Bài soạn sinh học 7 tuần 8

Phương thức tổ chức hoạt động: B1: GVchia nhóm học sinh và đưa cho các nhóm các hình ảnh về các động vật ngành giun tròn,ngành giun dẹp,ngành giun đốt , yêu cầu các em hãy sắp xếp thành [r]

Ngày soạn: 22/10/2020 Tiết 15,16,17

Tiết của ppct Lớp Ngày dạy Vắng Ghi chú

15 7A

7B 7C

16 7A

7B 7C

17

7A 7B 7C

CHỦ ĐỀ: NGÀNH GIUN ĐỐT

I Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học

Ngành giun đốt

II Xác định nội dung chủ đề

Bài 15 Giun đất

Bài 16 Thực hành mổ và quan sát giun đất

Bài 17 Một số Giun đốt khác và đặc điểm chung của ngành Giun đốt Thời lượng: 3 tiết

Tiết 1 Hoạt động 1: Hoạt động khởi động

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

- Vấn đề 1 Tìm hiểu về cách xử lí mẫu vật và quan sát hình dạng,

- Vấn đề 2: Quan sát cấu ngoài của Giun Đất

Tiết 2 Hoạt động 3: Hình thành kiến thức (Tiếp)

- Vấn đề3 Tìm hiểu về di chuyển,

- Vấn đề 4 Tìm hiểu dinh dưỡng

- Vấn đề 5: Tìm hiểu sinh sản

Tiết 3 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (Tiếp)

- Vấn đề 6 Một số giun đốt thường gặp

Hoạt động 3 + 4 Luyện tập – Vận dụng

Hoạt động 5 Mở rộng, tìm tòi.

III Mục tiêu chủ đề

1 Kiến thức:

+ Mô tả được hình thái, cấu tạo và các đặc điểm sinh lí của một đại diện trong ngành Giun đốt Ví dụ: Giun đất,

+ Phân biệt được các đặc điểm cấu tạo, hình thái và sinh lí của ngành Giun đốt so với ngành Giun tròn

+ Biết cách xử lí mẫu vật

+ Thấy được tính đa dạng của ngành

Trình bày được các vai trò của giun đất trong việc cải tạo đất nông nghiệp

2 Kĩ năng:Hình thành, rèn luyện được kỹ năng:

- Quan sát, phân tích tổnghợp

- Kĩ năng hoạt động nhóm

- Kĩ năng thu thập kiến thức, xử lí thông tin

- Thao tác xử lí mẫu vật ĐVKXS

3 Thái độ:

+ Giáo dục ý thức học tập bộ môn

+ Có ý thức tự học, hứng thú tự tin, nghiêm túc, cẩn thận trong học tập

4 Định hướng phát triển các năng lực cho học sinh

* Các năng lực chung:

- Năng lực tự học; năng lực giải quyết vấn đề; năng lực tư duy sáng tạo; năng lực quản lí; năng lực giao tiếp; năng lực hợp tác; năng lực sử dụng ngôn ngữ

* Các năng lực chuyên biệt:

- Năng lực quan sát; năng lực tìm mối liên hệ; năng lực so sánh; năng lực tri thức sinh học; năng lực đưa ra các định nghĩa

+ Năng lực kiến thức sinh học

+ Năng lực nghiên cứu khoa học:

+ Năng lực thực hiện trong phòng thí nghiệm

5 Giáo dục đạo đức:

* Giáo dục đạo đức

- GDĐĐ: Giáo dục ý thức bảo vệ động vật có ích

- GDMT: Gỉáo dục ý thức bảo vệ động vật có ích, xử lí rác thải hữu

cơ giảm ô nhiễm môi trường -> Giáo dục học sinh ý thức phòng chống ô nhiễm môi trường đất

- Hoạt động sống của mỗi loài sinh vật thể hiện vai trũ sinh học của chỳng trong tự nhiờn gúp phần duy trỡ sự ổn định , cõn bằng sinh học trong tự nhiờn Qua đú con người đỏnh giỏ được những loài động vật cú ớch hay cú hại cho con người học

sinh cú trỏch nhiệm khi đỏnh giỏ về tầm quan trọng của mỗi loài động vật, yờu quý

thiờn nhiờn, sống hạnh phỳc, sống yờu thương, cú trỏch nhiệm trong bảo tồn cỏc

loài động vật quý hiếm, cú nguy cơ tuyệt chủng.

IV Bảng mụ tả cỏc mức độ yờu cầu của chủ đề

BẢNG Mễ TẢ CÁC MỨC YấU CẦU CẦN ĐẠT CHO CHỦ ĐỀ

Nội

dung

MỨC ĐỘ NHẬN THỨC Nhận biết Thụng hiểu Vận dụng

thấp

Vận dụng cao

Thực

hành

mổ và

quan

sỏt giun

đất.

