chiếu câu hỏi thảo luận lên màn hình, Hs
quan sát, thảo luận và ghi chép nội dung thống nhất trong
nhóm)
? Nội dung của văn bản Cổng trường mở ra nhằm kể
chuyện đi học hay biểu hiện tâm tư của người mẹ?
- Biểu hiện tâm tư tình cảm của người mẹ (-> Dòng chảy
cảm xúc trong lòng mẹ)
-> Văn biểu cảm: từ một sự việc : con vào lớp 1 mà người
mẹ có những tâm sự, cảm xúc miên man như dòng chảy - >
đặc trưng cho văn biểu cảm về một sự vật hiện tượng(sắp
được học)
? Nếu thế nhân vật chính trong câu chuyện này là ai?
không ngủ trước ngày khaitrường lần đầu tiên của con
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc và tìm hiểu chú thích.
2 Kết cấu, bố cục: 2 phần.
3 Phân tích:
Trang 11Nhân vật chính: người mẹ.
GV: CTMR là một bài bút kí ghi lại tâm trạng của một
người mẹ trong đêm chuẩn bị cho con trước ngày khai
trường để vào lớp Một Không có sự việc, không có cốt
truyện, nhưng văn bản này vẫn hấp dẫn chúng ta, bởi từng
câu văn, từng dòng chữ dạt dào biết bao nỗi niềm tâm sự
của một người mẹ rất mực thương yêu con, không nguôi
nghĩ tới trách nhiệm của mình đối với những đứa con bé
bỏng -> chúng ta cùng tìm hiểu tâm trạng của người mẹ….
* Con:
?) Trong đêm trước ngày khai trường, đứa con có tâm trạng
như thế nào?
- Thanh thản,nhẹ nhàng, vô tư
-> là đặc điểm tất yếu của trẻ nhỏ
?) Hãy nhớ và nêu lại cảm xúc của chính em khi khai
trường vào lớp 1?
- 3 -> 4 HS trả lời
?) Để diễn tả tâm trạng của đứa con, tác giả đã dùng biện
pháp nghệ thuật gì? Qua các chi tiết nào?
- Giấc ngủ đến với con giống như 1 li sữa -> hết sức nhẹ
nhàng
- Gương mặt thanh thoát như đang mút kẹo.
=> nghệ thuật so sánh
-> Hình ảnh đứa con "ngày mai vào lớp 1" như khẳng định:
Cậu bé đã lớn lên về mặt tâm hồn qua tiếng nói yêu thương
và lời khích lệ của mẹ hiền
* GV: em bé trước đêm khai giảng thật thanh thản, vô tư, và
biết đâu, cậu bé sẽ mơ một giấc mơ đẹp về gia đình hạnh
phúc, về tương lai tươi sáng
* Mẹ:
?) Tâm trạng của người mẹ khác đứa con như thế nào? Biểu
hiện qua những chi tiết nào?
- Không ngủ được
- Không tập trung được vào việc gì
- Mẹ lên giường và trằn trọc
=> suy nghĩ triền miên
?) Trong đêm không ngủ, người mẹ đã làm gì cho con?
- Đắp chăn mền, nhìn con ngủ, xem lại những thứ đã chuẩn
bị cho con
? Điều đó chứng tỏ gì về người mẹ?
a Tâm trạng của hai mẹ con trong đêm trước ngày con khai trường vào lớp một.
Trang 12-> Đó là vẻ đẹp của tình mẫu tử Yêu con đến độ quên mình,đức hi sinh, một vẻ đẹp giản dị mà lớn lao trong lòng người
mẹ Việt Nam
?) Vậy sao người mẹ “trằn trọc” không ngủ được? Em hiểu
“trằn trọc” nghĩa là gì?
- Trằn trọc: là trở mình luôn, cố ngủ mà không ngủ được vì
phải có nhiều diều cần lo nghĩ
- Trằn trọc không phải vì mẹ lo lắng: điệp ngữ "mẹ tin"
được nhắc lại 3 lần -> mẹ đã yên lòng
-> Hy vọng những điều tốt đẹp sẽ đếnvới con
- Trằn trọc vì nôn nao nhớ về ngày khai trường năm xưa của
mình
-> Tác giả đã rất khéo léo diễn tả một tâm trạng tinh tếnhiều chiều của người mẹ, thương, yêu, mong, nhớ, hivong… cái xúc động bỡ ngỡ của chính bản thân người mẹtrong buổi tựu trường đầu tiên của cuộc đời, nay được đặtvào người con bé bỏng song trách nhiệm lớn lao hơn bởi nay
đã là mẹ
?) Những kỉ niệm xa xưa, ngày đầu tiên cắp sách đến trường
của mẹ là kỉ niệm gì? Cách diễn tả?
*GV: Người mẹ nhớ lại những kỉ niệm xưa không chỉ để
sống lại tuổi thơ đẹp đẽ của mình mà còn muốn “nhẹ nhàng.
Trang 13cẩn thận, tự nhiên ghi vào lòng con” truyền cho con những
cung bậc tâm trạng đẹp đẽ của cuộc đời, của bất cứ ai khi
bước vào lớp Một.,
? Trong văn bản người mẹ nói chuyện với con hay với ai?
