- Với cách lập luận chặt chẽ bài “Bàn luận về phép học” giúp ta hiểu mục đích của việc học là để làm người có đạo đức, có tri tức góp phần làm hưng thịnh đất nước, chứ không phải để cầu [r]
Trang 1BÀN LUẬN VỀ PHÉP HỌC (Trích “Luận học pháp”)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Bổ sung kiến thức về văn nghị luận trung đại
- Hiểu được hoàn cảnh sử dụng và đặt điểm của thể tấu trong văn học trung đại
- Nắm được nội dung và hình thức của Bàn luận về phép học
II KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về tấu
- Quan điểm tư tưởng tiến bộ của tác giả về mục đích , phương pháp và mối quan hệ của việc học với sự phát triển của đất nước
- Đặc điểm hình thức lập luận của văn bản
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản viết theo thể tấu.
- Nhận biết, phân tích cách trình bày luận điểm trong đoạn văn diễn dịch và quy nạp, cách sắp xếp và trình bày luận điểm trong văn bản.
III HƯỚNG DẪN-THỰC HIỆN:
* Hoạt động 1: Khởi động.
1 Ổn định: Kiểm diện, trật tự
2 KTBC:
- Phân biệt sự giống và khác nhau giữa hịch và cáo
- Đọc thuộc lòng và diễn cảm đoạn mở đầu bài “BNĐC” của Nguyễn Trãi
vừa học
3 Bài mới: Học để làm gì, học cái gì, học như thế nào? nói chung, vấn
đề học tập đã được ông cha ta bàn đến từ lâu một trong những ý kiến
tuy ngắn gọn nhưng rất sâu sắc và thấu tình đạt lí là đoạn “Luận về phép
học” trong bản tấu dâng vua Quang Trung của nhà nho lừng danh La
Sơn phu tử Nguyễn Thiếp
* Hoạt động 2: Tìm hiểu chung
Giáo viên cho học sinh đọc chú
thích (*) SGK Tr 77 tìm hiểu tác giả,
tác phẩm
- Giáo viên nói cho HS biết thêm
- HS đọc chú thích rút ra nội dung
cơ bản về tác giả, tác phẩm
- HS nghe
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả: Nguyễn Thiếp học rộng,
hiểu sâu từng đổ đạt làm quan nhà
Lê nhưng đã từ quan về dạy học, giúp Quang Trung xây dựng đất
Trang 2về thể loại tấu: phân biệt với tấu
trong VH hiện đại là một loại hình
kể chuyện
- Giáo viên hướng dẫn HS đọc và
tìm chú thích
+ Đọc: Giọng chân tình bày tỏ thiệt
hơn, vừa tự tin vừa khiêm tốn
+ Hs: đọc kĩ các chú thích
- Giáo viên cho HS chia đoạn của
văn bản
(Gv gợi ý cho Hs đây là văn bản
trích: trước đó có 2 phần:
- Luận về quân đức
- Luận về dân tâm mới tới đoạn
trích trong SGK)
- HS đọc - nhận xét cách đọc
- HS nghe
- Hs tìm hiểu chú thích
- HS chia đoạn
- Nhận xét, bổ sung
nước về mặt chính trị
2 Xuất xứ: trích từ bài tấu của
Nguyễn Thiếp gởi vua Quang Trung tháng 8 – 1791
3 Bố cục: 4 đoạn
* Hoạt động 3: HDHS phân tích
* GV: phần đầu tác giả nêu mục
đích chân chích của việc học Mục
đích đó là gì?
+ GV: chốt
* GV: Tác giả đã phê phán những
lối học lệch lạc sai trái nào?
+ Lối học chuộng hình thức là như
thế nào? Cầu danh lợi? (GV gợi ý
HS liên hệ thực tế)
GV: yêu cầu học sinh giải thích
ngắn gọn “tam cương ngũ
thường”
+ Tác hại của lối học lệch lạc đó
như thế nào?
+ GV: gợi ý để HS liên hệ thực tế
để thấy đúng, sai
* Để khuyến khích việc học,
Nguyễn Thiếp khuyên vua Quang
Trung thực hiện những chính sách
gì?
- Tác giả bàn về phép dạy, học như
thế nào? Theo em phương pháp
học tốt nhất là phương pháp nào?
Vì sao?
- HS: Học để làm người
- HS nghe
- HSTL: lối học chuộng hình thức, cầu danh lợi, không biết tam cương ngũ thường
- HS thảo luận
- HS giải thích
- Hs thảo luận
- HS: Việc học phổ biến rộng rãi
- HSTL: Học từ thấp đến cao, bắt đầu từ những kiến thức cơ bản học kết hợp với hành
- HS suy nghĩ TL
II Phân tích:
1 Nội dung:
a Mục đích của việc học:
- Học để làm người, vì sự thịnh trị của đất nước; học không cầu danh lợi
- Học phải có phương pháp, học rộng rồi tóm lấy tinh chất, học đi đôi với hành
b Phê phán những quan niệm
không đúng về việc học:
- Học để cầu danh lợi cho cá nhân
- Lối học chuộng hình thức
1 Nghệ thuật:
- Lập luận: đối lập hai quan niệm
về việc học lập luận của Nguyễn thiếp bao hàm sự lựa chọn Quan niệm thái độ phê phán ấy cho thấy trí tuệ, bản lĩnh nhận thức tiến bộ của người trí thức chân chính Quan niệm ấy vẫn còn có ý nghĩa đối với chúng ta hôm nay
- Có luận điểm rõ ràng, lí lẽ chặt
Trang 3- GV nhấn mạnh tính chất đúng
đắn, thực tiễn trong phương pháp
học của La Sơn Phu tử
→ GV rút ra ý nghĩa tác dụng của
vệc học chân chính
- Bài văn có trình tự lập luận rất
chặt chẽ GV phân tích cho HS
thấy
- HS lắng nghe
- HS lắng nghe + ghi
chẽ lời văn khúc chiết, thể hiện tấm lòng của một trí tuệ chân chính đối với đất nước
2 Ý nghĩa:
- Bằng hình thức lập luận chặt chẽ, sáng rõ, Nguyễn Thiếp nêu lên quan niệm tiến bộ của ông về sự học
- Với cách lập luận chặt chẽ bài
“Bàn luận về phép học” giúp ta hiểu mục đích của việc học là để làm người có đạo đức, có tri tức góp phần làm hưng thịnh đất nước, chứ không phải để cầu danh lợi Muốn học tốt phải có phương pháp, học cho rộng nhưng phải nắm cho gọn, đặc biệt học phải đi đôi với hành
* Hoạt động 4: Củng cố - Dặn dò
- Để khuyến khích việc học, Nguyễn Thiếp khuyên vua Quang Trung thực hiện những chính sách gì?
- Lối học chuộng hình thức là như thế nào?
- Về học bài, soạn bài “LUYỆN TẬP XÂY DỰNG VÀ TRÌNH BÀY LUẬN ĐIỂM”
+ Cách xây dựng luận điểm
+ Cách trình bày luận điểm