HS nêu đợc cỏch xử lớ mẫu vật -Quan sỏt được đặc

điểm hỡnh dạng ngoài

HS nhận biết được loài giun đất thõn to bằng chiếc đũa, lưng sẫm cú màu tớm biếc

Xử lớ thành thạo được mẫu vật Phõn tớch được điểm khỏc biệt giữa cơ thể giun đất và giun trũn

Xử lớ mẫu tốt

Xử lớ mẫu tốt tỡm được đai sinh dục bằng kớnh lỳp ở đốt 14,15,16 ỏ đầu giun.

Giun

Đất

Hs nờu được cỏch

di chuyển của giun đất qua quan sỏt video cựng tranh

Phõn tớch được tiếng lạo xạo khi giun di chuyển -Tại sao giun đất chun dón được cơ thể?

Phõn tớch được cỏch thức sinh sản của giun đất

?Vỡ sao mưa nhiều, giun đất lại chui lờn mặt đất

Hiểu được cỏch

dưỡng, cấu tạo ngoài của giun đất để làm cơ sở giải thớch được cỏc hiệ tượng trong thực tế

Bài 17

Một số

Giun

đốt

khác và

đặc

điểm

chung

của

ngành

Giun

đốt

HS nhận biết được cấu tạo của giun đỏ thường sống thành búi ở cống rãnh đầu cắm xuống bùn, thân phân đốt luôn uốn sóng để hô hấp

- Cấu tạo của đỉa kí sinh ngoài

có giác bám

và nhiều ruột tịt Cấu tạo của rươi

Phân tích được

sự đa dạng của các loài trong ngành Giun đốt

về môi trường sống, lối sống.

HS kể tên được các vai trò thực tiễn của các loài giun đốt từ việc nghiên cứu sự đa dạng các loài này

Đề ra các biện pháp bảo vệ các loài giun đốt có giá trị

V Biên soạn các câu hỏi, bài tập theo mức độ yêu cầu

- Hệ thống câu hỏi và bài tập nằm trong tiến trình hoạt động

VI Thiết kế tiến trình dạy và học

1 Chuẩn bị của GV và Hs:

1.1 Chuẩn bị của GV:

Mẫu vật: Giun đất, Khay mổ, bộ đồ mổ, lúp tay, ghim tay, khăn lau

* GV: Máy chiếu: - Tranh: Đặc điểm cấu tạo ngoài của giun đất

PHT 1:

Đặc điểm Chọn từ, cụm từ đúng Giun đất

Hình dạng - C¬ thÓ đối xứng hai bên dµi thu«n 2 ®Çu,

- Cơ thể hình trụ thuôn hai đầu

- Phân đốt,mỗi đốt đều có đôi chân bên PHT 2

1.2 Chuẩn bị của Hs:

+ Mẫu vật: Giun đất

+ Nghiên cứu trước bài, dự kiến trả lời câu hỏi.SGK

+ Tìm hiểu cách di chuyển của giun đất

+ PHT

2 Phương pháp tổ chức dạy học

- Dạy học nhóm, vấn đáp – tìm tòi, dự án

3 Tổ chức các hoạt động học:

VI Tiến trình dạy học

1 Ổn định tổ chức (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ (3 phút)

- Nêu các biện pháp để đề phòng bệnh giun?

3 Các hoạt động học

TIẾT 1

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (6 phút)

a Mục tiêu: Tạo tình huống/vấn đề học tập mà HS chưa thể giải quyết được ngay kích thích nhu cầu tìm hiểu, khám phá kiến thức mới.

b Phương thức tổ chức hoạt động:

B1: GVchia nhóm học sinh và đưa cho các nhóm các hình ảnh về các động vật

ngành giun tròn,ngành giun dẹp,ngành giun đốt , yêu cầu các em hãy sắp xếp thành các nhóm động vật khác nhau

B2 Yêu cầu 4 nhóm dán kết quả lên bảng trình bày theo ý tưởng sắp xếp của nhóm

mình GV kiểm tra đánh giá kết quả các nhóm và đưa kết quả chuẩn

B3:Vậy sẽ có nhóm sắp xếp đúng sắp xếp chưa đúng tại sao  chúng ta sẽ vào chủ

đề ngày hôm nay

c Dự kiến sản phẩm của HS:

- HS có thể xếp được thành 2 nhóm động vật

- HS có thể xếp thành 3 nhóm động vật

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1:Xử lí mẫu và quan sát hình dạng ( 15 phút)

a Mục tiêu: HS nêu được các bước xử lí giun để quan sát được hình dạng

ngoài

b Phương pháp - KT: Quan sát, hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề

c Phương thức tổ chức hoạt động:

- Hoạt động cá nhân,

? Cho biết môi trường sống của giun đất

HS: Đất ẩm,

- Hoạt động nhóm nhỏ

GV Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin trong SGK

mục 1 phần III trang 56-57

Tiến hành quan sát ta phải xử lí mẫu cho sạch và

bất động

? Hãy trình bày cách xử lý mẫu?