Tác dụng của cách viết đó ?
HS: Tưởng như người mẹ đang tâm sự với con nhưng thực
ra là đang nói với chính mình, đang tự ôn lại kỷ niệm của
riêng mình
-> Cách viết đó đi sâu vào thế giới tâm hồn, miêu tả tinh tế
tâm trạng hồi hộp, trăn trở, xao xuyến, bâng khuâng của
người mẹ những điều không nói trực tiếp được -> là kiểu
văn trữ tình có tác dụng truyền cảm mạnh mẽ
?) Có ý kiến cho rằng tâm trạng và tình cảm của người mẹ
là của chung tất cả các bà mẹ khi có con đi học lớp 1 Em
đồng ý không? HS bộc lộ và chốt ý
- Người mẹ yêu thương con tha thiết Đứa con là tình yêu ,
nguồn sống, niềm tự hào của mẹ nên mẹ đã hết lòng vì con,
tin tưởng ở con Đồng thời người mẹ nhớ lại những kỉ niệm
xưa ấm áp, tràn ngập yêu thương
?) Theo em ngày khai trường ở nước ta có phải là ngày lễ
của toàn dân không? Hãy miêu tả lại không khí của ngày
khai giảng mà em vừa trải qua?
?) Câu nào trong bài nói lên tầm quan trọng của nhà trường
đối với thế hệ trẻ? Thể hiện ước mơ của người mẹ?
- "Ai cũng biết 1 dặm sau này"
- Muốn con được hưởng nền giáo dục tiên tiến nhất với tất
cả tình thương của xã hội và đất nước
?) Kết thúc bài văn, người mẹ nói: " bước qua cánh cổng
trường là một thế giới kỳ diệu sẽ mở ra" Theo em "thế giới kỳ
diệu” đó là gì? - HS thảo luận
HS:Thế giới của những điều hay lẽ phải của tình thương và
đạo lý làm người, thế giới của ánh sáng tri thức, thế giới của
những ước mơ và khát vọng bay bổng
- Trường học là bao điều mới mẻ, rộng lớn về tri thức, văn
hoá, tình cảm, đạo lý, tình thầy trò
- Đó là một người mẹ rất
yêu con, sẵn sàng hy sinh vì
sự tiến bộ của con, quan tâm
lo lắng cho con và tin tưởng
ở tương lai của con.
b Vai trò của nhà trường
Trang 14*GV: Thế giới kỳ diệu mà nhà trường đem đến là tri thức
văn hoá và cuộc sống, là tinh thần tình cảm, là đạo lý làm
người, ý chí, nghị lực để phát triển thể lực và phẩm chất
toàn diện của con người, chuẩn bị cho ngày mai Trường
học chắp cánh cho mọi ước mơ, giúp mỗi con người từng
bước lớn lên xứng đáng là con ngoan trò giỏi và công dân
* GV: Tác giả đã hoá thân vào nhân vật để tâm sự với bạn
đọc nhẹ nhàng, tinh tế mà vô cùng thấm thía, lay động suy
nghĩ và tình cảm của người đọc
GV: Trong kho tàng tục ngữ ca dao Việt Nam có rất nhiều
những câu ca nói về vai trò của giáo dục, của nhà trường đối
con người Em hãy tìm?
HS: - Không thầy đố mày làm nên
- Ngày em bé cỏn con
Bây giờ em đã lớn khôn thế này
Công cha nghĩa mẹ ơn thầy
Nghĩ sao cho bõ những ngày
GV: Bình, liên hệ với hoàn cảnh của địa phương, đất
nước VN trong tình hình dịch bệnh covid hiện nay.
Hoạt động 2.3 : Hướng dẫn khái quát giá trị văn bản(5’)
- Mục đích:HS khái quát giá trị văn bản
- Phương pháp: vấn đáp, nhóm
- Kĩ thuật: chia nhóm, đặt câu hỏi
HS thực hiện thảo luận theo nhóm – bàn, sau đó trình bày,
nhận xét, bổ sung
? Bài văn có nội dung gì?
? Nhận xét gì về giọng văn ? Tác dụng của nó đối việc thể
hiện nội dung tác phẩm?
*GV: Cổng trường rộng mở, tình mẹ dạt dào sâu nặng, thầy
cô, mẹ cha đưa chúng ta vào một thế giới kì diệu vô cùng
đẹp đẽ, cao cả không ít gian truân bởi "Sách vở là vũ khí,
lớp học là đơn vị, trận địa là cả hoàn cầu và chiến thắng là
nền văn minh nhân loại"
- Nhà trường mang lại cho
con trẻ tri thức, tư tưởng, tình cảm, đạo lí làm người; trường học là thế giới kì diệu của tuổi thơ, chắp cánh ước mơ cho cuộc đời mỗi con người.
4 Tổng kết
a Nội dung
Văn bản thể hiện tấm lòng,tình cảm của mẹ đối với con,đồng thời nêu lên vai trò tolớn của nhà trường đối vớicuộc sống của mỗi con
người.
b.Nghệ thuật
- Lựa chọn hình thức tự bạchnhư những dòng nhật kí củangười mẹ nói với con
- Kết hợp hài hoà giữa tự sự,miêu tả và biểu cảm làm nổi