- HS:- Rửa sạch đất ở cơ thể giun

- Làm giun chết trong cồn loãng

- Để Giun lên quan sát

GVKL:Các bước xử lí mẫu SGK/56

GV cho HS quan sát trên mẫu đã xử lí

I Hình dạng ngoài

Bước 1: Xử lí mẫu:

SGK/56

Bước 2: Quan sát hình

? Hỡnh dạng cơ thể giun đất

- Cơ thể đối xứng hai bờn, dài thuôn 2 đầu

? Cơ thể giun chia thành mấy phần? Xỏc định cỏc

phần đú trờn mẫu?

- Quan sỏt bằng kớnh lỳp cầm tay:

? Xỏc định cỏc bộ phận ở từng phần?

? Xỏc định mặt lưng và mặt bụng?

- Phỏt phiếu học tập cho 4 nhúm, vừa quan sỏt vừa

điền thụng tin vào phiếu

PHT 1:

GV chiếu PHT cỏc nhúm ,cỏc nhúm nhận xột

đỏnh giỏ cho điểm

GV chiếu đỏp ỏn chuẩn

- Yờu cầu HS nờu được

+ So sánh với giun tròn tìm ra điểm phõn biệt giữa

cơ thể giun đất và trũn

- GV giảng giải về điểm phõn biệt giữa giun đốt

với giun trũn là cơ thể phõn đốt,mỗi đốt đều cú

đụi chõn bờn

- HS ghi nhớ kiến thức dựa vào việc được quan

sỏt mẫu vật

dạng ngoài.

- Cơ thể đối xứng hai bờn, dài thuôn 2 đầu

- Phân đốt, mỗi đốt có vòng tơ( Chi bên)

- Chất nhày→da trơn

- Có đai sinh dục và lỗ sinh dục

d Dự kiến sản phẩm của HS

- Biết cỏch xử lớ mẫu vật và quan sỏt được hỡnh dạng ngoài qua mẫu vật

Hoạt động học 2: Quan sỏt cấu tạo ngoài.20 phỳt

a Mục tiờu: HS quan sỏt và ghi được đỳng chỳ thớch về giun đất

b Phương phỏp - KT: Quan sỏt, hoạt động nhúm, nờu và giải quyết vấn đề

c Phương thức tổ chức hoạt động:

Quan sát các vòng tơ:

? Làm thế nào để quan sát được vòng tơ?

Quan sát vòng tơ kéo giun trên giấy thấy lạo xạo

-Dùng lúp soi sé thấy xung quanh mỗi đốt có một vòng tơ

mảnh và ngắn

? Dựa vào đặc điểm nào để xác định mặt lưng, mặt

bụng?

+ Dựa vào màu sắc để xác định mặt lưng mặt bụng của

giun đất

? Tìm đai sinh dục, lỗ sinh dục dựa trên đặc điểm nào?

+ Tìm đai sinh dục: Phía đầu kích thước bằng 3 đốt hơi

thắt lại màu nhạt hơn

HS xác định được lỗ sinh dục đực,cái. > Giun đất lưỡng

tính

HS các nhóm xác định được cấu tạo ngoài trên mẫu vật

thật

- Gọi đại diện nhóm lên chú thích vào tranh

- GV Lưu ý với HS: xác định đai sinh dục (2) rất dễ

gồm 3 đốt liền nhau tạo một mảng màu và gần đai sinh

ngoài

- Quan sát các vòng tơ

- Xác định mặt lưng

và mặt bụng

Mặt lưng màu sẫm, mặt bụng có các lỗ sinh dục

-Tìm đai sinh dục bằng kính lúp

- Chú thích vào hình

vở bài tập

dục là đầu có miệng (1), còn lại phần đuôi dài có lỗ hậu

môn (3).(Đối với hình 16A)

d Dự kiến sản phẩm của HS

- Quan sát được toàn bộ cấu tạo ngoài

- Vẽ hình chú thích

Tiết 2 - B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (tiếp)

Hoạt động học 3: Di chuyển ( 13 phút)

a Mục tiêu:

- Nêu được cách di chuyển của giun đất

b Phương pháp - KT: Quan sát, hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề

c Phương thức tổ chức hoạt động:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

* Hoạt động cặp đôi

- GV chiếu video về sự di chuyển của giun đất cùng

hình ảnh 15.3 SGK , yêu cầu HS nghiên cứu thông

tin SGK trang 53,54

Đánh số vào ô trống cho đúng thứ tự các động tác di

chuyển của giun đất

□ Thu mình làm phồng đoạn đầu, thun đoạn đuôi

□ Giun chuẩn bị bò

□ Thu mình làm phồng đoạn đầu ,thun đoạn đuôi

□ Dùng toàn thân và vòng tơ làm chỗ dựa, giun vươn

đầu về phía trước

- các cặp đôi chia sẻ đáp án của mình

GV nhận xét ,đánh giá

Đáp án BT: 2 → 1 → 4 → 3.

? Nêu nhận xét về sự di chuyển của giun?

Giun đất di chuyển từ trái qua phải

? Vì sao giun di chuyển có tiếng lạo xạo?

Đó là do sự điều chỉnh sức ép của dịch khoang trong

các phần khác nhau của cơ thể, cùng các vòng tơ

mảnh ngắn ỏ các đốt

?Tại sao giun đất chun dãn được cơ thể?

III.Di chuyển

-Do sự chun dãn của cơ

Vậy giun đất di chuyển là do đâu?

- GV nhận xét ghi thông tin về sự di chuyển của Giun

đốt

GV: Giun đất đào hang để tạo cho mình 1 con đường

di chuyển thuận lợi: khi bò vành tơ dựa vào thành bờ

đất xung quanh Khi đào hang Giun đẩy đất lên làm ->

làm cho đất tơi xốp -> nuôi giun vừa làm thức ăn cho

cá vừa vận dụng tăng gia sản xuất.

thể -Vòng tơ làm điểm tựa kéo

cơ thể về một phía

d Dự kiến sản phẩm của HS

+ HS làm việc cặp đôi trình bày được sự di chuyển của giun đất

+ Hoàn thành được bài tập sgk/53

Hoạt động học 4: Dinh dưỡng (15 phút)

a Mục tiêu:

HS nêu được đặc điểm dinh dưỡng của giun đất

b Phương pháp - KT: Quan sát, hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề

c Phương thức tổ chức hoạt động:

Hoạt động của giáo viên và HS Nội dung bài học

- GV chiếu hình 15.4 yêu cầu HS quan sát hình, đọc

kĩ các chú thích của hình cho biết

? Các cơ quan trong hệ tiêu hóa

Nghiên cứu thông tin cho biết hoạt động dinh dưỡng

diễn ra như thể nào?

Thức ăndiều dạ dày cơ hấp thụ thành ruột

? Sự trao đổi khí của giun đất được thực hiện như thế

IV.Dinh dưỡng:

- Chất dinh dưỡng hấp thụ qua thành ruột vào

Hô hấp qua da

?Vì sao mưa nhiều, giun đất lại chui lên mặt đất

HS: Mưa nhiều đất ngập nước thiếu khí oxi giun phải

chui lên để thở

? Cuốc phải giun đất thấy có chất lỏng chảy ra màu

đỏ đó là chất gì tại sao có màu đỏ

- Chất lỏng ấy là hỗn hợp giữa chất dịch cơ thể với

máu

Chất dịch có màu đỏ là do huyết sắ tố màu đỏ trong

máu

máu

- Hô hấp qua da

d Dự kiến sản phẩm của HS

-Biết cách thức giun đất dinh dưỡng và hô hấp

- Giải thích được một số hiện tượng ngoài thực tế

Hoạt động học 5: Sinh sản (15 phút)

a Mục tiêu:

HS nêu được hình thức sinh sản của giun đất

b Phương pháp - KT:Trình bày hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề

c Phương thức tổ chức hoạt động:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

- GV: Yêu cầu HS của nhóm đã chuẩn bị bài trình chiếu

phần sinh sản của giun đất lên trình bày

- Cử đại diện nhóm lên trình bày phần sinh sản của giun

đất

- GV nhận xét bài trình bày của nhóm

- các nhóm bổ sung,

GV kết luận

V Sinh sản

- Giun đất lưỡng tính

- có hiện tượng ghép đôi

- Trứng phát triển trong kén tạo thành giun con

d Dự kiến sản phẩm của HS

Hs hoàn thành bài chiếu của mình

Tiết 3 - B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (tiếp)

Hoạt động học 6: Một số giun đốt thường gặp (15 phút) a.Mục tiêu:

Kể tên được các đại diện của ngành giun đốt

b.Phương pháp - KT: Quan sát, hoạt động nhóm, nêu và giải quyết vấn đề

c Phương thức tổ chức hoạt động:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

* Hoạt động cá nhân

- GV chiếu hình ảnh một số loài ruột khoang, yêu cầu

HS đọc thông tin 1, SGK trang 33

+ Nêu nhận xét về số lượng loài ruột khoang và môi

trường sống của chúng?

- HS quan sát tranh, thu nhận thông tin SGK trả lời câu

hỏi

- HS nêu được

+ Số lượng: Khoảng trên 9000 nghìn loài

+ Môi trường sống: nước mặn,nước ngọt, trong bùn

trong đất một số kí sinh

- GV nhận xét ghi thông tin về sự đa dạng của ngành

giun đất

- GV yêu cầu HS:

+ Em có thể kể thêm về một số loài giun đất mà em biết?

- HS nêu tên một số giun đất

* Hoạt động sắm vai (7 phút)

Yêu cầu HS các tổ cử đại diện của tổ lên tự giới thiệu về

đặc điểm của loài: Giun đỏ, Đỉa, Rươi

- HS: theo như đã được phân công, các tổ cử đại diện lên

tự giới thiệu về đặc điểm của các loài thuộc ngành giun

đốt giun đất mà mình đã chuẩn bị (lưu ý có vẽ hình hoặc

các slide trình chiếu của từng loài)

VI.Một số giun đốt thường gặp.

+ Tổ 1 Giun đỏ, sa sùng( Giun biển)

+ Tổ 2: Đỉa,Vắt

+ Tổ 3: Rươi,Bông Thùa

- Sau khi HS giới thiệu xong về đặc điểm của từng loài

GV yêu cầu HS thảo luận nhóm hoàn thành PHT

(Thời gian 5 phút)

- HS Thảo luận nhóm hoàn thành PHT

- HS cử đại diện báo cáo kết quả thảo luận

- HS nhóm khác nhân xét, bổ sung

- GV nhận xét và chiếu bảng chuẩn

PHT đã chữa

* Tích hợp giáo dục môi trường:

- GV: Vùng biển Quảng Ninh có nhiều loài động vật

thuộc giun đốt ko?

- HS trả lời: Vùng biển quảng ninh có nhiều loài có giá

trị dinh dưỡng, thức ăn cho người và động

- GV: Bổ sung thêm một số loài thuộc ngành giun đất ở

quảng ninh

Sá sùng là một loại giun biển, thuộc họ sâu đất, được gọi

bằng nhiều tên khác như trùn biển, giun biển, mồi, địa

sâm, sâu đất, sâu biển, đồn đột, chặt khoai Sá sùng được

phân bố nhiều nhất tại một số địa phương như Vân Đồn,

Đầm Hà, Móng Cái (tỉnh Quảng Ninh) Thời gian qua, sá

sùng bị đánh bắt ngày càng nhiều, cùng với tác động của

môi trường, ô nhiễm nguồn nước làm sá sùng dần bị thu

hẹp không gian sống và có nguy cơ bị tuyệt chủng

- Em có biêt gì về xu hướng của các loài của giun đốt

tại tỉnh Quảng Ninh trong mấy năm gần đây?

- HS: Theo đánh giá của các nhà khoa học nhất là kết

quả khảo sat của viện tài nguyên môi trường biển thì

các loài thuộc ngành giun đất có xu hướng giảm dần về

số lượng

- GV : ? Nguyên nhân nào làm suy giảm các loài giun

đốt

- HS: Nêu được nguyên nhân và biện pháp bảo vệ các

loài giun đốt

- HS: Do các hình thức khai thác hải sản cạn kiệt, không

có kế hoạch

- Do quá trình đo thị hóa,nạo vét luồng lạch,hoạt động

của tàu thuyền, chặt phá rừng đầu nguồn , khai thác than

lấn biển

- Môi trường biển bị ô nhiễm do sinh hoạt, rác thải sinh

hoạt

- Là học sinh em sẽ làm gì để bảo vệ loài giun đốt

- GV: chiếu một số slide về các loài giun đốt có hại

d Dự kiến sản phẩm của HS

- HS hoàn thành được PHT

- Nêu được nguyên nhân làm suy giảm các loài giun đốt

- Nêu được biện pháp bảo vệ các loài giun đốt

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP(10 phút)

a Mục tiêu: Củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà học sinh đã được

lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về bài học

b Phương pháp - KT: nêu và giải quyết vấn đề

c Phương thức tổ chức hoạt động:

GV chiếu các câu hỏi cho HS lựa chọn đáp án